Rhoddodd Rhys Prichard, Hen Ficer Llanymddyfri, y ffydd Gristnogol mewn penillion Cymraeg byr, cartrefol y gallai unrhyw un eu dysgu ar gof. Wedi’u casglu ar ôl ei farw fel Canwyll y Cymry, buont yn annwyl yng nghartrefi Cymru am ddau gan mlynedd, a gallai teuluoedd nad oedd ganddynt yr un llyfr arall ond y Beibl adrodd penillion yr Hen Ficer.FfynonellauRhys Prichard ↗Wicipedia CymraegOffeiriad a bardd o Gymru, a elwir hefyd Y Ficer Prichard neu Yr Hen Ficer (1579? – Rhagfyr 1644); ganed yn Llanymddyfri, Sir Gaerfyrddin; aeth i Goleg Iesu, Rhydychen, tua 1597; ordeiniwyd yn offeiriad yn Ebrill 1602 ac ar 6 Awst gwnaeth Anthony Rudd, Esgob Tyddewi, ef yn ficer Llanymddyfri; yn 1613 cafodd reithoraeth Llanedi yn ogystal, ac yn 1614 daeth yn ganon yng Ngholeg Aberhonddu; cymerodd radd M.A., ac yn 1626 daeth yn ganghellor Tyddewi, ac wedyn yn ganon; bu farw yn 1644; mae’n fwyaf adnabyddus am ei lyfr Canwyll y Cymry, casgliad o gerddi ar gyfer y werin yn argymell bywyd bucheddol, er enghraifft: ‘Ni cheir gweled mwy o’n hôl / nag ôl neidr ar y ddôl, / neu ôl llong aeth dros y tonnau, / neu ôl saeth mewn awyr denau’; cyhoeddwyd y rhan gyntaf gan Stephen Hughes yn 1659, a’r ail ran tua dechrau 1660; yn 1681 cyhoeddwyd argraffiad llawn o’i waith.Prichard, Rhys (‘Yr Hen Ficer’; 1579? – 1644), cleric and poet ↗David Gwenallt Jones, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yn Llanymddyfri, Sir Gaerfyrddin, yn ôl pob tebyg; yn ysgol ramadeg Caerfyrddin, a sefydlwyd gan y Frenhines Elisabeth yn 1576, y cafodd ei addysg gynnar mae’n debyg; aeth i Goleg Iesu, Rhydychen, tua deunaw oed; ordeiniwyd yn offeiriad yn Witham, Essex, ar 26 Ebrill 1602, B.A. y Mehefin hwnnw, ac ar 6 Awst cafodd fywoliaeth Llanymddyfri, ym mhlwyf Llandingad gyda chapel anwes yn Llanfair-ar-y-bryn; gwnaeth y brenin ef yn rheithor Llanedi yn 1613, a daeth yn gaplan i Robert, iarll Essex; prebendari Coleg Crist, Aberhonddu, yn 1614; canghellor Tyddewi ar 14 Medi 1626 ac yna’n ganon, gyda bywoliaeth Llawhaden; bu farw tua Rhagfyr 1644; priododd merch ei fab Samuel â mab yr Esgob Roger Mainwaring; argraffwyd ei waith gyntaf gan Stephen Hughes yn 1658 neu cyn hynny, eto yn 1659 a 1660, gyda phedwaredd ran yn 1672, ac yn 1681 cyhoeddodd Hughes yr argraffiad cyflawn, Canwyll y Cymry.Prichard, Rhys (‘Yr Hen Ficer’; 1579?–1644), cleric and poet ↗David Gwenallt Jones, Y Bywgraffiadur Cymreig, 1959 (Saesneg)Ganed yn Llanymddyfri yn ôl pob tebyg; cafodd fywoliaeth Llanymddyfri yn 1602 ac fe’i gwnaed yn ganghellor Tyddewi ar 14 Medi 1626; bu farw tua Rhagfyr 1644; argraffodd Stephen Hughes ei benillion fesul rhan, yn 1659 a chyda phedwaredd ran yn 1672, ac yn 1681 cyhoeddodd yr argraffiad cyflawn cyntaf, dan y teitl Canwyll y Cymry.
Ganed Rhys tua 1579 yn Llanymddyfri yn Sir Gaerfyrddin, tref farchnad ar lan Tywi. Mae’n debyg iddo gael ei addysg yn ysgol ramadeg Caerfyrddin, a sefydlwyd gan y Frenhines Elisabeth yn 1576, a thua deunaw oed aeth i Goleg Iesu, Rhydychen.FfynonellauPrichard, Rhys (‘Yr Hen Ficer’; 1579? – 1644), cleric and poet ↗David Gwenallt Jones, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yn Llanymddyfri, Sir Gaerfyrddin, yn ôl pob tebyg; yn ysgol ramadeg Caerfyrddin, a sefydlwyd gan y Frenhines Elisabeth yn 1576, y cafodd ei addysg gynnar mae’n debyg; aeth i Goleg Iesu, Rhydychen, tua deunaw oed; ordeiniwyd yn offeiriad yn Witham, Essex, ar 26 Ebrill 1602, B.A. y Mehefin hwnnw, ac ar 6 Awst cafodd fywoliaeth Llanymddyfri, ym mhlwyf Llandingad gyda chapel anwes yn Llanfair-ar-y-bryn; gwnaeth y brenin ef yn rheithor Llanedi yn 1613, a daeth yn gaplan i Robert, iarll Essex; prebendari Coleg Crist, Aberhonddu, yn 1614; canghellor Tyddewi ar 14 Medi 1626 ac yna’n ganon, gyda bywoliaeth Llawhaden; bu farw tua Rhagfyr 1644; priododd merch ei fab Samuel â mab yr Esgob Roger Mainwaring; argraffwyd ei waith gyntaf gan Stephen Hughes yn 1658 neu cyn hynny, eto yn 1659 a 1660, gyda phedwaredd ran yn 1672, ac yn 1681 cyhoeddodd Hughes yr argraffiad cyflawn, Canwyll y Cymry.Rhys Prichard ↗Wicipedia CymraegOffeiriad a bardd o Gymru, a elwir hefyd Y Ficer Prichard neu Yr Hen Ficer (1579? – Rhagfyr 1644); ganed yn Llanymddyfri, Sir Gaerfyrddin; aeth i Goleg Iesu, Rhydychen, tua 1597; ordeiniwyd yn offeiriad yn Ebrill 1602 ac ar 6 Awst gwnaeth Anthony Rudd, Esgob Tyddewi, ef yn ficer Llanymddyfri; yn 1613 cafodd reithoraeth Llanedi yn ogystal, ac yn 1614 daeth yn ganon yng Ngholeg Aberhonddu; cymerodd radd M.A., ac yn 1626 daeth yn ganghellor Tyddewi, ac wedyn yn ganon; bu farw yn 1644; mae’n fwyaf adnabyddus am ei lyfr Canwyll y Cymry, casgliad o gerddi ar gyfer y werin yn argymell bywyd bucheddol, er enghraifft: ‘Ni cheir gweled mwy o’n hôl / nag ôl neidr ar y ddôl, / neu ôl llong aeth dros y tonnau, / neu ôl saeth mewn awyr denau’; cyhoeddwyd y rhan gyntaf gan Stephen Hughes yn 1659, a’r ail ran tua dechrau 1660; yn 1681 cyhoeddwyd argraffiad llawn o’i waith.
Fe’i hordeiniwyd yn offeiriad yn Ebrill 1602, ac ar 6 Awst y flwyddyn honno gwnaeth esgob Tyddewi ef yn ficer Llanymddyfri, ei dref ei hun, gyda’i heglwys blwyf yn Llandingad a’i chapel yn Llanfair-ar-y-bryn. Gwasanaethodd ei bobl yno am weddill ei oes.FfynonellauPrichard, Rhys (‘Yr Hen Ficer’; 1579? – 1644), cleric and poet ↗David Gwenallt Jones, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yn Llanymddyfri, Sir Gaerfyrddin, yn ôl pob tebyg; yn ysgol ramadeg Caerfyrddin, a sefydlwyd gan y Frenhines Elisabeth yn 1576, y cafodd ei addysg gynnar mae’n debyg; aeth i Goleg Iesu, Rhydychen, tua deunaw oed; ordeiniwyd yn offeiriad yn Witham, Essex, ar 26 Ebrill 1602, B.A. y Mehefin hwnnw, ac ar 6 Awst cafodd fywoliaeth Llanymddyfri, ym mhlwyf Llandingad gyda chapel anwes yn Llanfair-ar-y-bryn; gwnaeth y brenin ef yn rheithor Llanedi yn 1613, a daeth yn gaplan i Robert, iarll Essex; prebendari Coleg Crist, Aberhonddu, yn 1614; canghellor Tyddewi ar 14 Medi 1626 ac yna’n ganon, gyda bywoliaeth Llawhaden; bu farw tua Rhagfyr 1644; priododd merch ei fab Samuel â mab yr Esgob Roger Mainwaring; argraffwyd ei waith gyntaf gan Stephen Hughes yn 1658 neu cyn hynny, eto yn 1659 a 1660, gyda phedwaredd ran yn 1672, ac yn 1681 cyhoeddodd Hughes yr argraffiad cyflawn, Canwyll y Cymry.Rhys Prichard ↗Wicipedia CymraegOffeiriad a bardd o Gymru, a elwir hefyd Y Ficer Prichard neu Yr Hen Ficer (1579? – Rhagfyr 1644); ganed yn Llanymddyfri, Sir Gaerfyrddin; aeth i Goleg Iesu, Rhydychen, tua 1597; ordeiniwyd yn offeiriad yn Ebrill 1602 ac ar 6 Awst gwnaeth Anthony Rudd, Esgob Tyddewi, ef yn ficer Llanymddyfri; yn 1613 cafodd reithoraeth Llanedi yn ogystal, ac yn 1614 daeth yn ganon yng Ngholeg Aberhonddu; cymerodd radd M.A., ac yn 1626 daeth yn ganghellor Tyddewi, ac wedyn yn ganon; bu farw yn 1644; mae’n fwyaf adnabyddus am ei lyfr Canwyll y Cymry, casgliad o gerddi ar gyfer y werin yn argymell bywyd bucheddol, er enghraifft: ‘Ni cheir gweled mwy o’n hôl / nag ôl neidr ar y ddôl, / neu ôl llong aeth dros y tonnau, / neu ôl saeth mewn awyr denau’; cyhoeddwyd y rhan gyntaf gan Stephen Hughes yn 1659, a’r ail ran tua dechrau 1660; yn 1681 cyhoeddwyd argraffiad llawn o’i waith.Prichard, Rhys (‘Yr Hen Ficer’; 1579?–1644), cleric and poet ↗David Gwenallt Jones, Y Bywgraffiadur Cymreig, 1959 (Saesneg)Ganed yn Llanymddyfri yn ôl pob tebyg; cafodd fywoliaeth Llanymddyfri yn 1602 ac fe’i gwnaed yn ganghellor Tyddewi ar 14 Medi 1626; bu farw tua Rhagfyr 1644; argraffodd Stephen Hughes ei benillion fesul rhan, yn 1659 a chyda phedwaredd ran yn 1672, ac yn 1681 cyhoeddodd yr argraffiad cyflawn cyntaf, dan y teitl Canwyll y Cymry.
Buan y daeth ei ddoniau’n hysbys. Yn 1613 gwnaeth y brenin ef yn rheithor Llanedi hefyd, a daeth yn gaplan i Iarll Essex. Yn 1614 fe’i gwnaed yn ganon Coleg Crist, Aberhonddu, ac ar 14 Medi 1626 yn ganghellor Eglwys Gadeiriol Tyddewi, ac yn ddiweddarach yn ganon yno.FfynonellauPrichard, Rhys (‘Yr Hen Ficer’; 1579? – 1644), cleric and poet ↗David Gwenallt Jones, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yn Llanymddyfri, Sir Gaerfyrddin, yn ôl pob tebyg; yn ysgol ramadeg Caerfyrddin, a sefydlwyd gan y Frenhines Elisabeth yn 1576, y cafodd ei addysg gynnar mae’n debyg; aeth i Goleg Iesu, Rhydychen, tua deunaw oed; ordeiniwyd yn offeiriad yn Witham, Essex, ar 26 Ebrill 1602, B.A. y Mehefin hwnnw, ac ar 6 Awst cafodd fywoliaeth Llanymddyfri, ym mhlwyf Llandingad gyda chapel anwes yn Llanfair-ar-y-bryn; gwnaeth y brenin ef yn rheithor Llanedi yn 1613, a daeth yn gaplan i Robert, iarll Essex; prebendari Coleg Crist, Aberhonddu, yn 1614; canghellor Tyddewi ar 14 Medi 1626 ac yna’n ganon, gyda bywoliaeth Llawhaden; bu farw tua Rhagfyr 1644; priododd merch ei fab Samuel â mab yr Esgob Roger Mainwaring; argraffwyd ei waith gyntaf gan Stephen Hughes yn 1658 neu cyn hynny, eto yn 1659 a 1660, gyda phedwaredd ran yn 1672, ac yn 1681 cyhoeddodd Hughes yr argraffiad cyflawn, Canwyll y Cymry.Rhys Prichard ↗Wicipedia CymraegOffeiriad a bardd o Gymru, a elwir hefyd Y Ficer Prichard neu Yr Hen Ficer (1579? – Rhagfyr 1644); ganed yn Llanymddyfri, Sir Gaerfyrddin; aeth i Goleg Iesu, Rhydychen, tua 1597; ordeiniwyd yn offeiriad yn Ebrill 1602 ac ar 6 Awst gwnaeth Anthony Rudd, Esgob Tyddewi, ef yn ficer Llanymddyfri; yn 1613 cafodd reithoraeth Llanedi yn ogystal, ac yn 1614 daeth yn ganon yng Ngholeg Aberhonddu; cymerodd radd M.A., ac yn 1626 daeth yn ganghellor Tyddewi, ac wedyn yn ganon; bu farw yn 1644; mae’n fwyaf adnabyddus am ei lyfr Canwyll y Cymry, casgliad o gerddi ar gyfer y werin yn argymell bywyd bucheddol, er enghraifft: ‘Ni cheir gweled mwy o’n hôl / nag ôl neidr ar y ddôl, / neu ôl llong aeth dros y tonnau, / neu ôl saeth mewn awyr denau’; cyhoeddwyd y rhan gyntaf gan Stephen Hughes yn 1659, a’r ail ran tua dechrau 1660; yn 1681 cyhoeddwyd argraffiad llawn o’i waith.
Ychydig o’i bobl a fedrai ddarllen, felly rhoddodd yr Hen Ficer ddysgeidiaeth y ffydd mewn penillion Cymraeg syml, odledig, hawdd eu cofio a’u hadrodd yn uchel. Soniant am fyrder bywyd, cariad Duw a’r ffordd i fyw’n dda, yng ngeiriau plaen cefn gwlad.FfynonellauRhys Prichard ↗Wicipedia CymraegOffeiriad a bardd o Gymru, a elwir hefyd Y Ficer Prichard neu Yr Hen Ficer (1579? – Rhagfyr 1644); ganed yn Llanymddyfri, Sir Gaerfyrddin; aeth i Goleg Iesu, Rhydychen, tua 1597; ordeiniwyd yn offeiriad yn Ebrill 1602 ac ar 6 Awst gwnaeth Anthony Rudd, Esgob Tyddewi, ef yn ficer Llanymddyfri; yn 1613 cafodd reithoraeth Llanedi yn ogystal, ac yn 1614 daeth yn ganon yng Ngholeg Aberhonddu; cymerodd radd M.A., ac yn 1626 daeth yn ganghellor Tyddewi, ac wedyn yn ganon; bu farw yn 1644; mae’n fwyaf adnabyddus am ei lyfr Canwyll y Cymry, casgliad o gerddi ar gyfer y werin yn argymell bywyd bucheddol, er enghraifft: ‘Ni cheir gweled mwy o’n hôl / nag ôl neidr ar y ddôl, / neu ôl llong aeth dros y tonnau, / neu ôl saeth mewn awyr denau’; cyhoeddwyd y rhan gyntaf gan Stephen Hughes yn 1659, a’r ail ran tua dechrau 1660; yn 1681 cyhoeddwyd argraffiad llawn o’i waith.Rhys Prichard ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed Rhys Prichard (1579–1644) yn Llanymddyfri, bu’n ficer Llanymddyfri ac fe’i gwnaed yn ganghellor Tyddewi yn 1626; daeth ei fri mwyaf o’i gerddi crefyddol fel Canwyll y Cymry.
Ni cheir gweled mwy o’n hôl / nag ôl neidr ar y ddôl, / neu ôl llong aeth dros y tonnau, / neu ôl saeth mewn awyr denau.
Wedi marw’r ficer tua Rhagfyr 1644, casglodd y pregethwr Stephen Hughes ei benillion a’u hargraffu fesul rhan o 1658 ymlaen, gan ychwanegu pedwaredd ran yn 1672. Yn 1681 cyhoeddodd Hughes yr argraffiad cyflawn dan y teitl Canwyll y Cymry.FfynonellauPrichard, Rhys (‘Yr Hen Ficer’; 1579? – 1644), cleric and poet ↗David Gwenallt Jones, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yn Llanymddyfri, Sir Gaerfyrddin, yn ôl pob tebyg; yn ysgol ramadeg Caerfyrddin, a sefydlwyd gan y Frenhines Elisabeth yn 1576, y cafodd ei addysg gynnar mae’n debyg; aeth i Goleg Iesu, Rhydychen, tua deunaw oed; ordeiniwyd yn offeiriad yn Witham, Essex, ar 26 Ebrill 1602, B.A. y Mehefin hwnnw, ac ar 6 Awst cafodd fywoliaeth Llanymddyfri, ym mhlwyf Llandingad gyda chapel anwes yn Llanfair-ar-y-bryn; gwnaeth y brenin ef yn rheithor Llanedi yn 1613, a daeth yn gaplan i Robert, iarll Essex; prebendari Coleg Crist, Aberhonddu, yn 1614; canghellor Tyddewi ar 14 Medi 1626 ac yna’n ganon, gyda bywoliaeth Llawhaden; bu farw tua Rhagfyr 1644; priododd merch ei fab Samuel â mab yr Esgob Roger Mainwaring; argraffwyd ei waith gyntaf gan Stephen Hughes yn 1658 neu cyn hynny, eto yn 1659 a 1660, gyda phedwaredd ran yn 1672, ac yn 1681 cyhoeddodd Hughes yr argraffiad cyflawn, Canwyll y Cymry.Prichard, Rhys (‘Yr Hen Ficer’; 1579?–1644), cleric and poet ↗David Gwenallt Jones, Y Bywgraffiadur Cymreig, 1959 (Saesneg)Ganed yn Llanymddyfri yn ôl pob tebyg; cafodd fywoliaeth Llanymddyfri yn 1602 ac fe’i gwnaed yn ganghellor Tyddewi ar 14 Medi 1626; bu farw tua Rhagfyr 1644; argraffodd Stephen Hughes ei benillion fesul rhan, yn 1659 a chyda phedwaredd ran yn 1672, ac yn 1681 cyhoeddodd yr argraffiad cyflawn cyntaf, dan y teitl Canwyll y Cymry.Rhys Prichard ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed Rhys Prichard (1579–1644) yn Llanymddyfri, bu’n ficer Llanymddyfri ac fe’i gwnaed yn ganghellor Tyddewi yn 1626; daeth ei fri mwyaf o’i gerddi crefyddol fel Canwyll y Cymry.
Canwyll y Cymry a enillodd i’r Hen Ficer ei fri mwyaf. Fe’i hargraffwyd dro ar ôl tro, ac am genedlaethau dysgai pobl Cymru ei benillion ar gof, yn oleuni ffydd ym mythynnod a ffermdai’r wlad.FfynonellauRhys Prichard ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed Rhys Prichard (1579–1644) yn Llanymddyfri, bu’n ficer Llanymddyfri ac fe’i gwnaed yn ganghellor Tyddewi yn 1626; daeth ei fri mwyaf o’i gerddi crefyddol fel Canwyll y Cymry.Rhys Prichard ↗Wicipedia CymraegOffeiriad a bardd o Gymru, a elwir hefyd Y Ficer Prichard neu Yr Hen Ficer (1579? – Rhagfyr 1644); ganed yn Llanymddyfri, Sir Gaerfyrddin; aeth i Goleg Iesu, Rhydychen, tua 1597; ordeiniwyd yn offeiriad yn Ebrill 1602 ac ar 6 Awst gwnaeth Anthony Rudd, Esgob Tyddewi, ef yn ficer Llanymddyfri; yn 1613 cafodd reithoraeth Llanedi yn ogystal, ac yn 1614 daeth yn ganon yng Ngholeg Aberhonddu; cymerodd radd M.A., ac yn 1626 daeth yn ganghellor Tyddewi, ac wedyn yn ganon; bu farw yn 1644; mae’n fwyaf adnabyddus am ei lyfr Canwyll y Cymry, casgliad o gerddi ar gyfer y werin yn argymell bywyd bucheddol, er enghraifft: ‘Ni cheir gweled mwy o’n hôl / nag ôl neidr ar y ddôl, / neu ôl llong aeth dros y tonnau, / neu ôl saeth mewn awyr denau’; cyhoeddwyd y rhan gyntaf gan Stephen Hughes yn 1659, a’r ail ran tua dechrau 1660; yn 1681 cyhoeddwyd argraffiad llawn o’i waith.Prichard, Rhys (‘Yr Hen Ficer’; 1579?–1644), cleric and poet ↗David Gwenallt Jones, Y Bywgraffiadur Cymreig, 1959 (Saesneg)Ganed yn Llanymddyfri yn ôl pob tebyg; cafodd fywoliaeth Llanymddyfri yn 1602 ac fe’i gwnaed yn ganghellor Tyddewi ar 14 Medi 1626; bu farw tua Rhagfyr 1644; argraffodd Stephen Hughes ei benillion fesul rhan, yn 1659 a chyda phedwaredd ran yn 1672, ac yn 1681 cyhoeddodd yr argraffiad cyflawn cyntaf, dan y teitl Canwyll y Cymry.
Swyddog tollau ym Mryste o dras Gymreig a helpodd i dalu am fordaith John Cabot i Ogledd America yn 1497. Mae damcaniaeth a gynigiwyd gyntaf yn 1908 yn dal mai ar ei ôl ef yr enwyd America.