Wynebddalen ei ramadeg Cymraeg, 1592 · Llun: Wikimedia Commons · Siôn Dafydd Rhys, Parth cyhoeddus
3 munud o ddarllen
Roedd Siôn Dafydd Rhys o Lanfaethlu ym Môn yn ddoethur meddygaeth o Siena, yn feistr ar ieithoedd Ewrop, ac yn ŵr a osododd yr iaith Gymraeg a chelfyddyd y beirdd Cymraeg gerbron ysgolheigion y byd. Bu ei ramadeg mawr yn 1592, a ysgrifennwyd yn Lladin, yn llawlyfr y mesurau caeth am genedlaethau.FfynonellauRhys, John David (Siôn Dafydd Rhys, 1534–1609?), physician and grammarian ↗Syr Thomas Parry, Y Bywgraffiadur Cymreig, 1959 (Saesneg)Ganed yn Llanfaethlu, Môn, o deulu cyffredin; bu yng Ngholeg Christ Church, Rhydychen, aeth i’r Cyfandir tua 1555 a dod yn aelod o Brifysgol Siena, lle graddiodd yn feddyg; bu’n athro mewn ysgol yn Pistoia ac argraffodd De Italica Pronunciatione yn Padua yn 1569, at ddefnydd Cymry yn yr Eidal yn ôl pob tebyg; yn ôl yng Nghymru erbyn 1579, yn feddyg yng Nghaerdydd erbyn 1583, ymsefydlodd yng Nghlun Hir ym Mrycheiniog; ysgrifennwyd ei Cambrobrytannicae Cymraecaeve Linguae Institutiones et Rudimenta (1592), a dalwyd amdano gan Syr Edward Stradling o Sain Dunwyd, mewn Lladin i wneud yr iaith Gymraeg a thraddodiad y beirdd yn hysbys y tu hwnt i Gymru; ochr yn ochr â’r gramadeg mae ynddo drafodaeth hir ar gerdd dafod, llawer ohoni o ddosbarthiadau’r beirdd, a gwybodaeth na cheir mohoni yn unman arall.Siôn Dafydd Rhys ↗Wicipedia CymraegHynafiaethydd, ysgolhaig a meddyg o Gymru (1534 – tua 1619), nai i’r Esgob Richard Davies; un o ysgolheigion mwyaf diddorol cyfnod y Dadeni yng Nghymru, a chyfrifir ei Gymraeg yn ‘gampus’; fe’i cofir yn bennaf am ei Cambrobrytannicae Cymraecaeve Linguae Institutiones et Rudimenta (1592), ar ramadeg Cymraeg a rheolau Cerdd Dafod, a arhosodd yn llawlyfr pwysig ar y canu caeth am gyfnod hir, a Goronwy Owen ymhlith y rhai a fu’n ddyledus iddi, ac a gyflwynodd yn Lladin ran o gyfoeth y Traddodiad Barddol Cymraeg i ysgolheigion Ewrop; prifathro Ysgol Friars, Bangor, yna meddyg yng Nghaerdydd a Brycheiniog, lle ymsefydlodd yn ardal Cwm Llwch; cynorthwyodd yn y gwaith o gyfieithu rhan o’r Beibl i’r Gymraeg; un o’i ddiddordebau mawr oedd llên gwerin Cymru, a chasglodd draddodiadau am gewri Cymru, fel Idris Gawr a Rhita Gawr, ar gyfer ei draethawd ‘Olion Cewri’; ysgrifennodd hefyd ‘Lythyr at y Beirdd’.Siôn Dafydd Rhys ↗Wikipedia (Saesneg)Siôn Dafydd Rhys, yn Lladin Joannes David Rhaesus, hefyd John Davies (1534 – c. 1609), meddyg a gramadegydd o Gymro, a ysgrifennodd y gramadeg Cymraeg cyntaf yn Lladin, a gyhoeddwyd yn 1592; ganed yn Llanfaethlu, Môn, o deulu cymedrol eu modd a ddisgynnai o uchelwyr; daeth ei dad i Fôn yn arddwr i Syr William Gruffydd o’r Penrhyn, a briododd Jane Stradling o Sain Dunwyd; yn amddifad yn ifanc, magwyd Siôn yn Sain Dunwyd a’i addysgu gyda’r Stradlingiaid; yng Ngholeg Christ Church, Rhydychen, yn 1555; priododd Agnes Garbet o Henffordd, a bu iddynt saith mab; teithiodd Ewrop, gan ymweld â Fenis, Creta a Chyprus; wedi arholiad cyhoeddus deuddydd fe’i gwnaed yn Feistr yn y Celfyddydau ac yn Ddoethur Meddygaeth yn Siena ar 2 Gorffennaf 1567; yn Pistoia bu’n athro i feibion Vincenzo Gheri, o deulu a gysylltid â’r Medici; yn ôl yng ngogledd Cymru yn gynnar yn yr 1570au daeth yn brifathro Ysgol Friars, Bangor; yn 1577 gwahoddodd yr Esgob Richard Davies ef i’w blas ger Caerfyrddin; yn feddyg yng Nghaerdydd erbyn 1583, bu wedyn yn meddygu ym Mlaen Cwm Llwch dan Fannau Brycheiniog; mae ei De Italica Pronunciatione (Padua, 1569) yn waith arloesol ar ffisioleg lleferydd; ysgrifennodd hefyd ramadeg Groeg a gramadeg Lladin poblogaidd, y ddau ar goll; mae ei ramadeg Cymraeg yn 1592, a dalwyd amdano gan Syr Edward Stradling, yn dwyn penillion Lladin gan William Camden a’i ragymadrodd Cymraeg ei hun, ac ynddo mae gramadeg, trafodaeth ar gerdd dafod a chasgliad o gerddi Cymraeg; cyfarchodd y bardd Meurig Dafydd gywydd i Stradling a Rhys ar ei gyhoeddi; ysgrifennodd hefyd draethawd hir yn amddiffyn hanes y Brythoniaid gan Sieffre o Fynwy; bu farw tua 1609 yng Nghlun Hir, Brycheiniog.
Ganed Siôn yn 1534 yn Llanfaethlu ym Môn, o deulu cymedrol eu modd ond o dras uchelwyr. Roedd ei dad wedi dod i Fôn yn arddwr i Syr William Gruffydd o’r Penrhyn, a’i briodferch oedd Jane Stradling o Sain Dunwyd. Yn amddifad yn ifanc, magwyd Siôn yn Sain Dunwyd ym Morgannwg a’i addysgu gyda phlant y Stradlingiaid. Roedd yr Esgob Richard Davies yn ewythr iddo.FfynonellauSiôn Dafydd Rhys ↗Wikipedia (Saesneg)Siôn Dafydd Rhys, yn Lladin Joannes David Rhaesus, hefyd John Davies (1534 – c. 1609), meddyg a gramadegydd o Gymro, a ysgrifennodd y gramadeg Cymraeg cyntaf yn Lladin, a gyhoeddwyd yn 1592; ganed yn Llanfaethlu, Môn, o deulu cymedrol eu modd a ddisgynnai o uchelwyr; daeth ei dad i Fôn yn arddwr i Syr William Gruffydd o’r Penrhyn, a briododd Jane Stradling o Sain Dunwyd; yn amddifad yn ifanc, magwyd Siôn yn Sain Dunwyd a’i addysgu gyda’r Stradlingiaid; yng Ngholeg Christ Church, Rhydychen, yn 1555; priododd Agnes Garbet o Henffordd, a bu iddynt saith mab; teithiodd Ewrop, gan ymweld â Fenis, Creta a Chyprus; wedi arholiad cyhoeddus deuddydd fe’i gwnaed yn Feistr yn y Celfyddydau ac yn Ddoethur Meddygaeth yn Siena ar 2 Gorffennaf 1567; yn Pistoia bu’n athro i feibion Vincenzo Gheri, o deulu a gysylltid â’r Medici; yn ôl yng ngogledd Cymru yn gynnar yn yr 1570au daeth yn brifathro Ysgol Friars, Bangor; yn 1577 gwahoddodd yr Esgob Richard Davies ef i’w blas ger Caerfyrddin; yn feddyg yng Nghaerdydd erbyn 1583, bu wedyn yn meddygu ym Mlaen Cwm Llwch dan Fannau Brycheiniog; mae ei De Italica Pronunciatione (Padua, 1569) yn waith arloesol ar ffisioleg lleferydd; ysgrifennodd hefyd ramadeg Groeg a gramadeg Lladin poblogaidd, y ddau ar goll; mae ei ramadeg Cymraeg yn 1592, a dalwyd amdano gan Syr Edward Stradling, yn dwyn penillion Lladin gan William Camden a’i ragymadrodd Cymraeg ei hun, ac ynddo mae gramadeg, trafodaeth ar gerdd dafod a chasgliad o gerddi Cymraeg; cyfarchodd y bardd Meurig Dafydd gywydd i Stradling a Rhys ar ei gyhoeddi; ysgrifennodd hefyd draethawd hir yn amddiffyn hanes y Brythoniaid gan Sieffre o Fynwy; bu farw tua 1609 yng Nghlun Hir, Brycheiniog.Rhys, John David (Siôn Dafydd Rhys, 1534–1609?), physician and grammarian ↗Syr Thomas Parry, Y Bywgraffiadur Cymreig, 1959 (Saesneg)Ganed yn Llanfaethlu, Môn, o deulu cyffredin; bu yng Ngholeg Christ Church, Rhydychen, aeth i’r Cyfandir tua 1555 a dod yn aelod o Brifysgol Siena, lle graddiodd yn feddyg; bu’n athro mewn ysgol yn Pistoia ac argraffodd De Italica Pronunciatione yn Padua yn 1569, at ddefnydd Cymry yn yr Eidal yn ôl pob tebyg; yn ôl yng Nghymru erbyn 1579, yn feddyg yng Nghaerdydd erbyn 1583, ymsefydlodd yng Nghlun Hir ym Mrycheiniog; ysgrifennwyd ei Cambrobrytannicae Cymraecaeve Linguae Institutiones et Rudimenta (1592), a dalwyd amdano gan Syr Edward Stradling o Sain Dunwyd, mewn Lladin i wneud yr iaith Gymraeg a thraddodiad y beirdd yn hysbys y tu hwnt i Gymru; ochr yn ochr â’r gramadeg mae ynddo drafodaeth hir ar gerdd dafod, llawer ohoni o ddosbarthiadau’r beirdd, a gwybodaeth na cheir mohoni yn unman arall.Siôn Dafydd Rhys ↗Wicipedia CymraegHynafiaethydd, ysgolhaig a meddyg o Gymru (1534 – tua 1619), nai i’r Esgob Richard Davies; un o ysgolheigion mwyaf diddorol cyfnod y Dadeni yng Nghymru, a chyfrifir ei Gymraeg yn ‘gampus’; fe’i cofir yn bennaf am ei Cambrobrytannicae Cymraecaeve Linguae Institutiones et Rudimenta (1592), ar ramadeg Cymraeg a rheolau Cerdd Dafod, a arhosodd yn llawlyfr pwysig ar y canu caeth am gyfnod hir, a Goronwy Owen ymhlith y rhai a fu’n ddyledus iddi, ac a gyflwynodd yn Lladin ran o gyfoeth y Traddodiad Barddol Cymraeg i ysgolheigion Ewrop; prifathro Ysgol Friars, Bangor, yna meddyg yng Nghaerdydd a Brycheiniog, lle ymsefydlodd yn ardal Cwm Llwch; cynorthwyodd yn y gwaith o gyfieithu rhan o’r Beibl i’r Gymraeg; un o’i ddiddordebau mawr oedd llên gwerin Cymru, a chasglodd draddodiadau am gewri Cymru, fel Idris Gawr a Rhita Gawr, ar gyfer ei draethawd ‘Olion Cewri’; ysgrifennodd hefyd ‘Lythyr at y Beirdd’.
Wedi cyfnod yng Ngholeg Christ Church, Rhydychen, aeth tua 1555 ar deithiau hir, i Fenis, Creta a Chyprus. Ym Mhrifysgol Siena, wedi arholiad cyhoeddus a barodd ddeuddydd, fe’i gwnaed yn Feistr yn y Celfyddydau ac yn Ddoethur Meddygaeth ar 2 Gorffennaf 1567. Bu’n dysgu mewn ysgol yn Pistoia, yn athro i feibion teulu a gysylltid â’r Medici.FfynonellauSiôn Dafydd Rhys ↗Wikipedia (Saesneg)Siôn Dafydd Rhys, yn Lladin Joannes David Rhaesus, hefyd John Davies (1534 – c. 1609), meddyg a gramadegydd o Gymro, a ysgrifennodd y gramadeg Cymraeg cyntaf yn Lladin, a gyhoeddwyd yn 1592; ganed yn Llanfaethlu, Môn, o deulu cymedrol eu modd a ddisgynnai o uchelwyr; daeth ei dad i Fôn yn arddwr i Syr William Gruffydd o’r Penrhyn, a briododd Jane Stradling o Sain Dunwyd; yn amddifad yn ifanc, magwyd Siôn yn Sain Dunwyd a’i addysgu gyda’r Stradlingiaid; yng Ngholeg Christ Church, Rhydychen, yn 1555; priododd Agnes Garbet o Henffordd, a bu iddynt saith mab; teithiodd Ewrop, gan ymweld â Fenis, Creta a Chyprus; wedi arholiad cyhoeddus deuddydd fe’i gwnaed yn Feistr yn y Celfyddydau ac yn Ddoethur Meddygaeth yn Siena ar 2 Gorffennaf 1567; yn Pistoia bu’n athro i feibion Vincenzo Gheri, o deulu a gysylltid â’r Medici; yn ôl yng ngogledd Cymru yn gynnar yn yr 1570au daeth yn brifathro Ysgol Friars, Bangor; yn 1577 gwahoddodd yr Esgob Richard Davies ef i’w blas ger Caerfyrddin; yn feddyg yng Nghaerdydd erbyn 1583, bu wedyn yn meddygu ym Mlaen Cwm Llwch dan Fannau Brycheiniog; mae ei De Italica Pronunciatione (Padua, 1569) yn waith arloesol ar ffisioleg lleferydd; ysgrifennodd hefyd ramadeg Groeg a gramadeg Lladin poblogaidd, y ddau ar goll; mae ei ramadeg Cymraeg yn 1592, a dalwyd amdano gan Syr Edward Stradling, yn dwyn penillion Lladin gan William Camden a’i ragymadrodd Cymraeg ei hun, ac ynddo mae gramadeg, trafodaeth ar gerdd dafod a chasgliad o gerddi Cymraeg; cyfarchodd y bardd Meurig Dafydd gywydd i Stradling a Rhys ar ei gyhoeddi; ysgrifennodd hefyd draethawd hir yn amddiffyn hanes y Brythoniaid gan Sieffre o Fynwy; bu farw tua 1609 yng Nghlun Hir, Brycheiniog.Rhys, John David (Siôn Dafydd Rhys, 1534–1609?), physician and grammarian ↗Syr Thomas Parry, Y Bywgraffiadur Cymreig, 1959 (Saesneg)Ganed yn Llanfaethlu, Môn, o deulu cyffredin; bu yng Ngholeg Christ Church, Rhydychen, aeth i’r Cyfandir tua 1555 a dod yn aelod o Brifysgol Siena, lle graddiodd yn feddyg; bu’n athro mewn ysgol yn Pistoia ac argraffodd De Italica Pronunciatione yn Padua yn 1569, at ddefnydd Cymry yn yr Eidal yn ôl pob tebyg; yn ôl yng Nghymru erbyn 1579, yn feddyg yng Nghaerdydd erbyn 1583, ymsefydlodd yng Nghlun Hir ym Mrycheiniog; ysgrifennwyd ei Cambrobrytannicae Cymraecaeve Linguae Institutiones et Rudimenta (1592), a dalwyd amdano gan Syr Edward Stradling o Sain Dunwyd, mewn Lladin i wneud yr iaith Gymraeg a thraddodiad y beirdd yn hysbys y tu hwnt i Gymru; ochr yn ochr â’r gramadeg mae ynddo drafodaeth hir ar gerdd dafod, llawer ohoni o ddosbarthiadau’r beirdd, a gwybodaeth na cheir mohoni yn unman arall.
Yn yr Eidal ysgrifennodd ramadeg Lladin a argraffwyd yn Fenis ac a ddefnyddid yn helaeth gan fyfyrwyr, a gramadeg Groeg. Dengys ei De Italica Pronunciatione, a argraffwyd yn Padua yn 1569, efallai i Gymry a ymwelai â’r Eidal, ei fod yn gyfarwydd â holl brif ieithoedd Ewrop, ac mae’n astudiaeth arloesol o’r modd y llunnir seiniau lleferydd.FfynonellauRhys, John David (Siôn Dafydd Rhys, 1534–1609?), physician and grammarian ↗Syr Thomas Parry, Y Bywgraffiadur Cymreig, 1959 (Saesneg)Ganed yn Llanfaethlu, Môn, o deulu cyffredin; bu yng Ngholeg Christ Church, Rhydychen, aeth i’r Cyfandir tua 1555 a dod yn aelod o Brifysgol Siena, lle graddiodd yn feddyg; bu’n athro mewn ysgol yn Pistoia ac argraffodd De Italica Pronunciatione yn Padua yn 1569, at ddefnydd Cymry yn yr Eidal yn ôl pob tebyg; yn ôl yng Nghymru erbyn 1579, yn feddyg yng Nghaerdydd erbyn 1583, ymsefydlodd yng Nghlun Hir ym Mrycheiniog; ysgrifennwyd ei Cambrobrytannicae Cymraecaeve Linguae Institutiones et Rudimenta (1592), a dalwyd amdano gan Syr Edward Stradling o Sain Dunwyd, mewn Lladin i wneud yr iaith Gymraeg a thraddodiad y beirdd yn hysbys y tu hwnt i Gymru; ochr yn ochr â’r gramadeg mae ynddo drafodaeth hir ar gerdd dafod, llawer ohoni o ddosbarthiadau’r beirdd, a gwybodaeth na cheir mohoni yn unman arall.Siôn Dafydd Rhys ↗Wikipedia (Saesneg)Siôn Dafydd Rhys, yn Lladin Joannes David Rhaesus, hefyd John Davies (1534 – c. 1609), meddyg a gramadegydd o Gymro, a ysgrifennodd y gramadeg Cymraeg cyntaf yn Lladin, a gyhoeddwyd yn 1592; ganed yn Llanfaethlu, Môn, o deulu cymedrol eu modd a ddisgynnai o uchelwyr; daeth ei dad i Fôn yn arddwr i Syr William Gruffydd o’r Penrhyn, a briododd Jane Stradling o Sain Dunwyd; yn amddifad yn ifanc, magwyd Siôn yn Sain Dunwyd a’i addysgu gyda’r Stradlingiaid; yng Ngholeg Christ Church, Rhydychen, yn 1555; priododd Agnes Garbet o Henffordd, a bu iddynt saith mab; teithiodd Ewrop, gan ymweld â Fenis, Creta a Chyprus; wedi arholiad cyhoeddus deuddydd fe’i gwnaed yn Feistr yn y Celfyddydau ac yn Ddoethur Meddygaeth yn Siena ar 2 Gorffennaf 1567; yn Pistoia bu’n athro i feibion Vincenzo Gheri, o deulu a gysylltid â’r Medici; yn ôl yng ngogledd Cymru yn gynnar yn yr 1570au daeth yn brifathro Ysgol Friars, Bangor; yn 1577 gwahoddodd yr Esgob Richard Davies ef i’w blas ger Caerfyrddin; yn feddyg yng Nghaerdydd erbyn 1583, bu wedyn yn meddygu ym Mlaen Cwm Llwch dan Fannau Brycheiniog; mae ei De Italica Pronunciatione (Padua, 1569) yn waith arloesol ar ffisioleg lleferydd; ysgrifennodd hefyd ramadeg Groeg a gramadeg Lladin poblogaidd, y ddau ar goll; mae ei ramadeg Cymraeg yn 1592, a dalwyd amdano gan Syr Edward Stradling, yn dwyn penillion Lladin gan William Camden a’i ragymadrodd Cymraeg ei hun, ac ynddo mae gramadeg, trafodaeth ar gerdd dafod a chasgliad o gerddi Cymraeg; cyfarchodd y bardd Meurig Dafydd gywydd i Stradling a Rhys ar ei gyhoeddi; ysgrifennodd hefyd draethawd hir yn amddiffyn hanes y Brythoniaid gan Sieffre o Fynwy; bu farw tua 1609 yng Nghlun Hir, Brycheiniog.
Yn ôl yng Nghymru yn yr 1570au, daeth yn brifathro Ysgol Friars ym Mangor. Yn 1577 gwahoddodd ei ewythr, yr Esgob Davies, ef i’w blas ger Caerfyrddin, a helpodd gyda gwaith ar y Beibl Cymraeg. Erbyn 1583 roedd yn feddyg yng Nghaerdydd, ac yn ddiweddarach ymsefydlodd yng Nghlun Hir, dan Fannau Brycheiniog ger Cwm Llwch. Bu iddo ef a’i wraig Agnes saith mab.FfynonellauSiôn Dafydd Rhys ↗Wikipedia (Saesneg)Siôn Dafydd Rhys, yn Lladin Joannes David Rhaesus, hefyd John Davies (1534 – c. 1609), meddyg a gramadegydd o Gymro, a ysgrifennodd y gramadeg Cymraeg cyntaf yn Lladin, a gyhoeddwyd yn 1592; ganed yn Llanfaethlu, Môn, o deulu cymedrol eu modd a ddisgynnai o uchelwyr; daeth ei dad i Fôn yn arddwr i Syr William Gruffydd o’r Penrhyn, a briododd Jane Stradling o Sain Dunwyd; yn amddifad yn ifanc, magwyd Siôn yn Sain Dunwyd a’i addysgu gyda’r Stradlingiaid; yng Ngholeg Christ Church, Rhydychen, yn 1555; priododd Agnes Garbet o Henffordd, a bu iddynt saith mab; teithiodd Ewrop, gan ymweld â Fenis, Creta a Chyprus; wedi arholiad cyhoeddus deuddydd fe’i gwnaed yn Feistr yn y Celfyddydau ac yn Ddoethur Meddygaeth yn Siena ar 2 Gorffennaf 1567; yn Pistoia bu’n athro i feibion Vincenzo Gheri, o deulu a gysylltid â’r Medici; yn ôl yng ngogledd Cymru yn gynnar yn yr 1570au daeth yn brifathro Ysgol Friars, Bangor; yn 1577 gwahoddodd yr Esgob Richard Davies ef i’w blas ger Caerfyrddin; yn feddyg yng Nghaerdydd erbyn 1583, bu wedyn yn meddygu ym Mlaen Cwm Llwch dan Fannau Brycheiniog; mae ei De Italica Pronunciatione (Padua, 1569) yn waith arloesol ar ffisioleg lleferydd; ysgrifennodd hefyd ramadeg Groeg a gramadeg Lladin poblogaidd, y ddau ar goll; mae ei ramadeg Cymraeg yn 1592, a dalwyd amdano gan Syr Edward Stradling, yn dwyn penillion Lladin gan William Camden a’i ragymadrodd Cymraeg ei hun, ac ynddo mae gramadeg, trafodaeth ar gerdd dafod a chasgliad o gerddi Cymraeg; cyfarchodd y bardd Meurig Dafydd gywydd i Stradling a Rhys ar ei gyhoeddi; ysgrifennodd hefyd draethawd hir yn amddiffyn hanes y Brythoniaid gan Sieffre o Fynwy; bu farw tua 1609 yng Nghlun Hir, Brycheiniog.Siôn Dafydd Rhys ↗Wicipedia CymraegHynafiaethydd, ysgolhaig a meddyg o Gymru (1534 – tua 1619), nai i’r Esgob Richard Davies; un o ysgolheigion mwyaf diddorol cyfnod y Dadeni yng Nghymru, a chyfrifir ei Gymraeg yn ‘gampus’; fe’i cofir yn bennaf am ei Cambrobrytannicae Cymraecaeve Linguae Institutiones et Rudimenta (1592), ar ramadeg Cymraeg a rheolau Cerdd Dafod, a arhosodd yn llawlyfr pwysig ar y canu caeth am gyfnod hir, a Goronwy Owen ymhlith y rhai a fu’n ddyledus iddi, ac a gyflwynodd yn Lladin ran o gyfoeth y Traddodiad Barddol Cymraeg i ysgolheigion Ewrop; prifathro Ysgol Friars, Bangor, yna meddyg yng Nghaerdydd a Brycheiniog, lle ymsefydlodd yn ardal Cwm Llwch; cynorthwyodd yn y gwaith o gyfieithu rhan o’r Beibl i’r Gymraeg; un o’i ddiddordebau mawr oedd llên gwerin Cymru, a chasglodd draddodiadau am gewri Cymru, fel Idris Gawr a Rhita Gawr, ar gyfer ei draethawd ‘Olion Cewri’; ysgrifennodd hefyd ‘Lythyr at y Beirdd’.Rhys, John David (Siôn Dafydd Rhys, 1534–1609?), physician and grammarian ↗Syr Thomas Parry, Y Bywgraffiadur Cymreig, 1959 (Saesneg)Ganed yn Llanfaethlu, Môn, o deulu cyffredin; bu yng Ngholeg Christ Church, Rhydychen, aeth i’r Cyfandir tua 1555 a dod yn aelod o Brifysgol Siena, lle graddiodd yn feddyg; bu’n athro mewn ysgol yn Pistoia ac argraffodd De Italica Pronunciatione yn Padua yn 1569, at ddefnydd Cymry yn yr Eidal yn ôl pob tebyg; yn ôl yng Nghymru erbyn 1579, yn feddyg yng Nghaerdydd erbyn 1583, ymsefydlodd yng Nghlun Hir ym Mrycheiniog; ysgrifennwyd ei Cambrobrytannicae Cymraecaeve Linguae Institutiones et Rudimenta (1592), a dalwyd amdano gan Syr Edward Stradling o Sain Dunwyd, mewn Lladin i wneud yr iaith Gymraeg a thraddodiad y beirdd yn hysbys y tu hwnt i Gymru; ochr yn ochr â’r gramadeg mae ynddo drafodaeth hir ar gerdd dafod, llawer ohoni o ddosbarthiadau’r beirdd, a gwybodaeth na cheir mohoni yn unman arall.
Yn 1592 cyhoeddodd ei Cambrobrytannicae Cymraecaeve Linguae Institutiones et Rudimenta, a dalwyd amdano gan Syr Edward Stradling. Ysgrifennodd ef yn Lladin, iaith dysg, i wneud yr iaith Gymraeg a thraddodiad y beirdd yn hysbys y tu hwnt i Gymru. Gyda’r gramadeg daeth trafodaeth hir ar gerdd dafod, yn cadw gwybodaeth na cheir mohoni yn unman arall, a chasgliad o gerddi Cymraeg, gyda phenillion Lladin gan yr hynafiaethydd mawr William Camden. Canodd y bardd Meurig Dafydd gywydd i’w ddathlu.FfynonellauRhys, John David (Siôn Dafydd Rhys, 1534–1609?), physician and grammarian ↗Syr Thomas Parry, Y Bywgraffiadur Cymreig, 1959 (Saesneg)Ganed yn Llanfaethlu, Môn, o deulu cyffredin; bu yng Ngholeg Christ Church, Rhydychen, aeth i’r Cyfandir tua 1555 a dod yn aelod o Brifysgol Siena, lle graddiodd yn feddyg; bu’n athro mewn ysgol yn Pistoia ac argraffodd De Italica Pronunciatione yn Padua yn 1569, at ddefnydd Cymry yn yr Eidal yn ôl pob tebyg; yn ôl yng Nghymru erbyn 1579, yn feddyg yng Nghaerdydd erbyn 1583, ymsefydlodd yng Nghlun Hir ym Mrycheiniog; ysgrifennwyd ei Cambrobrytannicae Cymraecaeve Linguae Institutiones et Rudimenta (1592), a dalwyd amdano gan Syr Edward Stradling o Sain Dunwyd, mewn Lladin i wneud yr iaith Gymraeg a thraddodiad y beirdd yn hysbys y tu hwnt i Gymru; ochr yn ochr â’r gramadeg mae ynddo drafodaeth hir ar gerdd dafod, llawer ohoni o ddosbarthiadau’r beirdd, a gwybodaeth na cheir mohoni yn unman arall.Siôn Dafydd Rhys ↗Wikipedia (Saesneg)Siôn Dafydd Rhys, yn Lladin Joannes David Rhaesus, hefyd John Davies (1534 – c. 1609), meddyg a gramadegydd o Gymro, a ysgrifennodd y gramadeg Cymraeg cyntaf yn Lladin, a gyhoeddwyd yn 1592; ganed yn Llanfaethlu, Môn, o deulu cymedrol eu modd a ddisgynnai o uchelwyr; daeth ei dad i Fôn yn arddwr i Syr William Gruffydd o’r Penrhyn, a briododd Jane Stradling o Sain Dunwyd; yn amddifad yn ifanc, magwyd Siôn yn Sain Dunwyd a’i addysgu gyda’r Stradlingiaid; yng Ngholeg Christ Church, Rhydychen, yn 1555; priododd Agnes Garbet o Henffordd, a bu iddynt saith mab; teithiodd Ewrop, gan ymweld â Fenis, Creta a Chyprus; wedi arholiad cyhoeddus deuddydd fe’i gwnaed yn Feistr yn y Celfyddydau ac yn Ddoethur Meddygaeth yn Siena ar 2 Gorffennaf 1567; yn Pistoia bu’n athro i feibion Vincenzo Gheri, o deulu a gysylltid â’r Medici; yn ôl yng ngogledd Cymru yn gynnar yn yr 1570au daeth yn brifathro Ysgol Friars, Bangor; yn 1577 gwahoddodd yr Esgob Richard Davies ef i’w blas ger Caerfyrddin; yn feddyg yng Nghaerdydd erbyn 1583, bu wedyn yn meddygu ym Mlaen Cwm Llwch dan Fannau Brycheiniog; mae ei De Italica Pronunciatione (Padua, 1569) yn waith arloesol ar ffisioleg lleferydd; ysgrifennodd hefyd ramadeg Groeg a gramadeg Lladin poblogaidd, y ddau ar goll; mae ei ramadeg Cymraeg yn 1592, a dalwyd amdano gan Syr Edward Stradling, yn dwyn penillion Lladin gan William Camden a’i ragymadrodd Cymraeg ei hun, ac ynddo mae gramadeg, trafodaeth ar gerdd dafod a chasgliad o gerddi Cymraeg; cyfarchodd y bardd Meurig Dafydd gywydd i Stradling a Rhys ar ei gyhoeddi; ysgrifennodd hefyd draethawd hir yn amddiffyn hanes y Brythoniaid gan Sieffre o Fynwy; bu farw tua 1609 yng Nghlun Hir, Brycheiniog.Siôn Dafydd Rhys ↗Wicipedia CymraegHynafiaethydd, ysgolhaig a meddyg o Gymru (1534 – tua 1619), nai i’r Esgob Richard Davies; un o ysgolheigion mwyaf diddorol cyfnod y Dadeni yng Nghymru, a chyfrifir ei Gymraeg yn ‘gampus’; fe’i cofir yn bennaf am ei Cambrobrytannicae Cymraecaeve Linguae Institutiones et Rudimenta (1592), ar ramadeg Cymraeg a rheolau Cerdd Dafod, a arhosodd yn llawlyfr pwysig ar y canu caeth am gyfnod hir, a Goronwy Owen ymhlith y rhai a fu’n ddyledus iddi, ac a gyflwynodd yn Lladin ran o gyfoeth y Traddodiad Barddol Cymraeg i ysgolheigion Ewrop; prifathro Ysgol Friars, Bangor, yna meddyg yng Nghaerdydd a Brycheiniog, lle ymsefydlodd yn ardal Cwm Llwch; cynorthwyodd yn y gwaith o gyfieithu rhan o’r Beibl i’r Gymraeg; un o’i ddiddordebau mawr oedd llên gwerin Cymru, a chasglodd draddodiadau am gewri Cymru, fel Idris Gawr a Rhita Gawr, ar gyfer ei draethawd ‘Olion Cewri’; ysgrifennodd hefyd ‘Lythyr at y Beirdd’.
Carai Siôn hen lên Cymru. Ar gyfer ei waith Olion Cewri casglodd draddodiadau Idris Gawr, Rhita Gawr a chewri eraill Cymru, ac ysgrifennodd waith hir yn amddiffyn hanes y Brythoniaid gan Sieffre o Fynwy. Ysgrifennodd hefyd Lythyr at y Beirdd.FfynonellauSiôn Dafydd Rhys ↗Wicipedia CymraegHynafiaethydd, ysgolhaig a meddyg o Gymru (1534 – tua 1619), nai i’r Esgob Richard Davies; un o ysgolheigion mwyaf diddorol cyfnod y Dadeni yng Nghymru, a chyfrifir ei Gymraeg yn ‘gampus’; fe’i cofir yn bennaf am ei Cambrobrytannicae Cymraecaeve Linguae Institutiones et Rudimenta (1592), ar ramadeg Cymraeg a rheolau Cerdd Dafod, a arhosodd yn llawlyfr pwysig ar y canu caeth am gyfnod hir, a Goronwy Owen ymhlith y rhai a fu’n ddyledus iddi, ac a gyflwynodd yn Lladin ran o gyfoeth y Traddodiad Barddol Cymraeg i ysgolheigion Ewrop; prifathro Ysgol Friars, Bangor, yna meddyg yng Nghaerdydd a Brycheiniog, lle ymsefydlodd yn ardal Cwm Llwch; cynorthwyodd yn y gwaith o gyfieithu rhan o’r Beibl i’r Gymraeg; un o’i ddiddordebau mawr oedd llên gwerin Cymru, a chasglodd draddodiadau am gewri Cymru, fel Idris Gawr a Rhita Gawr, ar gyfer ei draethawd ‘Olion Cewri’; ysgrifennodd hefyd ‘Lythyr at y Beirdd’.Siôn Dafydd Rhys ↗Wikipedia (Saesneg)Siôn Dafydd Rhys, yn Lladin Joannes David Rhaesus, hefyd John Davies (1534 – c. 1609), meddyg a gramadegydd o Gymro, a ysgrifennodd y gramadeg Cymraeg cyntaf yn Lladin, a gyhoeddwyd yn 1592; ganed yn Llanfaethlu, Môn, o deulu cymedrol eu modd a ddisgynnai o uchelwyr; daeth ei dad i Fôn yn arddwr i Syr William Gruffydd o’r Penrhyn, a briododd Jane Stradling o Sain Dunwyd; yn amddifad yn ifanc, magwyd Siôn yn Sain Dunwyd a’i addysgu gyda’r Stradlingiaid; yng Ngholeg Christ Church, Rhydychen, yn 1555; priododd Agnes Garbet o Henffordd, a bu iddynt saith mab; teithiodd Ewrop, gan ymweld â Fenis, Creta a Chyprus; wedi arholiad cyhoeddus deuddydd fe’i gwnaed yn Feistr yn y Celfyddydau ac yn Ddoethur Meddygaeth yn Siena ar 2 Gorffennaf 1567; yn Pistoia bu’n athro i feibion Vincenzo Gheri, o deulu a gysylltid â’r Medici; yn ôl yng ngogledd Cymru yn gynnar yn yr 1570au daeth yn brifathro Ysgol Friars, Bangor; yn 1577 gwahoddodd yr Esgob Richard Davies ef i’w blas ger Caerfyrddin; yn feddyg yng Nghaerdydd erbyn 1583, bu wedyn yn meddygu ym Mlaen Cwm Llwch dan Fannau Brycheiniog; mae ei De Italica Pronunciatione (Padua, 1569) yn waith arloesol ar ffisioleg lleferydd; ysgrifennodd hefyd ramadeg Groeg a gramadeg Lladin poblogaidd, y ddau ar goll; mae ei ramadeg Cymraeg yn 1592, a dalwyd amdano gan Syr Edward Stradling, yn dwyn penillion Lladin gan William Camden a’i ragymadrodd Cymraeg ei hun, ac ynddo mae gramadeg, trafodaeth ar gerdd dafod a chasgliad o gerddi Cymraeg; cyfarchodd y bardd Meurig Dafydd gywydd i Stradling a Rhys ar ei gyhoeddi; ysgrifennodd hefyd draethawd hir yn amddiffyn hanes y Brythoniaid gan Sieffre o Fynwy; bu farw tua 1609 yng Nghlun Hir, Brycheiniog.
Bu farw tua 1609 yng Nghlun Hir. Barnwyd ei Gymraeg yn gampus, arhosodd ei ramadeg yn llawlyfr y mesurau caeth ymhell wedi ei farw, a dysgodd y bardd Goronwy Owen reolau’r hen grefft ohono.FfynonellauSiôn Dafydd Rhys ↗Wicipedia CymraegHynafiaethydd, ysgolhaig a meddyg o Gymru (1534 – tua 1619), nai i’r Esgob Richard Davies; un o ysgolheigion mwyaf diddorol cyfnod y Dadeni yng Nghymru, a chyfrifir ei Gymraeg yn ‘gampus’; fe’i cofir yn bennaf am ei Cambrobrytannicae Cymraecaeve Linguae Institutiones et Rudimenta (1592), ar ramadeg Cymraeg a rheolau Cerdd Dafod, a arhosodd yn llawlyfr pwysig ar y canu caeth am gyfnod hir, a Goronwy Owen ymhlith y rhai a fu’n ddyledus iddi, ac a gyflwynodd yn Lladin ran o gyfoeth y Traddodiad Barddol Cymraeg i ysgolheigion Ewrop; prifathro Ysgol Friars, Bangor, yna meddyg yng Nghaerdydd a Brycheiniog, lle ymsefydlodd yn ardal Cwm Llwch; cynorthwyodd yn y gwaith o gyfieithu rhan o’r Beibl i’r Gymraeg; un o’i ddiddordebau mawr oedd llên gwerin Cymru, a chasglodd draddodiadau am gewri Cymru, fel Idris Gawr a Rhita Gawr, ar gyfer ei draethawd ‘Olion Cewri’; ysgrifennodd hefyd ‘Lythyr at y Beirdd’.Siôn Dafydd Rhys ↗Wikipedia (Saesneg)Siôn Dafydd Rhys, yn Lladin Joannes David Rhaesus, hefyd John Davies (1534 – c. 1609), meddyg a gramadegydd o Gymro, a ysgrifennodd y gramadeg Cymraeg cyntaf yn Lladin, a gyhoeddwyd yn 1592; ganed yn Llanfaethlu, Môn, o deulu cymedrol eu modd a ddisgynnai o uchelwyr; daeth ei dad i Fôn yn arddwr i Syr William Gruffydd o’r Penrhyn, a briododd Jane Stradling o Sain Dunwyd; yn amddifad yn ifanc, magwyd Siôn yn Sain Dunwyd a’i addysgu gyda’r Stradlingiaid; yng Ngholeg Christ Church, Rhydychen, yn 1555; priododd Agnes Garbet o Henffordd, a bu iddynt saith mab; teithiodd Ewrop, gan ymweld â Fenis, Creta a Chyprus; wedi arholiad cyhoeddus deuddydd fe’i gwnaed yn Feistr yn y Celfyddydau ac yn Ddoethur Meddygaeth yn Siena ar 2 Gorffennaf 1567; yn Pistoia bu’n athro i feibion Vincenzo Gheri, o deulu a gysylltid â’r Medici; yn ôl yng ngogledd Cymru yn gynnar yn yr 1570au daeth yn brifathro Ysgol Friars, Bangor; yn 1577 gwahoddodd yr Esgob Richard Davies ef i’w blas ger Caerfyrddin; yn feddyg yng Nghaerdydd erbyn 1583, bu wedyn yn meddygu ym Mlaen Cwm Llwch dan Fannau Brycheiniog; mae ei De Italica Pronunciatione (Padua, 1569) yn waith arloesol ar ffisioleg lleferydd; ysgrifennodd hefyd ramadeg Groeg a gramadeg Lladin poblogaidd, y ddau ar goll; mae ei ramadeg Cymraeg yn 1592, a dalwyd amdano gan Syr Edward Stradling, yn dwyn penillion Lladin gan William Camden a’i ragymadrodd Cymraeg ei hun, ac ynddo mae gramadeg, trafodaeth ar gerdd dafod a chasgliad o gerddi Cymraeg; cyfarchodd y bardd Meurig Dafydd gywydd i Stradling a Rhys ar ei gyhoeddi; ysgrifennodd hefyd draethawd hir yn amddiffyn hanes y Brythoniaid gan Sieffre o Fynwy; bu farw tua 1609 yng Nghlun Hir, Brycheiniog.Rhys, John David (Siôn Dafydd Rhys, 1534–1609?), physician and grammarian ↗Syr Thomas Parry, Y Bywgraffiadur Cymreig, 1959 (Saesneg)Ganed yn Llanfaethlu, Môn, o deulu cyffredin; bu yng Ngholeg Christ Church, Rhydychen, aeth i’r Cyfandir tua 1555 a dod yn aelod o Brifysgol Siena, lle graddiodd yn feddyg; bu’n athro mewn ysgol yn Pistoia ac argraffodd De Italica Pronunciatione yn Padua yn 1569, at ddefnydd Cymry yn yr Eidal yn ôl pob tebyg; yn ôl yng Nghymru erbyn 1579, yn feddyg yng Nghaerdydd erbyn 1583, ymsefydlodd yng Nghlun Hir ym Mrycheiniog; ysgrifennwyd ei Cambrobrytannicae Cymraecaeve Linguae Institutiones et Rudimenta (1592), a dalwyd amdano gan Syr Edward Stradling o Sain Dunwyd, mewn Lladin i wneud yr iaith Gymraeg a thraddodiad y beirdd yn hysbys y tu hwnt i Gymru; ochr yn ochr â’r gramadeg mae ynddo drafodaeth hir ar gerdd dafod, llawer ohoni o ddosbarthiadau’r beirdd, a gwybodaeth na cheir mohoni yn unman arall.
Mae Siôn Dafydd Rhys, meddyg a fu’n astudio yn yr Eidal, yn cyhoeddi gramadeg Lladin mawr o’r Gymraeg i ddangos cyfoeth yr iaith i ysgolheigion ledled Ewrop.
Swyddog tollau ym Mryste o dras Gymreig a helpodd i dalu am fordaith John Cabot i Ogledd America yn 1497. Mae damcaniaeth a gynigiwyd gyntaf yn 1908 yn dal mai ar ei ôl ef yr enwyd America.