Rhys Prichard, yr Hen Ficer
Yr Hen Ficer (wedi’i gofnodi)Ficer Llanymddyfri y dysgwyd ei benillion syml, cynnes, Canwyll y Cymry, ar gof mewn cartrefi ledled Cymru am ddau gan mlynedd.
Rhys Prichard, yr Hen Ficer

Hanes Cymru / Llinell amser / Cymru’r Tuduriaid a’r Stiwartiaid
1681
Mae Stephen Hughes yn cyhoeddi penillion y Ficer Rhys Prichard fel Canwyll y Cymry, un o’r llyfrau Cymraeg a ddarllenwyd fwyaf am ddwy ganrif.
Llun: Y Neuadd, Llanymddyfri, cartref Rhys Prichard gynt, mewn print o 1833 · W. Rees, printed by C. Hullmandel, CC0 · Wikimedia Commons
Yn 1681 cyhoeddodd Stephen Hughes yr argraffiad cyflawn cyntaf o benillion Rhys Prichard, hen ficer Llanymddyfri, a rhoi iddo’r teitl Canwyll y Cymry.FfynonellauPrichard, Rhys (‘Yr Hen Ficer’; 1579?–1644), cleric and poet ↗David Gwenallt Jones, Y Bywgraffiadur Cymreig, 1959 (Saesneg)Ganed yn Llanymddyfri yn ôl pob tebyg; cafodd fywoliaeth Llanymddyfri yn 1602 ac fe’i gwnaed yn ganghellor Tyddewi ar 14 Medi 1626; bu farw tua Rhagfyr 1644; argraffodd Stephen Hughes ei benillion fesul rhan, yn 1659 a chyda phedwaredd ran yn 1672, ac yn 1681 cyhoeddodd yr argraffiad cyflawn cyntaf, dan y teitl Canwyll y Cymry.Rhys Prichard ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed Rhys Prichard (1579–1644) yn Llanymddyfri, bu’n ficer Llanymddyfri ac fe’i gwnaed yn ganghellor Tyddewi yn 1626; daeth ei fri mwyaf o’i gerddi crefyddol fel Canwyll y Cymry.
| Cyhoeddwyd | 1681, yr argraffiad cyflawn cyntaf |
|---|---|
| Bardd | Rhys Prichard, yr Hen Ficer |
| Golygydd | Stephen Hughes |
Ganed Rhys Prichard tua 1579, yn Llanymddyfri yn ôl pob tebyg. Cafodd fywoliaeth Llanymddyfri yn 1602, ac yn 1626 fe’i gwnaed yn ganghellor Tyddewi. Bu farw tua Rhagfyr 1644. Fe’i hadwaenir fel yr Hen Ficer.FfynonellauPrichard, Rhys (‘Yr Hen Ficer’; 1579?–1644), cleric and poet ↗David Gwenallt Jones, Y Bywgraffiadur Cymreig, 1959 (Saesneg)Ganed yn Llanymddyfri yn ôl pob tebyg; cafodd fywoliaeth Llanymddyfri yn 1602 ac fe’i gwnaed yn ganghellor Tyddewi ar 14 Medi 1626; bu farw tua Rhagfyr 1644; argraffodd Stephen Hughes ei benillion fesul rhan, yn 1659 a chyda phedwaredd ran yn 1672, ac yn 1681 cyhoeddodd yr argraffiad cyflawn cyntaf, dan y teitl Canwyll y Cymry.Rhys Prichard ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed Rhys Prichard (1579–1644) yn Llanymddyfri, bu’n ficer Llanymddyfri ac fe’i gwnaed yn ganghellor Tyddewi yn 1626; daeth ei fri mwyaf o’i gerddi crefyddol fel Canwyll y Cymry.

Argraffodd Stephen Hughes benillion crefyddol y ficer fesul rhan, yn 1659 ac eto yn 1672, cyn eu dwyn ynghyd yn 1681. Canwyll y Cymry a ddaeth â’i fri mwyaf i’r ficer.FfynonellauPrichard, Rhys (‘Yr Hen Ficer’; 1579?–1644), cleric and poet ↗David Gwenallt Jones, Y Bywgraffiadur Cymreig, 1959 (Saesneg)Ganed yn Llanymddyfri yn ôl pob tebyg; cafodd fywoliaeth Llanymddyfri yn 1602 ac fe’i gwnaed yn ganghellor Tyddewi ar 14 Medi 1626; bu farw tua Rhagfyr 1644; argraffodd Stephen Hughes ei benillion fesul rhan, yn 1659 a chyda phedwaredd ran yn 1672, ac yn 1681 cyhoeddodd yr argraffiad cyflawn cyntaf, dan y teitl Canwyll y Cymry.Rhys Prichard ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed Rhys Prichard (1579–1644) yn Llanymddyfri, bu’n ficer Llanymddyfri ac fe’i gwnaed yn ganghellor Tyddewi yn 1626; daeth ei fri mwyaf o’i gerddi crefyddol fel Canwyll y Cymry.

Ffynonellau a darllen pellach
Ficer Llanymddyfri y dysgwyd ei benillion syml, cynnes, Canwyll y Cymry, ar gof mewn cartrefi ledled Cymru am ddau gan mlynedd.
Rhys Prichard, yr Hen FicerMae Morgan Llwyd o Wrecsam yn cyhoeddi Llyfr y Tri Aderyn, lle mae eryr, cigfran a cholomen yn trafod dyfodol Cymru.
Llyfr y Tri AderynMae Harri Morgan o Lanrhymni yn croesi’r culdir ac yn cipio Panama. Yn ddiweddarach fe’i gwneir yn farchog ac yn is-lywodraethwr Jamaica.
Harri Morgan yn PanamaMae Crynwyr o Gymru sy’n ffoi rhag erledigaeth yn ymgartrefu ym Mhensylfania. Mae enwau lleoedd fel Bryn Mawr a Merion yn dal i nodi’r tir a brynwyd ganddynt.
Y Tir CymreigMae Ellis Wynne yn cyhoeddi gweledigaeth ffyrnig a doniol o’r byd, angau ac uffern, un o glasuron rhyddiaith Gymraeg.
Gweledigaetheu y Bardd CwscYsgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf