Robert Owen
Y Drenewydd (wedi’i gofnodi)Arloeswr cydweithredu ac amodau gwell mewn ffatrïoedd, a adeiladodd gymuned ddelfrydol yn New Lanark.
Robert Owen
Hanes Cymru / Y Gymru Ddiwydiannol
1834–1891
Mab i deulu o feddygon esgyrn o Fôn; achubodd sblint Thomas ddegau o filoedd o fywydau yn y Rhyfel Byd Cyntaf.
Llun: Cwch camlas yn croesi Traphont Ddŵr Pontcysyllte Telford, ymhell uwchben dyffryn Dyfrdwy · Adrian Pingstone, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons

Anrhydeddir Hugh Owen Thomas, o deulu meddygon esgyrn Môn, fel tad llawfeddygaeth orthopedig yng ngwledydd Prydain. Yn ei glinig ymhlith tlodion Lerpwl cynlluniodd sblint Thomas, a dorrodd farwolaethau o dorri asgwrn y forddwyd yn y Rhyfel Byd Cyntaf o bedwar o bob pump i lai nag un o bob deg. Ni wnaeth yr un arloeswr arall gymaint i osod sylfeini llawfeddygaeth yr esgyrn a’r cymalau.FfynonellauHugh Owen Thomas ↗Wicipedia CymraegRoedd Hugh Owen Thomas (23 Awst 1834 – 6 Ionawr 1891) yn llawfeddyg o Gymru, a ystyrir yn dad i lawdriniaeth orthopedig drwy wledydd Prydain; un o deulu Meddygon Esgyrn Môn; un o saith o blant Evan Thomas a Jane Owen ei wraig, a aned ym Modedern pan oedd ei rieni wedi dychwelyd i Fôn am wyliau; plentyn gwan, fe’i danfonwyd at ei nain a’i daid yn Rhoscolyn hyd nes oedd yn 13 oed; cafodd ei addysg yn ysgol Owen Roberts, Bodedern; hyfforddodd gyda’i ewythr, Dr Owen Roberts, yn Llanelwy am bedair blynedd, yna astudiodd feddygaeth yng Nghaeredin, lle synnodd fod cymaint o dorri allan cymalau i drin y diciâu, ac yntau wedi gweld ei dad yn cael canlyniadau gwell heb lawfeddygaeth; graddiodd yn MRCS ac LRCP yn 1857, hyfforddodd ym Mharis, a dychwelodd i Lerpwl yn 1858, gan ddechrau ei bractis ei hun yn 1859, yn gweithio o’i gartref.Hugh Owen Thomas ↗Wikipedia (Saesneg)Hugh Owen Thomas (23 Awst 1834 – 6 Ionawr 1891), llawfeddyg orthopedig o Gymro; galwyd ef a’i nai Robert Jones yn ‘dadau llawfeddygaeth orthopedig’; deuai o linach o feddygon esgyrn Cymreig a rhoddai bwys mawr ar orffwys wrth drin toriadau; torrodd sblint Thomas, a ddefnyddiwyd yn helaeth yn y Rhyfel Byd Cyntaf o 1916, farwolaethau o dorri asgwrn y forddwyd o 80% i 8% erbyn 1918; olrheiniodd astudiaeth DNA ddiweddarach yr hynafiad llongddrylliedig Evan Thomas i fynyddoedd y Cawcasws; cariwyd ei egwyddorion i’r Unol Daleithiau gan John Ridlon ac eraill; rhoddodd ei enw hefyd i brawf Thomas ar gyfer y glun, coler Thomas, symudiad Thomas, tyndro Thomas a sawdl Thomas; ysgrifennodd lawer o lyfrau, o Diseases of the hip, knee and ankle joints hyd Fractures, dislocations, deformities and diseases of the lower extremities (1890).Thomas, Hugh Owen (1834 – 1891), orthopaedic surgeon ↗Arthur Rocyn Jones, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned ym Modedern, Môn, 23 Awst 1834, o deulu adnabyddus o feddygon esgyrn; yn y 18fed ganrif mabwysiadwyd unig oroeswr llongddrylliad ger Llanfairynghornwy, bachgen a siaradai Sbaeneg, gan gwpl di-blant o’r enw Thomas o’r Maes, a daeth yn hynafiad llinach o feddygon esgyrn; enillodd Evan Thomas (1735–1814) enw mawr drwy Ogledd Cymru a’r gororau, a chododd yr Is-iarll Bulkeley gofeb iddo yn Llanfairynghornwy fel cymwynaswr cyhoeddus; symudodd ei ŵyr Evan Thomas (1804–1884) i Lerpwl tua 1835 a thrin clefydau esgyrn a chymalau â gorffwys hir, a thrwy hynny arbedwyd llawer aelod rhag ei dorri i ffwrdd; cymhwysodd ei bum mab i gyd yn feddygon; prentisiwyd Hugh Owen, yr hynaf, gyda Dr Owen Roberts, astudiodd yng Nghaeredin o 1855 ac yng Ngholeg y Brifysgol, Llundain, cymhwysodd yn MRCS yn 1857 ac astudio llawfeddygaeth ym Mharis; sefydlodd yn 24 Hardy Street, Lerpwl, ac yn 1866 yn 11 Nelson Street, gydag ystafelloedd aros ac ymgynghori a gweithdy lle gwnâi gof a gweithiwr lledr sblintiau o’i gynllun, a daeth Hardy Street yn ysbyty bach; rhoddodd clwyfedigion Glannau Mersi a thlodion yr ardal gyfle iddo gymhwyso’i ddulliau; yn 1875 disgrifiodd ei lyfr Diseases of the Hip, Knee, and Ankle Joints ei sblintiau clun a phen-glin byd-enwog am y tro cyntaf; dygodd ei nai Syr Robert Jones, a hyfforddwyd ganddo, ei ddysgeidiaeth a’i sblintiau gerbron y proffesiwn; yn y Rhyfel Byd Cyntaf ac wedyn arbedodd sblint Thomas filoedd o aelodau; bu farw ar 6 Ionawr 1891, yn 57 oed, a bu’r galar yn Lerpwl yn rhyfeddol; ni wnaeth yr un arloeswr arall gymaint i sefydlu egwyddorion llawfeddygaeth orthopedig.
| Ganed | 23 Awst 1834, Bodedern, Môn |
|---|---|
| Teulu | Meddygon Esgyrn Môn |
| Hyfforddiant | Caeredin, Coleg y Brifysgol Llundain a Pharis; MRCS 1857 |
| Yn enwog am | Sblint Thomas, a ddisgrifiwyd gyntaf yn 1875 |
| Bu farw | 6 Ionawr 1891, Lerpwl, yn 57 oed |
Deuai Hugh Owen Thomas o linach enwog o feddygon esgyrn. Yn y ddeunawfed ganrif cymerwyd bachgen, unig oroeswr llongddrylliad ger Llanfairynghornwy, i mewn gan gwpl di-blant o’r enw Thomas a ffermiai’r Maes. Cymerodd eu henw, priododd ferch o Fôn, a daeth yn dad i deulu o feddygon esgyrn.FfynonellauThomas, Hugh Owen (1834 – 1891), orthopaedic surgeon ↗Arthur Rocyn Jones, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned ym Modedern, Môn, 23 Awst 1834, o deulu adnabyddus o feddygon esgyrn; yn y 18fed ganrif mabwysiadwyd unig oroeswr llongddrylliad ger Llanfairynghornwy, bachgen a siaradai Sbaeneg, gan gwpl di-blant o’r enw Thomas o’r Maes, a daeth yn hynafiad llinach o feddygon esgyrn; enillodd Evan Thomas (1735–1814) enw mawr drwy Ogledd Cymru a’r gororau, a chododd yr Is-iarll Bulkeley gofeb iddo yn Llanfairynghornwy fel cymwynaswr cyhoeddus; symudodd ei ŵyr Evan Thomas (1804–1884) i Lerpwl tua 1835 a thrin clefydau esgyrn a chymalau â gorffwys hir, a thrwy hynny arbedwyd llawer aelod rhag ei dorri i ffwrdd; cymhwysodd ei bum mab i gyd yn feddygon; prentisiwyd Hugh Owen, yr hynaf, gyda Dr Owen Roberts, astudiodd yng Nghaeredin o 1855 ac yng Ngholeg y Brifysgol, Llundain, cymhwysodd yn MRCS yn 1857 ac astudio llawfeddygaeth ym Mharis; sefydlodd yn 24 Hardy Street, Lerpwl, ac yn 1866 yn 11 Nelson Street, gydag ystafelloedd aros ac ymgynghori a gweithdy lle gwnâi gof a gweithiwr lledr sblintiau o’i gynllun, a daeth Hardy Street yn ysbyty bach; rhoddodd clwyfedigion Glannau Mersi a thlodion yr ardal gyfle iddo gymhwyso’i ddulliau; yn 1875 disgrifiodd ei lyfr Diseases of the Hip, Knee, and Ankle Joints ei sblintiau clun a phen-glin byd-enwog am y tro cyntaf; dygodd ei nai Syr Robert Jones, a hyfforddwyd ganddo, ei ddysgeidiaeth a’i sblintiau gerbron y proffesiwn; yn y Rhyfel Byd Cyntaf ac wedyn arbedodd sblint Thomas filoedd o aelodau; bu farw ar 6 Ionawr 1891, yn 57 oed, a bu’r galar yn Lerpwl yn rhyfeddol; ni wnaeth yr un arloeswr arall gymaint i sefydlu egwyddorion llawfeddygaeth orthopedig.Hugh Owen Thomas ↗Wicipedia CymraegRoedd Hugh Owen Thomas (23 Awst 1834 – 6 Ionawr 1891) yn llawfeddyg o Gymru, a ystyrir yn dad i lawdriniaeth orthopedig drwy wledydd Prydain; un o deulu Meddygon Esgyrn Môn; un o saith o blant Evan Thomas a Jane Owen ei wraig, a aned ym Modedern pan oedd ei rieni wedi dychwelyd i Fôn am wyliau; plentyn gwan, fe’i danfonwyd at ei nain a’i daid yn Rhoscolyn hyd nes oedd yn 13 oed; cafodd ei addysg yn ysgol Owen Roberts, Bodedern; hyfforddodd gyda’i ewythr, Dr Owen Roberts, yn Llanelwy am bedair blynedd, yna astudiodd feddygaeth yng Nghaeredin, lle synnodd fod cymaint o dorri allan cymalau i drin y diciâu, ac yntau wedi gweld ei dad yn cael canlyniadau gwell heb lawfeddygaeth; graddiodd yn MRCS ac LRCP yn 1857, hyfforddodd ym Mharis, a dychwelodd i Lerpwl yn 1858, gan ddechrau ei bractis ei hun yn 1859, yn gweithio o’i gartref.
Enillodd y cyntaf ohonynt, Evan Thomas (1735–1814), enw mawr drwy Ogledd Cymru a’r gororau, a chododd yr Is-iarll Bulkeley gofeb iddo yn eglwys Llanfairynghornwy fel cymwynaswr cyhoeddus. Symudodd ei ŵyr, Evan Thomas arall, i Lerpwl tua 1835. Yno triniai esgyrn a chymalau afiach â gorffwys hir, ac arbedodd lawer aelod rhag y gyllell.FfynhonnellThomas, Hugh Owen (1834 – 1891), orthopaedic surgeon ↗Arthur Rocyn Jones, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned ym Modedern, Môn, 23 Awst 1834, o deulu adnabyddus o feddygon esgyrn; yn y 18fed ganrif mabwysiadwyd unig oroeswr llongddrylliad ger Llanfairynghornwy, bachgen a siaradai Sbaeneg, gan gwpl di-blant o’r enw Thomas o’r Maes, a daeth yn hynafiad llinach o feddygon esgyrn; enillodd Evan Thomas (1735–1814) enw mawr drwy Ogledd Cymru a’r gororau, a chododd yr Is-iarll Bulkeley gofeb iddo yn Llanfairynghornwy fel cymwynaswr cyhoeddus; symudodd ei ŵyr Evan Thomas (1804–1884) i Lerpwl tua 1835 a thrin clefydau esgyrn a chymalau â gorffwys hir, a thrwy hynny arbedwyd llawer aelod rhag ei dorri i ffwrdd; cymhwysodd ei bum mab i gyd yn feddygon; prentisiwyd Hugh Owen, yr hynaf, gyda Dr Owen Roberts, astudiodd yng Nghaeredin o 1855 ac yng Ngholeg y Brifysgol, Llundain, cymhwysodd yn MRCS yn 1857 ac astudio llawfeddygaeth ym Mharis; sefydlodd yn 24 Hardy Street, Lerpwl, ac yn 1866 yn 11 Nelson Street, gydag ystafelloedd aros ac ymgynghori a gweithdy lle gwnâi gof a gweithiwr lledr sblintiau o’i gynllun, a daeth Hardy Street yn ysbyty bach; rhoddodd clwyfedigion Glannau Mersi a thlodion yr ardal gyfle iddo gymhwyso’i ddulliau; yn 1875 disgrifiodd ei lyfr Diseases of the Hip, Knee, and Ankle Joints ei sblintiau clun a phen-glin byd-enwog am y tro cyntaf; dygodd ei nai Syr Robert Jones, a hyfforddwyd ganddo, ei ddysgeidiaeth a’i sblintiau gerbron y proffesiwn; yn y Rhyfel Byd Cyntaf ac wedyn arbedodd sblint Thomas filoedd o aelodau; bu farw ar 6 Ionawr 1891, yn 57 oed, a bu’r galar yn Lerpwl yn rhyfeddol; ni wnaeth yr un arloeswr arall gymaint i sefydlu egwyddorion llawfeddygaeth orthopedig.
Ganed Hugh, yr hynaf o bum mab Evan, ym Modedern ar 23 Awst 1834, pan oedd ei rieni adref ar ymweliad. Roedd yn blentyn gwan, ac fe’i hanfonwyd i fyw at ei nain a’i daid yn Rhoscolyn hyd nes oedd yn dair ar ddeg, yn y gobaith y byddai awyr Môn yn ei gryfhau.FfynonellauThomas, Hugh Owen (1834 – 1891), orthopaedic surgeon ↗Arthur Rocyn Jones, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned ym Modedern, Môn, 23 Awst 1834, o deulu adnabyddus o feddygon esgyrn; yn y 18fed ganrif mabwysiadwyd unig oroeswr llongddrylliad ger Llanfairynghornwy, bachgen a siaradai Sbaeneg, gan gwpl di-blant o’r enw Thomas o’r Maes, a daeth yn hynafiad llinach o feddygon esgyrn; enillodd Evan Thomas (1735–1814) enw mawr drwy Ogledd Cymru a’r gororau, a chododd yr Is-iarll Bulkeley gofeb iddo yn Llanfairynghornwy fel cymwynaswr cyhoeddus; symudodd ei ŵyr Evan Thomas (1804–1884) i Lerpwl tua 1835 a thrin clefydau esgyrn a chymalau â gorffwys hir, a thrwy hynny arbedwyd llawer aelod rhag ei dorri i ffwrdd; cymhwysodd ei bum mab i gyd yn feddygon; prentisiwyd Hugh Owen, yr hynaf, gyda Dr Owen Roberts, astudiodd yng Nghaeredin o 1855 ac yng Ngholeg y Brifysgol, Llundain, cymhwysodd yn MRCS yn 1857 ac astudio llawfeddygaeth ym Mharis; sefydlodd yn 24 Hardy Street, Lerpwl, ac yn 1866 yn 11 Nelson Street, gydag ystafelloedd aros ac ymgynghori a gweithdy lle gwnâi gof a gweithiwr lledr sblintiau o’i gynllun, a daeth Hardy Street yn ysbyty bach; rhoddodd clwyfedigion Glannau Mersi a thlodion yr ardal gyfle iddo gymhwyso’i ddulliau; yn 1875 disgrifiodd ei lyfr Diseases of the Hip, Knee, and Ankle Joints ei sblintiau clun a phen-glin byd-enwog am y tro cyntaf; dygodd ei nai Syr Robert Jones, a hyfforddwyd ganddo, ei ddysgeidiaeth a’i sblintiau gerbron y proffesiwn; yn y Rhyfel Byd Cyntaf ac wedyn arbedodd sblint Thomas filoedd o aelodau; bu farw ar 6 Ionawr 1891, yn 57 oed, a bu’r galar yn Lerpwl yn rhyfeddol; ni wnaeth yr un arloeswr arall gymaint i sefydlu egwyddorion llawfeddygaeth orthopedig.Hugh Owen Thomas ↗Wicipedia CymraegRoedd Hugh Owen Thomas (23 Awst 1834 – 6 Ionawr 1891) yn llawfeddyg o Gymru, a ystyrir yn dad i lawdriniaeth orthopedig drwy wledydd Prydain; un o deulu Meddygon Esgyrn Môn; un o saith o blant Evan Thomas a Jane Owen ei wraig, a aned ym Modedern pan oedd ei rieni wedi dychwelyd i Fôn am wyliau; plentyn gwan, fe’i danfonwyd at ei nain a’i daid yn Rhoscolyn hyd nes oedd yn 13 oed; cafodd ei addysg yn ysgol Owen Roberts, Bodedern; hyfforddodd gyda’i ewythr, Dr Owen Roberts, yn Llanelwy am bedair blynedd, yna astudiodd feddygaeth yng Nghaeredin, lle synnodd fod cymaint o dorri allan cymalau i drin y diciâu, ac yntau wedi gweld ei dad yn cael canlyniadau gwell heb lawfeddygaeth; graddiodd yn MRCS ac LRCP yn 1857, hyfforddodd ym Mharis, a dychwelodd i Lerpwl yn 1858, gan ddechrau ei bractis ei hun yn 1859, yn gweithio o’i gartref.
Wedi ysgol yn New Brighton fe’i prentisiwyd gyda’i ewythr, Dr Owen Roberts o Lanelwy. Aeth ymlaen i Brifysgol Caeredin yn 1855 ac yna i Goleg y Brifysgol Llundain, gan gymhwyso’n llawfeddyg yn 1857, ac astudiodd lawfeddygaeth yn ysbytai Paris. Yng Nghaeredin synnodd mor aml y torrid cymalau afiach allan, oherwydd gwelsai ei dad yn iacháu cleifion o’r fath heb y gyllell.FfynonellauThomas, Hugh Owen (1834 – 1891), orthopaedic surgeon ↗Arthur Rocyn Jones, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned ym Modedern, Môn, 23 Awst 1834, o deulu adnabyddus o feddygon esgyrn; yn y 18fed ganrif mabwysiadwyd unig oroeswr llongddrylliad ger Llanfairynghornwy, bachgen a siaradai Sbaeneg, gan gwpl di-blant o’r enw Thomas o’r Maes, a daeth yn hynafiad llinach o feddygon esgyrn; enillodd Evan Thomas (1735–1814) enw mawr drwy Ogledd Cymru a’r gororau, a chododd yr Is-iarll Bulkeley gofeb iddo yn Llanfairynghornwy fel cymwynaswr cyhoeddus; symudodd ei ŵyr Evan Thomas (1804–1884) i Lerpwl tua 1835 a thrin clefydau esgyrn a chymalau â gorffwys hir, a thrwy hynny arbedwyd llawer aelod rhag ei dorri i ffwrdd; cymhwysodd ei bum mab i gyd yn feddygon; prentisiwyd Hugh Owen, yr hynaf, gyda Dr Owen Roberts, astudiodd yng Nghaeredin o 1855 ac yng Ngholeg y Brifysgol, Llundain, cymhwysodd yn MRCS yn 1857 ac astudio llawfeddygaeth ym Mharis; sefydlodd yn 24 Hardy Street, Lerpwl, ac yn 1866 yn 11 Nelson Street, gydag ystafelloedd aros ac ymgynghori a gweithdy lle gwnâi gof a gweithiwr lledr sblintiau o’i gynllun, a daeth Hardy Street yn ysbyty bach; rhoddodd clwyfedigion Glannau Mersi a thlodion yr ardal gyfle iddo gymhwyso’i ddulliau; yn 1875 disgrifiodd ei lyfr Diseases of the Hip, Knee, and Ankle Joints ei sblintiau clun a phen-glin byd-enwog am y tro cyntaf; dygodd ei nai Syr Robert Jones, a hyfforddwyd ganddo, ei ddysgeidiaeth a’i sblintiau gerbron y proffesiwn; yn y Rhyfel Byd Cyntaf ac wedyn arbedodd sblint Thomas filoedd o aelodau; bu farw ar 6 Ionawr 1891, yn 57 oed, a bu’r galar yn Lerpwl yn rhyfeddol; ni wnaeth yr un arloeswr arall gymaint i sefydlu egwyddorion llawfeddygaeth orthopedig.Hugh Owen Thomas ↗Wicipedia CymraegRoedd Hugh Owen Thomas (23 Awst 1834 – 6 Ionawr 1891) yn llawfeddyg o Gymru, a ystyrir yn dad i lawdriniaeth orthopedig drwy wledydd Prydain; un o deulu Meddygon Esgyrn Môn; un o saith o blant Evan Thomas a Jane Owen ei wraig, a aned ym Modedern pan oedd ei rieni wedi dychwelyd i Fôn am wyliau; plentyn gwan, fe’i danfonwyd at ei nain a’i daid yn Rhoscolyn hyd nes oedd yn 13 oed; cafodd ei addysg yn ysgol Owen Roberts, Bodedern; hyfforddodd gyda’i ewythr, Dr Owen Roberts, yn Llanelwy am bedair blynedd, yna astudiodd feddygaeth yng Nghaeredin, lle synnodd fod cymaint o dorri allan cymalau i drin y diciâu, ac yntau wedi gweld ei dad yn cael canlyniadau gwell heb lawfeddygaeth; graddiodd yn MRCS ac LRCP yn 1857, hyfforddodd ym Mharis, a dychwelodd i Lerpwl yn 1858, gan ddechrau ei bractis ei hun yn 1859, yn gweithio o’i gartref.
Sefydlodd ei bractis ei hun yn Lerpwl, yn 24 Hardy Street, ac yn 1866 cymerodd 11 Nelson Street, gydag ystafelloedd aros, ystafelloedd ymgynghori, meddygfa a gweithdy. Cadwyd gof a gweithiwr lledr yn brysur yn gwneud sblintiau o’i gynllun, a daeth tŷ Hardy Street yn ysbyty bach o wyth gwely. Ymhen blynyddoedd daeth y clinig yn fyd-enwog.FfynhonnellThomas, Hugh Owen (1834 – 1891), orthopaedic surgeon ↗Arthur Rocyn Jones, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned ym Modedern, Môn, 23 Awst 1834, o deulu adnabyddus o feddygon esgyrn; yn y 18fed ganrif mabwysiadwyd unig oroeswr llongddrylliad ger Llanfairynghornwy, bachgen a siaradai Sbaeneg, gan gwpl di-blant o’r enw Thomas o’r Maes, a daeth yn hynafiad llinach o feddygon esgyrn; enillodd Evan Thomas (1735–1814) enw mawr drwy Ogledd Cymru a’r gororau, a chododd yr Is-iarll Bulkeley gofeb iddo yn Llanfairynghornwy fel cymwynaswr cyhoeddus; symudodd ei ŵyr Evan Thomas (1804–1884) i Lerpwl tua 1835 a thrin clefydau esgyrn a chymalau â gorffwys hir, a thrwy hynny arbedwyd llawer aelod rhag ei dorri i ffwrdd; cymhwysodd ei bum mab i gyd yn feddygon; prentisiwyd Hugh Owen, yr hynaf, gyda Dr Owen Roberts, astudiodd yng Nghaeredin o 1855 ac yng Ngholeg y Brifysgol, Llundain, cymhwysodd yn MRCS yn 1857 ac astudio llawfeddygaeth ym Mharis; sefydlodd yn 24 Hardy Street, Lerpwl, ac yn 1866 yn 11 Nelson Street, gydag ystafelloedd aros ac ymgynghori a gweithdy lle gwnâi gof a gweithiwr lledr sblintiau o’i gynllun, a daeth Hardy Street yn ysbyty bach; rhoddodd clwyfedigion Glannau Mersi a thlodion yr ardal gyfle iddo gymhwyso’i ddulliau; yn 1875 disgrifiodd ei lyfr Diseases of the Hip, Knee, and Ankle Joints ei sblintiau clun a phen-glin byd-enwog am y tro cyntaf; dygodd ei nai Syr Robert Jones, a hyfforddwyd ganddo, ei ddysgeidiaeth a’i sblintiau gerbron y proffesiwn; yn y Rhyfel Byd Cyntaf ac wedyn arbedodd sblint Thomas filoedd o aelodau; bu farw ar 6 Ionawr 1891, yn 57 oed, a bu’r galar yn Lerpwl yn rhyfeddol; ni wnaeth yr un arloeswr arall gymaint i sefydlu egwyddorion llawfeddygaeth orthopedig.
Dygai clwyfedigion dociau Glannau Mersi a thlodion y strydoedd cyfagos lif cyson o gleifion ato, gan roi cyfle iddo roi dulliau’r teulu ar waith ar raddfa fawr. Ei reol oedd gorffwys, gorffwys a fyddai’n ‘orfodol, di-dor a hir’.FfynonellauThomas, Hugh Owen (1834 – 1891), orthopaedic surgeon ↗Arthur Rocyn Jones, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned ym Modedern, Môn, 23 Awst 1834, o deulu adnabyddus o feddygon esgyrn; yn y 18fed ganrif mabwysiadwyd unig oroeswr llongddrylliad ger Llanfairynghornwy, bachgen a siaradai Sbaeneg, gan gwpl di-blant o’r enw Thomas o’r Maes, a daeth yn hynafiad llinach o feddygon esgyrn; enillodd Evan Thomas (1735–1814) enw mawr drwy Ogledd Cymru a’r gororau, a chododd yr Is-iarll Bulkeley gofeb iddo yn Llanfairynghornwy fel cymwynaswr cyhoeddus; symudodd ei ŵyr Evan Thomas (1804–1884) i Lerpwl tua 1835 a thrin clefydau esgyrn a chymalau â gorffwys hir, a thrwy hynny arbedwyd llawer aelod rhag ei dorri i ffwrdd; cymhwysodd ei bum mab i gyd yn feddygon; prentisiwyd Hugh Owen, yr hynaf, gyda Dr Owen Roberts, astudiodd yng Nghaeredin o 1855 ac yng Ngholeg y Brifysgol, Llundain, cymhwysodd yn MRCS yn 1857 ac astudio llawfeddygaeth ym Mharis; sefydlodd yn 24 Hardy Street, Lerpwl, ac yn 1866 yn 11 Nelson Street, gydag ystafelloedd aros ac ymgynghori a gweithdy lle gwnâi gof a gweithiwr lledr sblintiau o’i gynllun, a daeth Hardy Street yn ysbyty bach; rhoddodd clwyfedigion Glannau Mersi a thlodion yr ardal gyfle iddo gymhwyso’i ddulliau; yn 1875 disgrifiodd ei lyfr Diseases of the Hip, Knee, and Ankle Joints ei sblintiau clun a phen-glin byd-enwog am y tro cyntaf; dygodd ei nai Syr Robert Jones, a hyfforddwyd ganddo, ei ddysgeidiaeth a’i sblintiau gerbron y proffesiwn; yn y Rhyfel Byd Cyntaf ac wedyn arbedodd sblint Thomas filoedd o aelodau; bu farw ar 6 Ionawr 1891, yn 57 oed, a bu’r galar yn Lerpwl yn rhyfeddol; ni wnaeth yr un arloeswr arall gymaint i sefydlu egwyddorion llawfeddygaeth orthopedig.Hugh Owen Thomas ↗Wikipedia (Saesneg)Hugh Owen Thomas (23 Awst 1834 – 6 Ionawr 1891), llawfeddyg orthopedig o Gymro; galwyd ef a’i nai Robert Jones yn ‘dadau llawfeddygaeth orthopedig’; deuai o linach o feddygon esgyrn Cymreig a rhoddai bwys mawr ar orffwys wrth drin toriadau; torrodd sblint Thomas, a ddefnyddiwyd yn helaeth yn y Rhyfel Byd Cyntaf o 1916, farwolaethau o dorri asgwrn y forddwyd o 80% i 8% erbyn 1918; olrheiniodd astudiaeth DNA ddiweddarach yr hynafiad llongddrylliedig Evan Thomas i fynyddoedd y Cawcasws; cariwyd ei egwyddorion i’r Unol Daleithiau gan John Ridlon ac eraill; rhoddodd ei enw hefyd i brawf Thomas ar gyfer y glun, coler Thomas, symudiad Thomas, tyndro Thomas a sawdl Thomas; ysgrifennodd lawer o lyfrau, o Diseases of the hip, knee and ankle joints hyd Fractures, dislocations, deformities and diseases of the lower extremities (1890).
Yn 1875 disgrifiodd ei lyfr Diseases of the Hip, Knee, and Ankle Joints am y tro cyntaf ei sblintiau clun a phen-glin enwog, a dangos ei fod yn feddyliwr gwreiddiol mewn llawfeddygaeth. Dilynodd llawer o lyfrau eraill. Rhoddir ei enw hefyd i brawf Thomas ar gyfer y glun, coler Thomas a sawdl Thomas.FfynonellauThomas, Hugh Owen (1834 – 1891), orthopaedic surgeon ↗Arthur Rocyn Jones, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned ym Modedern, Môn, 23 Awst 1834, o deulu adnabyddus o feddygon esgyrn; yn y 18fed ganrif mabwysiadwyd unig oroeswr llongddrylliad ger Llanfairynghornwy, bachgen a siaradai Sbaeneg, gan gwpl di-blant o’r enw Thomas o’r Maes, a daeth yn hynafiad llinach o feddygon esgyrn; enillodd Evan Thomas (1735–1814) enw mawr drwy Ogledd Cymru a’r gororau, a chododd yr Is-iarll Bulkeley gofeb iddo yn Llanfairynghornwy fel cymwynaswr cyhoeddus; symudodd ei ŵyr Evan Thomas (1804–1884) i Lerpwl tua 1835 a thrin clefydau esgyrn a chymalau â gorffwys hir, a thrwy hynny arbedwyd llawer aelod rhag ei dorri i ffwrdd; cymhwysodd ei bum mab i gyd yn feddygon; prentisiwyd Hugh Owen, yr hynaf, gyda Dr Owen Roberts, astudiodd yng Nghaeredin o 1855 ac yng Ngholeg y Brifysgol, Llundain, cymhwysodd yn MRCS yn 1857 ac astudio llawfeddygaeth ym Mharis; sefydlodd yn 24 Hardy Street, Lerpwl, ac yn 1866 yn 11 Nelson Street, gydag ystafelloedd aros ac ymgynghori a gweithdy lle gwnâi gof a gweithiwr lledr sblintiau o’i gynllun, a daeth Hardy Street yn ysbyty bach; rhoddodd clwyfedigion Glannau Mersi a thlodion yr ardal gyfle iddo gymhwyso’i ddulliau; yn 1875 disgrifiodd ei lyfr Diseases of the Hip, Knee, and Ankle Joints ei sblintiau clun a phen-glin byd-enwog am y tro cyntaf; dygodd ei nai Syr Robert Jones, a hyfforddwyd ganddo, ei ddysgeidiaeth a’i sblintiau gerbron y proffesiwn; yn y Rhyfel Byd Cyntaf ac wedyn arbedodd sblint Thomas filoedd o aelodau; bu farw ar 6 Ionawr 1891, yn 57 oed, a bu’r galar yn Lerpwl yn rhyfeddol; ni wnaeth yr un arloeswr arall gymaint i sefydlu egwyddorion llawfeddygaeth orthopedig.Hugh Owen Thomas ↗Wikipedia (Saesneg)Hugh Owen Thomas (23 Awst 1834 – 6 Ionawr 1891), llawfeddyg orthopedig o Gymro; galwyd ef a’i nai Robert Jones yn ‘dadau llawfeddygaeth orthopedig’; deuai o linach o feddygon esgyrn Cymreig a rhoddai bwys mawr ar orffwys wrth drin toriadau; torrodd sblint Thomas, a ddefnyddiwyd yn helaeth yn y Rhyfel Byd Cyntaf o 1916, farwolaethau o dorri asgwrn y forddwyd o 80% i 8% erbyn 1918; olrheiniodd astudiaeth DNA ddiweddarach yr hynafiad llongddrylliedig Evan Thomas i fynyddoedd y Cawcasws; cariwyd ei egwyddorion i’r Unol Daleithiau gan John Ridlon ac eraill; rhoddodd ei enw hefyd i brawf Thomas ar gyfer y glun, coler Thomas, symudiad Thomas, tyndro Thomas a sawdl Thomas; ysgrifennodd lawer o lyfrau, o Diseases of the hip, knee and ankle joints hyd Fractures, dislocations, deformities and diseases of the lower extremities (1890).
Cariodd ei nai Syr Robert Jones, a hyfforddwyd ganddo, ei ddysgeidiaeth a’i sblintiau at y proffesiwn cyfan. Pan ddechreuwyd defnyddio sblint Thomas i drin milwyr clwyfedig yn 1916, syrthiodd marwolaethau o dorri asgwrn y forddwyd o 80 ym mhob cant i 8 ym mhob cant erbyn 1918. Yn y rhyfel a byth ers hynny mae wedi arbed miloedd o aelodau.FfynonellauHugh Owen Thomas ↗Wikipedia (Saesneg)Hugh Owen Thomas (23 Awst 1834 – 6 Ionawr 1891), llawfeddyg orthopedig o Gymro; galwyd ef a’i nai Robert Jones yn ‘dadau llawfeddygaeth orthopedig’; deuai o linach o feddygon esgyrn Cymreig a rhoddai bwys mawr ar orffwys wrth drin toriadau; torrodd sblint Thomas, a ddefnyddiwyd yn helaeth yn y Rhyfel Byd Cyntaf o 1916, farwolaethau o dorri asgwrn y forddwyd o 80% i 8% erbyn 1918; olrheiniodd astudiaeth DNA ddiweddarach yr hynafiad llongddrylliedig Evan Thomas i fynyddoedd y Cawcasws; cariwyd ei egwyddorion i’r Unol Daleithiau gan John Ridlon ac eraill; rhoddodd ei enw hefyd i brawf Thomas ar gyfer y glun, coler Thomas, symudiad Thomas, tyndro Thomas a sawdl Thomas; ysgrifennodd lawer o lyfrau, o Diseases of the hip, knee and ankle joints hyd Fractures, dislocations, deformities and diseases of the lower extremities (1890).Thomas, Hugh Owen (1834 – 1891), orthopaedic surgeon ↗Arthur Rocyn Jones, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned ym Modedern, Môn, 23 Awst 1834, o deulu adnabyddus o feddygon esgyrn; yn y 18fed ganrif mabwysiadwyd unig oroeswr llongddrylliad ger Llanfairynghornwy, bachgen a siaradai Sbaeneg, gan gwpl di-blant o’r enw Thomas o’r Maes, a daeth yn hynafiad llinach o feddygon esgyrn; enillodd Evan Thomas (1735–1814) enw mawr drwy Ogledd Cymru a’r gororau, a chododd yr Is-iarll Bulkeley gofeb iddo yn Llanfairynghornwy fel cymwynaswr cyhoeddus; symudodd ei ŵyr Evan Thomas (1804–1884) i Lerpwl tua 1835 a thrin clefydau esgyrn a chymalau â gorffwys hir, a thrwy hynny arbedwyd llawer aelod rhag ei dorri i ffwrdd; cymhwysodd ei bum mab i gyd yn feddygon; prentisiwyd Hugh Owen, yr hynaf, gyda Dr Owen Roberts, astudiodd yng Nghaeredin o 1855 ac yng Ngholeg y Brifysgol, Llundain, cymhwysodd yn MRCS yn 1857 ac astudio llawfeddygaeth ym Mharis; sefydlodd yn 24 Hardy Street, Lerpwl, ac yn 1866 yn 11 Nelson Street, gydag ystafelloedd aros ac ymgynghori a gweithdy lle gwnâi gof a gweithiwr lledr sblintiau o’i gynllun, a daeth Hardy Street yn ysbyty bach; rhoddodd clwyfedigion Glannau Mersi a thlodion yr ardal gyfle iddo gymhwyso’i ddulliau; yn 1875 disgrifiodd ei lyfr Diseases of the Hip, Knee, and Ankle Joints ei sblintiau clun a phen-glin byd-enwog am y tro cyntaf; dygodd ei nai Syr Robert Jones, a hyfforddwyd ganddo, ei ddysgeidiaeth a’i sblintiau gerbron y proffesiwn; yn y Rhyfel Byd Cyntaf ac wedyn arbedodd sblint Thomas filoedd o aelodau; bu farw ar 6 Ionawr 1891, yn 57 oed, a bu’r galar yn Lerpwl yn rhyfeddol; ni wnaeth yr un arloeswr arall gymaint i sefydlu egwyddorion llawfeddygaeth orthopedig.
Bu farw Hugh Owen Thomas, wedi ei lethu gan waith, ar 6 Ionawr 1891, yn 57 oed, a bu’r galar yn Lerpwl yn rhyfeddol. Gelwir ef a Robert Jones yn dadau llawfeddygaeth orthopedig, a chariwyd ei egwyddorion i America a thrwy’r byd.FfynonellauThomas, Hugh Owen (1834 – 1891), orthopaedic surgeon ↗Arthur Rocyn Jones, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned ym Modedern, Môn, 23 Awst 1834, o deulu adnabyddus o feddygon esgyrn; yn y 18fed ganrif mabwysiadwyd unig oroeswr llongddrylliad ger Llanfairynghornwy, bachgen a siaradai Sbaeneg, gan gwpl di-blant o’r enw Thomas o’r Maes, a daeth yn hynafiad llinach o feddygon esgyrn; enillodd Evan Thomas (1735–1814) enw mawr drwy Ogledd Cymru a’r gororau, a chododd yr Is-iarll Bulkeley gofeb iddo yn Llanfairynghornwy fel cymwynaswr cyhoeddus; symudodd ei ŵyr Evan Thomas (1804–1884) i Lerpwl tua 1835 a thrin clefydau esgyrn a chymalau â gorffwys hir, a thrwy hynny arbedwyd llawer aelod rhag ei dorri i ffwrdd; cymhwysodd ei bum mab i gyd yn feddygon; prentisiwyd Hugh Owen, yr hynaf, gyda Dr Owen Roberts, astudiodd yng Nghaeredin o 1855 ac yng Ngholeg y Brifysgol, Llundain, cymhwysodd yn MRCS yn 1857 ac astudio llawfeddygaeth ym Mharis; sefydlodd yn 24 Hardy Street, Lerpwl, ac yn 1866 yn 11 Nelson Street, gydag ystafelloedd aros ac ymgynghori a gweithdy lle gwnâi gof a gweithiwr lledr sblintiau o’i gynllun, a daeth Hardy Street yn ysbyty bach; rhoddodd clwyfedigion Glannau Mersi a thlodion yr ardal gyfle iddo gymhwyso’i ddulliau; yn 1875 disgrifiodd ei lyfr Diseases of the Hip, Knee, and Ankle Joints ei sblintiau clun a phen-glin byd-enwog am y tro cyntaf; dygodd ei nai Syr Robert Jones, a hyfforddwyd ganddo, ei ddysgeidiaeth a’i sblintiau gerbron y proffesiwn; yn y Rhyfel Byd Cyntaf ac wedyn arbedodd sblint Thomas filoedd o aelodau; bu farw ar 6 Ionawr 1891, yn 57 oed, a bu’r galar yn Lerpwl yn rhyfeddol; ni wnaeth yr un arloeswr arall gymaint i sefydlu egwyddorion llawfeddygaeth orthopedig.Hugh Owen Thomas ↗Wikipedia (Saesneg)Hugh Owen Thomas (23 Awst 1834 – 6 Ionawr 1891), llawfeddyg orthopedig o Gymro; galwyd ef a’i nai Robert Jones yn ‘dadau llawfeddygaeth orthopedig’; deuai o linach o feddygon esgyrn Cymreig a rhoddai bwys mawr ar orffwys wrth drin toriadau; torrodd sblint Thomas, a ddefnyddiwyd yn helaeth yn y Rhyfel Byd Cyntaf o 1916, farwolaethau o dorri asgwrn y forddwyd o 80% i 8% erbyn 1918; olrheiniodd astudiaeth DNA ddiweddarach yr hynafiad llongddrylliedig Evan Thomas i fynyddoedd y Cawcasws; cariwyd ei egwyddorion i’r Unol Daleithiau gan John Ridlon ac eraill; rhoddodd ei enw hefyd i brawf Thomas ar gyfer y glun, coler Thomas, symudiad Thomas, tyndro Thomas a sawdl Thomas; ysgrifennodd lawer o lyfrau, o Diseases of the hip, knee and ankle joints hyd Fractures, dislocations, deformities and diseases of the lower extremities (1890).
Ffynonellau a darllen pellach
Y Bywgraffiadur Cymreig ↗Oxford Dictionary of National Biography (Saesneg) ↗Wicipedia ↗
Arloeswr cydweithredu ac amodau gwell mewn ffatrïoedd, a adeiladodd gymuned ddelfrydol yn New Lanark.
Robert OwenRichard Robert Jones o Aberdaron, a ddysgodd ei hun dros ddwsin o ieithoedd ac a grwydrodd Gymru gyda’i lyfrau a’i gath.
Dic AberdaronGweddw o Ferthyr a redodd lofa Waun Wyllt yn Abercanaid ac a agorodd farchnad Llundain i lo ager Cymru.
Lucy ThomasMerch gwehydd o Lanfihangel-y-Pennant a gynilodd am chwe blynedd i brynu ei Beibl Cymraeg ei hun.
Mary JonesYsgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf