Ellis Wynne
Awdur Gweledigaetheu y Bardd Cwsc (wedi’i gofnodi)Y clerigwr o Feirionnydd y mae ei Weledigaetheu y Bardd Cwsc (1703) yn un o glasuron mawr rhyddiaith Gymraeg.
Ellis Wynne

Hanes Cymru / Llinell amser / Oes yr Adfywiad
1703
Mae Ellis Wynne yn cyhoeddi gweledigaeth ffyrnig a doniol o’r byd, angau ac uffern, un o glasuron rhyddiaith Gymraeg.
Llun: Wyneb-ddalen argraffiad cyntaf Gweledigaetheu y Bardd Cwsc, 1703 · Ellis Wynne; photograph by Christie’s, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons
Yn 1703 cyhoeddodd Ellis Wynne o’r Lasynys ger Harlech Weledigaetheu y Bardd Cwsc yn Llundain. Byddai’n dod yn un o glasuron yr iaith Gymraeg.FfynonellauEllis Wynne ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed ar 7 Mawrth 1671 yn Lasynys Fawr ger Harlech; yng Ngholeg Iesu, Rhydychen, o 1692; ordeiniwyd yn offeiriad yn 1704; addaswyd y Gweledigaetheu, a gyhoeddwyd gyntaf yn Llundain yn 1703, o fersiwn Saesneg Syr Roger L’Estrange o Sueños Quevedo, a rhoddant ddarluniau ffyrnig o ddrygau’r oes; mae’r llyfr yn glasur Cymraeg; ar yr wynebddalen mae Y Rhann Gyntaf; rhoddodd hefyd Holy Living Jeremy Taylor yn Gymraeg yn 1701, ac ysgrifennodd emynau.Wynne, Ellis (1670/1–1734), cleric, and author of an outstanding Welsh prose classic ↗Syr William Llewelyn Davies, Y Bywgraffiadur Cymreig, 1959 (Saesneg)Argraffwyd Gweledigaetheu y Bardd Cwsc gyntaf yn Llundain yn 1703; erbyn 1932 roedd o leiaf 32 argraffiad wedi ymddangos, ac o leiaf dri chyfieithiad Saesneg; bu Wynne yn dal Llandanwg gyda Llanbedr o 1705 hyd 1711, yna Llanfair ger Harlech o Orffennaf 1711 hyd ei farw ar 13 Gorffennaf 1734, ac fe’i claddwyd dan yr allor yno.
| Cyhoeddwyd | Llundain, 1703 |
|---|---|
| Awdur | Ellis Wynne o’r Lasynys |
| Argraffiadau | O leiaf 32 erbyn 1932 |
Cymerodd Wynne ei batrwm o Sueños yr awdur Sbaenaidd Quevedo, yn Saesneg Syr Roger L’Estrange, a’i ysgrifennu o’r newydd yn Gymraeg. Mae ei weledigaethau’n rhoi darluniau ffyrnig o ddrygau ei oes, pechodau a ffolinebau ei ddydd ei hun.FfynhonnellEllis Wynne ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed ar 7 Mawrth 1671 yn Lasynys Fawr ger Harlech; yng Ngholeg Iesu, Rhydychen, o 1692; ordeiniwyd yn offeiriad yn 1704; addaswyd y Gweledigaetheu, a gyhoeddwyd gyntaf yn Llundain yn 1703, o fersiwn Saesneg Syr Roger L’Estrange o Sueños Quevedo, a rhoddant ddarluniau ffyrnig o ddrygau’r oes; mae’r llyfr yn glasur Cymraeg; ar yr wynebddalen mae Y Rhann Gyntaf; rhoddodd hefyd Holy Living Jeremy Taylor yn Gymraeg yn 1701, ac ysgrifennodd emynau.
Ar yr wynebddalen mae Y Rhann Gyntaf.FfynhonnellEllis Wynne ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed ar 7 Mawrth 1671 yn Lasynys Fawr ger Harlech; yng Ngholeg Iesu, Rhydychen, o 1692; ordeiniwyd yn offeiriad yn 1704; addaswyd y Gweledigaetheu, a gyhoeddwyd gyntaf yn Llundain yn 1703, o fersiwn Saesneg Syr Roger L’Estrange o Sueños Quevedo, a rhoddant ddarluniau ffyrnig o ddrygau’r oes; mae’r llyfr yn glasur Cymraeg; ar yr wynebddalen mae Y Rhann Gyntaf; rhoddodd hefyd Holy Living Jeremy Taylor yn Gymraeg yn 1701, ac ysgrifennodd emynau.

Ganed Wynne yn Lasynys Fawr ar 7 Mawrth 1671 ac aeth i Goleg Iesu, Rhydychen, yn 1692. Wedi ei ordeinio’n offeiriad yn 1704, gwasanaethodd Landanwg a Llanbedr, ac o 1711 Lanfair ger Harlech. Rhoddodd hefyd Holy Living Jeremy Taylor yn Gymraeg ac ysgrifennu emynau.FfynonellauEllis Wynne ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed ar 7 Mawrth 1671 yn Lasynys Fawr ger Harlech; yng Ngholeg Iesu, Rhydychen, o 1692; ordeiniwyd yn offeiriad yn 1704; addaswyd y Gweledigaetheu, a gyhoeddwyd gyntaf yn Llundain yn 1703, o fersiwn Saesneg Syr Roger L’Estrange o Sueños Quevedo, a rhoddant ddarluniau ffyrnig o ddrygau’r oes; mae’r llyfr yn glasur Cymraeg; ar yr wynebddalen mae Y Rhann Gyntaf; rhoddodd hefyd Holy Living Jeremy Taylor yn Gymraeg yn 1701, ac ysgrifennodd emynau.Wynne, Ellis (1670/1–1734), cleric, and author of an outstanding Welsh prose classic ↗Syr William Llewelyn Davies, Y Bywgraffiadur Cymreig, 1959 (Saesneg)Argraffwyd Gweledigaetheu y Bardd Cwsc gyntaf yn Llundain yn 1703; erbyn 1932 roedd o leiaf 32 argraffiad wedi ymddangos, ac o leiaf dri chyfieithiad Saesneg; bu Wynne yn dal Llandanwg gyda Llanbedr o 1705 hyd 1711, yna Llanfair ger Harlech o Orffennaf 1711 hyd ei farw ar 13 Gorffennaf 1734, ac fe’i claddwyd dan yr allor yno.
Bu farw ar 13 Gorffennaf 1734 ac mae’n gorwedd dan allor eglwys Llanfair.FfynhonnellWynne, Ellis (1670/1–1734), cleric, and author of an outstanding Welsh prose classic ↗Syr William Llewelyn Davies, Y Bywgraffiadur Cymreig, 1959 (Saesneg)Argraffwyd Gweledigaetheu y Bardd Cwsc gyntaf yn Llundain yn 1703; erbyn 1932 roedd o leiaf 32 argraffiad wedi ymddangos, ac o leiaf dri chyfieithiad Saesneg; bu Wynne yn dal Llandanwg gyda Llanbedr o 1705 hyd 1711, yna Llanfair ger Harlech o Orffennaf 1711 hyd ei farw ar 13 Gorffennaf 1734, ac fe’i claddwyd dan yr allor yno.

Roedd o leiaf 32 argraffiad wedi ymddangos erbyn 1932, ac fe’i rhoddwyd yn Saesneg o leiaf deirgwaith.FfynhonnellWynne, Ellis (1670/1–1734), cleric, and author of an outstanding Welsh prose classic ↗Syr William Llewelyn Davies, Y Bywgraffiadur Cymreig, 1959 (Saesneg)Argraffwyd Gweledigaetheu y Bardd Cwsc gyntaf yn Llundain yn 1703; erbyn 1932 roedd o leiaf 32 argraffiad wedi ymddangos, ac o leiaf dri chyfieithiad Saesneg; bu Wynne yn dal Llandanwg gyda Llanbedr o 1705 hyd 1711, yna Llanfair ger Harlech o Orffennaf 1711 hyd ei farw ar 13 Gorffennaf 1734, ac fe’i claddwyd dan yr allor yno.
Roedd Ellis Wynne yn fab i Edward Wynne, o deulu adnabyddus Glyn Cywarch, ac i’w wraig, a oedd wedi etifeddu’r Lasynys.FfynhonnellWynne, Ellis (1670/1 – 1734), cleric, and author of an outstanding Welsh prose classic ↗William Llewelyn Davies, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 7 Mawrth 1670/1 yn y Lasynys, ger Harlech, ym mhlwyf Llandanwg, Meirionnydd, mab Edward Wynne o deulu adnabyddus Glyn Cywarch, a’i wraig, a etifeddodd y Lasynys; aeth i Goleg Iesu, Rhydychen, ar 1 Mawrth 1691/2, ac mae tystiolaeth fwy diweddar yn awgrymu iddo raddio; mae digon o dystiolaeth ei fod yn ŵr o addysg uchel a diwylliant mawr; yn ôl traddodiad lleol astudiai’r gyfraith cyn i’w berthynas Humphrey Humphreys, esgob Bangor, ei berswadio i gymryd urddau eglwysig; urddwyd yn ddiacon ar 24 Rhagfyr ac yn offeiriad ar 31 Rhagfyr 1704; priododd yn gyntaf, yn 1698, Lowri Wynne o Foel-y-glo, a fu farw yn 1699, ac yn ail Lowri Lloyd o Hafod Lwyfog, Beddgelert, a bu iddynt naw o blant; periglor Llandanwg gyda Llanbedr o 1 Ionawr 1705; ym mis Tachwedd 1706 ysgrifennodd fod ei blwyfolion ac yntau’n daer am gael capel eto yn Harlech; o Orffennaf 1711 hyd ei farw periglor Llanfair ger Harlech; mae Gweledigaetheu y Bardd Cwsc, a argraffwyd gyntaf yn Llundain yn 1703, yn glasur rhyddiaith Gymraeg yr ymddangosodd o leiaf ddau ar bymtheg ar hugain o argraffiadau ohono erbyn 1932, gydag o leiaf dri chyfieithiad Saesneg; yn 1701 cyhoeddodd Rheol Buchedd Sanctaidd, cyfieithiad o Holy Living Jeremy Taylor, ac yn 1710 ei argraffiad o’r Llyfr Gweddi Gyffredin Cymraeg, lle yr ymddangosodd ei emyn enwocaf, ‘Myfi yw’r Adgyfodiad Mawr’; cyhoeddwyd rhagor o’i emynau a dwy garol blygain gan ei fab Edward yn 1755; bu farw 13 Gorffennaf 1734 a’i gladdu dan yr allor yn Llanfair. Roedd teulu Glyn Cywarch yn perthyn i Frogyntyn ger Croesoswallt, ac mae’r Lasynys ei hun yn ffermdy sylweddol rhwng Talsarnau a Harlech.FfynhonnellEllis Wynne ↗Wicipedia CymraegLlenor crefyddol a chyfieithydd (7 Mawrth 1671 – 13 Gorffennaf 1734), sy’n adnabyddus fel awdur Gweledigaethau y Bardd Cwsc, a ystyrir yn un o glasuron rhyddiaith Gymraeg; ganed yn y Lasynys, ffermdy sylweddol rhwng Talsarnau a Harlech, yn fab i Edward Wynne o blasdy Glyn Cywarch, o deulu o fân uchelwyr â chysylltiad â Brogyntyn ger Croesoswallt; brenhinwr pybyr; mae’n bosibl iddo gwrdd â’r athrylith Edward Lhuyd yn Rhydychen; rheithor Llanbedr a Llandanwg o 1705 a Llanfair ger Harlech o 1710; wedi ei ail briodas yn 1711 bu fyw yn y Lasynys weddill ei oes; y bardd cwsg, ychwanegiad Wynne ei hun at fodel Sbaenaidd Los Sueños Quevedo, sy’n cael tair gweledigaeth wrth deithio drwy’r byd, drwy Frenhinllys isaf Angau a thrwy uffern, dan arweiniad angel, a Meistr Cwsg a’i chwaer Hunllef; llyfr bwrlesg mewn Cymraeg naturiol.
Yn ôl traddodiad lleol astudiodd y gyfraith cyn i’w berthynas Humphrey Humphreys, esgob Bangor, ei berswadio i gymryd urddau eglwysig.FfynhonnellWynne, Ellis (1670/1 – 1734), cleric, and author of an outstanding Welsh prose classic ↗William Llewelyn Davies, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 7 Mawrth 1670/1 yn y Lasynys, ger Harlech, ym mhlwyf Llandanwg, Meirionnydd, mab Edward Wynne o deulu adnabyddus Glyn Cywarch, a’i wraig, a etifeddodd y Lasynys; aeth i Goleg Iesu, Rhydychen, ar 1 Mawrth 1691/2, ac mae tystiolaeth fwy diweddar yn awgrymu iddo raddio; mae digon o dystiolaeth ei fod yn ŵr o addysg uchel a diwylliant mawr; yn ôl traddodiad lleol astudiai’r gyfraith cyn i’w berthynas Humphrey Humphreys, esgob Bangor, ei berswadio i gymryd urddau eglwysig; urddwyd yn ddiacon ar 24 Rhagfyr ac yn offeiriad ar 31 Rhagfyr 1704; priododd yn gyntaf, yn 1698, Lowri Wynne o Foel-y-glo, a fu farw yn 1699, ac yn ail Lowri Lloyd o Hafod Lwyfog, Beddgelert, a bu iddynt naw o blant; periglor Llandanwg gyda Llanbedr o 1 Ionawr 1705; ym mis Tachwedd 1706 ysgrifennodd fod ei blwyfolion ac yntau’n daer am gael capel eto yn Harlech; o Orffennaf 1711 hyd ei farw periglor Llanfair ger Harlech; mae Gweledigaetheu y Bardd Cwsc, a argraffwyd gyntaf yn Llundain yn 1703, yn glasur rhyddiaith Gymraeg yr ymddangosodd o leiaf ddau ar bymtheg ar hugain o argraffiadau ohono erbyn 1932, gydag o leiaf dri chyfieithiad Saesneg; yn 1701 cyhoeddodd Rheol Buchedd Sanctaidd, cyfieithiad o Holy Living Jeremy Taylor, ac yn 1710 ei argraffiad o’r Llyfr Gweddi Gyffredin Cymraeg, lle yr ymddangosodd ei emyn enwocaf, ‘Myfi yw’r Adgyfodiad Mawr’; cyhoeddwyd rhagor o’i emynau a dwy garol blygain gan ei fab Edward yn 1755; bu farw 13 Gorffennaf 1734 a’i gladdu dan yr allor yn Llanfair. Mae digon o dystiolaeth ei fod yn ŵr o addysg uwch a diwylliant mawr, ac yn Rhydychen efallai iddo gwrdd â’r ysgolhaig mawr Edward Lhuyd.FfynonellauWynne, Ellis (1670/1 – 1734), cleric, and author of an outstanding Welsh prose classic ↗William Llewelyn Davies, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 7 Mawrth 1670/1 yn y Lasynys, ger Harlech, ym mhlwyf Llandanwg, Meirionnydd, mab Edward Wynne o deulu adnabyddus Glyn Cywarch, a’i wraig, a etifeddodd y Lasynys; aeth i Goleg Iesu, Rhydychen, ar 1 Mawrth 1691/2, ac mae tystiolaeth fwy diweddar yn awgrymu iddo raddio; mae digon o dystiolaeth ei fod yn ŵr o addysg uchel a diwylliant mawr; yn ôl traddodiad lleol astudiai’r gyfraith cyn i’w berthynas Humphrey Humphreys, esgob Bangor, ei berswadio i gymryd urddau eglwysig; urddwyd yn ddiacon ar 24 Rhagfyr ac yn offeiriad ar 31 Rhagfyr 1704; priododd yn gyntaf, yn 1698, Lowri Wynne o Foel-y-glo, a fu farw yn 1699, ac yn ail Lowri Lloyd o Hafod Lwyfog, Beddgelert, a bu iddynt naw o blant; periglor Llandanwg gyda Llanbedr o 1 Ionawr 1705; ym mis Tachwedd 1706 ysgrifennodd fod ei blwyfolion ac yntau’n daer am gael capel eto yn Harlech; o Orffennaf 1711 hyd ei farw periglor Llanfair ger Harlech; mae Gweledigaetheu y Bardd Cwsc, a argraffwyd gyntaf yn Llundain yn 1703, yn glasur rhyddiaith Gymraeg yr ymddangosodd o leiaf ddau ar bymtheg ar hugain o argraffiadau ohono erbyn 1932, gydag o leiaf dri chyfieithiad Saesneg; yn 1701 cyhoeddodd Rheol Buchedd Sanctaidd, cyfieithiad o Holy Living Jeremy Taylor, ac yn 1710 ei argraffiad o’r Llyfr Gweddi Gyffredin Cymraeg, lle yr ymddangosodd ei emyn enwocaf, ‘Myfi yw’r Adgyfodiad Mawr’; cyhoeddwyd rhagor o’i emynau a dwy garol blygain gan ei fab Edward yn 1755; bu farw 13 Gorffennaf 1734 a’i gladdu dan yr allor yn Llanfair.Ellis Wynne ↗Wicipedia CymraegLlenor crefyddol a chyfieithydd (7 Mawrth 1671 – 13 Gorffennaf 1734), sy’n adnabyddus fel awdur Gweledigaethau y Bardd Cwsc, a ystyrir yn un o glasuron rhyddiaith Gymraeg; ganed yn y Lasynys, ffermdy sylweddol rhwng Talsarnau a Harlech, yn fab i Edward Wynne o blasdy Glyn Cywarch, o deulu o fân uchelwyr â chysylltiad â Brogyntyn ger Croesoswallt; brenhinwr pybyr; mae’n bosibl iddo gwrdd â’r athrylith Edward Lhuyd yn Rhydychen; rheithor Llanbedr a Llandanwg o 1705 a Llanfair ger Harlech o 1710; wedi ei ail briodas yn 1711 bu fyw yn y Lasynys weddill ei oes; y bardd cwsg, ychwanegiad Wynne ei hun at fodel Sbaenaidd Los Sueños Quevedo, sy’n cael tair gweledigaeth wrth deithio drwy’r byd, drwy Frenhinllys isaf Angau a thrwy uffern, dan arweiniad angel, a Meistr Cwsg a’i chwaer Hunllef; llyfr bwrlesg mewn Cymraeg naturiol.
Ychwanegiad Wynne ei hun at y patrwm Sbaenaidd oedd y bardd cwsg ei hun.FfynhonnellEllis Wynne ↗Wicipedia CymraegLlenor crefyddol a chyfieithydd (7 Mawrth 1671 – 13 Gorffennaf 1734), sy’n adnabyddus fel awdur Gweledigaethau y Bardd Cwsc, a ystyrir yn un o glasuron rhyddiaith Gymraeg; ganed yn y Lasynys, ffermdy sylweddol rhwng Talsarnau a Harlech, yn fab i Edward Wynne o blasdy Glyn Cywarch, o deulu o fân uchelwyr â chysylltiad â Brogyntyn ger Croesoswallt; brenhinwr pybyr; mae’n bosibl iddo gwrdd â’r athrylith Edward Lhuyd yn Rhydychen; rheithor Llanbedr a Llandanwg o 1705 a Llanfair ger Harlech o 1710; wedi ei ail briodas yn 1711 bu fyw yn y Lasynys weddill ei oes; y bardd cwsg, ychwanegiad Wynne ei hun at fodel Sbaenaidd Los Sueños Quevedo, sy’n cael tair gweledigaeth wrth deithio drwy’r byd, drwy Frenhinllys isaf Angau a thrwy uffern, dan arweiniad angel, a Meistr Cwsg a’i chwaer Hunllef; llyfr bwrlesg mewn Cymraeg naturiol. Caiff dair gweledigaeth, o’r byd, o lys isaf Angau ac o Uffern, dan arweiniad angel, a Meistr Cwsg a’i chwaer Hunllef.FfynhonnellEllis Wynne ↗Wicipedia CymraegLlenor crefyddol a chyfieithydd (7 Mawrth 1671 – 13 Gorffennaf 1734), sy’n adnabyddus fel awdur Gweledigaethau y Bardd Cwsc, a ystyrir yn un o glasuron rhyddiaith Gymraeg; ganed yn y Lasynys, ffermdy sylweddol rhwng Talsarnau a Harlech, yn fab i Edward Wynne o blasdy Glyn Cywarch, o deulu o fân uchelwyr â chysylltiad â Brogyntyn ger Croesoswallt; brenhinwr pybyr; mae’n bosibl iddo gwrdd â’r athrylith Edward Lhuyd yn Rhydychen; rheithor Llanbedr a Llandanwg o 1705 a Llanfair ger Harlech o 1710; wedi ei ail briodas yn 1711 bu fyw yn y Lasynys weddill ei oes; y bardd cwsg, ychwanegiad Wynne ei hun at fodel Sbaenaidd Los Sueños Quevedo, sy’n cael tair gweledigaeth wrth deithio drwy’r byd, drwy Frenhinllys isaf Angau a thrwy uffern, dan arweiniad angel, a Meistr Cwsg a’i chwaer Hunllef; llyfr bwrlesg mewn Cymraeg naturiol. Llyfr bwrlesg ydyw, wedi’i ysgrifennu mewn Cymraeg naturiol, byw.FfynhonnellEllis Wynne ↗Wicipedia CymraegLlenor crefyddol a chyfieithydd (7 Mawrth 1671 – 13 Gorffennaf 1734), sy’n adnabyddus fel awdur Gweledigaethau y Bardd Cwsc, a ystyrir yn un o glasuron rhyddiaith Gymraeg; ganed yn y Lasynys, ffermdy sylweddol rhwng Talsarnau a Harlech, yn fab i Edward Wynne o blasdy Glyn Cywarch, o deulu o fân uchelwyr â chysylltiad â Brogyntyn ger Croesoswallt; brenhinwr pybyr; mae’n bosibl iddo gwrdd â’r athrylith Edward Lhuyd yn Rhydychen; rheithor Llanbedr a Llandanwg o 1705 a Llanfair ger Harlech o 1710; wedi ei ail briodas yn 1711 bu fyw yn y Lasynys weddill ei oes; y bardd cwsg, ychwanegiad Wynne ei hun at fodel Sbaenaidd Los Sueños Quevedo, sy’n cael tair gweledigaeth wrth deithio drwy’r byd, drwy Frenhinllys isaf Angau a thrwy uffern, dan arweiniad angel, a Meistr Cwsg a’i chwaer Hunllef; llyfr bwrlesg mewn Cymraeg naturiol.
Roedd Wynne yn offeiriad plwyf gofalus. Ym mis Tachwedd 1706 ysgrifennodd fod ei blwyfolion ac yntau yn ‘extreamly desirous of a Chappell again at Harlech’, yn awyddus iawn i gael capel eto yn Harlech.FfynhonnellWynne, Ellis (1670/1 – 1734), cleric, and author of an outstanding Welsh prose classic ↗William Llewelyn Davies, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 7 Mawrth 1670/1 yn y Lasynys, ger Harlech, ym mhlwyf Llandanwg, Meirionnydd, mab Edward Wynne o deulu adnabyddus Glyn Cywarch, a’i wraig, a etifeddodd y Lasynys; aeth i Goleg Iesu, Rhydychen, ar 1 Mawrth 1691/2, ac mae tystiolaeth fwy diweddar yn awgrymu iddo raddio; mae digon o dystiolaeth ei fod yn ŵr o addysg uchel a diwylliant mawr; yn ôl traddodiad lleol astudiai’r gyfraith cyn i’w berthynas Humphrey Humphreys, esgob Bangor, ei berswadio i gymryd urddau eglwysig; urddwyd yn ddiacon ar 24 Rhagfyr ac yn offeiriad ar 31 Rhagfyr 1704; priododd yn gyntaf, yn 1698, Lowri Wynne o Foel-y-glo, a fu farw yn 1699, ac yn ail Lowri Lloyd o Hafod Lwyfog, Beddgelert, a bu iddynt naw o blant; periglor Llandanwg gyda Llanbedr o 1 Ionawr 1705; ym mis Tachwedd 1706 ysgrifennodd fod ei blwyfolion ac yntau’n daer am gael capel eto yn Harlech; o Orffennaf 1711 hyd ei farw periglor Llanfair ger Harlech; mae Gweledigaetheu y Bardd Cwsc, a argraffwyd gyntaf yn Llundain yn 1703, yn glasur rhyddiaith Gymraeg yr ymddangosodd o leiaf ddau ar bymtheg ar hugain o argraffiadau ohono erbyn 1932, gydag o leiaf dri chyfieithiad Saesneg; yn 1701 cyhoeddodd Rheol Buchedd Sanctaidd, cyfieithiad o Holy Living Jeremy Taylor, ac yn 1710 ei argraffiad o’r Llyfr Gweddi Gyffredin Cymraeg, lle yr ymddangosodd ei emyn enwocaf, ‘Myfi yw’r Adgyfodiad Mawr’; cyhoeddwyd rhagor o’i emynau a dwy garol blygain gan ei fab Edward yn 1755; bu farw 13 Gorffennaf 1734 a’i gladdu dan yr allor yn Llanfair.
Yn 1698 priododd Lowri Wynne o Foel-y-glo, a fu farw yn 1699. Ei ail wraig oedd Lowri Lloyd o Hafod Lwyfog, Beddgelert, a chawsant naw o blant.FfynhonnellWynne, Ellis (1670/1 – 1734), cleric, and author of an outstanding Welsh prose classic ↗William Llewelyn Davies, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 7 Mawrth 1670/1 yn y Lasynys, ger Harlech, ym mhlwyf Llandanwg, Meirionnydd, mab Edward Wynne o deulu adnabyddus Glyn Cywarch, a’i wraig, a etifeddodd y Lasynys; aeth i Goleg Iesu, Rhydychen, ar 1 Mawrth 1691/2, ac mae tystiolaeth fwy diweddar yn awgrymu iddo raddio; mae digon o dystiolaeth ei fod yn ŵr o addysg uchel a diwylliant mawr; yn ôl traddodiad lleol astudiai’r gyfraith cyn i’w berthynas Humphrey Humphreys, esgob Bangor, ei berswadio i gymryd urddau eglwysig; urddwyd yn ddiacon ar 24 Rhagfyr ac yn offeiriad ar 31 Rhagfyr 1704; priododd yn gyntaf, yn 1698, Lowri Wynne o Foel-y-glo, a fu farw yn 1699, ac yn ail Lowri Lloyd o Hafod Lwyfog, Beddgelert, a bu iddynt naw o blant; periglor Llandanwg gyda Llanbedr o 1 Ionawr 1705; ym mis Tachwedd 1706 ysgrifennodd fod ei blwyfolion ac yntau’n daer am gael capel eto yn Harlech; o Orffennaf 1711 hyd ei farw periglor Llanfair ger Harlech; mae Gweledigaetheu y Bardd Cwsc, a argraffwyd gyntaf yn Llundain yn 1703, yn glasur rhyddiaith Gymraeg yr ymddangosodd o leiaf ddau ar bymtheg ar hugain o argraffiadau ohono erbyn 1932, gydag o leiaf dri chyfieithiad Saesneg; yn 1701 cyhoeddodd Rheol Buchedd Sanctaidd, cyfieithiad o Holy Living Jeremy Taylor, ac yn 1710 ei argraffiad o’r Llyfr Gweddi Gyffredin Cymraeg, lle yr ymddangosodd ei emyn enwocaf, ‘Myfi yw’r Adgyfodiad Mawr’; cyhoeddwyd rhagor o’i emynau a dwy garol blygain gan ei fab Edward yn 1755; bu farw 13 Gorffennaf 1734 a’i gladdu dan yr allor yn Llanfair. Wedi’i ail briodas, yn 1711, bu’n byw yn y Lasynys weddill ei oes.FfynhonnellEllis Wynne ↗Wicipedia CymraegLlenor crefyddol a chyfieithydd (7 Mawrth 1671 – 13 Gorffennaf 1734), sy’n adnabyddus fel awdur Gweledigaethau y Bardd Cwsc, a ystyrir yn un o glasuron rhyddiaith Gymraeg; ganed yn y Lasynys, ffermdy sylweddol rhwng Talsarnau a Harlech, yn fab i Edward Wynne o blasdy Glyn Cywarch, o deulu o fân uchelwyr â chysylltiad â Brogyntyn ger Croesoswallt; brenhinwr pybyr; mae’n bosibl iddo gwrdd â’r athrylith Edward Lhuyd yn Rhydychen; rheithor Llanbedr a Llandanwg o 1705 a Llanfair ger Harlech o 1710; wedi ei ail briodas yn 1711 bu fyw yn y Lasynys weddill ei oes; y bardd cwsg, ychwanegiad Wynne ei hun at fodel Sbaenaidd Los Sueños Quevedo, sy’n cael tair gweledigaeth wrth deithio drwy’r byd, drwy Frenhinllys isaf Angau a thrwy uffern, dan arweiniad angel, a Meistr Cwsg a’i chwaer Hunllef; llyfr bwrlesg mewn Cymraeg naturiol.
Daeth ei gyfieithiad o Holy Living Jeremy Taylor allan yn 1701 fel Rheol Buchedd Sanctaidd.FfynhonnellWynne, Ellis (1670/1 – 1734), cleric, and author of an outstanding Welsh prose classic ↗William Llewelyn Davies, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 7 Mawrth 1670/1 yn y Lasynys, ger Harlech, ym mhlwyf Llandanwg, Meirionnydd, mab Edward Wynne o deulu adnabyddus Glyn Cywarch, a’i wraig, a etifeddodd y Lasynys; aeth i Goleg Iesu, Rhydychen, ar 1 Mawrth 1691/2, ac mae tystiolaeth fwy diweddar yn awgrymu iddo raddio; mae digon o dystiolaeth ei fod yn ŵr o addysg uchel a diwylliant mawr; yn ôl traddodiad lleol astudiai’r gyfraith cyn i’w berthynas Humphrey Humphreys, esgob Bangor, ei berswadio i gymryd urddau eglwysig; urddwyd yn ddiacon ar 24 Rhagfyr ac yn offeiriad ar 31 Rhagfyr 1704; priododd yn gyntaf, yn 1698, Lowri Wynne o Foel-y-glo, a fu farw yn 1699, ac yn ail Lowri Lloyd o Hafod Lwyfog, Beddgelert, a bu iddynt naw o blant; periglor Llandanwg gyda Llanbedr o 1 Ionawr 1705; ym mis Tachwedd 1706 ysgrifennodd fod ei blwyfolion ac yntau’n daer am gael capel eto yn Harlech; o Orffennaf 1711 hyd ei farw periglor Llanfair ger Harlech; mae Gweledigaetheu y Bardd Cwsc, a argraffwyd gyntaf yn Llundain yn 1703, yn glasur rhyddiaith Gymraeg yr ymddangosodd o leiaf ddau ar bymtheg ar hugain o argraffiadau ohono erbyn 1932, gydag o leiaf dri chyfieithiad Saesneg; yn 1701 cyhoeddodd Rheol Buchedd Sanctaidd, cyfieithiad o Holy Living Jeremy Taylor, ac yn 1710 ei argraffiad o’r Llyfr Gweddi Gyffredin Cymraeg, lle yr ymddangosodd ei emyn enwocaf, ‘Myfi yw’r Adgyfodiad Mawr’; cyhoeddwyd rhagor o’i emynau a dwy garol blygain gan ei fab Edward yn 1755; bu farw 13 Gorffennaf 1734 a’i gladdu dan yr allor yn Llanfair. Yn 1710 golygodd y Llyfr Gweddi Gyffredin Cymraeg, ac ynddo yr ymddangosodd ei emyn enwocaf, ‘Myfi yw’r Adgyfodiad Mawr’.FfynhonnellWynne, Ellis (1670/1 – 1734), cleric, and author of an outstanding Welsh prose classic ↗William Llewelyn Davies, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 7 Mawrth 1670/1 yn y Lasynys, ger Harlech, ym mhlwyf Llandanwg, Meirionnydd, mab Edward Wynne o deulu adnabyddus Glyn Cywarch, a’i wraig, a etifeddodd y Lasynys; aeth i Goleg Iesu, Rhydychen, ar 1 Mawrth 1691/2, ac mae tystiolaeth fwy diweddar yn awgrymu iddo raddio; mae digon o dystiolaeth ei fod yn ŵr o addysg uchel a diwylliant mawr; yn ôl traddodiad lleol astudiai’r gyfraith cyn i’w berthynas Humphrey Humphreys, esgob Bangor, ei berswadio i gymryd urddau eglwysig; urddwyd yn ddiacon ar 24 Rhagfyr ac yn offeiriad ar 31 Rhagfyr 1704; priododd yn gyntaf, yn 1698, Lowri Wynne o Foel-y-glo, a fu farw yn 1699, ac yn ail Lowri Lloyd o Hafod Lwyfog, Beddgelert, a bu iddynt naw o blant; periglor Llandanwg gyda Llanbedr o 1 Ionawr 1705; ym mis Tachwedd 1706 ysgrifennodd fod ei blwyfolion ac yntau’n daer am gael capel eto yn Harlech; o Orffennaf 1711 hyd ei farw periglor Llanfair ger Harlech; mae Gweledigaetheu y Bardd Cwsc, a argraffwyd gyntaf yn Llundain yn 1703, yn glasur rhyddiaith Gymraeg yr ymddangosodd o leiaf ddau ar bymtheg ar hugain o argraffiadau ohono erbyn 1932, gydag o leiaf dri chyfieithiad Saesneg; yn 1701 cyhoeddodd Rheol Buchedd Sanctaidd, cyfieithiad o Holy Living Jeremy Taylor, ac yn 1710 ei argraffiad o’r Llyfr Gweddi Gyffredin Cymraeg, lle yr ymddangosodd ei emyn enwocaf, ‘Myfi yw’r Adgyfodiad Mawr’; cyhoeddwyd rhagor o’i emynau a dwy garol blygain gan ei fab Edward yn 1755; bu farw 13 Gorffennaf 1734 a’i gladdu dan yr allor yn Llanfair. Cyhoeddwyd rhagor o’i emynau, gyda dwy garol plygain, gan ei fab Edward yn 1755.FfynhonnellWynne, Ellis (1670/1 – 1734), cleric, and author of an outstanding Welsh prose classic ↗William Llewelyn Davies, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 7 Mawrth 1670/1 yn y Lasynys, ger Harlech, ym mhlwyf Llandanwg, Meirionnydd, mab Edward Wynne o deulu adnabyddus Glyn Cywarch, a’i wraig, a etifeddodd y Lasynys; aeth i Goleg Iesu, Rhydychen, ar 1 Mawrth 1691/2, ac mae tystiolaeth fwy diweddar yn awgrymu iddo raddio; mae digon o dystiolaeth ei fod yn ŵr o addysg uchel a diwylliant mawr; yn ôl traddodiad lleol astudiai’r gyfraith cyn i’w berthynas Humphrey Humphreys, esgob Bangor, ei berswadio i gymryd urddau eglwysig; urddwyd yn ddiacon ar 24 Rhagfyr ac yn offeiriad ar 31 Rhagfyr 1704; priododd yn gyntaf, yn 1698, Lowri Wynne o Foel-y-glo, a fu farw yn 1699, ac yn ail Lowri Lloyd o Hafod Lwyfog, Beddgelert, a bu iddynt naw o blant; periglor Llandanwg gyda Llanbedr o 1 Ionawr 1705; ym mis Tachwedd 1706 ysgrifennodd fod ei blwyfolion ac yntau’n daer am gael capel eto yn Harlech; o Orffennaf 1711 hyd ei farw periglor Llanfair ger Harlech; mae Gweledigaetheu y Bardd Cwsc, a argraffwyd gyntaf yn Llundain yn 1703, yn glasur rhyddiaith Gymraeg yr ymddangosodd o leiaf ddau ar bymtheg ar hugain o argraffiadau ohono erbyn 1932, gydag o leiaf dri chyfieithiad Saesneg; yn 1701 cyhoeddodd Rheol Buchedd Sanctaidd, cyfieithiad o Holy Living Jeremy Taylor, ac yn 1710 ei argraffiad o’r Llyfr Gweddi Gyffredin Cymraeg, lle yr ymddangosodd ei emyn enwocaf, ‘Myfi yw’r Adgyfodiad Mawr’; cyhoeddwyd rhagor o’i emynau a dwy garol blygain gan ei fab Edward yn 1755; bu farw 13 Gorffennaf 1734 a’i gladdu dan yr allor yn Llanfair.
Mae’r Lasynys Fawr, man geni a chartref Ellis Wynne, yn adeilad rhestredig. Mae’r brif ran, mae’n debyg, o ddechrau’r ail ganrif ar bymtheg, wedi’i chodi o garreg leol yn erbyn brigiad o graig, gyda’r ystafelloedd byw ar y llawr cyntaf.FfynhonnellY Lasynys Fawr, Harlech (listed building 4769) ↗Cofnod adeilad rhestredig Cadw (Saesneg)Rhestredig Gradd II ar 28 Ebrill 1952; man geni a chartref y clerigwr, awdur a chyfieithydd Ellis Wynne (1670–1734); mae’r brif ran siâp L yn perthyn, mae’n debyg, i ddechrau’r 17eg ganrif, gyda bloc a ychwanegwyd ddechrau’r 18fed ganrif; wedi’i godi o rwbel lleol yn erbyn brigiad o graig, gyda’r prif ystafelloedd byw ar y llawr cyntaf; yn y parlwr ar y llawr cyntaf mae paneli mawr, pilastrau rhychog a chilfach fwaog gyda phennau angylion asgellog wedi’u paentio; mae cwpwrdd derw o ddechrau’r 18fed ganrif yn dal gwely plyg; mae llechen wrth y fynedfa yn nodi adferiad ac agoriad cynharach yn 1922; mae’r tŷ wedi’i adfer yn helaeth yn ddiweddar. Yn y parlwr mae paneli, pilastrau rhychog a chilfach fwaog wedi’i phaentio â phennau angylion asgellog.FfynhonnellY Lasynys Fawr, Harlech (listed building 4769) ↗Cofnod adeilad rhestredig Cadw (Saesneg)Rhestredig Gradd II ar 28 Ebrill 1952; man geni a chartref y clerigwr, awdur a chyfieithydd Ellis Wynne (1670–1734); mae’r brif ran siâp L yn perthyn, mae’n debyg, i ddechrau’r 17eg ganrif, gyda bloc a ychwanegwyd ddechrau’r 18fed ganrif; wedi’i godi o rwbel lleol yn erbyn brigiad o graig, gyda’r prif ystafelloedd byw ar y llawr cyntaf; yn y parlwr ar y llawr cyntaf mae paneli mawr, pilastrau rhychog a chilfach fwaog gyda phennau angylion asgellog wedi’u paentio; mae cwpwrdd derw o ddechrau’r 18fed ganrif yn dal gwely plyg; mae llechen wrth y fynedfa yn nodi adferiad ac agoriad cynharach yn 1922; mae’r tŷ wedi’i adfer yn helaeth yn ddiweddar. Mae llechen wrth y drws yn nodi ei hadfer a’i hagor yn 1922, ac mae’r tŷ wedi’i adfer yn ofalus eto yn ddiweddar.FfynhonnellY Lasynys Fawr, Harlech (listed building 4769) ↗Cofnod adeilad rhestredig Cadw (Saesneg)Rhestredig Gradd II ar 28 Ebrill 1952; man geni a chartref y clerigwr, awdur a chyfieithydd Ellis Wynne (1670–1734); mae’r brif ran siâp L yn perthyn, mae’n debyg, i ddechrau’r 17eg ganrif, gyda bloc a ychwanegwyd ddechrau’r 18fed ganrif; wedi’i godi o rwbel lleol yn erbyn brigiad o graig, gyda’r prif ystafelloedd byw ar y llawr cyntaf; yn y parlwr ar y llawr cyntaf mae paneli mawr, pilastrau rhychog a chilfach fwaog gyda phennau angylion asgellog wedi’u paentio; mae cwpwrdd derw o ddechrau’r 18fed ganrif yn dal gwely plyg; mae llechen wrth y fynedfa yn nodi adferiad ac agoriad cynharach yn 1922; mae’r tŷ wedi’i adfer yn helaeth yn ddiweddar.
Ffynonellau a darllen pellach
Y clerigwr o Feirionnydd y mae ei Weledigaetheu y Bardd Cwsc (1703) yn un o glasuron mawr rhyddiaith Gymraeg.
Ellis WynneMae Stephen Hughes yn cyhoeddi penillion y Ficer Rhys Prichard fel Canwyll y Cymry, un o’r llyfrau Cymraeg a ddarllenwyd fwyaf am ddwy ganrif.
Canwyll y CymryMae Crynwyr o Gymru sy’n ffoi rhag erledigaeth yn ymgartrefu ym Mhensylfania. Mae enwau lleoedd fel Bryn Mawr a Merion yn dal i nodi’r tir a brynwyd ganddynt.
Y Tir CymreigMae Archaeologia Britannica Edward Lhuyd yn dangos bod Cymraeg, Llydaweg, Cernyweg, Gwyddeleg a Gaeleg yn un teulu o ieithoedd.
Lhuyd yn dangos bod gan y Gymraeg chwaer-ieithoeddMae Theophilus Evans yn cyhoeddi Drych y Prif Oesoedd, hanes balch y Cymry a ddarllenwyd am genedlaethau.
Drych y Prif OesoeddYsgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf