Robert Owen
Y Drenewydd (wedi’i gofnodi)Arloeswr cydweithredu ac amodau gwell mewn ffatrïoedd, a adeiladodd gymuned ddelfrydol yn New Lanark.
Robert Owen
Hanes Cymru / Y Gymru Ddiwydiannol
1815–1898
Cyhoeddwr ac ymgyrchydd o Ddinbych y gwnaeth ei bapur newydd Baner ac Amserau Cymru a’i wyddoniadur Cymraeg deg cyfrol, Y Gwyddoniadur, ef yn gawr cyhoeddi Cymru.
Llun: Cwch camlas yn croesi Traphont Ddŵr Pontcysyllte Telford, ymhell uwchben dyffryn Dyfrdwy · Adrian Pingstone, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons

Thomas Gee o Ddinbych oedd cawr cyhoeddi Cymraeg y bedwaredd ganrif ar bymtheg. O’i wasg ef y daeth Y Traethodydd, deg cyfrol y Gwyddoniadur, y gwyddoniadur Cymraeg mawr, a Baner ac Amserau Cymru, y papur newydd y lluniodd ef drwyddo fywyd gwleidyddol, cymdeithasol a chrefyddol Cymru am ddeugain mlynedd. Yn bregethwr, yn ymladdwr dros denantiaid ac ysgolion, ac yn gyfaill i’r Eisteddfod, galwyd ef gan T. Gwynn Jones yn un o ddynion mwyaf a gorau Cymru.FfynonellauGee, Thomas (1815 – 1898), Calvinistic Methodist minister, journalist, and politician ↗Edward Morgan Humphreys, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yn Ninbych, 24 Ionawr 1815, mab Thomas Gee, argraffydd, a Mary Foulkes o Hendre’r Wydd; addysgwyd yn ysgol Grove Park, Wrecsam, ac ysgol ramadeg Dinbych, ac aeth yn brentis i’w dad yn bedair ar ddeg; o 1836 hyd 1838 gweithiodd i Eyre and Spottiswoode yn Llundain, gan ddychwelyd i Ddinbych yn 1838; yr un flwyddyn dechreuodd bregethu yng nghapeli’r Methodistiaid Calfinaidd, ac er ei ordeinio yn 1847 ni chymerodd ofal eglwys; ei ddiddordebau arbennig oedd yr ysgolion Sul a’r mudiad dirwest; yn 1845 bu farw ei dad, gan adael y busnes iddo, a’r flwyddyn honno dechreuodd gyhoeddi Y Traethodydd, chwarterolyn dan olygyddiaeth Lewis Edwards o’r Bala; yn 1854 dechreuodd Y Gwyddoniadur, gwyddoniadur a gwblhawyd mewn deg cyfrol erbyn 1878 ar gost o tua £20,000, gydag ail argraffiad yn 1896; ar 4 Mawrth 1857 ymddangosodd rhifyn cyntaf Baner Cymru, ac ym mis Hydref 1859 unwyd hi â’r Amserau fel Baner ac Amserau Cymru, a gyhoeddid ddwywaith yr wythnos o Orffennaf 1861; drwy’r Faner bu gan Gee ddylanwad mawr ar fywyd gwleidyddol, cymdeithasol a chrefyddol Cymru am amser hir; casglodd o’i gwmpas dîm nodedig o awduron a chreu papur â chymeriad a neges ei hun; heblaw gweithio drwy’r Faner dros Ryddfrydiaeth a diwygio cymerodd ran amlwg, ar y llwyfan ac yn y pwyllgor, ym mudiadau gwleidyddol, addysgol a chrefyddol y dydd; priododd Susannah Hughes o Blas Coch ym mis Hydref 1842 a chawsant chwe merch a thri mab; bu farw yn Ninbych ar 28 Medi 1898; dilynwyd ef yn y Faner gan ei fab Howel Gee. Ysgrifennodd T. Gwynn Jones ei gofiant, Cofiant Thomas Gee (1913).Thomas Gee ↗Wicipedia CymraegCyhoeddwr, perchennog newyddiaduron a golygydd o Gymru oedd Thomas Gee (24 Ionawr 1815 – 28 Medi 1898), gwleidydd Rhyddfrydol a phregethwr gyda’r Methodistiaid Calfinaidd; “Un o ddynion mwyaf a goreu Cymru … dyn eang ei fryd a’i feddwl rhydd; roedd yn gadarn ei farn”, medd T. Gwynn Jones amdano; datblygodd Wasg Gee i fod yn un o’r gweisg pwysicaf yn hanes Cymru ac yn ddylanwadol iawn am bron i ddwy ganrif; ymhlith y clasuron a ddaeth o’r wasg roedd deg cyfrol y Gwyddoniadur Cymreig (1854–1878), a gostiodd tua £20,000, a’r Faner, prif bapur newydd Cymraeg Cymru am dros ganrif a hanner; yn 1845 torrodd dir newydd drwy gyhoeddi Y Traethodydd, gan mai ef oedd y cyntaf yng Nghymru i ddefnyddio peiriant argraffu stêm; cyhoeddodd hefyd y Myvyrian Archaiology (1870); yn 1859 prynodd Yr Amserau a’i uno â Baner Cymru yn un arf grymus; bu farw yn ei gartref, Bronant, Stryd y Dyffryn, Dinbych, yn 1898.Thomas Gee ↗Wikipedia (Saesneg)Thomas Gee (24 Ionawr 1815 – 28 Medi 1898), pregethwr Anghydffurfiol, newyddiadurwr a chyhoeddwr o Gymru; ganed yn Ninbych; yn bedair ar ddeg aeth i swyddfa argraffu ei dad, Gwasg Gee, gan barhau i fynd i’r ysgol ramadeg yn y prynhawniau; yn 1837 aeth i Lundain i wella’i wybodaeth o argraffu; ymhlith ei gyhoeddiadau roedd y chwarterolyn Y Traethodydd, Y Gwyddoniadur Cymreig a Geiriadur Saesneg–Cymraeg Daniel Silvan Evans (1868), ond ei gamp fwyaf oedd Baner Cymru, a sefydlwyd yn 1857 ac a unwyd â’r Amserau ddwy flynedd yn ddiweddarach fel Baner ac Amserau Cymru; cyn hir ystyrid y papur yn oracl yng Nghymru a chwaraeodd ran fawr ym mudiad cenedlaethol ac ymreolaeth Cymru; ymladdodd frwydr hir a llwyddiannus dros ysgolion anenwadol a thros gyfundrefn yr ysgolion canolradd; roedd yn bleidiwr brwd i ddatgysylltu; cafodd yr Eisteddfod ynddo gyfaill trylwyr a chynghorydd doeth; gwnâi ei bresenoldeb urddasol, ei feistrolaeth ar eiriau a’i lais soniarus ef yn siaradwr grymus; rhoddai ei amser yn hael i’r ysgol Sul a’r achos dirwest; yn 1886 sefydlodd Gynghrair Tir Cymru i ymgyrchu dros hawliau tenantiaid; gwasanaethodd ar gyngor tref Dinbych, gan gynnwys tymor yn faer, a bu’n gadeirydd cyntaf Cyngor Sir Ddinbych o 1889 hyd ei farw; ym mis Awst 1898 etholwyd ef yn llywydd Cyngor Rhyddfrydol Cenedlaethol Cymru; ei angladd oedd yr un mwyaf urddasol a welwyd erioed yng ngogledd Cymru.
| Ganed | 24 Ionawr 1815, Dinbych |
|---|---|
| Gwasg | Gwasg Gee, Dinbych |
| Y Traethodydd | O 1845 |
| Y Gwyddoniadur | Deg cyfrol, 1854–1878 |
| Y Faner | Baner Cymru 1857; Baner ac Amserau Cymru o 1859 |
| Cynghrair Tir Cymru | Sefydlwyd 1886 |
| Bu farw | 28 Medi 1898, Dinbych |
Ganed Thomas Gee yn Ninbych ar 24 Ionawr 1815, mab Thomas Gee, argraffydd, a Mary Foulkes o Hendre’r Wydd. Aeth i’r ysgol yn Grove Park yn Wrecsam ac yn ysgol ramadeg Dinbych, ac yn bedair ar ddeg aeth i swyddfa argraffu ei dad, gan barhau i fynd i’r ysgol yn y prynhawniau.FfynonellauGee, Thomas (1815 – 1898), Calvinistic Methodist minister, journalist, and politician ↗Edward Morgan Humphreys, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yn Ninbych, 24 Ionawr 1815, mab Thomas Gee, argraffydd, a Mary Foulkes o Hendre’r Wydd; addysgwyd yn ysgol Grove Park, Wrecsam, ac ysgol ramadeg Dinbych, ac aeth yn brentis i’w dad yn bedair ar ddeg; o 1836 hyd 1838 gweithiodd i Eyre and Spottiswoode yn Llundain, gan ddychwelyd i Ddinbych yn 1838; yr un flwyddyn dechreuodd bregethu yng nghapeli’r Methodistiaid Calfinaidd, ac er ei ordeinio yn 1847 ni chymerodd ofal eglwys; ei ddiddordebau arbennig oedd yr ysgolion Sul a’r mudiad dirwest; yn 1845 bu farw ei dad, gan adael y busnes iddo, a’r flwyddyn honno dechreuodd gyhoeddi Y Traethodydd, chwarterolyn dan olygyddiaeth Lewis Edwards o’r Bala; yn 1854 dechreuodd Y Gwyddoniadur, gwyddoniadur a gwblhawyd mewn deg cyfrol erbyn 1878 ar gost o tua £20,000, gydag ail argraffiad yn 1896; ar 4 Mawrth 1857 ymddangosodd rhifyn cyntaf Baner Cymru, ac ym mis Hydref 1859 unwyd hi â’r Amserau fel Baner ac Amserau Cymru, a gyhoeddid ddwywaith yr wythnos o Orffennaf 1861; drwy’r Faner bu gan Gee ddylanwad mawr ar fywyd gwleidyddol, cymdeithasol a chrefyddol Cymru am amser hir; casglodd o’i gwmpas dîm nodedig o awduron a chreu papur â chymeriad a neges ei hun; heblaw gweithio drwy’r Faner dros Ryddfrydiaeth a diwygio cymerodd ran amlwg, ar y llwyfan ac yn y pwyllgor, ym mudiadau gwleidyddol, addysgol a chrefyddol y dydd; priododd Susannah Hughes o Blas Coch ym mis Hydref 1842 a chawsant chwe merch a thri mab; bu farw yn Ninbych ar 28 Medi 1898; dilynwyd ef yn y Faner gan ei fab Howel Gee. Ysgrifennodd T. Gwynn Jones ei gofiant, Cofiant Thomas Gee (1913).Thomas Gee ↗Wikipedia (Saesneg)Thomas Gee (24 Ionawr 1815 – 28 Medi 1898), pregethwr Anghydffurfiol, newyddiadurwr a chyhoeddwr o Gymru; ganed yn Ninbych; yn bedair ar ddeg aeth i swyddfa argraffu ei dad, Gwasg Gee, gan barhau i fynd i’r ysgol ramadeg yn y prynhawniau; yn 1837 aeth i Lundain i wella’i wybodaeth o argraffu; ymhlith ei gyhoeddiadau roedd y chwarterolyn Y Traethodydd, Y Gwyddoniadur Cymreig a Geiriadur Saesneg–Cymraeg Daniel Silvan Evans (1868), ond ei gamp fwyaf oedd Baner Cymru, a sefydlwyd yn 1857 ac a unwyd â’r Amserau ddwy flynedd yn ddiweddarach fel Baner ac Amserau Cymru; cyn hir ystyrid y papur yn oracl yng Nghymru a chwaraeodd ran fawr ym mudiad cenedlaethol ac ymreolaeth Cymru; ymladdodd frwydr hir a llwyddiannus dros ysgolion anenwadol a thros gyfundrefn yr ysgolion canolradd; roedd yn bleidiwr brwd i ddatgysylltu; cafodd yr Eisteddfod ynddo gyfaill trylwyr a chynghorydd doeth; gwnâi ei bresenoldeb urddasol, ei feistrolaeth ar eiriau a’i lais soniarus ef yn siaradwr grymus; rhoddai ei amser yn hael i’r ysgol Sul a’r achos dirwest; yn 1886 sefydlodd Gynghrair Tir Cymru i ymgyrchu dros hawliau tenantiaid; gwasanaethodd ar gyngor tref Dinbych, gan gynnwys tymor yn faer, a bu’n gadeirydd cyntaf Cyngor Sir Ddinbych o 1889 hyd ei farw; ym mis Awst 1898 etholwyd ef yn llywydd Cyngor Rhyddfrydol Cenedlaethol Cymru; ei angladd oedd yr un mwyaf urddasol a welwyd erioed yng ngogledd Cymru.
O 1836 hyd 1838 gweithiodd yn Llundain i’r argraffwyr Eyre and Spottiswoode, i ddysgu popeth a allai am y grefft. Yn 1838 daeth adref i Ddinbych, a’r un flwyddyn dechreuodd bregethu yng nghapeli’r Methodistiaid Calfinaidd. Fe’i hordeiniwyd yn 1847, ond ni chymerodd ofal capel erioed, gan ddewis pregethu’n ddi-dâl, a rhoddai ei amser yn hael i’r ysgolion Sul a’r achos dirwest.FfynonellauGee, Thomas (1815 – 1898), Calvinistic Methodist minister, journalist, and politician ↗Edward Morgan Humphreys, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yn Ninbych, 24 Ionawr 1815, mab Thomas Gee, argraffydd, a Mary Foulkes o Hendre’r Wydd; addysgwyd yn ysgol Grove Park, Wrecsam, ac ysgol ramadeg Dinbych, ac aeth yn brentis i’w dad yn bedair ar ddeg; o 1836 hyd 1838 gweithiodd i Eyre and Spottiswoode yn Llundain, gan ddychwelyd i Ddinbych yn 1838; yr un flwyddyn dechreuodd bregethu yng nghapeli’r Methodistiaid Calfinaidd, ac er ei ordeinio yn 1847 ni chymerodd ofal eglwys; ei ddiddordebau arbennig oedd yr ysgolion Sul a’r mudiad dirwest; yn 1845 bu farw ei dad, gan adael y busnes iddo, a’r flwyddyn honno dechreuodd gyhoeddi Y Traethodydd, chwarterolyn dan olygyddiaeth Lewis Edwards o’r Bala; yn 1854 dechreuodd Y Gwyddoniadur, gwyddoniadur a gwblhawyd mewn deg cyfrol erbyn 1878 ar gost o tua £20,000, gydag ail argraffiad yn 1896; ar 4 Mawrth 1857 ymddangosodd rhifyn cyntaf Baner Cymru, ac ym mis Hydref 1859 unwyd hi â’r Amserau fel Baner ac Amserau Cymru, a gyhoeddid ddwywaith yr wythnos o Orffennaf 1861; drwy’r Faner bu gan Gee ddylanwad mawr ar fywyd gwleidyddol, cymdeithasol a chrefyddol Cymru am amser hir; casglodd o’i gwmpas dîm nodedig o awduron a chreu papur â chymeriad a neges ei hun; heblaw gweithio drwy’r Faner dros Ryddfrydiaeth a diwygio cymerodd ran amlwg, ar y llwyfan ac yn y pwyllgor, ym mudiadau gwleidyddol, addysgol a chrefyddol y dydd; priododd Susannah Hughes o Blas Coch ym mis Hydref 1842 a chawsant chwe merch a thri mab; bu farw yn Ninbych ar 28 Medi 1898; dilynwyd ef yn y Faner gan ei fab Howel Gee. Ysgrifennodd T. Gwynn Jones ei gofiant, Cofiant Thomas Gee (1913).Thomas Gee ↗Wikipedia (Saesneg)Thomas Gee (24 Ionawr 1815 – 28 Medi 1898), pregethwr Anghydffurfiol, newyddiadurwr a chyhoeddwr o Gymru; ganed yn Ninbych; yn bedair ar ddeg aeth i swyddfa argraffu ei dad, Gwasg Gee, gan barhau i fynd i’r ysgol ramadeg yn y prynhawniau; yn 1837 aeth i Lundain i wella’i wybodaeth o argraffu; ymhlith ei gyhoeddiadau roedd y chwarterolyn Y Traethodydd, Y Gwyddoniadur Cymreig a Geiriadur Saesneg–Cymraeg Daniel Silvan Evans (1868), ond ei gamp fwyaf oedd Baner Cymru, a sefydlwyd yn 1857 ac a unwyd â’r Amserau ddwy flynedd yn ddiweddarach fel Baner ac Amserau Cymru; cyn hir ystyrid y papur yn oracl yng Nghymru a chwaraeodd ran fawr ym mudiad cenedlaethol ac ymreolaeth Cymru; ymladdodd frwydr hir a llwyddiannus dros ysgolion anenwadol a thros gyfundrefn yr ysgolion canolradd; roedd yn bleidiwr brwd i ddatgysylltu; cafodd yr Eisteddfod ynddo gyfaill trylwyr a chynghorydd doeth; gwnâi ei bresenoldeb urddasol, ei feistrolaeth ar eiriau a’i lais soniarus ef yn siaradwr grymus; rhoddai ei amser yn hael i’r ysgol Sul a’r achos dirwest; yn 1886 sefydlodd Gynghrair Tir Cymru i ymgyrchu dros hawliau tenantiaid; gwasanaethodd ar gyngor tref Dinbych, gan gynnwys tymor yn faer, a bu’n gadeirydd cyntaf Cyngor Sir Ddinbych o 1889 hyd ei farw; ym mis Awst 1898 etholwyd ef yn llywydd Cyngor Rhyddfrydol Cenedlaethol Cymru; ei angladd oedd yr un mwyaf urddasol a welwyd erioed yng ngogledd Cymru.
Yn 1845 bu farw ei dad, gan adael y busnes iddo, a’r un flwyddyn dechreuodd gyhoeddi Y Traethodydd, chwarterolyn syniadau dan olygyddiaeth Lewis Edwards o’r Bala. Ef oedd y cyntaf yng Nghymru i argraffu â gwasg ager. O Wasg Gee daeth llif o lyfrau, yn eu plith geiriadur Saesneg–Cymraeg Daniel Silvan Evans a’r Myvyrian Archaiology, casgliad mawr hen lenyddiaeth Gymraeg.FfynonellauGee, Thomas (1815 – 1898), Calvinistic Methodist minister, journalist, and politician ↗Edward Morgan Humphreys, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yn Ninbych, 24 Ionawr 1815, mab Thomas Gee, argraffydd, a Mary Foulkes o Hendre’r Wydd; addysgwyd yn ysgol Grove Park, Wrecsam, ac ysgol ramadeg Dinbych, ac aeth yn brentis i’w dad yn bedair ar ddeg; o 1836 hyd 1838 gweithiodd i Eyre and Spottiswoode yn Llundain, gan ddychwelyd i Ddinbych yn 1838; yr un flwyddyn dechreuodd bregethu yng nghapeli’r Methodistiaid Calfinaidd, ac er ei ordeinio yn 1847 ni chymerodd ofal eglwys; ei ddiddordebau arbennig oedd yr ysgolion Sul a’r mudiad dirwest; yn 1845 bu farw ei dad, gan adael y busnes iddo, a’r flwyddyn honno dechreuodd gyhoeddi Y Traethodydd, chwarterolyn dan olygyddiaeth Lewis Edwards o’r Bala; yn 1854 dechreuodd Y Gwyddoniadur, gwyddoniadur a gwblhawyd mewn deg cyfrol erbyn 1878 ar gost o tua £20,000, gydag ail argraffiad yn 1896; ar 4 Mawrth 1857 ymddangosodd rhifyn cyntaf Baner Cymru, ac ym mis Hydref 1859 unwyd hi â’r Amserau fel Baner ac Amserau Cymru, a gyhoeddid ddwywaith yr wythnos o Orffennaf 1861; drwy’r Faner bu gan Gee ddylanwad mawr ar fywyd gwleidyddol, cymdeithasol a chrefyddol Cymru am amser hir; casglodd o’i gwmpas dîm nodedig o awduron a chreu papur â chymeriad a neges ei hun; heblaw gweithio drwy’r Faner dros Ryddfrydiaeth a diwygio cymerodd ran amlwg, ar y llwyfan ac yn y pwyllgor, ym mudiadau gwleidyddol, addysgol a chrefyddol y dydd; priododd Susannah Hughes o Blas Coch ym mis Hydref 1842 a chawsant chwe merch a thri mab; bu farw yn Ninbych ar 28 Medi 1898; dilynwyd ef yn y Faner gan ei fab Howel Gee. Ysgrifennodd T. Gwynn Jones ei gofiant, Cofiant Thomas Gee (1913).Thomas Gee ↗Wicipedia CymraegCyhoeddwr, perchennog newyddiaduron a golygydd o Gymru oedd Thomas Gee (24 Ionawr 1815 – 28 Medi 1898), gwleidydd Rhyddfrydol a phregethwr gyda’r Methodistiaid Calfinaidd; “Un o ddynion mwyaf a goreu Cymru … dyn eang ei fryd a’i feddwl rhydd; roedd yn gadarn ei farn”, medd T. Gwynn Jones amdano; datblygodd Wasg Gee i fod yn un o’r gweisg pwysicaf yn hanes Cymru ac yn ddylanwadol iawn am bron i ddwy ganrif; ymhlith y clasuron a ddaeth o’r wasg roedd deg cyfrol y Gwyddoniadur Cymreig (1854–1878), a gostiodd tua £20,000, a’r Faner, prif bapur newydd Cymraeg Cymru am dros ganrif a hanner; yn 1845 torrodd dir newydd drwy gyhoeddi Y Traethodydd, gan mai ef oedd y cyntaf yng Nghymru i ddefnyddio peiriant argraffu stêm; cyhoeddodd hefyd y Myvyrian Archaiology (1870); yn 1859 prynodd Yr Amserau a’i uno â Baner Cymru yn un arf grymus; bu farw yn ei gartref, Bronant, Stryd y Dyffryn, Dinbych, yn 1898.Thomas Gee ↗Wikipedia (Saesneg)Thomas Gee (24 Ionawr 1815 – 28 Medi 1898), pregethwr Anghydffurfiol, newyddiadurwr a chyhoeddwr o Gymru; ganed yn Ninbych; yn bedair ar ddeg aeth i swyddfa argraffu ei dad, Gwasg Gee, gan barhau i fynd i’r ysgol ramadeg yn y prynhawniau; yn 1837 aeth i Lundain i wella’i wybodaeth o argraffu; ymhlith ei gyhoeddiadau roedd y chwarterolyn Y Traethodydd, Y Gwyddoniadur Cymreig a Geiriadur Saesneg–Cymraeg Daniel Silvan Evans (1868), ond ei gamp fwyaf oedd Baner Cymru, a sefydlwyd yn 1857 ac a unwyd â’r Amserau ddwy flynedd yn ddiweddarach fel Baner ac Amserau Cymru; cyn hir ystyrid y papur yn oracl yng Nghymru a chwaraeodd ran fawr ym mudiad cenedlaethol ac ymreolaeth Cymru; ymladdodd frwydr hir a llwyddiannus dros ysgolion anenwadol a thros gyfundrefn yr ysgolion canolradd; roedd yn bleidiwr brwd i ddatgysylltu; cafodd yr Eisteddfod ynddo gyfaill trylwyr a chynghorydd doeth; gwnâi ei bresenoldeb urddasol, ei feistrolaeth ar eiriau a’i lais soniarus ef yn siaradwr grymus; rhoddai ei amser yn hael i’r ysgol Sul a’r achos dirwest; yn 1886 sefydlodd Gynghrair Tir Cymru i ymgyrchu dros hawliau tenantiaid; gwasanaethodd ar gyngor tref Dinbych, gan gynnwys tymor yn faer, a bu’n gadeirydd cyntaf Cyngor Sir Ddinbych o 1889 hyd ei farw; ym mis Awst 1898 etholwyd ef yn llywydd Cyngor Rhyddfrydol Cenedlaethol Cymru; ei angladd oedd yr un mwyaf urddasol a welwyd erioed yng ngogledd Cymru.
Yn 1854 dechreuodd ar ei fenter fwyaf beiddgar, Y Gwyddoniadur Cymreig, gwyddoniadur o bob gwybodaeth yn Gymraeg. Fe’i gorffennwyd mewn deg cyfrol yn 1878 ar gost o ryw £20,000, swm anferth yn y dyddiau hynny, a dilynodd ail argraffiad yn 1896.FfynonellauGee, Thomas (1815 – 1898), Calvinistic Methodist minister, journalist, and politician ↗Edward Morgan Humphreys, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yn Ninbych, 24 Ionawr 1815, mab Thomas Gee, argraffydd, a Mary Foulkes o Hendre’r Wydd; addysgwyd yn ysgol Grove Park, Wrecsam, ac ysgol ramadeg Dinbych, ac aeth yn brentis i’w dad yn bedair ar ddeg; o 1836 hyd 1838 gweithiodd i Eyre and Spottiswoode yn Llundain, gan ddychwelyd i Ddinbych yn 1838; yr un flwyddyn dechreuodd bregethu yng nghapeli’r Methodistiaid Calfinaidd, ac er ei ordeinio yn 1847 ni chymerodd ofal eglwys; ei ddiddordebau arbennig oedd yr ysgolion Sul a’r mudiad dirwest; yn 1845 bu farw ei dad, gan adael y busnes iddo, a’r flwyddyn honno dechreuodd gyhoeddi Y Traethodydd, chwarterolyn dan olygyddiaeth Lewis Edwards o’r Bala; yn 1854 dechreuodd Y Gwyddoniadur, gwyddoniadur a gwblhawyd mewn deg cyfrol erbyn 1878 ar gost o tua £20,000, gydag ail argraffiad yn 1896; ar 4 Mawrth 1857 ymddangosodd rhifyn cyntaf Baner Cymru, ac ym mis Hydref 1859 unwyd hi â’r Amserau fel Baner ac Amserau Cymru, a gyhoeddid ddwywaith yr wythnos o Orffennaf 1861; drwy’r Faner bu gan Gee ddylanwad mawr ar fywyd gwleidyddol, cymdeithasol a chrefyddol Cymru am amser hir; casglodd o’i gwmpas dîm nodedig o awduron a chreu papur â chymeriad a neges ei hun; heblaw gweithio drwy’r Faner dros Ryddfrydiaeth a diwygio cymerodd ran amlwg, ar y llwyfan ac yn y pwyllgor, ym mudiadau gwleidyddol, addysgol a chrefyddol y dydd; priododd Susannah Hughes o Blas Coch ym mis Hydref 1842 a chawsant chwe merch a thri mab; bu farw yn Ninbych ar 28 Medi 1898; dilynwyd ef yn y Faner gan ei fab Howel Gee. Ysgrifennodd T. Gwynn Jones ei gofiant, Cofiant Thomas Gee (1913).Thomas Gee ↗Wicipedia CymraegCyhoeddwr, perchennog newyddiaduron a golygydd o Gymru oedd Thomas Gee (24 Ionawr 1815 – 28 Medi 1898), gwleidydd Rhyddfrydol a phregethwr gyda’r Methodistiaid Calfinaidd; “Un o ddynion mwyaf a goreu Cymru … dyn eang ei fryd a’i feddwl rhydd; roedd yn gadarn ei farn”, medd T. Gwynn Jones amdano; datblygodd Wasg Gee i fod yn un o’r gweisg pwysicaf yn hanes Cymru ac yn ddylanwadol iawn am bron i ddwy ganrif; ymhlith y clasuron a ddaeth o’r wasg roedd deg cyfrol y Gwyddoniadur Cymreig (1854–1878), a gostiodd tua £20,000, a’r Faner, prif bapur newydd Cymraeg Cymru am dros ganrif a hanner; yn 1845 torrodd dir newydd drwy gyhoeddi Y Traethodydd, gan mai ef oedd y cyntaf yng Nghymru i ddefnyddio peiriant argraffu stêm; cyhoeddodd hefyd y Myvyrian Archaiology (1870); yn 1859 prynodd Yr Amserau a’i uno â Baner Cymru yn un arf grymus; bu farw yn ei gartref, Bronant, Stryd y Dyffryn, Dinbych, yn 1898.
Ar 4 Mawrth 1857 ymddangosodd rhifyn cyntaf ei bapur wythnosol Baner Cymru. Yn 1859 prynodd Yr Amserau ac uno’r ddau fel Baner ac Amserau Cymru, a ddeuai allan ddwywaith yr wythnos o 1861. Casglodd o’i gwmpas dîm gwych o awduron a rhoi i’r papur gymeriad a neges ei hun. Cyn hir ystyrid ef yn oracl yng Nghymru, a pharhaodd Y Faner yn brif bapur newydd Cymraeg Cymru am dros ganrif a hanner.FfynonellauGee, Thomas (1815 – 1898), Calvinistic Methodist minister, journalist, and politician ↗Edward Morgan Humphreys, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yn Ninbych, 24 Ionawr 1815, mab Thomas Gee, argraffydd, a Mary Foulkes o Hendre’r Wydd; addysgwyd yn ysgol Grove Park, Wrecsam, ac ysgol ramadeg Dinbych, ac aeth yn brentis i’w dad yn bedair ar ddeg; o 1836 hyd 1838 gweithiodd i Eyre and Spottiswoode yn Llundain, gan ddychwelyd i Ddinbych yn 1838; yr un flwyddyn dechreuodd bregethu yng nghapeli’r Methodistiaid Calfinaidd, ac er ei ordeinio yn 1847 ni chymerodd ofal eglwys; ei ddiddordebau arbennig oedd yr ysgolion Sul a’r mudiad dirwest; yn 1845 bu farw ei dad, gan adael y busnes iddo, a’r flwyddyn honno dechreuodd gyhoeddi Y Traethodydd, chwarterolyn dan olygyddiaeth Lewis Edwards o’r Bala; yn 1854 dechreuodd Y Gwyddoniadur, gwyddoniadur a gwblhawyd mewn deg cyfrol erbyn 1878 ar gost o tua £20,000, gydag ail argraffiad yn 1896; ar 4 Mawrth 1857 ymddangosodd rhifyn cyntaf Baner Cymru, ac ym mis Hydref 1859 unwyd hi â’r Amserau fel Baner ac Amserau Cymru, a gyhoeddid ddwywaith yr wythnos o Orffennaf 1861; drwy’r Faner bu gan Gee ddylanwad mawr ar fywyd gwleidyddol, cymdeithasol a chrefyddol Cymru am amser hir; casglodd o’i gwmpas dîm nodedig o awduron a chreu papur â chymeriad a neges ei hun; heblaw gweithio drwy’r Faner dros Ryddfrydiaeth a diwygio cymerodd ran amlwg, ar y llwyfan ac yn y pwyllgor, ym mudiadau gwleidyddol, addysgol a chrefyddol y dydd; priododd Susannah Hughes o Blas Coch ym mis Hydref 1842 a chawsant chwe merch a thri mab; bu farw yn Ninbych ar 28 Medi 1898; dilynwyd ef yn y Faner gan ei fab Howel Gee. Ysgrifennodd T. Gwynn Jones ei gofiant, Cofiant Thomas Gee (1913).Thomas Gee ↗Wikipedia (Saesneg)Thomas Gee (24 Ionawr 1815 – 28 Medi 1898), pregethwr Anghydffurfiol, newyddiadurwr a chyhoeddwr o Gymru; ganed yn Ninbych; yn bedair ar ddeg aeth i swyddfa argraffu ei dad, Gwasg Gee, gan barhau i fynd i’r ysgol ramadeg yn y prynhawniau; yn 1837 aeth i Lundain i wella’i wybodaeth o argraffu; ymhlith ei gyhoeddiadau roedd y chwarterolyn Y Traethodydd, Y Gwyddoniadur Cymreig a Geiriadur Saesneg–Cymraeg Daniel Silvan Evans (1868), ond ei gamp fwyaf oedd Baner Cymru, a sefydlwyd yn 1857 ac a unwyd â’r Amserau ddwy flynedd yn ddiweddarach fel Baner ac Amserau Cymru; cyn hir ystyrid y papur yn oracl yng Nghymru a chwaraeodd ran fawr ym mudiad cenedlaethol ac ymreolaeth Cymru; ymladdodd frwydr hir a llwyddiannus dros ysgolion anenwadol a thros gyfundrefn yr ysgolion canolradd; roedd yn bleidiwr brwd i ddatgysylltu; cafodd yr Eisteddfod ynddo gyfaill trylwyr a chynghorydd doeth; gwnâi ei bresenoldeb urddasol, ei feistrolaeth ar eiriau a’i lais soniarus ef yn siaradwr grymus; rhoddai ei amser yn hael i’r ysgol Sul a’r achos dirwest; yn 1886 sefydlodd Gynghrair Tir Cymru i ymgyrchu dros hawliau tenantiaid; gwasanaethodd ar gyngor tref Dinbych, gan gynnwys tymor yn faer, a bu’n gadeirydd cyntaf Cyngor Sir Ddinbych o 1889 hyd ei farw; ym mis Awst 1898 etholwyd ef yn llywydd Cyngor Rhyddfrydol Cenedlaethol Cymru; ei angladd oedd yr un mwyaf urddasol a welwyd erioed yng ngogledd Cymru.Thomas Gee ↗Wicipedia CymraegCyhoeddwr, perchennog newyddiaduron a golygydd o Gymru oedd Thomas Gee (24 Ionawr 1815 – 28 Medi 1898), gwleidydd Rhyddfrydol a phregethwr gyda’r Methodistiaid Calfinaidd; “Un o ddynion mwyaf a goreu Cymru … dyn eang ei fryd a’i feddwl rhydd; roedd yn gadarn ei farn”, medd T. Gwynn Jones amdano; datblygodd Wasg Gee i fod yn un o’r gweisg pwysicaf yn hanes Cymru ac yn ddylanwadol iawn am bron i ddwy ganrif; ymhlith y clasuron a ddaeth o’r wasg roedd deg cyfrol y Gwyddoniadur Cymreig (1854–1878), a gostiodd tua £20,000, a’r Faner, prif bapur newydd Cymraeg Cymru am dros ganrif a hanner; yn 1845 torrodd dir newydd drwy gyhoeddi Y Traethodydd, gan mai ef oedd y cyntaf yng Nghymru i ddefnyddio peiriant argraffu stêm; cyhoeddodd hefyd y Myvyrian Archaiology (1870); yn 1859 prynodd Yr Amserau a’i uno â Baner Cymru yn un arf grymus; bu farw yn ei gartref, Bronant, Stryd y Dyffryn, Dinbych, yn 1898.
Drwy’r Faner, ac ar y llwyfan gyda’i bresenoldeb urddasol a’i lais soniarus, ymladdodd Gee dros gydraddoldeb crefyddol, dros ddatgysylltu’r Eglwys, a thros ysgolion yn agored i blant pob enwad. Ymladdodd frwydr hir a llwyddiannus dros ysgolion canolradd Cymru, a chwaraeodd y papur ran fawr yn nhwf y mudiad cenedlaethol a’r alwad am ymreolaeth.FfynonellauThomas Gee ↗Wikipedia (Saesneg)Thomas Gee (24 Ionawr 1815 – 28 Medi 1898), pregethwr Anghydffurfiol, newyddiadurwr a chyhoeddwr o Gymru; ganed yn Ninbych; yn bedair ar ddeg aeth i swyddfa argraffu ei dad, Gwasg Gee, gan barhau i fynd i’r ysgol ramadeg yn y prynhawniau; yn 1837 aeth i Lundain i wella’i wybodaeth o argraffu; ymhlith ei gyhoeddiadau roedd y chwarterolyn Y Traethodydd, Y Gwyddoniadur Cymreig a Geiriadur Saesneg–Cymraeg Daniel Silvan Evans (1868), ond ei gamp fwyaf oedd Baner Cymru, a sefydlwyd yn 1857 ac a unwyd â’r Amserau ddwy flynedd yn ddiweddarach fel Baner ac Amserau Cymru; cyn hir ystyrid y papur yn oracl yng Nghymru a chwaraeodd ran fawr ym mudiad cenedlaethol ac ymreolaeth Cymru; ymladdodd frwydr hir a llwyddiannus dros ysgolion anenwadol a thros gyfundrefn yr ysgolion canolradd; roedd yn bleidiwr brwd i ddatgysylltu; cafodd yr Eisteddfod ynddo gyfaill trylwyr a chynghorydd doeth; gwnâi ei bresenoldeb urddasol, ei feistrolaeth ar eiriau a’i lais soniarus ef yn siaradwr grymus; rhoddai ei amser yn hael i’r ysgol Sul a’r achos dirwest; yn 1886 sefydlodd Gynghrair Tir Cymru i ymgyrchu dros hawliau tenantiaid; gwasanaethodd ar gyngor tref Dinbych, gan gynnwys tymor yn faer, a bu’n gadeirydd cyntaf Cyngor Sir Ddinbych o 1889 hyd ei farw; ym mis Awst 1898 etholwyd ef yn llywydd Cyngor Rhyddfrydol Cenedlaethol Cymru; ei angladd oedd yr un mwyaf urddasol a welwyd erioed yng ngogledd Cymru.Gee, Thomas (1815 – 1898), Calvinistic Methodist minister, journalist, and politician ↗Edward Morgan Humphreys, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yn Ninbych, 24 Ionawr 1815, mab Thomas Gee, argraffydd, a Mary Foulkes o Hendre’r Wydd; addysgwyd yn ysgol Grove Park, Wrecsam, ac ysgol ramadeg Dinbych, ac aeth yn brentis i’w dad yn bedair ar ddeg; o 1836 hyd 1838 gweithiodd i Eyre and Spottiswoode yn Llundain, gan ddychwelyd i Ddinbych yn 1838; yr un flwyddyn dechreuodd bregethu yng nghapeli’r Methodistiaid Calfinaidd, ac er ei ordeinio yn 1847 ni chymerodd ofal eglwys; ei ddiddordebau arbennig oedd yr ysgolion Sul a’r mudiad dirwest; yn 1845 bu farw ei dad, gan adael y busnes iddo, a’r flwyddyn honno dechreuodd gyhoeddi Y Traethodydd, chwarterolyn dan olygyddiaeth Lewis Edwards o’r Bala; yn 1854 dechreuodd Y Gwyddoniadur, gwyddoniadur a gwblhawyd mewn deg cyfrol erbyn 1878 ar gost o tua £20,000, gydag ail argraffiad yn 1896; ar 4 Mawrth 1857 ymddangosodd rhifyn cyntaf Baner Cymru, ac ym mis Hydref 1859 unwyd hi â’r Amserau fel Baner ac Amserau Cymru, a gyhoeddid ddwywaith yr wythnos o Orffennaf 1861; drwy’r Faner bu gan Gee ddylanwad mawr ar fywyd gwleidyddol, cymdeithasol a chrefyddol Cymru am amser hir; casglodd o’i gwmpas dîm nodedig o awduron a chreu papur â chymeriad a neges ei hun; heblaw gweithio drwy’r Faner dros Ryddfrydiaeth a diwygio cymerodd ran amlwg, ar y llwyfan ac yn y pwyllgor, ym mudiadau gwleidyddol, addysgol a chrefyddol y dydd; priododd Susannah Hughes o Blas Coch ym mis Hydref 1842 a chawsant chwe merch a thri mab; bu farw yn Ninbych ar 28 Medi 1898; dilynwyd ef yn y Faner gan ei fab Howel Gee. Ysgrifennodd T. Gwynn Jones ei gofiant, Cofiant Thomas Gee (1913).
Safai Gee gyda ffermwyr tenant Cymru, ac yn 1886 sefydlodd Gynghrair Tir Cymru i ymladd dros eu hawliau. Roedd yn gyfaill cywir ac yn gynghorydd doeth i’r Eisteddfod. Gwasanaethodd Ddinbych fel cynghorydd a maer, ac yn 1889 daeth yn gadeirydd cyntaf Cyngor Sir Ddinbych, swydd a ddaliodd hyd ei farw.FfynhonnellThomas Gee ↗Wikipedia (Saesneg)Thomas Gee (24 Ionawr 1815 – 28 Medi 1898), pregethwr Anghydffurfiol, newyddiadurwr a chyhoeddwr o Gymru; ganed yn Ninbych; yn bedair ar ddeg aeth i swyddfa argraffu ei dad, Gwasg Gee, gan barhau i fynd i’r ysgol ramadeg yn y prynhawniau; yn 1837 aeth i Lundain i wella’i wybodaeth o argraffu; ymhlith ei gyhoeddiadau roedd y chwarterolyn Y Traethodydd, Y Gwyddoniadur Cymreig a Geiriadur Saesneg–Cymraeg Daniel Silvan Evans (1868), ond ei gamp fwyaf oedd Baner Cymru, a sefydlwyd yn 1857 ac a unwyd â’r Amserau ddwy flynedd yn ddiweddarach fel Baner ac Amserau Cymru; cyn hir ystyrid y papur yn oracl yng Nghymru a chwaraeodd ran fawr ym mudiad cenedlaethol ac ymreolaeth Cymru; ymladdodd frwydr hir a llwyddiannus dros ysgolion anenwadol a thros gyfundrefn yr ysgolion canolradd; roedd yn bleidiwr brwd i ddatgysylltu; cafodd yr Eisteddfod ynddo gyfaill trylwyr a chynghorydd doeth; gwnâi ei bresenoldeb urddasol, ei feistrolaeth ar eiriau a’i lais soniarus ef yn siaradwr grymus; rhoddai ei amser yn hael i’r ysgol Sul a’r achos dirwest; yn 1886 sefydlodd Gynghrair Tir Cymru i ymgyrchu dros hawliau tenantiaid; gwasanaethodd ar gyngor tref Dinbych, gan gynnwys tymor yn faer, a bu’n gadeirydd cyntaf Cyngor Sir Ddinbych o 1889 hyd ei farw; ym mis Awst 1898 etholwyd ef yn llywydd Cyngor Rhyddfrydol Cenedlaethol Cymru; ei angladd oedd yr un mwyaf urddasol a welwyd erioed yng ngogledd Cymru.
Ym mis Awst 1898 etholwyd ef yn llywydd Cyngor Rhyddfrydol Cenedlaethol Cymru. Bu farw yn ei gartref, Bronant, yn Ninbych ar 28 Medi 1898, a’i angladd oedd yr un mwyaf urddasol a welwyd erioed yng ngogledd Cymru. Parhaodd ei fab Howel â’r Faner, ac yn 1913 ysgrifennodd T. Gwynn Jones ei gofiant.FfynonellauThomas Gee ↗Wikipedia (Saesneg)Thomas Gee (24 Ionawr 1815 – 28 Medi 1898), pregethwr Anghydffurfiol, newyddiadurwr a chyhoeddwr o Gymru; ganed yn Ninbych; yn bedair ar ddeg aeth i swyddfa argraffu ei dad, Gwasg Gee, gan barhau i fynd i’r ysgol ramadeg yn y prynhawniau; yn 1837 aeth i Lundain i wella’i wybodaeth o argraffu; ymhlith ei gyhoeddiadau roedd y chwarterolyn Y Traethodydd, Y Gwyddoniadur Cymreig a Geiriadur Saesneg–Cymraeg Daniel Silvan Evans (1868), ond ei gamp fwyaf oedd Baner Cymru, a sefydlwyd yn 1857 ac a unwyd â’r Amserau ddwy flynedd yn ddiweddarach fel Baner ac Amserau Cymru; cyn hir ystyrid y papur yn oracl yng Nghymru a chwaraeodd ran fawr ym mudiad cenedlaethol ac ymreolaeth Cymru; ymladdodd frwydr hir a llwyddiannus dros ysgolion anenwadol a thros gyfundrefn yr ysgolion canolradd; roedd yn bleidiwr brwd i ddatgysylltu; cafodd yr Eisteddfod ynddo gyfaill trylwyr a chynghorydd doeth; gwnâi ei bresenoldeb urddasol, ei feistrolaeth ar eiriau a’i lais soniarus ef yn siaradwr grymus; rhoddai ei amser yn hael i’r ysgol Sul a’r achos dirwest; yn 1886 sefydlodd Gynghrair Tir Cymru i ymgyrchu dros hawliau tenantiaid; gwasanaethodd ar gyngor tref Dinbych, gan gynnwys tymor yn faer, a bu’n gadeirydd cyntaf Cyngor Sir Ddinbych o 1889 hyd ei farw; ym mis Awst 1898 etholwyd ef yn llywydd Cyngor Rhyddfrydol Cenedlaethol Cymru; ei angladd oedd yr un mwyaf urddasol a welwyd erioed yng ngogledd Cymru.Gee, Thomas (1815 – 1898), Calvinistic Methodist minister, journalist, and politician ↗Edward Morgan Humphreys, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yn Ninbych, 24 Ionawr 1815, mab Thomas Gee, argraffydd, a Mary Foulkes o Hendre’r Wydd; addysgwyd yn ysgol Grove Park, Wrecsam, ac ysgol ramadeg Dinbych, ac aeth yn brentis i’w dad yn bedair ar ddeg; o 1836 hyd 1838 gweithiodd i Eyre and Spottiswoode yn Llundain, gan ddychwelyd i Ddinbych yn 1838; yr un flwyddyn dechreuodd bregethu yng nghapeli’r Methodistiaid Calfinaidd, ac er ei ordeinio yn 1847 ni chymerodd ofal eglwys; ei ddiddordebau arbennig oedd yr ysgolion Sul a’r mudiad dirwest; yn 1845 bu farw ei dad, gan adael y busnes iddo, a’r flwyddyn honno dechreuodd gyhoeddi Y Traethodydd, chwarterolyn dan olygyddiaeth Lewis Edwards o’r Bala; yn 1854 dechreuodd Y Gwyddoniadur, gwyddoniadur a gwblhawyd mewn deg cyfrol erbyn 1878 ar gost o tua £20,000, gydag ail argraffiad yn 1896; ar 4 Mawrth 1857 ymddangosodd rhifyn cyntaf Baner Cymru, ac ym mis Hydref 1859 unwyd hi â’r Amserau fel Baner ac Amserau Cymru, a gyhoeddid ddwywaith yr wythnos o Orffennaf 1861; drwy’r Faner bu gan Gee ddylanwad mawr ar fywyd gwleidyddol, cymdeithasol a chrefyddol Cymru am amser hir; casglodd o’i gwmpas dîm nodedig o awduron a chreu papur â chymeriad a neges ei hun; heblaw gweithio drwy’r Faner dros Ryddfrydiaeth a diwygio cymerodd ran amlwg, ar y llwyfan ac yn y pwyllgor, ym mudiadau gwleidyddol, addysgol a chrefyddol y dydd; priododd Susannah Hughes o Blas Coch ym mis Hydref 1842 a chawsant chwe merch a thri mab; bu farw yn Ninbych ar 28 Medi 1898; dilynwyd ef yn y Faner gan ei fab Howel Gee. Ysgrifennodd T. Gwynn Jones ei gofiant, Cofiant Thomas Gee (1913).Thomas Gee ↗Wicipedia CymraegCyhoeddwr, perchennog newyddiaduron a golygydd o Gymru oedd Thomas Gee (24 Ionawr 1815 – 28 Medi 1898), gwleidydd Rhyddfrydol a phregethwr gyda’r Methodistiaid Calfinaidd; “Un o ddynion mwyaf a goreu Cymru … dyn eang ei fryd a’i feddwl rhydd; roedd yn gadarn ei farn”, medd T. Gwynn Jones amdano; datblygodd Wasg Gee i fod yn un o’r gweisg pwysicaf yn hanes Cymru ac yn ddylanwadol iawn am bron i ddwy ganrif; ymhlith y clasuron a ddaeth o’r wasg roedd deg cyfrol y Gwyddoniadur Cymreig (1854–1878), a gostiodd tua £20,000, a’r Faner, prif bapur newydd Cymraeg Cymru am dros ganrif a hanner; yn 1845 torrodd dir newydd drwy gyhoeddi Y Traethodydd, gan mai ef oedd y cyntaf yng Nghymru i ddefnyddio peiriant argraffu stêm; cyhoeddodd hefyd y Myvyrian Archaiology (1870); yn 1859 prynodd Yr Amserau a’i uno â Baner Cymru yn un arf grymus; bu farw yn ei gartref, Bronant, Stryd y Dyffryn, Dinbych, yn 1898.
Ffynonellau a darllen pellach
Y Bywgraffiadur Cymreig ↗Oxford Dictionary of National Biography (Saesneg) ↗Wicipedia ↗
Arloeswr cydweithredu ac amodau gwell mewn ffatrïoedd, a adeiladodd gymuned ddelfrydol yn New Lanark.
Robert OwenRichard Robert Jones o Aberdaron, a ddysgodd ei hun dros ddwsin o ieithoedd ac a grwydrodd Gymru gyda’i lyfrau a’i gath.
Dic AberdaronGweddw o Ferthyr a redodd lofa Waun Wyllt yn Abercanaid ac a agorodd farchnad Llundain i lo ager Cymru.
Lucy ThomasMerch gwehydd o Lanfihangel-y-Pennant a gynilodd am chwe blynedd i brynu ei Beibl Cymraeg ei hun.
Mary JonesYsgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf