Yn 1893 gwnaeth siarter frenhinol golegau Aberystwyth, Bangor a Chaerdydd yn un brifysgol ffederal: Prifysgol Cymru.FfynhonnellUniversity of Wales ↗Wikipedia (Saesneg)Fe’i sefydlwyd drwy siarter frenhinol yn 1893 yn brifysgol ffederal o dri choleg, Aberystwyth, Bangor a Chaerdydd; cyn hynny bu’r colegau’n paratoi eu myfyrwyr at arholiadau Prifysgol Llundain; aeth y radd gyntaf, BSc, i Maria Dawson yn 1897; ymunodd Abertawe yn 1920 ac Ysgol Feddygaeth Genedlaethol Cymru yn 1931; hyd 1992 hi oedd yr unig brifysgol yng Nghymru; er 2017 fe’i hunwyd â Phrifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant.
| Siarter | 1893 |
|---|---|
| Colegau | Aberystwyth, Bangor a Chaerdydd |
| Ymunodd wedyn | Abertawe yn 1920, Ysgol Feddygol Genedlaethol Cymru yn 1931 |
| Y radd gyntaf | BSc i Maria Dawson, 1897 |
Ein graddau ein hunain#
Hyd hynny roedd y colegau wedi paratoi eu myfyrwyr ar gyfer arholiadau Prifysgol Llundain. O 1893 ymlaen rhoddai Cymru ei graddau ei hun.FfynhonnellUniversity of Wales ↗Wikipedia (Saesneg)Fe’i sefydlwyd drwy siarter frenhinol yn 1893 yn brifysgol ffederal o dri choleg, Aberystwyth, Bangor a Chaerdydd; cyn hynny bu’r colegau’n paratoi eu myfyrwyr at arholiadau Prifysgol Llundain; aeth y radd gyntaf, BSc, i Maria Dawson yn 1897; ymunodd Abertawe yn 1920 ac Ysgol Feddygaeth Genedlaethol Cymru yn 1931; hyd 1992 hi oedd yr unig brifysgol yng Nghymru; er 2017 fe’i hunwyd â Phrifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant.
Aeth y radd gyntaf un i fenyw: enillodd Maria Dawson BSc yn 1897.FfynhonnellUniversity of Wales ↗Wikipedia (Saesneg)Fe’i sefydlwyd drwy siarter frenhinol yn 1893 yn brifysgol ffederal o dri choleg, Aberystwyth, Bangor a Chaerdydd; cyn hynny bu’r colegau’n paratoi eu myfyrwyr at arholiadau Prifysgol Llundain; aeth y radd gyntaf, BSc, i Maria Dawson yn 1897; ymunodd Abertawe yn 1920 ac Ysgol Feddygaeth Genedlaethol Cymru yn 1931; hyd 1992 hi oedd yr unig brifysgol yng Nghymru; er 2017 fe’i hunwyd â Phrifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant.

Prifysgol y genedl#
Ymunodd Abertawe yn 1920 a’r Ysgol Feddygol Genedlaethol yn 1931. Hyd 1992 Prifysgol Cymru oedd yr unig brifysgol yn y wlad.FfynhonnellUniversity of Wales ↗Wikipedia (Saesneg)Fe’i sefydlwyd drwy siarter frenhinol yn 1893 yn brifysgol ffederal o dri choleg, Aberystwyth, Bangor a Chaerdydd; cyn hynny bu’r colegau’n paratoi eu myfyrwyr at arholiadau Prifysgol Llundain; aeth y radd gyntaf, BSc, i Maria Dawson yn 1897; ymunodd Abertawe yn 1920 ac Ysgol Feddygaeth Genedlaethol Cymru yn 1931; hyd 1992 hi oedd yr unig brifysgol yng Nghymru; er 2017 fe’i hunwyd â Phrifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant.
Er 2017 mae wedi’i huno â Phrifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant.FfynhonnellUniversity of Wales ↗Wikipedia (Saesneg)Fe’i sefydlwyd drwy siarter frenhinol yn 1893 yn brifysgol ffederal o dri choleg, Aberystwyth, Bangor a Chaerdydd; cyn hynny bu’r colegau’n paratoi eu myfyrwyr at arholiadau Prifysgol Llundain; aeth y radd gyntaf, BSc, i Maria Dawson yn 1897; ymunodd Abertawe yn 1920 ac Ysgol Feddygaeth Genedlaethol Cymru yn 1931; hyd 1992 hi oedd yr unig brifysgol yng Nghymru; er 2017 fe’i hunwyd â Phrifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant.
Un brifysgol, tri choleg#
Prifysgol ffederal oedd Prifysgol Cymru, fel Prifysgol Llundain: y brifysgol a arholai’r myfyrwyr, a’r colegau a’u dysgai.FfynhonnellUniversity of Wales ↗Wikipedia (Saesneg)Prifysgol ffederal debyg i Brifysgol Llundain: y brifysgol a arholai’r myfyrwyr a’r colegau a’u dysgai; cyn i’r ffederasiwn chwalu hi oedd yr ail brifysgol fwyaf yn y DU; sefydlwyd Coleg Prifysgol Gogledd Cymru (Bangor) a Choleg Prifysgol De Cymru a Mynwy (Caerdydd) yn sgil Adroddiad Aberdâr 1881; yn 1967 ymunodd Coleg Technoleg Uwch Cymru fel Athrofa Gwyddoniaeth a Thechnoleg Prifysgol Cymru (UWIST), hefyd yng Nghaerdydd; yn 1971 rhoddodd Coleg Dewi Sant, Llanbedr Pont Steffan, y sefydliad hynaf yng Nghymru i roi graddau, ei hawl ei hun i roi graddau o’r neilltu ac ymuno â Phrifysgol Cymru; mae ei siarter frenhinol yn dyddio o 1828; daliai penaethiaid y colegau swydd yr is-ganghellor yn eu tro: John Viriamu Jones, Prifathro cyntaf Coleg Prifysgol De Cymru a Mynwy, 1895–1896, y cyntaf; Henry Reichel, Prifathro cyntaf Coleg Prifysgol Gogledd Cymru, 1896–1897; Thomas Francis Roberts, Prifathro Coleg Prifysgol Cymru, 1897–1898; Thomas Parry, Prifathro Aberystwyth, 1961–1963; Kenneth O. Morgan, Prifathro Aberystwyth, 1993–1995; sefydlwyd Gwasg Prifysgol Cymru yn 1922 ac mae’n cyhoeddi tua saith deg o lyfrau’r flwyddyn yn Saesneg ac yn Gymraeg; cwblhawyd argraffiad cyntaf Geiriadur Prifysgol Cymru, sydd â’r un statws i’r Gymraeg â’r OED i’r Saesneg, yn 2002, wyth deg dwy o flynyddoedd wedi dechrau arno; mae gan y brifysgol ganolfan astudio a chynadledda yng Ngregynog, ger y Drenewydd. Sefydlwyd dau o’r tri choleg cyntaf, Bangor a Chaerdydd, yn sgil Adroddiad Aberdâr 1881.FfynhonnellUniversity of Wales ↗Wikipedia (Saesneg)Prifysgol ffederal debyg i Brifysgol Llundain: y brifysgol a arholai’r myfyrwyr a’r colegau a’u dysgai; cyn i’r ffederasiwn chwalu hi oedd yr ail brifysgol fwyaf yn y DU; sefydlwyd Coleg Prifysgol Gogledd Cymru (Bangor) a Choleg Prifysgol De Cymru a Mynwy (Caerdydd) yn sgil Adroddiad Aberdâr 1881; yn 1967 ymunodd Coleg Technoleg Uwch Cymru fel Athrofa Gwyddoniaeth a Thechnoleg Prifysgol Cymru (UWIST), hefyd yng Nghaerdydd; yn 1971 rhoddodd Coleg Dewi Sant, Llanbedr Pont Steffan, y sefydliad hynaf yng Nghymru i roi graddau, ei hawl ei hun i roi graddau o’r neilltu ac ymuno â Phrifysgol Cymru; mae ei siarter frenhinol yn dyddio o 1828; daliai penaethiaid y colegau swydd yr is-ganghellor yn eu tro: John Viriamu Jones, Prifathro cyntaf Coleg Prifysgol De Cymru a Mynwy, 1895–1896, y cyntaf; Henry Reichel, Prifathro cyntaf Coleg Prifysgol Gogledd Cymru, 1896–1897; Thomas Francis Roberts, Prifathro Coleg Prifysgol Cymru, 1897–1898; Thomas Parry, Prifathro Aberystwyth, 1961–1963; Kenneth O. Morgan, Prifathro Aberystwyth, 1993–1995; sefydlwyd Gwasg Prifysgol Cymru yn 1922 ac mae’n cyhoeddi tua saith deg o lyfrau’r flwyddyn yn Saesneg ac yn Gymraeg; cwblhawyd argraffiad cyntaf Geiriadur Prifysgol Cymru, sydd â’r un statws i’r Gymraeg â’r OED i’r Saesneg, yn 2002, wyth deg dwy o flynyddoedd wedi dechrau arno; mae gan y brifysgol ganolfan astudio a chynadledda yng Ngregynog, ger y Drenewydd. Ymhen amser tyfodd yn ail brifysgol fwyaf y Deyrnas Unedig gyfan.FfynhonnellUniversity of Wales ↗Wikipedia (Saesneg)Prifysgol ffederal debyg i Brifysgol Llundain: y brifysgol a arholai’r myfyrwyr a’r colegau a’u dysgai; cyn i’r ffederasiwn chwalu hi oedd yr ail brifysgol fwyaf yn y DU; sefydlwyd Coleg Prifysgol Gogledd Cymru (Bangor) a Choleg Prifysgol De Cymru a Mynwy (Caerdydd) yn sgil Adroddiad Aberdâr 1881; yn 1967 ymunodd Coleg Technoleg Uwch Cymru fel Athrofa Gwyddoniaeth a Thechnoleg Prifysgol Cymru (UWIST), hefyd yng Nghaerdydd; yn 1971 rhoddodd Coleg Dewi Sant, Llanbedr Pont Steffan, y sefydliad hynaf yng Nghymru i roi graddau, ei hawl ei hun i roi graddau o’r neilltu ac ymuno â Phrifysgol Cymru; mae ei siarter frenhinol yn dyddio o 1828; daliai penaethiaid y colegau swydd yr is-ganghellor yn eu tro: John Viriamu Jones, Prifathro cyntaf Coleg Prifysgol De Cymru a Mynwy, 1895–1896, y cyntaf; Henry Reichel, Prifathro cyntaf Coleg Prifysgol Gogledd Cymru, 1896–1897; Thomas Francis Roberts, Prifathro Coleg Prifysgol Cymru, 1897–1898; Thomas Parry, Prifathro Aberystwyth, 1961–1963; Kenneth O. Morgan, Prifathro Aberystwyth, 1993–1995; sefydlwyd Gwasg Prifysgol Cymru yn 1922 ac mae’n cyhoeddi tua saith deg o lyfrau’r flwyddyn yn Saesneg ac yn Gymraeg; cwblhawyd argraffiad cyntaf Geiriadur Prifysgol Cymru, sydd â’r un statws i’r Gymraeg â’r OED i’r Saesneg, yn 2002, wyth deg dwy o flynyddoedd wedi dechrau arno; mae gan y brifysgol ganolfan astudio a chynadledda yng Ngregynog, ger y Drenewydd.
Prifathrawon bob yn ail#
Daliai penaethiaid y colegau swydd yr is-ganghellor yn eu tro.FfynhonnellUniversity of Wales ↗Wikipedia (Saesneg)Prifysgol ffederal debyg i Brifysgol Llundain: y brifysgol a arholai’r myfyrwyr a’r colegau a’u dysgai; cyn i’r ffederasiwn chwalu hi oedd yr ail brifysgol fwyaf yn y DU; sefydlwyd Coleg Prifysgol Gogledd Cymru (Bangor) a Choleg Prifysgol De Cymru a Mynwy (Caerdydd) yn sgil Adroddiad Aberdâr 1881; yn 1967 ymunodd Coleg Technoleg Uwch Cymru fel Athrofa Gwyddoniaeth a Thechnoleg Prifysgol Cymru (UWIST), hefyd yng Nghaerdydd; yn 1971 rhoddodd Coleg Dewi Sant, Llanbedr Pont Steffan, y sefydliad hynaf yng Nghymru i roi graddau, ei hawl ei hun i roi graddau o’r neilltu ac ymuno â Phrifysgol Cymru; mae ei siarter frenhinol yn dyddio o 1828; daliai penaethiaid y colegau swydd yr is-ganghellor yn eu tro: John Viriamu Jones, Prifathro cyntaf Coleg Prifysgol De Cymru a Mynwy, 1895–1896, y cyntaf; Henry Reichel, Prifathro cyntaf Coleg Prifysgol Gogledd Cymru, 1896–1897; Thomas Francis Roberts, Prifathro Coleg Prifysgol Cymru, 1897–1898; Thomas Parry, Prifathro Aberystwyth, 1961–1963; Kenneth O. Morgan, Prifathro Aberystwyth, 1993–1995; sefydlwyd Gwasg Prifysgol Cymru yn 1922 ac mae’n cyhoeddi tua saith deg o lyfrau’r flwyddyn yn Saesneg ac yn Gymraeg; cwblhawyd argraffiad cyntaf Geiriadur Prifysgol Cymru, sydd â’r un statws i’r Gymraeg â’r OED i’r Saesneg, yn 2002, wyth deg dwy o flynyddoedd wedi dechrau arno; mae gan y brifysgol ganolfan astudio a chynadledda yng Ngregynog, ger y Drenewydd. Y cyntaf oedd John Viriamu Jones, Prifathro cyntaf y coleg yng Nghaerdydd, o 1895 hyd 1896. Ar ei ôl daeth Henry Reichel o Fangor ac yna Thomas Francis Roberts o Aberystwyth.FfynhonnellUniversity of Wales ↗Wikipedia (Saesneg)Prifysgol ffederal debyg i Brifysgol Llundain: y brifysgol a arholai’r myfyrwyr a’r colegau a’u dysgai; cyn i’r ffederasiwn chwalu hi oedd yr ail brifysgol fwyaf yn y DU; sefydlwyd Coleg Prifysgol Gogledd Cymru (Bangor) a Choleg Prifysgol De Cymru a Mynwy (Caerdydd) yn sgil Adroddiad Aberdâr 1881; yn 1967 ymunodd Coleg Technoleg Uwch Cymru fel Athrofa Gwyddoniaeth a Thechnoleg Prifysgol Cymru (UWIST), hefyd yng Nghaerdydd; yn 1971 rhoddodd Coleg Dewi Sant, Llanbedr Pont Steffan, y sefydliad hynaf yng Nghymru i roi graddau, ei hawl ei hun i roi graddau o’r neilltu ac ymuno â Phrifysgol Cymru; mae ei siarter frenhinol yn dyddio o 1828; daliai penaethiaid y colegau swydd yr is-ganghellor yn eu tro: John Viriamu Jones, Prifathro cyntaf Coleg Prifysgol De Cymru a Mynwy, 1895–1896, y cyntaf; Henry Reichel, Prifathro cyntaf Coleg Prifysgol Gogledd Cymru, 1896–1897; Thomas Francis Roberts, Prifathro Coleg Prifysgol Cymru, 1897–1898; Thomas Parry, Prifathro Aberystwyth, 1961–1963; Kenneth O. Morgan, Prifathro Aberystwyth, 1993–1995; sefydlwyd Gwasg Prifysgol Cymru yn 1922 ac mae’n cyhoeddi tua saith deg o lyfrau’r flwyddyn yn Saesneg ac yn Gymraeg; cwblhawyd argraffiad cyntaf Geiriadur Prifysgol Cymru, sydd â’r un statws i’r Gymraeg â’r OED i’r Saesneg, yn 2002, wyth deg dwy o flynyddoedd wedi dechrau arno; mae gan y brifysgol ganolfan astudio a chynadledda yng Ngregynog, ger y Drenewydd. Ymhlith y rhai a’i daliodd wedyn roedd yr ysgolhaig Thomas Parry, o 1961 hyd 1963, a’r hanesydd Kenneth O. Morgan, o 1993 hyd 1995.FfynhonnellUniversity of Wales ↗Wikipedia (Saesneg)Prifysgol ffederal debyg i Brifysgol Llundain: y brifysgol a arholai’r myfyrwyr a’r colegau a’u dysgai; cyn i’r ffederasiwn chwalu hi oedd yr ail brifysgol fwyaf yn y DU; sefydlwyd Coleg Prifysgol Gogledd Cymru (Bangor) a Choleg Prifysgol De Cymru a Mynwy (Caerdydd) yn sgil Adroddiad Aberdâr 1881; yn 1967 ymunodd Coleg Technoleg Uwch Cymru fel Athrofa Gwyddoniaeth a Thechnoleg Prifysgol Cymru (UWIST), hefyd yng Nghaerdydd; yn 1971 rhoddodd Coleg Dewi Sant, Llanbedr Pont Steffan, y sefydliad hynaf yng Nghymru i roi graddau, ei hawl ei hun i roi graddau o’r neilltu ac ymuno â Phrifysgol Cymru; mae ei siarter frenhinol yn dyddio o 1828; daliai penaethiaid y colegau swydd yr is-ganghellor yn eu tro: John Viriamu Jones, Prifathro cyntaf Coleg Prifysgol De Cymru a Mynwy, 1895–1896, y cyntaf; Henry Reichel, Prifathro cyntaf Coleg Prifysgol Gogledd Cymru, 1896–1897; Thomas Francis Roberts, Prifathro Coleg Prifysgol Cymru, 1897–1898; Thomas Parry, Prifathro Aberystwyth, 1961–1963; Kenneth O. Morgan, Prifathro Aberystwyth, 1993–1995; sefydlwyd Gwasg Prifysgol Cymru yn 1922 ac mae’n cyhoeddi tua saith deg o lyfrau’r flwyddyn yn Saesneg ac yn Gymraeg; cwblhawyd argraffiad cyntaf Geiriadur Prifysgol Cymru, sydd â’r un statws i’r Gymraeg â’r OED i’r Saesneg, yn 2002, wyth deg dwy o flynyddoedd wedi dechrau arno; mae gan y brifysgol ganolfan astudio a chynadledda yng Ngregynog, ger y Drenewydd.
Y teulu’n tyfu#
Yn 1967 ymunodd Coleg Technoleg Uwch Cymru, fel Athrofa Gwyddoniaeth a Thechnoleg Prifysgol Cymru yng Nghaerdydd.FfynhonnellUniversity of Wales ↗Wikipedia (Saesneg)Prifysgol ffederal debyg i Brifysgol Llundain: y brifysgol a arholai’r myfyrwyr a’r colegau a’u dysgai; cyn i’r ffederasiwn chwalu hi oedd yr ail brifysgol fwyaf yn y DU; sefydlwyd Coleg Prifysgol Gogledd Cymru (Bangor) a Choleg Prifysgol De Cymru a Mynwy (Caerdydd) yn sgil Adroddiad Aberdâr 1881; yn 1967 ymunodd Coleg Technoleg Uwch Cymru fel Athrofa Gwyddoniaeth a Thechnoleg Prifysgol Cymru (UWIST), hefyd yng Nghaerdydd; yn 1971 rhoddodd Coleg Dewi Sant, Llanbedr Pont Steffan, y sefydliad hynaf yng Nghymru i roi graddau, ei hawl ei hun i roi graddau o’r neilltu ac ymuno â Phrifysgol Cymru; mae ei siarter frenhinol yn dyddio o 1828; daliai penaethiaid y colegau swydd yr is-ganghellor yn eu tro: John Viriamu Jones, Prifathro cyntaf Coleg Prifysgol De Cymru a Mynwy, 1895–1896, y cyntaf; Henry Reichel, Prifathro cyntaf Coleg Prifysgol Gogledd Cymru, 1896–1897; Thomas Francis Roberts, Prifathro Coleg Prifysgol Cymru, 1897–1898; Thomas Parry, Prifathro Aberystwyth, 1961–1963; Kenneth O. Morgan, Prifathro Aberystwyth, 1993–1995; sefydlwyd Gwasg Prifysgol Cymru yn 1922 ac mae’n cyhoeddi tua saith deg o lyfrau’r flwyddyn yn Saesneg ac yn Gymraeg; cwblhawyd argraffiad cyntaf Geiriadur Prifysgol Cymru, sydd â’r un statws i’r Gymraeg â’r OED i’r Saesneg, yn 2002, wyth deg dwy o flynyddoedd wedi dechrau arno; mae gan y brifysgol ganolfan astudio a chynadledda yng Ngregynog, ger y Drenewydd. Yn 1971 rhoddodd Coleg Dewi Sant, Llanbedr Pont Steffan, y coleg hynaf yng Nghymru i roi graddau, ei hawl ei hun i roi graddau o’r neilltu a dod i mewn i Brifysgol Cymru. Mae ei siarter frenhinol yn dyddio o 1828.FfynhonnellUniversity of Wales ↗Wikipedia (Saesneg)Prifysgol ffederal debyg i Brifysgol Llundain: y brifysgol a arholai’r myfyrwyr a’r colegau a’u dysgai; cyn i’r ffederasiwn chwalu hi oedd yr ail brifysgol fwyaf yn y DU; sefydlwyd Coleg Prifysgol Gogledd Cymru (Bangor) a Choleg Prifysgol De Cymru a Mynwy (Caerdydd) yn sgil Adroddiad Aberdâr 1881; yn 1967 ymunodd Coleg Technoleg Uwch Cymru fel Athrofa Gwyddoniaeth a Thechnoleg Prifysgol Cymru (UWIST), hefyd yng Nghaerdydd; yn 1971 rhoddodd Coleg Dewi Sant, Llanbedr Pont Steffan, y sefydliad hynaf yng Nghymru i roi graddau, ei hawl ei hun i roi graddau o’r neilltu ac ymuno â Phrifysgol Cymru; mae ei siarter frenhinol yn dyddio o 1828; daliai penaethiaid y colegau swydd yr is-ganghellor yn eu tro: John Viriamu Jones, Prifathro cyntaf Coleg Prifysgol De Cymru a Mynwy, 1895–1896, y cyntaf; Henry Reichel, Prifathro cyntaf Coleg Prifysgol Gogledd Cymru, 1896–1897; Thomas Francis Roberts, Prifathro Coleg Prifysgol Cymru, 1897–1898; Thomas Parry, Prifathro Aberystwyth, 1961–1963; Kenneth O. Morgan, Prifathro Aberystwyth, 1993–1995; sefydlwyd Gwasg Prifysgol Cymru yn 1922 ac mae’n cyhoeddi tua saith deg o lyfrau’r flwyddyn yn Saesneg ac yn Gymraeg; cwblhawyd argraffiad cyntaf Geiriadur Prifysgol Cymru, sydd â’r un statws i’r Gymraeg â’r OED i’r Saesneg, yn 2002, wyth deg dwy o flynyddoedd wedi dechrau arno; mae gan y brifysgol ganolfan astudio a chynadledda yng Ngregynog, ger y Drenewydd.
Gwasg a geiriadur#
Sefydlwyd Gwasg Prifysgol Cymru yn 1922, a heddiw mae’n cyhoeddi tua saith deg o lyfrau’r flwyddyn yn Gymraeg ac yn Saesneg.FfynhonnellUniversity of Wales ↗Wikipedia (Saesneg)Prifysgol ffederal debyg i Brifysgol Llundain: y brifysgol a arholai’r myfyrwyr a’r colegau a’u dysgai; cyn i’r ffederasiwn chwalu hi oedd yr ail brifysgol fwyaf yn y DU; sefydlwyd Coleg Prifysgol Gogledd Cymru (Bangor) a Choleg Prifysgol De Cymru a Mynwy (Caerdydd) yn sgil Adroddiad Aberdâr 1881; yn 1967 ymunodd Coleg Technoleg Uwch Cymru fel Athrofa Gwyddoniaeth a Thechnoleg Prifysgol Cymru (UWIST), hefyd yng Nghaerdydd; yn 1971 rhoddodd Coleg Dewi Sant, Llanbedr Pont Steffan, y sefydliad hynaf yng Nghymru i roi graddau, ei hawl ei hun i roi graddau o’r neilltu ac ymuno â Phrifysgol Cymru; mae ei siarter frenhinol yn dyddio o 1828; daliai penaethiaid y colegau swydd yr is-ganghellor yn eu tro: John Viriamu Jones, Prifathro cyntaf Coleg Prifysgol De Cymru a Mynwy, 1895–1896, y cyntaf; Henry Reichel, Prifathro cyntaf Coleg Prifysgol Gogledd Cymru, 1896–1897; Thomas Francis Roberts, Prifathro Coleg Prifysgol Cymru, 1897–1898; Thomas Parry, Prifathro Aberystwyth, 1961–1963; Kenneth O. Morgan, Prifathro Aberystwyth, 1993–1995; sefydlwyd Gwasg Prifysgol Cymru yn 1922 ac mae’n cyhoeddi tua saith deg o lyfrau’r flwyddyn yn Saesneg ac yn Gymraeg; cwblhawyd argraffiad cyntaf Geiriadur Prifysgol Cymru, sydd â’r un statws i’r Gymraeg â’r OED i’r Saesneg, yn 2002, wyth deg dwy o flynyddoedd wedi dechrau arno; mae gan y brifysgol ganolfan astudio a chynadledda yng Ngregynog, ger y Drenewydd. Y brifysgol hefyd a luniodd eiriadur mawr yr iaith Gymraeg, Geiriadur Prifysgol Cymru, sydd i’r Gymraeg yr hyn yw’r Oxford English Dictionary i’r Saesneg. Fe’i gorffennwyd yn 2002, wyth deg dwy o flynyddoedd wedi dechrau’r gwaith.FfynhonnellUniversity of Wales ↗Wikipedia (Saesneg)Prifysgol ffederal debyg i Brifysgol Llundain: y brifysgol a arholai’r myfyrwyr a’r colegau a’u dysgai; cyn i’r ffederasiwn chwalu hi oedd yr ail brifysgol fwyaf yn y DU; sefydlwyd Coleg Prifysgol Gogledd Cymru (Bangor) a Choleg Prifysgol De Cymru a Mynwy (Caerdydd) yn sgil Adroddiad Aberdâr 1881; yn 1967 ymunodd Coleg Technoleg Uwch Cymru fel Athrofa Gwyddoniaeth a Thechnoleg Prifysgol Cymru (UWIST), hefyd yng Nghaerdydd; yn 1971 rhoddodd Coleg Dewi Sant, Llanbedr Pont Steffan, y sefydliad hynaf yng Nghymru i roi graddau, ei hawl ei hun i roi graddau o’r neilltu ac ymuno â Phrifysgol Cymru; mae ei siarter frenhinol yn dyddio o 1828; daliai penaethiaid y colegau swydd yr is-ganghellor yn eu tro: John Viriamu Jones, Prifathro cyntaf Coleg Prifysgol De Cymru a Mynwy, 1895–1896, y cyntaf; Henry Reichel, Prifathro cyntaf Coleg Prifysgol Gogledd Cymru, 1896–1897; Thomas Francis Roberts, Prifathro Coleg Prifysgol Cymru, 1897–1898; Thomas Parry, Prifathro Aberystwyth, 1961–1963; Kenneth O. Morgan, Prifathro Aberystwyth, 1993–1995; sefydlwyd Gwasg Prifysgol Cymru yn 1922 ac mae’n cyhoeddi tua saith deg o lyfrau’r flwyddyn yn Saesneg ac yn Gymraeg; cwblhawyd argraffiad cyntaf Geiriadur Prifysgol Cymru, sydd â’r un statws i’r Gymraeg â’r OED i’r Saesneg, yn 2002, wyth deg dwy o flynyddoedd wedi dechrau arno; mae gan y brifysgol ganolfan astudio a chynadledda yng Ngregynog, ger y Drenewydd.
Gregynog#
Yn 1920 prynodd y chwiorydd Gwendoline a Margaret Davies, wyresau David Davies Llandinam, Blas Gregynog yn Nhregynon, ger y Drenewydd, i greu canolfan i gelfyddydau, crefftau a cherddoriaeth Cymru wedi’r Rhyfel Byd Cyntaf.FfynhonnellGregynog Hall ↗Wikipedia (Saesneg)Plasty gwledig yn Nhregynon yw Gregynog, tua phedair milltir i’r gogledd-orllewin o’r Drenewydd yn Sir Drefaldwyn; yn 1920 prynodd y chwiorydd Margaret a Gwendoline Davies, wyresau David Davies Llandinam, y lle i greu canolfan i’r celfyddydau, y crefftau a cherddoriaeth er lles Cymru wedi’r Rhyfel Byd Cyntaf; sefydlwyd ganddynt Wasg Gregynog, sy’n enwog am lyfrau argraffiad cyfyngedig wedi’u hargraffu â llaw, rhwymiadau cain a lluniau wedi’u hysgythru ar bren, ac sy’n parhau heddiw; sefydlwyd Gŵyl Gerdd Gregynog ganddynt yn 1933, gyda Syr Henry Walford Davies yn gynghorydd; hi yw’r ŵyl gerddoriaeth glasurol hynaf sy’n dal i fynd yng Nghymru, ac fe’i cynhelir bob mis Mehefin; mae Gustav Holst, Ralph Vaughan Williams ac Edward Elgar ymhlith y rhai sy’n gysylltiedig â hi; yn 1960 trosglwyddodd Margaret Davies y plas i Brifysgol Cymru yn ganolfan gynadledda ac astudio; gadawodd y chwiorydd eu casgliadau i’r genedl, ac fe’u dangosir yn yr Amgueddfa Genedlaethol yng Nghaerdydd; mae’r gerddi a’r parc wedi’u rhestru’n Radd I. Yno sefydlwyd ganddynt Wasg Gregynog, sy’n adnabyddus am ei llyfrau wedi’u hargraffu â llaw a’i hysgythriadau pren.FfynhonnellGregynog Hall ↗Wikipedia (Saesneg)Plasty gwledig yn Nhregynon yw Gregynog, tua phedair milltir i’r gogledd-orllewin o’r Drenewydd yn Sir Drefaldwyn; yn 1920 prynodd y chwiorydd Margaret a Gwendoline Davies, wyresau David Davies Llandinam, y lle i greu canolfan i’r celfyddydau, y crefftau a cherddoriaeth er lles Cymru wedi’r Rhyfel Byd Cyntaf; sefydlwyd ganddynt Wasg Gregynog, sy’n enwog am lyfrau argraffiad cyfyngedig wedi’u hargraffu â llaw, rhwymiadau cain a lluniau wedi’u hysgythru ar bren, ac sy’n parhau heddiw; sefydlwyd Gŵyl Gerdd Gregynog ganddynt yn 1933, gyda Syr Henry Walford Davies yn gynghorydd; hi yw’r ŵyl gerddoriaeth glasurol hynaf sy’n dal i fynd yng Nghymru, ac fe’i cynhelir bob mis Mehefin; mae Gustav Holst, Ralph Vaughan Williams ac Edward Elgar ymhlith y rhai sy’n gysylltiedig â hi; yn 1960 trosglwyddodd Margaret Davies y plas i Brifysgol Cymru yn ganolfan gynadledda ac astudio; gadawodd y chwiorydd eu casgliadau i’r genedl, ac fe’u dangosir yn yr Amgueddfa Genedlaethol yng Nghaerdydd; mae’r gerddi a’r parc wedi’u rhestru’n Radd I. Yn 1933 dechreusant ŵyl gerdd, gyda Syr Henry Walford Davies yn gynghorydd. Hi yw’r ŵyl gerddoriaeth glasurol hynaf sy’n dal i fynd yng Nghymru, ac fe’i cynhelir bob mis Mehefin. Mae Holst, Vaughan Williams ac Elgar ymhlith y cyfansoddwyr sy’n gysylltiedig â hi.FfynhonnellGregynog Hall ↗Wikipedia (Saesneg)Plasty gwledig yn Nhregynon yw Gregynog, tua phedair milltir i’r gogledd-orllewin o’r Drenewydd yn Sir Drefaldwyn; yn 1920 prynodd y chwiorydd Margaret a Gwendoline Davies, wyresau David Davies Llandinam, y lle i greu canolfan i’r celfyddydau, y crefftau a cherddoriaeth er lles Cymru wedi’r Rhyfel Byd Cyntaf; sefydlwyd ganddynt Wasg Gregynog, sy’n enwog am lyfrau argraffiad cyfyngedig wedi’u hargraffu â llaw, rhwymiadau cain a lluniau wedi’u hysgythru ar bren, ac sy’n parhau heddiw; sefydlwyd Gŵyl Gerdd Gregynog ganddynt yn 1933, gyda Syr Henry Walford Davies yn gynghorydd; hi yw’r ŵyl gerddoriaeth glasurol hynaf sy’n dal i fynd yng Nghymru, ac fe’i cynhelir bob mis Mehefin; mae Gustav Holst, Ralph Vaughan Williams ac Edward Elgar ymhlith y rhai sy’n gysylltiedig â hi; yn 1960 trosglwyddodd Margaret Davies y plas i Brifysgol Cymru yn ganolfan gynadledda ac astudio; gadawodd y chwiorydd eu casgliadau i’r genedl, ac fe’u dangosir yn yr Amgueddfa Genedlaethol yng Nghaerdydd; mae’r gerddi a’r parc wedi’u rhestru’n Radd I. Yn 1960 rhoddodd Margaret Davies y plas i Brifysgol Cymru yn ganolfan astudio a chynadledda.FfynhonnellGregynog Hall ↗Wikipedia (Saesneg)Plasty gwledig yn Nhregynon yw Gregynog, tua phedair milltir i’r gogledd-orllewin o’r Drenewydd yn Sir Drefaldwyn; yn 1920 prynodd y chwiorydd Margaret a Gwendoline Davies, wyresau David Davies Llandinam, y lle i greu canolfan i’r celfyddydau, y crefftau a cherddoriaeth er lles Cymru wedi’r Rhyfel Byd Cyntaf; sefydlwyd ganddynt Wasg Gregynog, sy’n enwog am lyfrau argraffiad cyfyngedig wedi’u hargraffu â llaw, rhwymiadau cain a lluniau wedi’u hysgythru ar bren, ac sy’n parhau heddiw; sefydlwyd Gŵyl Gerdd Gregynog ganddynt yn 1933, gyda Syr Henry Walford Davies yn gynghorydd; hi yw’r ŵyl gerddoriaeth glasurol hynaf sy’n dal i fynd yng Nghymru, ac fe’i cynhelir bob mis Mehefin; mae Gustav Holst, Ralph Vaughan Williams ac Edward Elgar ymhlith y rhai sy’n gysylltiedig â hi; yn 1960 trosglwyddodd Margaret Davies y plas i Brifysgol Cymru yn ganolfan gynadledda ac astudio; gadawodd y chwiorydd eu casgliadau i’r genedl, ac fe’u dangosir yn yr Amgueddfa Genedlaethol yng Nghaerdydd; mae’r gerddi a’r parc wedi’u rhestru’n Radd I. Gadawodd y chwiorydd eu casgliadau i’r genedl, ac maent i’w gweld heddiw yn yr Amgueddfa Genedlaethol yng Nghaerdydd.FfynhonnellGregynog Hall ↗Wikipedia (Saesneg)Plasty gwledig yn Nhregynon yw Gregynog, tua phedair milltir i’r gogledd-orllewin o’r Drenewydd yn Sir Drefaldwyn; yn 1920 prynodd y chwiorydd Margaret a Gwendoline Davies, wyresau David Davies Llandinam, y lle i greu canolfan i’r celfyddydau, y crefftau a cherddoriaeth er lles Cymru wedi’r Rhyfel Byd Cyntaf; sefydlwyd ganddynt Wasg Gregynog, sy’n enwog am lyfrau argraffiad cyfyngedig wedi’u hargraffu â llaw, rhwymiadau cain a lluniau wedi’u hysgythru ar bren, ac sy’n parhau heddiw; sefydlwyd Gŵyl Gerdd Gregynog ganddynt yn 1933, gyda Syr Henry Walford Davies yn gynghorydd; hi yw’r ŵyl gerddoriaeth glasurol hynaf sy’n dal i fynd yng Nghymru, ac fe’i cynhelir bob mis Mehefin; mae Gustav Holst, Ralph Vaughan Williams ac Edward Elgar ymhlith y rhai sy’n gysylltiedig â hi; yn 1960 trosglwyddodd Margaret Davies y plas i Brifysgol Cymru yn ganolfan gynadledda ac astudio; gadawodd y chwiorydd eu casgliadau i’r genedl, ac fe’u dangosir yn yr Amgueddfa Genedlaethol yng Nghaerdydd; mae’r gerddi a’r parc wedi’u rhestru’n Radd I. Saif Gregynog ei hun tua phedair milltir i’r gogledd-orllewin o’r Drenewydd, ac mae ei erddi a’i barc wedi’u rhestru’n Radd I.FfynhonnellGregynog Hall ↗Wikipedia (Saesneg)Plasty gwledig yn Nhregynon yw Gregynog, tua phedair milltir i’r gogledd-orllewin o’r Drenewydd yn Sir Drefaldwyn; yn 1920 prynodd y chwiorydd Margaret a Gwendoline Davies, wyresau David Davies Llandinam, y lle i greu canolfan i’r celfyddydau, y crefftau a cherddoriaeth er lles Cymru wedi’r Rhyfel Byd Cyntaf; sefydlwyd ganddynt Wasg Gregynog, sy’n enwog am lyfrau argraffiad cyfyngedig wedi’u hargraffu â llaw, rhwymiadau cain a lluniau wedi’u hysgythru ar bren, ac sy’n parhau heddiw; sefydlwyd Gŵyl Gerdd Gregynog ganddynt yn 1933, gyda Syr Henry Walford Davies yn gynghorydd; hi yw’r ŵyl gerddoriaeth glasurol hynaf sy’n dal i fynd yng Nghymru, ac fe’i cynhelir bob mis Mehefin; mae Gustav Holst, Ralph Vaughan Williams ac Edward Elgar ymhlith y rhai sy’n gysylltiedig â hi; yn 1960 trosglwyddodd Margaret Davies y plas i Brifysgol Cymru yn ganolfan gynadledda ac astudio; gadawodd y chwiorydd eu casgliadau i’r genedl, ac fe’u dangosir yn yr Amgueddfa Genedlaethol yng Nghaerdydd; mae’r gerddi a’r parc wedi’u rhestru’n Radd I.
Ffynonellau a darllen pellach




