Robert Owen
Y Drenewydd (wedi’i gofnodi)Arloeswr cydweithredu ac amodau gwell mewn ffatrïoedd, a adeiladodd gymuned ddelfrydol yn New Lanark.
Robert Owen
Hanes Cymru / Y Gymru Ddiwydiannol
1874–1958
Pêl-droediwr o’r Waun a chwaraeodd dros Gymru am 25 mlynedd, helpodd i sefydlu undeb y chwaraewyr a chwarae mewn rownd gynderfynol Cwpan FA yn 49 oed.
Llun: Cwch camlas yn croesi Traphont Ddŵr Pontcysyllte Telford, ymhell uwchben dyffryn Dyfrdwy · Adrian Pingstone, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons

Roedd Billy Meredith o’r Waun yn un o sêr mawr cyntaf pêl-droed. Yn löwr yn ddeuddeg oed, daeth yn asgellwr gorau ei oes, bu’n gapten ar Manchester City wrth ennill Cwpan FA, enillodd y gynghrair ddwywaith gyda Manchester United, a chwaraeodd dros Gymru am bum mlynedd ar hugain, gan ennill 48 cap. Helpodd i sefydlu Undeb y Chwaraewyr, ac ef yw’r dyn hynaf erioed i chwarae dros Gymru o hyd.FfynonellauBilly Meredith ↗Wikipedia (Saesneg)William Henry Meredith (1874 – 19 Ebrill 1958), pêl-droediwr proffesiynol o Gymro, un o sêr cyntaf pêl-droed, yn enwedig i Manchester City a Manchester United; enillodd bob tlws domestig ym mhêl-droed Lloegr a 48 cap dros Gymru, gan sgorio un gôl ar ddeg ac ennill dwy Bencampwriaeth Gwledydd Prydain; asgellwr de a’i brif ddoniau oedd driblo, pasio, croesi ac ergydio; yn broffesiynol ymroddedig a hynod heini, roedd ei arfer o gnoi pigyn dannedd yn ystod gemau yn ei wneud yn adnabyddus ar unwaith; dros 27 tymor o 1892 i 1924 sgoriodd 194 gôl mewn 740 o gemau cynghrair a chwpan, a thros 1,050 o gemau i gyd; bu’n gapten ar Manchester City wrth ennill anrhydedd fawr gyntaf y clwb, rownd derfynol Cwpan FA 1904 yn erbyn Bolton Wanderers; gyda Manchester United enillodd y bencampwriaeth yn 1907–08 a 1910–11, Cwpan FA 1909 a dwy Darian Elusen; helpodd i sefydlu Undeb y Chwaraewyr, rhagflaenydd Cymdeithas y Pêl-droedwyr Proffesiynol; dychwelodd i Manchester City yn 1921 yn 47 oed a chwarae hyd 1924, y chwaraewr hynaf erioed i City, United a Chymru; ganed yn y Waun, tref lofaol yn Sir Ddinbych; dechreuodd weithio ym Mhwll Parc Du yn yrrwr merlod yn ddeuddeg oed a threuliodd wyth mlynedd yn y pyllau; Methodistiaid Cyntefig oedd ei deulu ac ni chyffyrddodd â diod gydol ei oes; enillodd y Waun Gwpan Cymru bum gwaith rhwng 1887 a 1894; enillodd Gwpan Cymru gyda’r Waun yn 1894; ar y dechrau nid oedd ei fam am iddo adael y Waun; arwyddodd i City yn amatur gan ddal i weithio yn y pwll a theithio i’r gemau; yn ei gêm gartref gyntaf sgoriodd ddwywaith yn erbyn Newton Heath yn y ddarbi Manceinion gyntaf yn y gynghrair; capten y clwb yn 21; pencampwyr yr Ail Adran 1898–99.Meredith, William (‘Billy’; 1874 – 1958), footballer ↗Geraint H. Jenkins, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 28 Gorffennaf 1874 yn y Waun, Sir Ddinbych, mab James a Jane Meredith, un o ddeg o blant; chwaraeodd ei frawd Samuel i Stoke City ac enillodd wyth cap dros Gymru, ond Billy oedd y mwyaf dawnus o’r teulu; elwodd yn fawr ar hyfforddiant cynnar ei athro yn ysgol y Waun, Thomas E. Thomas, llywydd gweithredol cyntaf Cymdeithas Bêl-droed Cymru; gweithiai ei dad ym Mhwll Parc Du, y Waun, a gweithiodd Billy yno wedi gadael yr ysgol; ymunodd â Northwich Victoria yn 1893 a buan y lledodd sôn am ei ddawn fel asgellwr chwim drwy’r gogledd; chwaraeodd ei gêm gyntaf i Manchester City ar 27 Hydref 1894; yn 1898–99 sgoriodd 36 gôl mewn 33 gêm, record i asgellwr; yn 1904 sgoriodd y gôl a enillodd Gwpan F.A. i Manchester City, y Cymro cyntaf i fod yn gapten ar dîm a enillodd y Cwpan; symudodd i Manchester United, lle bu’n ysbrydoliaeth gyson: enillwyd pencampwriaeth yr Adran Gyntaf yn 1908 a 1911, ac yn 1909 curwyd Bristol City 1–0 yn rownd derfynol Cwpan F.A. yn y Palas Grisial; yn 1901 priododd Ellen Negus o Barnsley, a bu iddynt ddwy ferch; yn Awst 1921 dychwelodd i Manchester City i ysbrydoli’r tîm am dair blynedd; rhwng 1894 a 1925 chwaraeodd 1,568 o gemau a sgorio 470 o goliau; gyrfa ryngwladol ddisglair: dewis cyntaf yn asgellwr de Cymru 1895–1920, gyda 48 cap swyddogol, 20 yn erbyn Lloegr, 16 yn erbyn Iwerddon a 12 yn erbyn yr Alban; yn ei gêm olaf curodd Cymru Loegr 2–1 ar eu tir eu hunain, 15 Mawrth 1920; o flaen ei oes o ran dawn a deall; ‘Old Skin’ oedd ei lysenw gan ei gyfeillion; sugnai bigyn dannedd ar y cae; pan ddôi’r bêl ato ‘disgleiriai ar unwaith’, ac ni allai’r cefnwyr ragweld ei symudiad nesaf; dyn swil, safodd yn ddewr dros ei hawliau a llafuriodd i gael cydnabod pêl-droed yn broffesiwn a thalu cyflogau teilwng i chwaraewyr; hyfforddwr yn Manchester United o 1931; bu farw yn Withington, Manceinion, 19 Ebrill 1958; ‘Cyn yr Ail Ryfel Byd nid oedd gwell pêl-droediwr o Gymro na Billy Meredith.’Billy Meredith ↗Wicipedia CymraegCyn bêl-droediwr o Gymro oedd William Henry ‘Billy’ Meredith (30 Gorffennaf 1874 – 19 Ebrill 1958), a ystyrid yn un o sêr cyntaf y gamp oherwydd ei berfformiadau i Manchester City a Manchester United; cafodd 48 cap dros Gymru rhwng 1895 a 1920, a Meredith yw’r chwaraewr hynaf i ennill cap dros Gymru, yn erbyn Lloegr ym 1920 yn 45 mlwydd a 229 diwrnod oed; chwaraeodd ran allweddol wrth sefydlu Undeb y Chwaraewyr, rhagflaenydd Cymdeithas y Pêl-droedwyr Proffesiynol, ym 1907; yr ieuengaf o 10 o blant; dilynodd ei dad i bwll glo Parc Du yn 12 oed yn yrrwr merlod; enillodd Gwpan Cymru gyda’r Waun ym 1894; ym 1904 rhwydodd unig gôl y gêm wrth i Manchester City drechu Bolton Wanderers yn rownd derfynol Cwpan FA Lloegr, y Cymro cyntaf i godi’r tlws.
| Ganed | Gorffennaf 1874, y Waun, Sir Ddinbych |
|---|---|
| Swydd gyntaf | Gyrrwr merlod ym Mhwll Parc Du, yn ddeuddeg oed |
| Clybiau | Y Waun, Northwich Victoria, Manchester City, Manchester United |
| Cymru | 48 cap, 1895–1920; dwy Bencampwriaeth Gwledydd Prydain |
| Anrhydeddau | Cwpan FA 1904 a 1909; pencampwyr y gynghrair 1908 a 1911 |
| Bu farw | 19 Ebrill 1958, Withington, Manceinion |
Ganed William Meredith yn y Waun yng Ngorffennaf 1874, yr ieuengaf o ddeg plentyn James a Jane Meredith. Gweithiai ei dad ym Mhwll Parc Du, ac yn ddeuddeg oed dilynodd Billy ef dan ddaear yn yrrwr merlod. Treuliodd wyth mlynedd yn y pyllau. Methodistiaid Cyntefig oedd ei deulu, ac ni chyffyrddodd â diod gydol ei oes.FfynonellauMeredith, William (‘Billy’; 1874 – 1958), footballer ↗Geraint H. Jenkins, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 28 Gorffennaf 1874 yn y Waun, Sir Ddinbych, mab James a Jane Meredith, un o ddeg o blant; chwaraeodd ei frawd Samuel i Stoke City ac enillodd wyth cap dros Gymru, ond Billy oedd y mwyaf dawnus o’r teulu; elwodd yn fawr ar hyfforddiant cynnar ei athro yn ysgol y Waun, Thomas E. Thomas, llywydd gweithredol cyntaf Cymdeithas Bêl-droed Cymru; gweithiai ei dad ym Mhwll Parc Du, y Waun, a gweithiodd Billy yno wedi gadael yr ysgol; ymunodd â Northwich Victoria yn 1893 a buan y lledodd sôn am ei ddawn fel asgellwr chwim drwy’r gogledd; chwaraeodd ei gêm gyntaf i Manchester City ar 27 Hydref 1894; yn 1898–99 sgoriodd 36 gôl mewn 33 gêm, record i asgellwr; yn 1904 sgoriodd y gôl a enillodd Gwpan F.A. i Manchester City, y Cymro cyntaf i fod yn gapten ar dîm a enillodd y Cwpan; symudodd i Manchester United, lle bu’n ysbrydoliaeth gyson: enillwyd pencampwriaeth yr Adran Gyntaf yn 1908 a 1911, ac yn 1909 curwyd Bristol City 1–0 yn rownd derfynol Cwpan F.A. yn y Palas Grisial; yn 1901 priododd Ellen Negus o Barnsley, a bu iddynt ddwy ferch; yn Awst 1921 dychwelodd i Manchester City i ysbrydoli’r tîm am dair blynedd; rhwng 1894 a 1925 chwaraeodd 1,568 o gemau a sgorio 470 o goliau; gyrfa ryngwladol ddisglair: dewis cyntaf yn asgellwr de Cymru 1895–1920, gyda 48 cap swyddogol, 20 yn erbyn Lloegr, 16 yn erbyn Iwerddon a 12 yn erbyn yr Alban; yn ei gêm olaf curodd Cymru Loegr 2–1 ar eu tir eu hunain, 15 Mawrth 1920; o flaen ei oes o ran dawn a deall; ‘Old Skin’ oedd ei lysenw gan ei gyfeillion; sugnai bigyn dannedd ar y cae; pan ddôi’r bêl ato ‘disgleiriai ar unwaith’, ac ni allai’r cefnwyr ragweld ei symudiad nesaf; dyn swil, safodd yn ddewr dros ei hawliau a llafuriodd i gael cydnabod pêl-droed yn broffesiwn a thalu cyflogau teilwng i chwaraewyr; hyfforddwr yn Manchester United o 1931; bu farw yn Withington, Manceinion, 19 Ebrill 1958; ‘Cyn yr Ail Ryfel Byd nid oedd gwell pêl-droediwr o Gymro na Billy Meredith.’Billy Meredith ↗Wikipedia (Saesneg)William Henry Meredith (1874 – 19 Ebrill 1958), pêl-droediwr proffesiynol o Gymro, un o sêr cyntaf pêl-droed, yn enwedig i Manchester City a Manchester United; enillodd bob tlws domestig ym mhêl-droed Lloegr a 48 cap dros Gymru, gan sgorio un gôl ar ddeg ac ennill dwy Bencampwriaeth Gwledydd Prydain; asgellwr de a’i brif ddoniau oedd driblo, pasio, croesi ac ergydio; yn broffesiynol ymroddedig a hynod heini, roedd ei arfer o gnoi pigyn dannedd yn ystod gemau yn ei wneud yn adnabyddus ar unwaith; dros 27 tymor o 1892 i 1924 sgoriodd 194 gôl mewn 740 o gemau cynghrair a chwpan, a thros 1,050 o gemau i gyd; bu’n gapten ar Manchester City wrth ennill anrhydedd fawr gyntaf y clwb, rownd derfynol Cwpan FA 1904 yn erbyn Bolton Wanderers; gyda Manchester United enillodd y bencampwriaeth yn 1907–08 a 1910–11, Cwpan FA 1909 a dwy Darian Elusen; helpodd i sefydlu Undeb y Chwaraewyr, rhagflaenydd Cymdeithas y Pêl-droedwyr Proffesiynol; dychwelodd i Manchester City yn 1921 yn 47 oed a chwarae hyd 1924, y chwaraewr hynaf erioed i City, United a Chymru; ganed yn y Waun, tref lofaol yn Sir Ddinbych; dechreuodd weithio ym Mhwll Parc Du yn yrrwr merlod yn ddeuddeg oed a threuliodd wyth mlynedd yn y pyllau; Methodistiaid Cyntefig oedd ei deulu ac ni chyffyrddodd â diod gydol ei oes; enillodd y Waun Gwpan Cymru bum gwaith rhwng 1887 a 1894; enillodd Gwpan Cymru gyda’r Waun yn 1894; ar y dechrau nid oedd ei fam am iddo adael y Waun; arwyddodd i City yn amatur gan ddal i weithio yn y pwll a theithio i’r gemau; yn ei gêm gartref gyntaf sgoriodd ddwywaith yn erbyn Newton Heath yn y ddarbi Manceinion gyntaf yn y gynghrair; capten y clwb yn 21; pencampwyr yr Ail Adran 1898–99.Billy Meredith ↗Wicipedia CymraegCyn bêl-droediwr o Gymro oedd William Henry ‘Billy’ Meredith (30 Gorffennaf 1874 – 19 Ebrill 1958), a ystyrid yn un o sêr cyntaf y gamp oherwydd ei berfformiadau i Manchester City a Manchester United; cafodd 48 cap dros Gymru rhwng 1895 a 1920, a Meredith yw’r chwaraewr hynaf i ennill cap dros Gymru, yn erbyn Lloegr ym 1920 yn 45 mlwydd a 229 diwrnod oed; chwaraeodd ran allweddol wrth sefydlu Undeb y Chwaraewyr, rhagflaenydd Cymdeithas y Pêl-droedwyr Proffesiynol, ym 1907; yr ieuengaf o 10 o blant; dilynodd ei dad i bwll glo Parc Du yn 12 oed yn yrrwr merlod; enillodd Gwpan Cymru gyda’r Waun ym 1894; ym 1904 rhwydodd unig gôl y gêm wrth i Manchester City drechu Bolton Wanderers yn rownd derfynol Cwpan FA Lloegr, y Cymro cyntaf i godi’r tlws.
Pêl-droed oedd difyrrwch mawr glowyr y Waun, ac enillodd eu tîm Gwpan Cymru bum gwaith rhwng 1887 a 1894. Dysgodd Billy’r gêm gan ei athro yn ysgol y Waun, Thomas E. Thomas, llywydd gweithredol cyntaf Cymdeithas Bêl-droed Cymru, ac yn 1894 enillodd Gwpan Cymru gyda’r Waun.FfynonellauBilly Meredith ↗Wikipedia (Saesneg)William Henry Meredith (1874 – 19 Ebrill 1958), pêl-droediwr proffesiynol o Gymro, un o sêr cyntaf pêl-droed, yn enwedig i Manchester City a Manchester United; enillodd bob tlws domestig ym mhêl-droed Lloegr a 48 cap dros Gymru, gan sgorio un gôl ar ddeg ac ennill dwy Bencampwriaeth Gwledydd Prydain; asgellwr de a’i brif ddoniau oedd driblo, pasio, croesi ac ergydio; yn broffesiynol ymroddedig a hynod heini, roedd ei arfer o gnoi pigyn dannedd yn ystod gemau yn ei wneud yn adnabyddus ar unwaith; dros 27 tymor o 1892 i 1924 sgoriodd 194 gôl mewn 740 o gemau cynghrair a chwpan, a thros 1,050 o gemau i gyd; bu’n gapten ar Manchester City wrth ennill anrhydedd fawr gyntaf y clwb, rownd derfynol Cwpan FA 1904 yn erbyn Bolton Wanderers; gyda Manchester United enillodd y bencampwriaeth yn 1907–08 a 1910–11, Cwpan FA 1909 a dwy Darian Elusen; helpodd i sefydlu Undeb y Chwaraewyr, rhagflaenydd Cymdeithas y Pêl-droedwyr Proffesiynol; dychwelodd i Manchester City yn 1921 yn 47 oed a chwarae hyd 1924, y chwaraewr hynaf erioed i City, United a Chymru; ganed yn y Waun, tref lofaol yn Sir Ddinbych; dechreuodd weithio ym Mhwll Parc Du yn yrrwr merlod yn ddeuddeg oed a threuliodd wyth mlynedd yn y pyllau; Methodistiaid Cyntefig oedd ei deulu ac ni chyffyrddodd â diod gydol ei oes; enillodd y Waun Gwpan Cymru bum gwaith rhwng 1887 a 1894; enillodd Gwpan Cymru gyda’r Waun yn 1894; ar y dechrau nid oedd ei fam am iddo adael y Waun; arwyddodd i City yn amatur gan ddal i weithio yn y pwll a theithio i’r gemau; yn ei gêm gartref gyntaf sgoriodd ddwywaith yn erbyn Newton Heath yn y ddarbi Manceinion gyntaf yn y gynghrair; capten y clwb yn 21; pencampwyr yr Ail Adran 1898–99.Meredith, William (‘Billy’; 1874 – 1958), footballer ↗Geraint H. Jenkins, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 28 Gorffennaf 1874 yn y Waun, Sir Ddinbych, mab James a Jane Meredith, un o ddeg o blant; chwaraeodd ei frawd Samuel i Stoke City ac enillodd wyth cap dros Gymru, ond Billy oedd y mwyaf dawnus o’r teulu; elwodd yn fawr ar hyfforddiant cynnar ei athro yn ysgol y Waun, Thomas E. Thomas, llywydd gweithredol cyntaf Cymdeithas Bêl-droed Cymru; gweithiai ei dad ym Mhwll Parc Du, y Waun, a gweithiodd Billy yno wedi gadael yr ysgol; ymunodd â Northwich Victoria yn 1893 a buan y lledodd sôn am ei ddawn fel asgellwr chwim drwy’r gogledd; chwaraeodd ei gêm gyntaf i Manchester City ar 27 Hydref 1894; yn 1898–99 sgoriodd 36 gôl mewn 33 gêm, record i asgellwr; yn 1904 sgoriodd y gôl a enillodd Gwpan F.A. i Manchester City, y Cymro cyntaf i fod yn gapten ar dîm a enillodd y Cwpan; symudodd i Manchester United, lle bu’n ysbrydoliaeth gyson: enillwyd pencampwriaeth yr Adran Gyntaf yn 1908 a 1911, ac yn 1909 curwyd Bristol City 1–0 yn rownd derfynol Cwpan F.A. yn y Palas Grisial; yn 1901 priododd Ellen Negus o Barnsley, a bu iddynt ddwy ferch; yn Awst 1921 dychwelodd i Manchester City i ysbrydoli’r tîm am dair blynedd; rhwng 1894 a 1925 chwaraeodd 1,568 o gemau a sgorio 470 o goliau; gyrfa ryngwladol ddisglair: dewis cyntaf yn asgellwr de Cymru 1895–1920, gyda 48 cap swyddogol, 20 yn erbyn Lloegr, 16 yn erbyn Iwerddon a 12 yn erbyn yr Alban; yn ei gêm olaf curodd Cymru Loegr 2–1 ar eu tir eu hunain, 15 Mawrth 1920; o flaen ei oes o ran dawn a deall; ‘Old Skin’ oedd ei lysenw gan ei gyfeillion; sugnai bigyn dannedd ar y cae; pan ddôi’r bêl ato ‘disgleiriai ar unwaith’, ac ni allai’r cefnwyr ragweld ei symudiad nesaf; dyn swil, safodd yn ddewr dros ei hawliau a llafuriodd i gael cydnabod pêl-droed yn broffesiwn a thalu cyflogau teilwng i chwaraewyr; hyfforddwr yn Manchester United o 1931; bu farw yn Withington, Manceinion, 19 Ebrill 1958; ‘Cyn yr Ail Ryfel Byd nid oedd gwell pêl-droediwr o Gymro na Billy Meredith.’Billy Meredith ↗Wicipedia CymraegCyn bêl-droediwr o Gymro oedd William Henry ‘Billy’ Meredith (30 Gorffennaf 1874 – 19 Ebrill 1958), a ystyrid yn un o sêr cyntaf y gamp oherwydd ei berfformiadau i Manchester City a Manchester United; cafodd 48 cap dros Gymru rhwng 1895 a 1920, a Meredith yw’r chwaraewr hynaf i ennill cap dros Gymru, yn erbyn Lloegr ym 1920 yn 45 mlwydd a 229 diwrnod oed; chwaraeodd ran allweddol wrth sefydlu Undeb y Chwaraewyr, rhagflaenydd Cymdeithas y Pêl-droedwyr Proffesiynol, ym 1907; yr ieuengaf o 10 o blant; dilynodd ei dad i bwll glo Parc Du yn 12 oed yn yrrwr merlod; enillodd Gwpan Cymru gyda’r Waun ym 1894; ym 1904 rhwydodd unig gôl y gêm wrth i Manchester City drechu Bolton Wanderers yn rownd derfynol Cwpan FA Lloegr, y Cymro cyntaf i godi’r tlws.
Buan y lledodd sôn am ei gyflymder a’i ddawn ar yr asgell i Northwich Victoria drwy’r gogledd, ac yn 1894 arwyddodd Manchester City ef. Ar y dechrau arhosodd yn y pwll a theithio i Fanceinion i’r gemau. Yn ei gêm gartref gyntaf sgoriodd ddwywaith yn erbyn Newton Heath, y clwb a ddaeth yn Manchester United, ac yn ddim ond un ar hugain oed fe’i gwnaed yn gapten.FfynonellauBilly Meredith ↗Wikipedia (Saesneg)William Henry Meredith (1874 – 19 Ebrill 1958), pêl-droediwr proffesiynol o Gymro, un o sêr cyntaf pêl-droed, yn enwedig i Manchester City a Manchester United; enillodd bob tlws domestig ym mhêl-droed Lloegr a 48 cap dros Gymru, gan sgorio un gôl ar ddeg ac ennill dwy Bencampwriaeth Gwledydd Prydain; asgellwr de a’i brif ddoniau oedd driblo, pasio, croesi ac ergydio; yn broffesiynol ymroddedig a hynod heini, roedd ei arfer o gnoi pigyn dannedd yn ystod gemau yn ei wneud yn adnabyddus ar unwaith; dros 27 tymor o 1892 i 1924 sgoriodd 194 gôl mewn 740 o gemau cynghrair a chwpan, a thros 1,050 o gemau i gyd; bu’n gapten ar Manchester City wrth ennill anrhydedd fawr gyntaf y clwb, rownd derfynol Cwpan FA 1904 yn erbyn Bolton Wanderers; gyda Manchester United enillodd y bencampwriaeth yn 1907–08 a 1910–11, Cwpan FA 1909 a dwy Darian Elusen; helpodd i sefydlu Undeb y Chwaraewyr, rhagflaenydd Cymdeithas y Pêl-droedwyr Proffesiynol; dychwelodd i Manchester City yn 1921 yn 47 oed a chwarae hyd 1924, y chwaraewr hynaf erioed i City, United a Chymru; ganed yn y Waun, tref lofaol yn Sir Ddinbych; dechreuodd weithio ym Mhwll Parc Du yn yrrwr merlod yn ddeuddeg oed a threuliodd wyth mlynedd yn y pyllau; Methodistiaid Cyntefig oedd ei deulu ac ni chyffyrddodd â diod gydol ei oes; enillodd y Waun Gwpan Cymru bum gwaith rhwng 1887 a 1894; enillodd Gwpan Cymru gyda’r Waun yn 1894; ar y dechrau nid oedd ei fam am iddo adael y Waun; arwyddodd i City yn amatur gan ddal i weithio yn y pwll a theithio i’r gemau; yn ei gêm gartref gyntaf sgoriodd ddwywaith yn erbyn Newton Heath yn y ddarbi Manceinion gyntaf yn y gynghrair; capten y clwb yn 21; pencampwyr yr Ail Adran 1898–99.Meredith, William (‘Billy’; 1874 – 1958), footballer ↗Geraint H. Jenkins, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 28 Gorffennaf 1874 yn y Waun, Sir Ddinbych, mab James a Jane Meredith, un o ddeg o blant; chwaraeodd ei frawd Samuel i Stoke City ac enillodd wyth cap dros Gymru, ond Billy oedd y mwyaf dawnus o’r teulu; elwodd yn fawr ar hyfforddiant cynnar ei athro yn ysgol y Waun, Thomas E. Thomas, llywydd gweithredol cyntaf Cymdeithas Bêl-droed Cymru; gweithiai ei dad ym Mhwll Parc Du, y Waun, a gweithiodd Billy yno wedi gadael yr ysgol; ymunodd â Northwich Victoria yn 1893 a buan y lledodd sôn am ei ddawn fel asgellwr chwim drwy’r gogledd; chwaraeodd ei gêm gyntaf i Manchester City ar 27 Hydref 1894; yn 1898–99 sgoriodd 36 gôl mewn 33 gêm, record i asgellwr; yn 1904 sgoriodd y gôl a enillodd Gwpan F.A. i Manchester City, y Cymro cyntaf i fod yn gapten ar dîm a enillodd y Cwpan; symudodd i Manchester United, lle bu’n ysbrydoliaeth gyson: enillwyd pencampwriaeth yr Adran Gyntaf yn 1908 a 1911, ac yn 1909 curwyd Bristol City 1–0 yn rownd derfynol Cwpan F.A. yn y Palas Grisial; yn 1901 priododd Ellen Negus o Barnsley, a bu iddynt ddwy ferch; yn Awst 1921 dychwelodd i Manchester City i ysbrydoli’r tîm am dair blynedd; rhwng 1894 a 1925 chwaraeodd 1,568 o gemau a sgorio 470 o goliau; gyrfa ryngwladol ddisglair: dewis cyntaf yn asgellwr de Cymru 1895–1920, gyda 48 cap swyddogol, 20 yn erbyn Lloegr, 16 yn erbyn Iwerddon a 12 yn erbyn yr Alban; yn ei gêm olaf curodd Cymru Loegr 2–1 ar eu tir eu hunain, 15 Mawrth 1920; o flaen ei oes o ran dawn a deall; ‘Old Skin’ oedd ei lysenw gan ei gyfeillion; sugnai bigyn dannedd ar y cae; pan ddôi’r bêl ato ‘disgleiriai ar unwaith’, ac ni allai’r cefnwyr ragweld ei symudiad nesaf; dyn swil, safodd yn ddewr dros ei hawliau a llafuriodd i gael cydnabod pêl-droed yn broffesiwn a thalu cyflogau teilwng i chwaraewyr; hyfforddwr yn Manchester United o 1931; bu farw yn Withington, Manceinion, 19 Ebrill 1958; ‘Cyn yr Ail Ryfel Byd nid oedd gwell pêl-droediwr o Gymro na Billy Meredith.’Billy Meredith ↗Wicipedia CymraegCyn bêl-droediwr o Gymro oedd William Henry ‘Billy’ Meredith (30 Gorffennaf 1874 – 19 Ebrill 1958), a ystyrid yn un o sêr cyntaf y gamp oherwydd ei berfformiadau i Manchester City a Manchester United; cafodd 48 cap dros Gymru rhwng 1895 a 1920, a Meredith yw’r chwaraewr hynaf i ennill cap dros Gymru, yn erbyn Lloegr ym 1920 yn 45 mlwydd a 229 diwrnod oed; chwaraeodd ran allweddol wrth sefydlu Undeb y Chwaraewyr, rhagflaenydd Cymdeithas y Pêl-droedwyr Proffesiynol, ym 1907; yr ieuengaf o 10 o blant; dilynodd ei dad i bwll glo Parc Du yn 12 oed yn yrrwr merlod; enillodd Gwpan Cymru gyda’r Waun ym 1894; ym 1904 rhwydodd unig gôl y gêm wrth i Manchester City drechu Bolton Wanderers yn rownd derfynol Cwpan FA Lloegr, y Cymro cyntaf i godi’r tlws.
Yn 1899 arweiniodd City i bencampwriaeth yr Ail Adran, gan sgorio gôl ar ôl gôl; mae’r Bywgraffiadur Cymreig yn cofnodi 36 gôl mewn 33 gêm, record i asgellwr. Yn 1904 sgoriodd unig gôl rownd derfynol Cwpan FA yn erbyn Bolton Wanderers, y Cymro cyntaf i fod yn gapten ar dîm a enillodd y Cwpan.FfynonellauMeredith, William (‘Billy’; 1874 – 1958), footballer ↗Geraint H. Jenkins, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 28 Gorffennaf 1874 yn y Waun, Sir Ddinbych, mab James a Jane Meredith, un o ddeg o blant; chwaraeodd ei frawd Samuel i Stoke City ac enillodd wyth cap dros Gymru, ond Billy oedd y mwyaf dawnus o’r teulu; elwodd yn fawr ar hyfforddiant cynnar ei athro yn ysgol y Waun, Thomas E. Thomas, llywydd gweithredol cyntaf Cymdeithas Bêl-droed Cymru; gweithiai ei dad ym Mhwll Parc Du, y Waun, a gweithiodd Billy yno wedi gadael yr ysgol; ymunodd â Northwich Victoria yn 1893 a buan y lledodd sôn am ei ddawn fel asgellwr chwim drwy’r gogledd; chwaraeodd ei gêm gyntaf i Manchester City ar 27 Hydref 1894; yn 1898–99 sgoriodd 36 gôl mewn 33 gêm, record i asgellwr; yn 1904 sgoriodd y gôl a enillodd Gwpan F.A. i Manchester City, y Cymro cyntaf i fod yn gapten ar dîm a enillodd y Cwpan; symudodd i Manchester United, lle bu’n ysbrydoliaeth gyson: enillwyd pencampwriaeth yr Adran Gyntaf yn 1908 a 1911, ac yn 1909 curwyd Bristol City 1–0 yn rownd derfynol Cwpan F.A. yn y Palas Grisial; yn 1901 priododd Ellen Negus o Barnsley, a bu iddynt ddwy ferch; yn Awst 1921 dychwelodd i Manchester City i ysbrydoli’r tîm am dair blynedd; rhwng 1894 a 1925 chwaraeodd 1,568 o gemau a sgorio 470 o goliau; gyrfa ryngwladol ddisglair: dewis cyntaf yn asgellwr de Cymru 1895–1920, gyda 48 cap swyddogol, 20 yn erbyn Lloegr, 16 yn erbyn Iwerddon a 12 yn erbyn yr Alban; yn ei gêm olaf curodd Cymru Loegr 2–1 ar eu tir eu hunain, 15 Mawrth 1920; o flaen ei oes o ran dawn a deall; ‘Old Skin’ oedd ei lysenw gan ei gyfeillion; sugnai bigyn dannedd ar y cae; pan ddôi’r bêl ato ‘disgleiriai ar unwaith’, ac ni allai’r cefnwyr ragweld ei symudiad nesaf; dyn swil, safodd yn ddewr dros ei hawliau a llafuriodd i gael cydnabod pêl-droed yn broffesiwn a thalu cyflogau teilwng i chwaraewyr; hyfforddwr yn Manchester United o 1931; bu farw yn Withington, Manceinion, 19 Ebrill 1958; ‘Cyn yr Ail Ryfel Byd nid oedd gwell pêl-droediwr o Gymro na Billy Meredith.’Billy Meredith ↗Wicipedia CymraegCyn bêl-droediwr o Gymro oedd William Henry ‘Billy’ Meredith (30 Gorffennaf 1874 – 19 Ebrill 1958), a ystyrid yn un o sêr cyntaf y gamp oherwydd ei berfformiadau i Manchester City a Manchester United; cafodd 48 cap dros Gymru rhwng 1895 a 1920, a Meredith yw’r chwaraewr hynaf i ennill cap dros Gymru, yn erbyn Lloegr ym 1920 yn 45 mlwydd a 229 diwrnod oed; chwaraeodd ran allweddol wrth sefydlu Undeb y Chwaraewyr, rhagflaenydd Cymdeithas y Pêl-droedwyr Proffesiynol, ym 1907; yr ieuengaf o 10 o blant; dilynodd ei dad i bwll glo Parc Du yn 12 oed yn yrrwr merlod; enillodd Gwpan Cymru gyda’r Waun ym 1894; ym 1904 rhwydodd unig gôl y gêm wrth i Manchester City drechu Bolton Wanderers yn rownd derfynol Cwpan FA Lloegr, y Cymro cyntaf i godi’r tlws.Billy Meredith ↗Wikipedia (Saesneg)William Henry Meredith (1874 – 19 Ebrill 1958), pêl-droediwr proffesiynol o Gymro, un o sêr cyntaf pêl-droed, yn enwedig i Manchester City a Manchester United; enillodd bob tlws domestig ym mhêl-droed Lloegr a 48 cap dros Gymru, gan sgorio un gôl ar ddeg ac ennill dwy Bencampwriaeth Gwledydd Prydain; asgellwr de a’i brif ddoniau oedd driblo, pasio, croesi ac ergydio; yn broffesiynol ymroddedig a hynod heini, roedd ei arfer o gnoi pigyn dannedd yn ystod gemau yn ei wneud yn adnabyddus ar unwaith; dros 27 tymor o 1892 i 1924 sgoriodd 194 gôl mewn 740 o gemau cynghrair a chwpan, a thros 1,050 o gemau i gyd; bu’n gapten ar Manchester City wrth ennill anrhydedd fawr gyntaf y clwb, rownd derfynol Cwpan FA 1904 yn erbyn Bolton Wanderers; gyda Manchester United enillodd y bencampwriaeth yn 1907–08 a 1910–11, Cwpan FA 1909 a dwy Darian Elusen; helpodd i sefydlu Undeb y Chwaraewyr, rhagflaenydd Cymdeithas y Pêl-droedwyr Proffesiynol; dychwelodd i Manchester City yn 1921 yn 47 oed a chwarae hyd 1924, y chwaraewr hynaf erioed i City, United a Chymru; ganed yn y Waun, tref lofaol yn Sir Ddinbych; dechreuodd weithio ym Mhwll Parc Du yn yrrwr merlod yn ddeuddeg oed a threuliodd wyth mlynedd yn y pyllau; Methodistiaid Cyntefig oedd ei deulu ac ni chyffyrddodd â diod gydol ei oes; enillodd y Waun Gwpan Cymru bum gwaith rhwng 1887 a 1894; enillodd Gwpan Cymru gyda’r Waun yn 1894; ar y dechrau nid oedd ei fam am iddo adael y Waun; arwyddodd i City yn amatur gan ddal i weithio yn y pwll a theithio i’r gemau; yn ei gêm gartref gyntaf sgoriodd ddwywaith yn erbyn Newton Heath yn y ddarbi Manceinion gyntaf yn y gynghrair; capten y clwb yn 21; pencampwyr yr Ail Adran 1898–99.
Yna symudodd ar draws y ddinas i Manchester United, lle bu’n ysbrydoliaeth gyson. Roedd United yn bencampwyr y gynghrair yn 1908 a 1911, ac yn 1909 curasant Bristol City 1–0 i ennill Cwpan FA yn y Palas Grisial.FfynonellauMeredith, William (‘Billy’; 1874 – 1958), footballer ↗Geraint H. Jenkins, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 28 Gorffennaf 1874 yn y Waun, Sir Ddinbych, mab James a Jane Meredith, un o ddeg o blant; chwaraeodd ei frawd Samuel i Stoke City ac enillodd wyth cap dros Gymru, ond Billy oedd y mwyaf dawnus o’r teulu; elwodd yn fawr ar hyfforddiant cynnar ei athro yn ysgol y Waun, Thomas E. Thomas, llywydd gweithredol cyntaf Cymdeithas Bêl-droed Cymru; gweithiai ei dad ym Mhwll Parc Du, y Waun, a gweithiodd Billy yno wedi gadael yr ysgol; ymunodd â Northwich Victoria yn 1893 a buan y lledodd sôn am ei ddawn fel asgellwr chwim drwy’r gogledd; chwaraeodd ei gêm gyntaf i Manchester City ar 27 Hydref 1894; yn 1898–99 sgoriodd 36 gôl mewn 33 gêm, record i asgellwr; yn 1904 sgoriodd y gôl a enillodd Gwpan F.A. i Manchester City, y Cymro cyntaf i fod yn gapten ar dîm a enillodd y Cwpan; symudodd i Manchester United, lle bu’n ysbrydoliaeth gyson: enillwyd pencampwriaeth yr Adran Gyntaf yn 1908 a 1911, ac yn 1909 curwyd Bristol City 1–0 yn rownd derfynol Cwpan F.A. yn y Palas Grisial; yn 1901 priododd Ellen Negus o Barnsley, a bu iddynt ddwy ferch; yn Awst 1921 dychwelodd i Manchester City i ysbrydoli’r tîm am dair blynedd; rhwng 1894 a 1925 chwaraeodd 1,568 o gemau a sgorio 470 o goliau; gyrfa ryngwladol ddisglair: dewis cyntaf yn asgellwr de Cymru 1895–1920, gyda 48 cap swyddogol, 20 yn erbyn Lloegr, 16 yn erbyn Iwerddon a 12 yn erbyn yr Alban; yn ei gêm olaf curodd Cymru Loegr 2–1 ar eu tir eu hunain, 15 Mawrth 1920; o flaen ei oes o ran dawn a deall; ‘Old Skin’ oedd ei lysenw gan ei gyfeillion; sugnai bigyn dannedd ar y cae; pan ddôi’r bêl ato ‘disgleiriai ar unwaith’, ac ni allai’r cefnwyr ragweld ei symudiad nesaf; dyn swil, safodd yn ddewr dros ei hawliau a llafuriodd i gael cydnabod pêl-droed yn broffesiwn a thalu cyflogau teilwng i chwaraewyr; hyfforddwr yn Manchester United o 1931; bu farw yn Withington, Manceinion, 19 Ebrill 1958; ‘Cyn yr Ail Ryfel Byd nid oedd gwell pêl-droediwr o Gymro na Billy Meredith.’Billy Meredith ↗Wikipedia (Saesneg)William Henry Meredith (1874 – 19 Ebrill 1958), pêl-droediwr proffesiynol o Gymro, un o sêr cyntaf pêl-droed, yn enwedig i Manchester City a Manchester United; enillodd bob tlws domestig ym mhêl-droed Lloegr a 48 cap dros Gymru, gan sgorio un gôl ar ddeg ac ennill dwy Bencampwriaeth Gwledydd Prydain; asgellwr de a’i brif ddoniau oedd driblo, pasio, croesi ac ergydio; yn broffesiynol ymroddedig a hynod heini, roedd ei arfer o gnoi pigyn dannedd yn ystod gemau yn ei wneud yn adnabyddus ar unwaith; dros 27 tymor o 1892 i 1924 sgoriodd 194 gôl mewn 740 o gemau cynghrair a chwpan, a thros 1,050 o gemau i gyd; bu’n gapten ar Manchester City wrth ennill anrhydedd fawr gyntaf y clwb, rownd derfynol Cwpan FA 1904 yn erbyn Bolton Wanderers; gyda Manchester United enillodd y bencampwriaeth yn 1907–08 a 1910–11, Cwpan FA 1909 a dwy Darian Elusen; helpodd i sefydlu Undeb y Chwaraewyr, rhagflaenydd Cymdeithas y Pêl-droedwyr Proffesiynol; dychwelodd i Manchester City yn 1921 yn 47 oed a chwarae hyd 1924, y chwaraewr hynaf erioed i City, United a Chymru; ganed yn y Waun, tref lofaol yn Sir Ddinbych; dechreuodd weithio ym Mhwll Parc Du yn yrrwr merlod yn ddeuddeg oed a threuliodd wyth mlynedd yn y pyllau; Methodistiaid Cyntefig oedd ei deulu ac ni chyffyrddodd â diod gydol ei oes; enillodd y Waun Gwpan Cymru bum gwaith rhwng 1887 a 1894; enillodd Gwpan Cymru gyda’r Waun yn 1894; ar y dechrau nid oedd ei fam am iddo adael y Waun; arwyddodd i City yn amatur gan ddal i weithio yn y pwll a theithio i’r gemau; yn ei gêm gartref gyntaf sgoriodd ddwywaith yn erbyn Newton Heath yn y ddarbi Manceinion gyntaf yn y gynghrair; capten y clwb yn 21; pencampwyr yr Ail Adran 1898–99.
Ef oedd dewis cyntaf Cymru yn asgellwr de o 1895 hyd 1920, gan ennill 48 cap, sgorio un gôl ar ddeg ac ennill dwy Bencampwriaeth Gwledydd Prydain. Yn ei gêm olaf dros Gymru, ar 15 Mawrth 1920, curodd Cymru Loegr 2–1 ar dir Lloegr. Roedd yn bump a deugain oed a 229 diwrnod, y dyn hynaf erioed i chwarae dros Gymru.FfynonellauMeredith, William (‘Billy’; 1874 – 1958), footballer ↗Geraint H. Jenkins, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 28 Gorffennaf 1874 yn y Waun, Sir Ddinbych, mab James a Jane Meredith, un o ddeg o blant; chwaraeodd ei frawd Samuel i Stoke City ac enillodd wyth cap dros Gymru, ond Billy oedd y mwyaf dawnus o’r teulu; elwodd yn fawr ar hyfforddiant cynnar ei athro yn ysgol y Waun, Thomas E. Thomas, llywydd gweithredol cyntaf Cymdeithas Bêl-droed Cymru; gweithiai ei dad ym Mhwll Parc Du, y Waun, a gweithiodd Billy yno wedi gadael yr ysgol; ymunodd â Northwich Victoria yn 1893 a buan y lledodd sôn am ei ddawn fel asgellwr chwim drwy’r gogledd; chwaraeodd ei gêm gyntaf i Manchester City ar 27 Hydref 1894; yn 1898–99 sgoriodd 36 gôl mewn 33 gêm, record i asgellwr; yn 1904 sgoriodd y gôl a enillodd Gwpan F.A. i Manchester City, y Cymro cyntaf i fod yn gapten ar dîm a enillodd y Cwpan; symudodd i Manchester United, lle bu’n ysbrydoliaeth gyson: enillwyd pencampwriaeth yr Adran Gyntaf yn 1908 a 1911, ac yn 1909 curwyd Bristol City 1–0 yn rownd derfynol Cwpan F.A. yn y Palas Grisial; yn 1901 priododd Ellen Negus o Barnsley, a bu iddynt ddwy ferch; yn Awst 1921 dychwelodd i Manchester City i ysbrydoli’r tîm am dair blynedd; rhwng 1894 a 1925 chwaraeodd 1,568 o gemau a sgorio 470 o goliau; gyrfa ryngwladol ddisglair: dewis cyntaf yn asgellwr de Cymru 1895–1920, gyda 48 cap swyddogol, 20 yn erbyn Lloegr, 16 yn erbyn Iwerddon a 12 yn erbyn yr Alban; yn ei gêm olaf curodd Cymru Loegr 2–1 ar eu tir eu hunain, 15 Mawrth 1920; o flaen ei oes o ran dawn a deall; ‘Old Skin’ oedd ei lysenw gan ei gyfeillion; sugnai bigyn dannedd ar y cae; pan ddôi’r bêl ato ‘disgleiriai ar unwaith’, ac ni allai’r cefnwyr ragweld ei symudiad nesaf; dyn swil, safodd yn ddewr dros ei hawliau a llafuriodd i gael cydnabod pêl-droed yn broffesiwn a thalu cyflogau teilwng i chwaraewyr; hyfforddwr yn Manchester United o 1931; bu farw yn Withington, Manceinion, 19 Ebrill 1958; ‘Cyn yr Ail Ryfel Byd nid oedd gwell pêl-droediwr o Gymro na Billy Meredith.’Billy Meredith ↗Wikipedia (Saesneg)William Henry Meredith (1874 – 19 Ebrill 1958), pêl-droediwr proffesiynol o Gymro, un o sêr cyntaf pêl-droed, yn enwedig i Manchester City a Manchester United; enillodd bob tlws domestig ym mhêl-droed Lloegr a 48 cap dros Gymru, gan sgorio un gôl ar ddeg ac ennill dwy Bencampwriaeth Gwledydd Prydain; asgellwr de a’i brif ddoniau oedd driblo, pasio, croesi ac ergydio; yn broffesiynol ymroddedig a hynod heini, roedd ei arfer o gnoi pigyn dannedd yn ystod gemau yn ei wneud yn adnabyddus ar unwaith; dros 27 tymor o 1892 i 1924 sgoriodd 194 gôl mewn 740 o gemau cynghrair a chwpan, a thros 1,050 o gemau i gyd; bu’n gapten ar Manchester City wrth ennill anrhydedd fawr gyntaf y clwb, rownd derfynol Cwpan FA 1904 yn erbyn Bolton Wanderers; gyda Manchester United enillodd y bencampwriaeth yn 1907–08 a 1910–11, Cwpan FA 1909 a dwy Darian Elusen; helpodd i sefydlu Undeb y Chwaraewyr, rhagflaenydd Cymdeithas y Pêl-droedwyr Proffesiynol; dychwelodd i Manchester City yn 1921 yn 47 oed a chwarae hyd 1924, y chwaraewr hynaf erioed i City, United a Chymru; ganed yn y Waun, tref lofaol yn Sir Ddinbych; dechreuodd weithio ym Mhwll Parc Du yn yrrwr merlod yn ddeuddeg oed a threuliodd wyth mlynedd yn y pyllau; Methodistiaid Cyntefig oedd ei deulu ac ni chyffyrddodd â diod gydol ei oes; enillodd y Waun Gwpan Cymru bum gwaith rhwng 1887 a 1894; enillodd Gwpan Cymru gyda’r Waun yn 1894; ar y dechrau nid oedd ei fam am iddo adael y Waun; arwyddodd i City yn amatur gan ddal i weithio yn y pwll a theithio i’r gemau; yn ei gêm gartref gyntaf sgoriodd ddwywaith yn erbyn Newton Heath yn y ddarbi Manceinion gyntaf yn y gynghrair; capten y clwb yn 21; pencampwyr yr Ail Adran 1898–99.Billy Meredith ↗Wicipedia CymraegCyn bêl-droediwr o Gymro oedd William Henry ‘Billy’ Meredith (30 Gorffennaf 1874 – 19 Ebrill 1958), a ystyrid yn un o sêr cyntaf y gamp oherwydd ei berfformiadau i Manchester City a Manchester United; cafodd 48 cap dros Gymru rhwng 1895 a 1920, a Meredith yw’r chwaraewr hynaf i ennill cap dros Gymru, yn erbyn Lloegr ym 1920 yn 45 mlwydd a 229 diwrnod oed; chwaraeodd ran allweddol wrth sefydlu Undeb y Chwaraewyr, rhagflaenydd Cymdeithas y Pêl-droedwyr Proffesiynol, ym 1907; yr ieuengaf o 10 o blant; dilynodd ei dad i bwll glo Parc Du yn 12 oed yn yrrwr merlod; enillodd Gwpan Cymru gyda’r Waun ym 1894; ym 1904 rhwydodd unig gôl y gêm wrth i Manchester City drechu Bolton Wanderers yn rownd derfynol Cwpan FA Lloegr, y Cymro cyntaf i godi’r tlws.
Ar y cae edrychai’n ddigon diniwed, yn loetran ar hyd yr asgell â phigyn dannedd yn ei geg, ond pan ddôi’r bêl ato, ysgrifennodd Geraint H. Jenkins, disgleiriai ar unwaith, ac ni allai’r un amddiffynnwr ddyfalu beth a wnâi nesaf.FfynonellauMeredith, William (‘Billy’; 1874 – 1958), footballer ↗Geraint H. Jenkins, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 28 Gorffennaf 1874 yn y Waun, Sir Ddinbych, mab James a Jane Meredith, un o ddeg o blant; chwaraeodd ei frawd Samuel i Stoke City ac enillodd wyth cap dros Gymru, ond Billy oedd y mwyaf dawnus o’r teulu; elwodd yn fawr ar hyfforddiant cynnar ei athro yn ysgol y Waun, Thomas E. Thomas, llywydd gweithredol cyntaf Cymdeithas Bêl-droed Cymru; gweithiai ei dad ym Mhwll Parc Du, y Waun, a gweithiodd Billy yno wedi gadael yr ysgol; ymunodd â Northwich Victoria yn 1893 a buan y lledodd sôn am ei ddawn fel asgellwr chwim drwy’r gogledd; chwaraeodd ei gêm gyntaf i Manchester City ar 27 Hydref 1894; yn 1898–99 sgoriodd 36 gôl mewn 33 gêm, record i asgellwr; yn 1904 sgoriodd y gôl a enillodd Gwpan F.A. i Manchester City, y Cymro cyntaf i fod yn gapten ar dîm a enillodd y Cwpan; symudodd i Manchester United, lle bu’n ysbrydoliaeth gyson: enillwyd pencampwriaeth yr Adran Gyntaf yn 1908 a 1911, ac yn 1909 curwyd Bristol City 1–0 yn rownd derfynol Cwpan F.A. yn y Palas Grisial; yn 1901 priododd Ellen Negus o Barnsley, a bu iddynt ddwy ferch; yn Awst 1921 dychwelodd i Manchester City i ysbrydoli’r tîm am dair blynedd; rhwng 1894 a 1925 chwaraeodd 1,568 o gemau a sgorio 470 o goliau; gyrfa ryngwladol ddisglair: dewis cyntaf yn asgellwr de Cymru 1895–1920, gyda 48 cap swyddogol, 20 yn erbyn Lloegr, 16 yn erbyn Iwerddon a 12 yn erbyn yr Alban; yn ei gêm olaf curodd Cymru Loegr 2–1 ar eu tir eu hunain, 15 Mawrth 1920; o flaen ei oes o ran dawn a deall; ‘Old Skin’ oedd ei lysenw gan ei gyfeillion; sugnai bigyn dannedd ar y cae; pan ddôi’r bêl ato ‘disgleiriai ar unwaith’, ac ni allai’r cefnwyr ragweld ei symudiad nesaf; dyn swil, safodd yn ddewr dros ei hawliau a llafuriodd i gael cydnabod pêl-droed yn broffesiwn a thalu cyflogau teilwng i chwaraewyr; hyfforddwr yn Manchester United o 1931; bu farw yn Withington, Manceinion, 19 Ebrill 1958; ‘Cyn yr Ail Ryfel Byd nid oedd gwell pêl-droediwr o Gymro na Billy Meredith.’Billy Meredith ↗Wikipedia (Saesneg)William Henry Meredith (1874 – 19 Ebrill 1958), pêl-droediwr proffesiynol o Gymro, un o sêr cyntaf pêl-droed, yn enwedig i Manchester City a Manchester United; enillodd bob tlws domestig ym mhêl-droed Lloegr a 48 cap dros Gymru, gan sgorio un gôl ar ddeg ac ennill dwy Bencampwriaeth Gwledydd Prydain; asgellwr de a’i brif ddoniau oedd driblo, pasio, croesi ac ergydio; yn broffesiynol ymroddedig a hynod heini, roedd ei arfer o gnoi pigyn dannedd yn ystod gemau yn ei wneud yn adnabyddus ar unwaith; dros 27 tymor o 1892 i 1924 sgoriodd 194 gôl mewn 740 o gemau cynghrair a chwpan, a thros 1,050 o gemau i gyd; bu’n gapten ar Manchester City wrth ennill anrhydedd fawr gyntaf y clwb, rownd derfynol Cwpan FA 1904 yn erbyn Bolton Wanderers; gyda Manchester United enillodd y bencampwriaeth yn 1907–08 a 1910–11, Cwpan FA 1909 a dwy Darian Elusen; helpodd i sefydlu Undeb y Chwaraewyr, rhagflaenydd Cymdeithas y Pêl-droedwyr Proffesiynol; dychwelodd i Manchester City yn 1921 yn 47 oed a chwarae hyd 1924, y chwaraewr hynaf erioed i City, United a Chymru; ganed yn y Waun, tref lofaol yn Sir Ddinbych; dechreuodd weithio ym Mhwll Parc Du yn yrrwr merlod yn ddeuddeg oed a threuliodd wyth mlynedd yn y pyllau; Methodistiaid Cyntefig oedd ei deulu ac ni chyffyrddodd â diod gydol ei oes; enillodd y Waun Gwpan Cymru bum gwaith rhwng 1887 a 1894; enillodd Gwpan Cymru gyda’r Waun yn 1894; ar y dechrau nid oedd ei fam am iddo adael y Waun; arwyddodd i City yn amatur gan ddal i weithio yn y pwll a theithio i’r gemau; yn ei gêm gartref gyntaf sgoriodd ddwywaith yn erbyn Newton Heath yn y ddarbi Manceinion gyntaf yn y gynghrair; capten y clwb yn 21; pencampwyr yr Ail Adran 1898–99.
Cyn yr Ail Ryfel Byd nid oedd gwell pêl-droediwr o Gymro na Billy Meredith.
Geraint H. Jenkins, Y Bywgraffiadur Cymreig
Yn ddyn swil, safodd yn ddewr dros hawliau chwaraewyr ar y cae ac oddi arno. Yn 1907 chwaraeodd ran allweddol wrth sefydlu Undeb y Chwaraewyr, rhagflaenydd Cymdeithas y Pêl-droedwyr Proffesiynol, a gweithiodd yn galed i gael cydnabod pêl-droed yn broffesiwn a thalu cyflog teg i chwaraewyr.FfynonellauBilly Meredith ↗Wicipedia CymraegCyn bêl-droediwr o Gymro oedd William Henry ‘Billy’ Meredith (30 Gorffennaf 1874 – 19 Ebrill 1958), a ystyrid yn un o sêr cyntaf y gamp oherwydd ei berfformiadau i Manchester City a Manchester United; cafodd 48 cap dros Gymru rhwng 1895 a 1920, a Meredith yw’r chwaraewr hynaf i ennill cap dros Gymru, yn erbyn Lloegr ym 1920 yn 45 mlwydd a 229 diwrnod oed; chwaraeodd ran allweddol wrth sefydlu Undeb y Chwaraewyr, rhagflaenydd Cymdeithas y Pêl-droedwyr Proffesiynol, ym 1907; yr ieuengaf o 10 o blant; dilynodd ei dad i bwll glo Parc Du yn 12 oed yn yrrwr merlod; enillodd Gwpan Cymru gyda’r Waun ym 1894; ym 1904 rhwydodd unig gôl y gêm wrth i Manchester City drechu Bolton Wanderers yn rownd derfynol Cwpan FA Lloegr, y Cymro cyntaf i godi’r tlws.Meredith, William (‘Billy’; 1874 – 1958), footballer ↗Geraint H. Jenkins, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 28 Gorffennaf 1874 yn y Waun, Sir Ddinbych, mab James a Jane Meredith, un o ddeg o blant; chwaraeodd ei frawd Samuel i Stoke City ac enillodd wyth cap dros Gymru, ond Billy oedd y mwyaf dawnus o’r teulu; elwodd yn fawr ar hyfforddiant cynnar ei athro yn ysgol y Waun, Thomas E. Thomas, llywydd gweithredol cyntaf Cymdeithas Bêl-droed Cymru; gweithiai ei dad ym Mhwll Parc Du, y Waun, a gweithiodd Billy yno wedi gadael yr ysgol; ymunodd â Northwich Victoria yn 1893 a buan y lledodd sôn am ei ddawn fel asgellwr chwim drwy’r gogledd; chwaraeodd ei gêm gyntaf i Manchester City ar 27 Hydref 1894; yn 1898–99 sgoriodd 36 gôl mewn 33 gêm, record i asgellwr; yn 1904 sgoriodd y gôl a enillodd Gwpan F.A. i Manchester City, y Cymro cyntaf i fod yn gapten ar dîm a enillodd y Cwpan; symudodd i Manchester United, lle bu’n ysbrydoliaeth gyson: enillwyd pencampwriaeth yr Adran Gyntaf yn 1908 a 1911, ac yn 1909 curwyd Bristol City 1–0 yn rownd derfynol Cwpan F.A. yn y Palas Grisial; yn 1901 priododd Ellen Negus o Barnsley, a bu iddynt ddwy ferch; yn Awst 1921 dychwelodd i Manchester City i ysbrydoli’r tîm am dair blynedd; rhwng 1894 a 1925 chwaraeodd 1,568 o gemau a sgorio 470 o goliau; gyrfa ryngwladol ddisglair: dewis cyntaf yn asgellwr de Cymru 1895–1920, gyda 48 cap swyddogol, 20 yn erbyn Lloegr, 16 yn erbyn Iwerddon a 12 yn erbyn yr Alban; yn ei gêm olaf curodd Cymru Loegr 2–1 ar eu tir eu hunain, 15 Mawrth 1920; o flaen ei oes o ran dawn a deall; ‘Old Skin’ oedd ei lysenw gan ei gyfeillion; sugnai bigyn dannedd ar y cae; pan ddôi’r bêl ato ‘disgleiriai ar unwaith’, ac ni allai’r cefnwyr ragweld ei symudiad nesaf; dyn swil, safodd yn ddewr dros ei hawliau a llafuriodd i gael cydnabod pêl-droed yn broffesiwn a thalu cyflogau teilwng i chwaraewyr; hyfforddwr yn Manchester United o 1931; bu farw yn Withington, Manceinion, 19 Ebrill 1958; ‘Cyn yr Ail Ryfel Byd nid oedd gwell pêl-droediwr o Gymro na Billy Meredith.’Billy Meredith ↗Wikipedia (Saesneg)William Henry Meredith (1874 – 19 Ebrill 1958), pêl-droediwr proffesiynol o Gymro, un o sêr cyntaf pêl-droed, yn enwedig i Manchester City a Manchester United; enillodd bob tlws domestig ym mhêl-droed Lloegr a 48 cap dros Gymru, gan sgorio un gôl ar ddeg ac ennill dwy Bencampwriaeth Gwledydd Prydain; asgellwr de a’i brif ddoniau oedd driblo, pasio, croesi ac ergydio; yn broffesiynol ymroddedig a hynod heini, roedd ei arfer o gnoi pigyn dannedd yn ystod gemau yn ei wneud yn adnabyddus ar unwaith; dros 27 tymor o 1892 i 1924 sgoriodd 194 gôl mewn 740 o gemau cynghrair a chwpan, a thros 1,050 o gemau i gyd; bu’n gapten ar Manchester City wrth ennill anrhydedd fawr gyntaf y clwb, rownd derfynol Cwpan FA 1904 yn erbyn Bolton Wanderers; gyda Manchester United enillodd y bencampwriaeth yn 1907–08 a 1910–11, Cwpan FA 1909 a dwy Darian Elusen; helpodd i sefydlu Undeb y Chwaraewyr, rhagflaenydd Cymdeithas y Pêl-droedwyr Proffesiynol; dychwelodd i Manchester City yn 1921 yn 47 oed a chwarae hyd 1924, y chwaraewr hynaf erioed i City, United a Chymru; ganed yn y Waun, tref lofaol yn Sir Ddinbych; dechreuodd weithio ym Mhwll Parc Du yn yrrwr merlod yn ddeuddeg oed a threuliodd wyth mlynedd yn y pyllau; Methodistiaid Cyntefig oedd ei deulu ac ni chyffyrddodd â diod gydol ei oes; enillodd y Waun Gwpan Cymru bum gwaith rhwng 1887 a 1894; enillodd Gwpan Cymru gyda’r Waun yn 1894; ar y dechrau nid oedd ei fam am iddo adael y Waun; arwyddodd i City yn amatur gan ddal i weithio yn y pwll a theithio i’r gemau; yn ei gêm gartref gyntaf sgoriodd ddwywaith yn erbyn Newton Heath yn y ddarbi Manceinion gyntaf yn y gynghrair; capten y clwb yn 21; pencampwyr yr Ail Adran 1898–99.
Yn 1921, yn saith a deugain oed, aeth yn ôl i Manchester City a dal ati i chwarae hyd 1924, y dyn hynaf erioed i chwarae i City neu United. At ei gilydd chwaraeodd fwy na mil o gemau. Yn ddiweddarach daeth yn ôl i Manchester United yn hyfforddwr.FfynonellauBilly Meredith ↗Wikipedia (Saesneg)William Henry Meredith (1874 – 19 Ebrill 1958), pêl-droediwr proffesiynol o Gymro, un o sêr cyntaf pêl-droed, yn enwedig i Manchester City a Manchester United; enillodd bob tlws domestig ym mhêl-droed Lloegr a 48 cap dros Gymru, gan sgorio un gôl ar ddeg ac ennill dwy Bencampwriaeth Gwledydd Prydain; asgellwr de a’i brif ddoniau oedd driblo, pasio, croesi ac ergydio; yn broffesiynol ymroddedig a hynod heini, roedd ei arfer o gnoi pigyn dannedd yn ystod gemau yn ei wneud yn adnabyddus ar unwaith; dros 27 tymor o 1892 i 1924 sgoriodd 194 gôl mewn 740 o gemau cynghrair a chwpan, a thros 1,050 o gemau i gyd; bu’n gapten ar Manchester City wrth ennill anrhydedd fawr gyntaf y clwb, rownd derfynol Cwpan FA 1904 yn erbyn Bolton Wanderers; gyda Manchester United enillodd y bencampwriaeth yn 1907–08 a 1910–11, Cwpan FA 1909 a dwy Darian Elusen; helpodd i sefydlu Undeb y Chwaraewyr, rhagflaenydd Cymdeithas y Pêl-droedwyr Proffesiynol; dychwelodd i Manchester City yn 1921 yn 47 oed a chwarae hyd 1924, y chwaraewr hynaf erioed i City, United a Chymru; ganed yn y Waun, tref lofaol yn Sir Ddinbych; dechreuodd weithio ym Mhwll Parc Du yn yrrwr merlod yn ddeuddeg oed a threuliodd wyth mlynedd yn y pyllau; Methodistiaid Cyntefig oedd ei deulu ac ni chyffyrddodd â diod gydol ei oes; enillodd y Waun Gwpan Cymru bum gwaith rhwng 1887 a 1894; enillodd Gwpan Cymru gyda’r Waun yn 1894; ar y dechrau nid oedd ei fam am iddo adael y Waun; arwyddodd i City yn amatur gan ddal i weithio yn y pwll a theithio i’r gemau; yn ei gêm gartref gyntaf sgoriodd ddwywaith yn erbyn Newton Heath yn y ddarbi Manceinion gyntaf yn y gynghrair; capten y clwb yn 21; pencampwyr yr Ail Adran 1898–99.Meredith, William (‘Billy’; 1874 – 1958), footballer ↗Geraint H. Jenkins, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 28 Gorffennaf 1874 yn y Waun, Sir Ddinbych, mab James a Jane Meredith, un o ddeg o blant; chwaraeodd ei frawd Samuel i Stoke City ac enillodd wyth cap dros Gymru, ond Billy oedd y mwyaf dawnus o’r teulu; elwodd yn fawr ar hyfforddiant cynnar ei athro yn ysgol y Waun, Thomas E. Thomas, llywydd gweithredol cyntaf Cymdeithas Bêl-droed Cymru; gweithiai ei dad ym Mhwll Parc Du, y Waun, a gweithiodd Billy yno wedi gadael yr ysgol; ymunodd â Northwich Victoria yn 1893 a buan y lledodd sôn am ei ddawn fel asgellwr chwim drwy’r gogledd; chwaraeodd ei gêm gyntaf i Manchester City ar 27 Hydref 1894; yn 1898–99 sgoriodd 36 gôl mewn 33 gêm, record i asgellwr; yn 1904 sgoriodd y gôl a enillodd Gwpan F.A. i Manchester City, y Cymro cyntaf i fod yn gapten ar dîm a enillodd y Cwpan; symudodd i Manchester United, lle bu’n ysbrydoliaeth gyson: enillwyd pencampwriaeth yr Adran Gyntaf yn 1908 a 1911, ac yn 1909 curwyd Bristol City 1–0 yn rownd derfynol Cwpan F.A. yn y Palas Grisial; yn 1901 priododd Ellen Negus o Barnsley, a bu iddynt ddwy ferch; yn Awst 1921 dychwelodd i Manchester City i ysbrydoli’r tîm am dair blynedd; rhwng 1894 a 1925 chwaraeodd 1,568 o gemau a sgorio 470 o goliau; gyrfa ryngwladol ddisglair: dewis cyntaf yn asgellwr de Cymru 1895–1920, gyda 48 cap swyddogol, 20 yn erbyn Lloegr, 16 yn erbyn Iwerddon a 12 yn erbyn yr Alban; yn ei gêm olaf curodd Cymru Loegr 2–1 ar eu tir eu hunain, 15 Mawrth 1920; o flaen ei oes o ran dawn a deall; ‘Old Skin’ oedd ei lysenw gan ei gyfeillion; sugnai bigyn dannedd ar y cae; pan ddôi’r bêl ato ‘disgleiriai ar unwaith’, ac ni allai’r cefnwyr ragweld ei symudiad nesaf; dyn swil, safodd yn ddewr dros ei hawliau a llafuriodd i gael cydnabod pêl-droed yn broffesiwn a thalu cyflogau teilwng i chwaraewyr; hyfforddwr yn Manchester United o 1931; bu farw yn Withington, Manceinion, 19 Ebrill 1958; ‘Cyn yr Ail Ryfel Byd nid oedd gwell pêl-droediwr o Gymro na Billy Meredith.’
Bu farw Billy Meredith yn Withington, Manceinion, ar 19 Ebrill 1958.FfynonellauMeredith, William (‘Billy’; 1874 – 1958), footballer ↗Geraint H. Jenkins, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 28 Gorffennaf 1874 yn y Waun, Sir Ddinbych, mab James a Jane Meredith, un o ddeg o blant; chwaraeodd ei frawd Samuel i Stoke City ac enillodd wyth cap dros Gymru, ond Billy oedd y mwyaf dawnus o’r teulu; elwodd yn fawr ar hyfforddiant cynnar ei athro yn ysgol y Waun, Thomas E. Thomas, llywydd gweithredol cyntaf Cymdeithas Bêl-droed Cymru; gweithiai ei dad ym Mhwll Parc Du, y Waun, a gweithiodd Billy yno wedi gadael yr ysgol; ymunodd â Northwich Victoria yn 1893 a buan y lledodd sôn am ei ddawn fel asgellwr chwim drwy’r gogledd; chwaraeodd ei gêm gyntaf i Manchester City ar 27 Hydref 1894; yn 1898–99 sgoriodd 36 gôl mewn 33 gêm, record i asgellwr; yn 1904 sgoriodd y gôl a enillodd Gwpan F.A. i Manchester City, y Cymro cyntaf i fod yn gapten ar dîm a enillodd y Cwpan; symudodd i Manchester United, lle bu’n ysbrydoliaeth gyson: enillwyd pencampwriaeth yr Adran Gyntaf yn 1908 a 1911, ac yn 1909 curwyd Bristol City 1–0 yn rownd derfynol Cwpan F.A. yn y Palas Grisial; yn 1901 priododd Ellen Negus o Barnsley, a bu iddynt ddwy ferch; yn Awst 1921 dychwelodd i Manchester City i ysbrydoli’r tîm am dair blynedd; rhwng 1894 a 1925 chwaraeodd 1,568 o gemau a sgorio 470 o goliau; gyrfa ryngwladol ddisglair: dewis cyntaf yn asgellwr de Cymru 1895–1920, gyda 48 cap swyddogol, 20 yn erbyn Lloegr, 16 yn erbyn Iwerddon a 12 yn erbyn yr Alban; yn ei gêm olaf curodd Cymru Loegr 2–1 ar eu tir eu hunain, 15 Mawrth 1920; o flaen ei oes o ran dawn a deall; ‘Old Skin’ oedd ei lysenw gan ei gyfeillion; sugnai bigyn dannedd ar y cae; pan ddôi’r bêl ato ‘disgleiriai ar unwaith’, ac ni allai’r cefnwyr ragweld ei symudiad nesaf; dyn swil, safodd yn ddewr dros ei hawliau a llafuriodd i gael cydnabod pêl-droed yn broffesiwn a thalu cyflogau teilwng i chwaraewyr; hyfforddwr yn Manchester United o 1931; bu farw yn Withington, Manceinion, 19 Ebrill 1958; ‘Cyn yr Ail Ryfel Byd nid oedd gwell pêl-droediwr o Gymro na Billy Meredith.’Billy Meredith ↗Wikipedia (Saesneg)William Henry Meredith (1874 – 19 Ebrill 1958), pêl-droediwr proffesiynol o Gymro, un o sêr cyntaf pêl-droed, yn enwedig i Manchester City a Manchester United; enillodd bob tlws domestig ym mhêl-droed Lloegr a 48 cap dros Gymru, gan sgorio un gôl ar ddeg ac ennill dwy Bencampwriaeth Gwledydd Prydain; asgellwr de a’i brif ddoniau oedd driblo, pasio, croesi ac ergydio; yn broffesiynol ymroddedig a hynod heini, roedd ei arfer o gnoi pigyn dannedd yn ystod gemau yn ei wneud yn adnabyddus ar unwaith; dros 27 tymor o 1892 i 1924 sgoriodd 194 gôl mewn 740 o gemau cynghrair a chwpan, a thros 1,050 o gemau i gyd; bu’n gapten ar Manchester City wrth ennill anrhydedd fawr gyntaf y clwb, rownd derfynol Cwpan FA 1904 yn erbyn Bolton Wanderers; gyda Manchester United enillodd y bencampwriaeth yn 1907–08 a 1910–11, Cwpan FA 1909 a dwy Darian Elusen; helpodd i sefydlu Undeb y Chwaraewyr, rhagflaenydd Cymdeithas y Pêl-droedwyr Proffesiynol; dychwelodd i Manchester City yn 1921 yn 47 oed a chwarae hyd 1924, y chwaraewr hynaf erioed i City, United a Chymru; ganed yn y Waun, tref lofaol yn Sir Ddinbych; dechreuodd weithio ym Mhwll Parc Du yn yrrwr merlod yn ddeuddeg oed a threuliodd wyth mlynedd yn y pyllau; Methodistiaid Cyntefig oedd ei deulu ac ni chyffyrddodd â diod gydol ei oes; enillodd y Waun Gwpan Cymru bum gwaith rhwng 1887 a 1894; enillodd Gwpan Cymru gyda’r Waun yn 1894; ar y dechrau nid oedd ei fam am iddo adael y Waun; arwyddodd i City yn amatur gan ddal i weithio yn y pwll a theithio i’r gemau; yn ei gêm gartref gyntaf sgoriodd ddwywaith yn erbyn Newton Heath yn y ddarbi Manceinion gyntaf yn y gynghrair; capten y clwb yn 21; pencampwyr yr Ail Adran 1898–99.
Ffynonellau a darllen pellach
Y Bywgraffiadur Cymreig ↗Oxford Dictionary of National Biography (Saesneg) ↗Wicipedia ↗
Mae darllen y dudalen hon yn casglu ei cherdyn. Casglwch bob cerdyn yn y set. Eich holl gardiau →
O Billy Meredith i Gareth Bale.
Arloeswr cydweithredu ac amodau gwell mewn ffatrïoedd, a adeiladodd gymuned ddelfrydol yn New Lanark.
Robert OwenRichard Robert Jones o Aberdaron, a ddysgodd ei hun dros ddwsin o ieithoedd ac a grwydrodd Gymru gyda’i lyfrau a’i gath.
Dic AberdaronGweddw o Ferthyr a redodd lofa Waun Wyllt yn Abercanaid ac a agorodd farchnad Llundain i lo ager Cymru.
Lucy ThomasMerch gwehydd o Lanfihangel-y-Pennant a gynilodd am chwe blynedd i brynu ei Beibl Cymraeg ei hun.
Mary JonesYsgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf