Robert Owen
Y Drenewydd (wedi’i gofnodi)Arloeswr cydweithredu ac amodau gwell mewn ffatrïoedd, a adeiladodd gymuned ddelfrydol yn New Lanark.
Robert Owen
Hanes Cymru / Y Gymru Ddiwydiannol
1784–1864
Merch gwehydd o Lanfihangel-y-Pennant a gynilodd am chwe blynedd i brynu ei Beibl Cymraeg ei hun.
Llun: Cwch camlas yn croesi Traphont Ddŵr Pontcysyllte Telford, ymhell uwchben dyffryn Dyfrdwy · Adrian Pingstone, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons

Merch i wehydd o droed Cadair Idris oedd Mary Jones, Mari i’w theulu, a gynilodd am chwe blynedd ac yna cerdded chwe milltir ar hugain yn droednoeth dros y mynyddoedd i’r Bala i brynu Beibl Cymraeg iddi hi ei hun. Cyffyrddodd ei thaith gymaint â Thomas Charles nes helpu i sefydlu’r Feibl Gymdeithas Frutanaidd a Thramor, ac erbyn diwedd y bedwaredd ganrif ar bymtheg roedd wedi dod yn eicon cenedlaethol yng Nghymru.FfynonellauMary Jones (Bible) ↗Wikipedia (Saesneg)Merch o Gymru oedd Mary Jones (16 Rhagfyr 1784 – 28 Rhagfyr 1864) a gerddodd, yn bymtheg oed, chwe milltir ar hugain yn droednoeth i brynu Beibl Cymraeg gan Thomas Charles am nad oedd ganddi un; defnyddiodd Charles ei hanes wrth gynnig i’r Gymdeithas Draethodau sefydliad newydd i gyflenwi Beiblau i Gymru; gydag Ann Griffiths roedd wedi dod yn eicon cenedlaethol erbyn diwedd y bedwaredd ganrif ar bymtheg; merch i wehydd yn Llanfihangel-y-Pennant oedd hi, wrth droed Cadair Idris ger Dolgellau; roedd ei rhieni Jacob a Mary Jones yn Fethodistiaid Calfinaidd selog, a briodwyd ar 25 Mai 1783; proffesodd Mary’r ffydd yn wyth oed; wedi dysgu darllen yn yr ysgolion cylchynol a drefnwyd gan Thomas Charles, hiraethai am Feibl ei hun; roedd y copi agosaf ar fferm ddwy filltir i ffwrdd, ac nid oedd un ar werth yn nes na’r Bala, 26 milltir i ffwrdd; cynilodd am chwe blynedd, ac un bore yng ngwanwyn 1800 cerddodd y 26 milltir dros fynyddoedd, yn droednoeth fel arfer, i’r Bala; yn ôl un hanes rhoddodd Charles iddi gopi a addawyd eisoes i un arall; yn ôl un arall arhosodd ddeuddydd i Feiblau gyrraedd a phrynu un iddi hi ei hun a dau i’w theulu; symbylodd ei hymweliad Charles i gynnig cymdeithas i gyflenwi Beiblau i Gymru; priododd wehydd, Thomas Jones, bu farw yn 1864 yn 80 oed a’i chladdu wrth gapel y Methodistiaid Calfinaidd ym Mryn-crug; mae dau o’i Beiblau’n hysbys, un yn archif Cymdeithas y Beibl yn Llyfrgell Prifysgol Caergrawnt ac un yn y Llyfrgell Genedlaethol, copïau o Feibl Cymraeg 1799 a argraffwyd yn Rhydychen i’r SPCK; yn y copi yng Nghaergrawnt ysgrifennodd: “Mary Jones was born 16th of December 1784. I Bought this in the 16th year of my age … Mary Jones His The True Onour of this Bible. Bought In the Year 1800 Aged 16th”; dangoswyd y Beibl o Gaergrawnt yn y Bala am dridiau ym mis Mawrth 2016; cyfieithwyd The Story of Mary Jones and her Bible (1882) gan Mary Emily Ropes i Japaneeg, Maori a Rwseg ac mae’n dal mewn print; saif cofadail dros adfeilion ei bwthyn ger Pont Ty’n-y-fach; cynhaliwyd Taith Mary Jones gyntaf yn 2000; mae Byd Mary Jones yn y Bala yn adrodd ei hanes.Mari Jones ↗Wicipedia CymraegMerch i wehydd o Lanfihangel-y-Pennant, yn yr hen Sir Feirionnydd, Gwynedd heddiw, oedd Mary Jones (16 Rhagfyr 1784 – 28 Rhagfyr 1864); yn ôl arfer yr oes, am mai Saeson oedd yn cofrestru genedigaethau, ‘Mary’ a ysgrifennwyd ar ei chofnod geni, ond ‘Mari’ fyddai ei henw o ddydd i ddydd; yn ferch bymtheg oed, yn 1800, cerddodd yn droednoeth o fwthyn bach y teulu, Ty’n y Ddôl, Llanfihangel-y-Pennant, i Abergynolwyn, drwy’r Brithdir yr holl ffordd i’r Bala er mwyn prynu Beibl gan y Methodist enwog Thomas Charles, y digwyddiad a ysbrydolodd sefydlu Cymdeithas y Beibl yn 1804; bu farw’n 80 oed a’i chladdu ym Mryn-crug, lle ceir cofeb iddi; ceir arysgrif ddwyieithog ar y gofadail a godwyd ar safle adfeilion ei bwthyn, ger pen gogleddol Pont Ty’n-y-fach.Mary Jones and her Bible ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed ar 16 Rhagfyr 1784 yn Llanfihangel-y-Pennant ger Dolgellau, ym mwthyn Tyn y Ddôl; cynilodd am chwe blynedd, ac yng ngwanwyn 1800 cerddodd 26 milltir (42 km) i’r Bala, yn droednoeth, i brynu Beibl gan Thomas Charles; arweiniodd hyn at gynnig Charles am gymdeithas i gyflenwi Beiblau i Gymru; Beibl Cymraeg 1799, a argraffwyd yn Rhydychen i’r SPCK, oedd ei chopi; mae dau o’i Beiblau’n hysbys, un yn archif Cymdeithas y Beibl yn Llyfrgell Prifysgol Caergrawnt ac un yn y Llyfrgell Genedlaethol; priododd Thomas Jones, gwehydd, a bu farw ar 28 Rhagfyr 1864 yn 80 oed, ac fe’i claddwyd wrth gapel y Methodistiaid Calfinaidd ym Mryn-crug; saif cofeb dros adfeilion ei bwthyn; mae canolfan Byd Mary Jones yn y Bala.
| Ganed | 16 Rhagfyr 1784, Ty’n y Ddôl, Llanfihangel-y-Pennant, Meirionnydd |
|---|---|
| Rhieni | Jacob Jones, gwehydd, a Mary Jones |
| Ei thaith | Gwanwyn 1800, 26 milltir i’r Bala |
| Priododd | Thomas Jones, gwehydd |
| Bu farw | 28 Rhagfyr 1864; claddwyd ym Mryn-crug |
Ganed Mari ar 16 Rhagfyr 1784 yn Nhy’n y Ddôl, bwthyn bach yn Llanfihangel-y-Pennant dan Gadair Idris, yn ferch i Jacob Jones, gwehydd, a’i wraig Mary, Methodistiaid Calfinaidd selog. Ysgrifennodd cofrestr y plwyf ei henw yn Saesneg fel Mary, ond gartref ac yn y pentref Mari oedd hi bob amser. Rhoddodd ei chalon i’r ffydd Gristnogol pan oedd yn wyth oed.FfynonellauMary Jones (Bible) ↗Wikipedia (Saesneg)Merch o Gymru oedd Mary Jones (16 Rhagfyr 1784 – 28 Rhagfyr 1864) a gerddodd, yn bymtheg oed, chwe milltir ar hugain yn droednoeth i brynu Beibl Cymraeg gan Thomas Charles am nad oedd ganddi un; defnyddiodd Charles ei hanes wrth gynnig i’r Gymdeithas Draethodau sefydliad newydd i gyflenwi Beiblau i Gymru; gydag Ann Griffiths roedd wedi dod yn eicon cenedlaethol erbyn diwedd y bedwaredd ganrif ar bymtheg; merch i wehydd yn Llanfihangel-y-Pennant oedd hi, wrth droed Cadair Idris ger Dolgellau; roedd ei rhieni Jacob a Mary Jones yn Fethodistiaid Calfinaidd selog, a briodwyd ar 25 Mai 1783; proffesodd Mary’r ffydd yn wyth oed; wedi dysgu darllen yn yr ysgolion cylchynol a drefnwyd gan Thomas Charles, hiraethai am Feibl ei hun; roedd y copi agosaf ar fferm ddwy filltir i ffwrdd, ac nid oedd un ar werth yn nes na’r Bala, 26 milltir i ffwrdd; cynilodd am chwe blynedd, ac un bore yng ngwanwyn 1800 cerddodd y 26 milltir dros fynyddoedd, yn droednoeth fel arfer, i’r Bala; yn ôl un hanes rhoddodd Charles iddi gopi a addawyd eisoes i un arall; yn ôl un arall arhosodd ddeuddydd i Feiblau gyrraedd a phrynu un iddi hi ei hun a dau i’w theulu; symbylodd ei hymweliad Charles i gynnig cymdeithas i gyflenwi Beiblau i Gymru; priododd wehydd, Thomas Jones, bu farw yn 1864 yn 80 oed a’i chladdu wrth gapel y Methodistiaid Calfinaidd ym Mryn-crug; mae dau o’i Beiblau’n hysbys, un yn archif Cymdeithas y Beibl yn Llyfrgell Prifysgol Caergrawnt ac un yn y Llyfrgell Genedlaethol, copïau o Feibl Cymraeg 1799 a argraffwyd yn Rhydychen i’r SPCK; yn y copi yng Nghaergrawnt ysgrifennodd: “Mary Jones was born 16th of December 1784. I Bought this in the 16th year of my age … Mary Jones His The True Onour of this Bible. Bought In the Year 1800 Aged 16th”; dangoswyd y Beibl o Gaergrawnt yn y Bala am dridiau ym mis Mawrth 2016; cyfieithwyd The Story of Mary Jones and her Bible (1882) gan Mary Emily Ropes i Japaneeg, Maori a Rwseg ac mae’n dal mewn print; saif cofadail dros adfeilion ei bwthyn ger Pont Ty’n-y-fach; cynhaliwyd Taith Mary Jones gyntaf yn 2000; mae Byd Mary Jones yn y Bala yn adrodd ei hanes.Mari Jones ↗Wicipedia CymraegMerch i wehydd o Lanfihangel-y-Pennant, yn yr hen Sir Feirionnydd, Gwynedd heddiw, oedd Mary Jones (16 Rhagfyr 1784 – 28 Rhagfyr 1864); yn ôl arfer yr oes, am mai Saeson oedd yn cofrestru genedigaethau, ‘Mary’ a ysgrifennwyd ar ei chofnod geni, ond ‘Mari’ fyddai ei henw o ddydd i ddydd; yn ferch bymtheg oed, yn 1800, cerddodd yn droednoeth o fwthyn bach y teulu, Ty’n y Ddôl, Llanfihangel-y-Pennant, i Abergynolwyn, drwy’r Brithdir yr holl ffordd i’r Bala er mwyn prynu Beibl gan y Methodist enwog Thomas Charles, y digwyddiad a ysbrydolodd sefydlu Cymdeithas y Beibl yn 1804; bu farw’n 80 oed a’i chladdu ym Mryn-crug, lle ceir cofeb iddi; ceir arysgrif ddwyieithog ar y gofadail a godwyd ar safle adfeilion ei bwthyn, ger pen gogleddol Pont Ty’n-y-fach.
Dysgodd Mari ddarllen yn un o’r ysgolion cylchynol a drefnwyd gan Thomas Charles o’r Bala, ac o hynny ymlaen ei dyhead mawr oedd cael Beibl ei hun. Roedd Beiblau Cymraeg yn brin: roedd y copi agosaf ar fferm ddwy filltir o’i chartref, ac nid oedd un ar werth yn nes na’r Bala, chwe milltir ar hugain i ffwrdd. Felly cynilodd ei cheiniogau, flwyddyn ar ôl blwyddyn, am chwe blynedd.FfynonellauMary Jones (Bible) ↗Wikipedia (Saesneg)Merch o Gymru oedd Mary Jones (16 Rhagfyr 1784 – 28 Rhagfyr 1864) a gerddodd, yn bymtheg oed, chwe milltir ar hugain yn droednoeth i brynu Beibl Cymraeg gan Thomas Charles am nad oedd ganddi un; defnyddiodd Charles ei hanes wrth gynnig i’r Gymdeithas Draethodau sefydliad newydd i gyflenwi Beiblau i Gymru; gydag Ann Griffiths roedd wedi dod yn eicon cenedlaethol erbyn diwedd y bedwaredd ganrif ar bymtheg; merch i wehydd yn Llanfihangel-y-Pennant oedd hi, wrth droed Cadair Idris ger Dolgellau; roedd ei rhieni Jacob a Mary Jones yn Fethodistiaid Calfinaidd selog, a briodwyd ar 25 Mai 1783; proffesodd Mary’r ffydd yn wyth oed; wedi dysgu darllen yn yr ysgolion cylchynol a drefnwyd gan Thomas Charles, hiraethai am Feibl ei hun; roedd y copi agosaf ar fferm ddwy filltir i ffwrdd, ac nid oedd un ar werth yn nes na’r Bala, 26 milltir i ffwrdd; cynilodd am chwe blynedd, ac un bore yng ngwanwyn 1800 cerddodd y 26 milltir dros fynyddoedd, yn droednoeth fel arfer, i’r Bala; yn ôl un hanes rhoddodd Charles iddi gopi a addawyd eisoes i un arall; yn ôl un arall arhosodd ddeuddydd i Feiblau gyrraedd a phrynu un iddi hi ei hun a dau i’w theulu; symbylodd ei hymweliad Charles i gynnig cymdeithas i gyflenwi Beiblau i Gymru; priododd wehydd, Thomas Jones, bu farw yn 1864 yn 80 oed a’i chladdu wrth gapel y Methodistiaid Calfinaidd ym Mryn-crug; mae dau o’i Beiblau’n hysbys, un yn archif Cymdeithas y Beibl yn Llyfrgell Prifysgol Caergrawnt ac un yn y Llyfrgell Genedlaethol, copïau o Feibl Cymraeg 1799 a argraffwyd yn Rhydychen i’r SPCK; yn y copi yng Nghaergrawnt ysgrifennodd: “Mary Jones was born 16th of December 1784. I Bought this in the 16th year of my age … Mary Jones His The True Onour of this Bible. Bought In the Year 1800 Aged 16th”; dangoswyd y Beibl o Gaergrawnt yn y Bala am dridiau ym mis Mawrth 2016; cyfieithwyd The Story of Mary Jones and her Bible (1882) gan Mary Emily Ropes i Japaneeg, Maori a Rwseg ac mae’n dal mewn print; saif cofadail dros adfeilion ei bwthyn ger Pont Ty’n-y-fach; cynhaliwyd Taith Mary Jones gyntaf yn 2000; mae Byd Mary Jones yn y Bala yn adrodd ei hanes.Mary Jones and her Bible ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed ar 16 Rhagfyr 1784 yn Llanfihangel-y-Pennant ger Dolgellau, ym mwthyn Tyn y Ddôl; cynilodd am chwe blynedd, ac yng ngwanwyn 1800 cerddodd 26 milltir (42 km) i’r Bala, yn droednoeth, i brynu Beibl gan Thomas Charles; arweiniodd hyn at gynnig Charles am gymdeithas i gyflenwi Beiblau i Gymru; Beibl Cymraeg 1799, a argraffwyd yn Rhydychen i’r SPCK, oedd ei chopi; mae dau o’i Beiblau’n hysbys, un yn archif Cymdeithas y Beibl yn Llyfrgell Prifysgol Caergrawnt ac un yn y Llyfrgell Genedlaethol; priododd Thomas Jones, gwehydd, a bu farw ar 28 Rhagfyr 1864 yn 80 oed, ac fe’i claddwyd wrth gapel y Methodistiaid Calfinaidd ym Mryn-crug; saif cofeb dros adfeilion ei bwthyn; mae canolfan Byd Mary Jones yn y Bala.
Un bore yng ngwanwyn 1800, a hithau’n bymtheg oed, cychwynnodd. Cerddodd yn droednoeth, fel y gwnâi bob amser, o Dy’n y Ddôl heibio Abergynolwyn a’r Brithdir a thros y mynyddoedd i’r Bala, i brynu ei Beibl gan Thomas Charles, yr unig un yn yr ardal a chanddo Feiblau ar werth. Dywed un hanes i Charles roi iddi gopi a addawyd eisoes i rywun arall; dywed un arall iddi aros deuddydd am gyflenwad newydd a phrynu tri, un iddi hi ei hun a dau i’w theulu.FfynonellauMary Jones (Bible) ↗Wikipedia (Saesneg)Merch o Gymru oedd Mary Jones (16 Rhagfyr 1784 – 28 Rhagfyr 1864) a gerddodd, yn bymtheg oed, chwe milltir ar hugain yn droednoeth i brynu Beibl Cymraeg gan Thomas Charles am nad oedd ganddi un; defnyddiodd Charles ei hanes wrth gynnig i’r Gymdeithas Draethodau sefydliad newydd i gyflenwi Beiblau i Gymru; gydag Ann Griffiths roedd wedi dod yn eicon cenedlaethol erbyn diwedd y bedwaredd ganrif ar bymtheg; merch i wehydd yn Llanfihangel-y-Pennant oedd hi, wrth droed Cadair Idris ger Dolgellau; roedd ei rhieni Jacob a Mary Jones yn Fethodistiaid Calfinaidd selog, a briodwyd ar 25 Mai 1783; proffesodd Mary’r ffydd yn wyth oed; wedi dysgu darllen yn yr ysgolion cylchynol a drefnwyd gan Thomas Charles, hiraethai am Feibl ei hun; roedd y copi agosaf ar fferm ddwy filltir i ffwrdd, ac nid oedd un ar werth yn nes na’r Bala, 26 milltir i ffwrdd; cynilodd am chwe blynedd, ac un bore yng ngwanwyn 1800 cerddodd y 26 milltir dros fynyddoedd, yn droednoeth fel arfer, i’r Bala; yn ôl un hanes rhoddodd Charles iddi gopi a addawyd eisoes i un arall; yn ôl un arall arhosodd ddeuddydd i Feiblau gyrraedd a phrynu un iddi hi ei hun a dau i’w theulu; symbylodd ei hymweliad Charles i gynnig cymdeithas i gyflenwi Beiblau i Gymru; priododd wehydd, Thomas Jones, bu farw yn 1864 yn 80 oed a’i chladdu wrth gapel y Methodistiaid Calfinaidd ym Mryn-crug; mae dau o’i Beiblau’n hysbys, un yn archif Cymdeithas y Beibl yn Llyfrgell Prifysgol Caergrawnt ac un yn y Llyfrgell Genedlaethol, copïau o Feibl Cymraeg 1799 a argraffwyd yn Rhydychen i’r SPCK; yn y copi yng Nghaergrawnt ysgrifennodd: “Mary Jones was born 16th of December 1784. I Bought this in the 16th year of my age … Mary Jones His The True Onour of this Bible. Bought In the Year 1800 Aged 16th”; dangoswyd y Beibl o Gaergrawnt yn y Bala am dridiau ym mis Mawrth 2016; cyfieithwyd The Story of Mary Jones and her Bible (1882) gan Mary Emily Ropes i Japaneeg, Maori a Rwseg ac mae’n dal mewn print; saif cofadail dros adfeilion ei bwthyn ger Pont Ty’n-y-fach; cynhaliwyd Taith Mary Jones gyntaf yn 2000; mae Byd Mary Jones yn y Bala yn adrodd ei hanes.Mari Jones ↗Wicipedia CymraegMerch i wehydd o Lanfihangel-y-Pennant, yn yr hen Sir Feirionnydd, Gwynedd heddiw, oedd Mary Jones (16 Rhagfyr 1784 – 28 Rhagfyr 1864); yn ôl arfer yr oes, am mai Saeson oedd yn cofrestru genedigaethau, ‘Mary’ a ysgrifennwyd ar ei chofnod geni, ond ‘Mari’ fyddai ei henw o ddydd i ddydd; yn ferch bymtheg oed, yn 1800, cerddodd yn droednoeth o fwthyn bach y teulu, Ty’n y Ddôl, Llanfihangel-y-Pennant, i Abergynolwyn, drwy’r Brithdir yr holl ffordd i’r Bala er mwyn prynu Beibl gan y Methodist enwog Thomas Charles, y digwyddiad a ysbrydolodd sefydlu Cymdeithas y Beibl yn 1804; bu farw’n 80 oed a’i chladdu ym Mryn-crug, lle ceir cofeb iddi; ceir arysgrif ddwyieithog ar y gofadail a godwyd ar safle adfeilion ei bwthyn, ger pen gogleddol Pont Ty’n-y-fach.
Mae dau o’i Beiblau ar glawr, copïau o Feibl Cymraeg 1799 a argraffwyd yn Rhydychen, un yn archif Cymdeithas y Beibl yn Llyfrgell Prifysgol Caergrawnt ac un yn y Llyfrgell Genedlaethol. Ar dudalen olaf yr Apocryffa yn y copi yng Nghaergrawnt, ysgrifennodd Mari yn ei llaw ei hun:FfynonellauMary Jones (Bible) ↗Wikipedia (Saesneg)Merch o Gymru oedd Mary Jones (16 Rhagfyr 1784 – 28 Rhagfyr 1864) a gerddodd, yn bymtheg oed, chwe milltir ar hugain yn droednoeth i brynu Beibl Cymraeg gan Thomas Charles am nad oedd ganddi un; defnyddiodd Charles ei hanes wrth gynnig i’r Gymdeithas Draethodau sefydliad newydd i gyflenwi Beiblau i Gymru; gydag Ann Griffiths roedd wedi dod yn eicon cenedlaethol erbyn diwedd y bedwaredd ganrif ar bymtheg; merch i wehydd yn Llanfihangel-y-Pennant oedd hi, wrth droed Cadair Idris ger Dolgellau; roedd ei rhieni Jacob a Mary Jones yn Fethodistiaid Calfinaidd selog, a briodwyd ar 25 Mai 1783; proffesodd Mary’r ffydd yn wyth oed; wedi dysgu darllen yn yr ysgolion cylchynol a drefnwyd gan Thomas Charles, hiraethai am Feibl ei hun; roedd y copi agosaf ar fferm ddwy filltir i ffwrdd, ac nid oedd un ar werth yn nes na’r Bala, 26 milltir i ffwrdd; cynilodd am chwe blynedd, ac un bore yng ngwanwyn 1800 cerddodd y 26 milltir dros fynyddoedd, yn droednoeth fel arfer, i’r Bala; yn ôl un hanes rhoddodd Charles iddi gopi a addawyd eisoes i un arall; yn ôl un arall arhosodd ddeuddydd i Feiblau gyrraedd a phrynu un iddi hi ei hun a dau i’w theulu; symbylodd ei hymweliad Charles i gynnig cymdeithas i gyflenwi Beiblau i Gymru; priododd wehydd, Thomas Jones, bu farw yn 1864 yn 80 oed a’i chladdu wrth gapel y Methodistiaid Calfinaidd ym Mryn-crug; mae dau o’i Beiblau’n hysbys, un yn archif Cymdeithas y Beibl yn Llyfrgell Prifysgol Caergrawnt ac un yn y Llyfrgell Genedlaethol, copïau o Feibl Cymraeg 1799 a argraffwyd yn Rhydychen i’r SPCK; yn y copi yng Nghaergrawnt ysgrifennodd: “Mary Jones was born 16th of December 1784. I Bought this in the 16th year of my age … Mary Jones His The True Onour of this Bible. Bought In the Year 1800 Aged 16th”; dangoswyd y Beibl o Gaergrawnt yn y Bala am dridiau ym mis Mawrth 2016; cyfieithwyd The Story of Mary Jones and her Bible (1882) gan Mary Emily Ropes i Japaneeg, Maori a Rwseg ac mae’n dal mewn print; saif cofadail dros adfeilion ei bwthyn ger Pont Ty’n-y-fach; cynhaliwyd Taith Mary Jones gyntaf yn 2000; mae Byd Mary Jones yn y Bala yn adrodd ei hanes.Mary Jones and her Bible ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed ar 16 Rhagfyr 1784 yn Llanfihangel-y-Pennant ger Dolgellau, ym mwthyn Tyn y Ddôl; cynilodd am chwe blynedd, ac yng ngwanwyn 1800 cerddodd 26 milltir (42 km) i’r Bala, yn droednoeth, i brynu Beibl gan Thomas Charles; arweiniodd hyn at gynnig Charles am gymdeithas i gyflenwi Beiblau i Gymru; Beibl Cymraeg 1799, a argraffwyd yn Rhydychen i’r SPCK, oedd ei chopi; mae dau o’i Beiblau’n hysbys, un yn archif Cymdeithas y Beibl yn Llyfrgell Prifysgol Caergrawnt ac un yn y Llyfrgell Genedlaethol; priododd Thomas Jones, gwehydd, a bu farw ar 28 Rhagfyr 1864 yn 80 oed, ac fe’i claddwyd wrth gapel y Methodistiaid Calfinaidd ym Mryn-crug; saif cofeb dros adfeilion ei bwthyn; mae canolfan Byd Mary Jones yn y Bala.
I Bought this in the 16th year of my age. I am Daughter of Jacob Jones and Mary Jones His wife. the Lord may give me grace. Amen.
Mary Jones, yn ei Beibl
Gwnaeth ymweliad Mari argraff ddofn ar Thomas Charles. Adroddodd ei hanes pan anogodd y Gymdeithas Draethodau yn Llundain i sefydlu cymdeithas i gyflenwi Beiblau i Gymru, ac o’r apêl honno y daeth y Feibl Gymdeithas Frutanaidd a Thramor yn 1804.FfynonellauMary Jones (Bible) ↗Wikipedia (Saesneg)Merch o Gymru oedd Mary Jones (16 Rhagfyr 1784 – 28 Rhagfyr 1864) a gerddodd, yn bymtheg oed, chwe milltir ar hugain yn droednoeth i brynu Beibl Cymraeg gan Thomas Charles am nad oedd ganddi un; defnyddiodd Charles ei hanes wrth gynnig i’r Gymdeithas Draethodau sefydliad newydd i gyflenwi Beiblau i Gymru; gydag Ann Griffiths roedd wedi dod yn eicon cenedlaethol erbyn diwedd y bedwaredd ganrif ar bymtheg; merch i wehydd yn Llanfihangel-y-Pennant oedd hi, wrth droed Cadair Idris ger Dolgellau; roedd ei rhieni Jacob a Mary Jones yn Fethodistiaid Calfinaidd selog, a briodwyd ar 25 Mai 1783; proffesodd Mary’r ffydd yn wyth oed; wedi dysgu darllen yn yr ysgolion cylchynol a drefnwyd gan Thomas Charles, hiraethai am Feibl ei hun; roedd y copi agosaf ar fferm ddwy filltir i ffwrdd, ac nid oedd un ar werth yn nes na’r Bala, 26 milltir i ffwrdd; cynilodd am chwe blynedd, ac un bore yng ngwanwyn 1800 cerddodd y 26 milltir dros fynyddoedd, yn droednoeth fel arfer, i’r Bala; yn ôl un hanes rhoddodd Charles iddi gopi a addawyd eisoes i un arall; yn ôl un arall arhosodd ddeuddydd i Feiblau gyrraedd a phrynu un iddi hi ei hun a dau i’w theulu; symbylodd ei hymweliad Charles i gynnig cymdeithas i gyflenwi Beiblau i Gymru; priododd wehydd, Thomas Jones, bu farw yn 1864 yn 80 oed a’i chladdu wrth gapel y Methodistiaid Calfinaidd ym Mryn-crug; mae dau o’i Beiblau’n hysbys, un yn archif Cymdeithas y Beibl yn Llyfrgell Prifysgol Caergrawnt ac un yn y Llyfrgell Genedlaethol, copïau o Feibl Cymraeg 1799 a argraffwyd yn Rhydychen i’r SPCK; yn y copi yng Nghaergrawnt ysgrifennodd: “Mary Jones was born 16th of December 1784. I Bought this in the 16th year of my age … Mary Jones His The True Onour of this Bible. Bought In the Year 1800 Aged 16th”; dangoswyd y Beibl o Gaergrawnt yn y Bala am dridiau ym mis Mawrth 2016; cyfieithwyd The Story of Mary Jones and her Bible (1882) gan Mary Emily Ropes i Japaneeg, Maori a Rwseg ac mae’n dal mewn print; saif cofadail dros adfeilion ei bwthyn ger Pont Ty’n-y-fach; cynhaliwyd Taith Mary Jones gyntaf yn 2000; mae Byd Mary Jones yn y Bala yn adrodd ei hanes.Mari Jones ↗Wicipedia CymraegMerch i wehydd o Lanfihangel-y-Pennant, yn yr hen Sir Feirionnydd, Gwynedd heddiw, oedd Mary Jones (16 Rhagfyr 1784 – 28 Rhagfyr 1864); yn ôl arfer yr oes, am mai Saeson oedd yn cofrestru genedigaethau, ‘Mary’ a ysgrifennwyd ar ei chofnod geni, ond ‘Mari’ fyddai ei henw o ddydd i ddydd; yn ferch bymtheg oed, yn 1800, cerddodd yn droednoeth o fwthyn bach y teulu, Ty’n y Ddôl, Llanfihangel-y-Pennant, i Abergynolwyn, drwy’r Brithdir yr holl ffordd i’r Bala er mwyn prynu Beibl gan y Methodist enwog Thomas Charles, y digwyddiad a ysbrydolodd sefydlu Cymdeithas y Beibl yn 1804; bu farw’n 80 oed a’i chladdu ym Mryn-crug, lle ceir cofeb iddi; ceir arysgrif ddwyieithog ar y gofadail a godwyd ar safle adfeilion ei bwthyn, ger pen gogleddol Pont Ty’n-y-fach.Mary Jones and her Bible ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed ar 16 Rhagfyr 1784 yn Llanfihangel-y-Pennant ger Dolgellau, ym mwthyn Tyn y Ddôl; cynilodd am chwe blynedd, ac yng ngwanwyn 1800 cerddodd 26 milltir (42 km) i’r Bala, yn droednoeth, i brynu Beibl gan Thomas Charles; arweiniodd hyn at gynnig Charles am gymdeithas i gyflenwi Beiblau i Gymru; Beibl Cymraeg 1799, a argraffwyd yn Rhydychen i’r SPCK, oedd ei chopi; mae dau o’i Beiblau’n hysbys, un yn archif Cymdeithas y Beibl yn Llyfrgell Prifysgol Caergrawnt ac un yn y Llyfrgell Genedlaethol; priododd Thomas Jones, gwehydd, a bu farw ar 28 Rhagfyr 1864 yn 80 oed, ac fe’i claddwyd wrth gapel y Methodistiaid Calfinaidd ym Mryn-crug; saif cofeb dros adfeilion ei bwthyn; mae canolfan Byd Mary Jones yn y Bala.
Priododd Mari â Thomas Jones, gwehydd fel ei thad. Bu farw ar 28 Rhagfyr 1864, yn bedwar ugain oed, a’i chladdu wrth gapel y Methodistiaid Calfinaidd ym Mryn-crug, lle mae cofeb iddi.FfynonellauMary Jones (Bible) ↗Wikipedia (Saesneg)Merch o Gymru oedd Mary Jones (16 Rhagfyr 1784 – 28 Rhagfyr 1864) a gerddodd, yn bymtheg oed, chwe milltir ar hugain yn droednoeth i brynu Beibl Cymraeg gan Thomas Charles am nad oedd ganddi un; defnyddiodd Charles ei hanes wrth gynnig i’r Gymdeithas Draethodau sefydliad newydd i gyflenwi Beiblau i Gymru; gydag Ann Griffiths roedd wedi dod yn eicon cenedlaethol erbyn diwedd y bedwaredd ganrif ar bymtheg; merch i wehydd yn Llanfihangel-y-Pennant oedd hi, wrth droed Cadair Idris ger Dolgellau; roedd ei rhieni Jacob a Mary Jones yn Fethodistiaid Calfinaidd selog, a briodwyd ar 25 Mai 1783; proffesodd Mary’r ffydd yn wyth oed; wedi dysgu darllen yn yr ysgolion cylchynol a drefnwyd gan Thomas Charles, hiraethai am Feibl ei hun; roedd y copi agosaf ar fferm ddwy filltir i ffwrdd, ac nid oedd un ar werth yn nes na’r Bala, 26 milltir i ffwrdd; cynilodd am chwe blynedd, ac un bore yng ngwanwyn 1800 cerddodd y 26 milltir dros fynyddoedd, yn droednoeth fel arfer, i’r Bala; yn ôl un hanes rhoddodd Charles iddi gopi a addawyd eisoes i un arall; yn ôl un arall arhosodd ddeuddydd i Feiblau gyrraedd a phrynu un iddi hi ei hun a dau i’w theulu; symbylodd ei hymweliad Charles i gynnig cymdeithas i gyflenwi Beiblau i Gymru; priododd wehydd, Thomas Jones, bu farw yn 1864 yn 80 oed a’i chladdu wrth gapel y Methodistiaid Calfinaidd ym Mryn-crug; mae dau o’i Beiblau’n hysbys, un yn archif Cymdeithas y Beibl yn Llyfrgell Prifysgol Caergrawnt ac un yn y Llyfrgell Genedlaethol, copïau o Feibl Cymraeg 1799 a argraffwyd yn Rhydychen i’r SPCK; yn y copi yng Nghaergrawnt ysgrifennodd: “Mary Jones was born 16th of December 1784. I Bought this in the 16th year of my age … Mary Jones His The True Onour of this Bible. Bought In the Year 1800 Aged 16th”; dangoswyd y Beibl o Gaergrawnt yn y Bala am dridiau ym mis Mawrth 2016; cyfieithwyd The Story of Mary Jones and her Bible (1882) gan Mary Emily Ropes i Japaneeg, Maori a Rwseg ac mae’n dal mewn print; saif cofadail dros adfeilion ei bwthyn ger Pont Ty’n-y-fach; cynhaliwyd Taith Mary Jones gyntaf yn 2000; mae Byd Mary Jones yn y Bala yn adrodd ei hanes.Mari Jones ↗Wicipedia CymraegMerch i wehydd o Lanfihangel-y-Pennant, yn yr hen Sir Feirionnydd, Gwynedd heddiw, oedd Mary Jones (16 Rhagfyr 1784 – 28 Rhagfyr 1864); yn ôl arfer yr oes, am mai Saeson oedd yn cofrestru genedigaethau, ‘Mary’ a ysgrifennwyd ar ei chofnod geni, ond ‘Mari’ fyddai ei henw o ddydd i ddydd; yn ferch bymtheg oed, yn 1800, cerddodd yn droednoeth o fwthyn bach y teulu, Ty’n y Ddôl, Llanfihangel-y-Pennant, i Abergynolwyn, drwy’r Brithdir yr holl ffordd i’r Bala er mwyn prynu Beibl gan y Methodist enwog Thomas Charles, y digwyddiad a ysbrydolodd sefydlu Cymdeithas y Beibl yn 1804; bu farw’n 80 oed a’i chladdu ym Mryn-crug, lle ceir cofeb iddi; ceir arysgrif ddwyieithog ar y gofadail a godwyd ar safle adfeilion ei bwthyn, ger pen gogleddol Pont Ty’n-y-fach.
Saif carreg goffa dros adfeilion ei bwthyn ger Pont Ty’n-y-fach. Adroddwyd ei hanes yn Gymraeg gan Robert Oliver Rees yn 1879 ac yn Saesneg gan Mary Emily Ropes yn 1882, llyfr a gyfieithwyd i Japaneeg, Maori a Rwseg ac sy’n dal mewn print. Dilynodd Taith Mary Jones ôl ei thraed yn 2000, daeth ei Beibl o Gaergrawnt adref i’r Bala am dridiau yn 2016, ac mae canolfan Byd Mary Jones yn y Bala yn adrodd ei hanes heddiw.FfynonellauMary Jones (Bible) ↗Wikipedia (Saesneg)Merch o Gymru oedd Mary Jones (16 Rhagfyr 1784 – 28 Rhagfyr 1864) a gerddodd, yn bymtheg oed, chwe milltir ar hugain yn droednoeth i brynu Beibl Cymraeg gan Thomas Charles am nad oedd ganddi un; defnyddiodd Charles ei hanes wrth gynnig i’r Gymdeithas Draethodau sefydliad newydd i gyflenwi Beiblau i Gymru; gydag Ann Griffiths roedd wedi dod yn eicon cenedlaethol erbyn diwedd y bedwaredd ganrif ar bymtheg; merch i wehydd yn Llanfihangel-y-Pennant oedd hi, wrth droed Cadair Idris ger Dolgellau; roedd ei rhieni Jacob a Mary Jones yn Fethodistiaid Calfinaidd selog, a briodwyd ar 25 Mai 1783; proffesodd Mary’r ffydd yn wyth oed; wedi dysgu darllen yn yr ysgolion cylchynol a drefnwyd gan Thomas Charles, hiraethai am Feibl ei hun; roedd y copi agosaf ar fferm ddwy filltir i ffwrdd, ac nid oedd un ar werth yn nes na’r Bala, 26 milltir i ffwrdd; cynilodd am chwe blynedd, ac un bore yng ngwanwyn 1800 cerddodd y 26 milltir dros fynyddoedd, yn droednoeth fel arfer, i’r Bala; yn ôl un hanes rhoddodd Charles iddi gopi a addawyd eisoes i un arall; yn ôl un arall arhosodd ddeuddydd i Feiblau gyrraedd a phrynu un iddi hi ei hun a dau i’w theulu; symbylodd ei hymweliad Charles i gynnig cymdeithas i gyflenwi Beiblau i Gymru; priododd wehydd, Thomas Jones, bu farw yn 1864 yn 80 oed a’i chladdu wrth gapel y Methodistiaid Calfinaidd ym Mryn-crug; mae dau o’i Beiblau’n hysbys, un yn archif Cymdeithas y Beibl yn Llyfrgell Prifysgol Caergrawnt ac un yn y Llyfrgell Genedlaethol, copïau o Feibl Cymraeg 1799 a argraffwyd yn Rhydychen i’r SPCK; yn y copi yng Nghaergrawnt ysgrifennodd: “Mary Jones was born 16th of December 1784. I Bought this in the 16th year of my age … Mary Jones His The True Onour of this Bible. Bought In the Year 1800 Aged 16th”; dangoswyd y Beibl o Gaergrawnt yn y Bala am dridiau ym mis Mawrth 2016; cyfieithwyd The Story of Mary Jones and her Bible (1882) gan Mary Emily Ropes i Japaneeg, Maori a Rwseg ac mae’n dal mewn print; saif cofadail dros adfeilion ei bwthyn ger Pont Ty’n-y-fach; cynhaliwyd Taith Mary Jones gyntaf yn 2000; mae Byd Mary Jones yn y Bala yn adrodd ei hanes.Mari Jones ↗Wicipedia CymraegMerch i wehydd o Lanfihangel-y-Pennant, yn yr hen Sir Feirionnydd, Gwynedd heddiw, oedd Mary Jones (16 Rhagfyr 1784 – 28 Rhagfyr 1864); yn ôl arfer yr oes, am mai Saeson oedd yn cofrestru genedigaethau, ‘Mary’ a ysgrifennwyd ar ei chofnod geni, ond ‘Mari’ fyddai ei henw o ddydd i ddydd; yn ferch bymtheg oed, yn 1800, cerddodd yn droednoeth o fwthyn bach y teulu, Ty’n y Ddôl, Llanfihangel-y-Pennant, i Abergynolwyn, drwy’r Brithdir yr holl ffordd i’r Bala er mwyn prynu Beibl gan y Methodist enwog Thomas Charles, y digwyddiad a ysbrydolodd sefydlu Cymdeithas y Beibl yn 1804; bu farw’n 80 oed a’i chladdu ym Mryn-crug, lle ceir cofeb iddi; ceir arysgrif ddwyieithog ar y gofadail a godwyd ar safle adfeilion ei bwthyn, ger pen gogleddol Pont Ty’n-y-fach.
Ffynonellau a darllen pellach
Oxford Dictionary of National Biography (Saesneg) ↗Wicipedia ↗
Mae Mary Jones, 15 oed, yn cerdded tua 26 milltir yn droednoeth i’r Bala i brynu Beibl Cymraeg. Mae ei stori’n helpu i ysbrydoli Cymdeithas y Beibl.
Taith Mary JonesMae darllen y dudalen hon yn casglu ei cherdyn. Casglwch bob cerdyn yn y set. Eich holl gardiau →
Yr ysgolheigion a roddodd y Beibl yn Gymraeg, a’r ferch a gerddodd i gael un.
Arloeswr cydweithredu ac amodau gwell mewn ffatrïoedd, a adeiladodd gymuned ddelfrydol yn New Lanark.
Robert OwenRichard Robert Jones o Aberdaron, a ddysgodd ei hun dros ddwsin o ieithoedd ac a grwydrodd Gymru gyda’i lyfrau a’i gath.
Dic AberdaronGweddw o Ferthyr a redodd lofa Waun Wyllt yn Abercanaid ac a agorodd farchnad Llundain i lo ager Cymru.
Lucy ThomasDilledydd a maer Casnewydd a arweiniodd filoedd o Siartwyr i’r dref yn 1839 i fynnu’r bleidlais i’r gweithwyr.
John FrostYsgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf