Ar 27 Mehefin 1571 rhoddodd y Frenhines Elisabeth I siarter i goleg newydd yn Rhydychen, Coleg Iesu. Fe’i sefydlwyd ar gais Hugh Price, eglwyswr o Aberhonddu, a fynnai roi ei ystad i gynnal ysgolheigion o Gymru.FfynhonnellJesus College, Oxford ↗Wikipedia (Saesneg)Sefydlwyd drwy siarter frenhinol Elisabeth I ar 27 Mehefin 1571; gofynnodd Hugh Price, eglwyswr o Aberhonddu, i’r frenhines am goleg er mwyn rhoi ei ystad at gynnal ysgolheigion o Gymru; gelwir ef yn aml yn ‘goleg y Cymry’, a dyma oedd pinacl uchelgais ysgolheigaidd dynion ifanc Cymru; o 1571 hyd 1915 dim ond un pennaeth nad oedd yn Gymro neu o dras Gymreig; ei Athro Celteg Iesu yw’r unig gadair o’r fath mewn prifysgol yn Lloegr; i’r coleg y perthyn Llyfr Coch Hergest; cyhoeddodd David Powel, y credir mai ef oedd ei raddedig cyntaf, yr hanes printiedig cyntaf o Gymru yn 1584.
| Sefydlwyd | 27 Mehefin 1571 |
|---|---|
| Sylfaenydd | Hugh Price o Aberhonddu |
| Fe’i gelwir | Coleg y Cymry |

Coleg y Cymry#
O’r cychwyn Cymry oedd y rhan fwyaf o’i fyfyrwyr. Daeth yn binacl uchelgais ysgolheigaidd dynion ifanc Cymru, ac o 1571 hyd 1915 roedd pob pennaeth ond un yn Gymro neu o dras Gymreig. Fe’i gelwir yn aml yn goleg y Cymry o hyd.FfynhonnellJesus College, Oxford ↗Wikipedia (Saesneg)Sefydlwyd drwy siarter frenhinol Elisabeth I ar 27 Mehefin 1571; gofynnodd Hugh Price, eglwyswr o Aberhonddu, i’r frenhines am goleg er mwyn rhoi ei ystad at gynnal ysgolheigion o Gymru; gelwir ef yn aml yn ‘goleg y Cymry’, a dyma oedd pinacl uchelgais ysgolheigaidd dynion ifanc Cymru; o 1571 hyd 1915 dim ond un pennaeth nad oedd yn Gymro neu o dras Gymreig; ei Athro Celteg Iesu yw’r unig gadair o’r fath mewn prifysgol yn Lloegr; i’r coleg y perthyn Llyfr Coch Hergest; cyhoeddodd David Powel, y credir mai ef oedd ei raddedig cyntaf, yr hanes printiedig cyntaf o Gymru yn 1584.
Credir mai ei raddedig cyntaf oedd David Powel, a gyhoeddodd yn 1584 yr hanes printiedig cyntaf o Gymru.FfynonellauJesus College, Oxford ↗Wikipedia (Saesneg)Sefydlwyd drwy siarter frenhinol Elisabeth I ar 27 Mehefin 1571; gofynnodd Hugh Price, eglwyswr o Aberhonddu, i’r frenhines am goleg er mwyn rhoi ei ystad at gynnal ysgolheigion o Gymru; gelwir ef yn aml yn ‘goleg y Cymry’, a dyma oedd pinacl uchelgais ysgolheigaidd dynion ifanc Cymru; o 1571 hyd 1915 dim ond un pennaeth nad oedd yn Gymro neu o dras Gymreig; ei Athro Celteg Iesu yw’r unig gadair o’r fath mewn prifysgol yn Lloegr; i’r coleg y perthyn Llyfr Coch Hergest; cyhoeddodd David Powel, y credir mai ef oedd ei raddedig cyntaf, yr hanes printiedig cyntaf o Gymru yn 1584.David Powel ↗Wikipedia (Saesneg)Aeth Powel (c. 1549/52–1598), ficer Rhiwabon, i Goleg Iesu pan sefydlwyd ef, a chredir mai ef oedd raddedig cyntaf y coleg; cymerodd gyfieithiad Saesneg Humphrey Llwyd o’r croniclau Cymraeg canoloesol a’i ehangu yn The Historie of Cambria, now called Wales (1584), yr hanes printiedig cyntaf o Gymru; lledaenodd y llyfr yr hanes i Fadog gyrraedd America tua 1170, hanes a ddefnyddiwyd i gyfiawnhau ymwthio Lloegr i diroedd Sbaen yn America, fel yn Discourse on Western Planting Hakluyt; golygodd hefyd Daith a Disgrifiad Gerallt Gymro.
Trysorau Cymru#
Mae’r coleg yn berchen ar rai o lawysgrifau Cymraeg mwyaf, Llyfr Coch Hergest yn eu plith, ac mae ei Athro Celteg Iesu, cadair a ddaliwyd unwaith gan Syr John Rhŷs, yn unig gadair o’i bath mewn prifysgol yn Lloegr.FfynhonnellJesus College, Oxford ↗Wikipedia (Saesneg)Sefydlwyd drwy siarter frenhinol Elisabeth I ar 27 Mehefin 1571; gofynnodd Hugh Price, eglwyswr o Aberhonddu, i’r frenhines am goleg er mwyn rhoi ei ystad at gynnal ysgolheigion o Gymru; gelwir ef yn aml yn ‘goleg y Cymry’, a dyma oedd pinacl uchelgais ysgolheigaidd dynion ifanc Cymru; o 1571 hyd 1915 dim ond un pennaeth nad oedd yn Gymro neu o dras Gymreig; ei Athro Celteg Iesu yw’r unig gadair o’r fath mewn prifysgol yn Lloegr; i’r coleg y perthyn Llyfr Coch Hergest; cyhoeddodd David Powel, y credir mai ef oedd ei raddedig cyntaf, yr hanes printiedig cyntaf o Gymru yn 1584.
Sefydliad y Frenhines Elisabeth#
Ei enw llawn yw Jesus College in the University of Oxford of Queen Elizabeth’s Foundation. Saif rhwng Turl Street, Ship Street, Cornmarket Street a Market Street.FfynhonnellJesus College, Oxford ↗Wikipedia (Saesneg)Yn llawn, Jesus College in the University of Oxford of Queen Elizabeth’s Foundation, rhwng Turl Street, Ship Street, Cornmarket Street a Market Street; y coleg Protestannaidd cyntaf yn Rhydychen a’r unig un o deyrnasiad Elisabeth, a’r coleg newydd cyntaf yn Rhydychen er 1555; enwodd y siarter brifathro, David Lewis, wyth cymrawd, wyth ysgolor ac wyth comisiynydd, Hugh Price yn eu plith, a rhoddodd i’r coleg dir ac adeiladau White Hall; ar sail cymynrodd addawedig o £60 y flwyddyn cafodd Price yr hawl i benodi’r prifathro, y cymrodyr a’r ysgolorion, a thalodd am adeiladu cynnar yn y cwad blaen; bu farw yn 1574; gwariodd Eubule Thelwall o Ruthun, prifathro o 1621, £5,000 o’i arian ei hun ar y neuadd a’r capel a’i alw’n ail sylfaenydd; bu farw ar 8 Hydref 1630 ac fe’i claddwyd yn y capel; sicrhaodd Leoline Jenkins, prifathro o 1661 hyd 1673, ddyfodol y coleg; yn 1713 gadawodd Edmund Meyricke ysgoloriaethau i fyfyrwyr o ogledd Cymru, sydd bellach yn agored i bob myfyriwr o Gymro; agorwyd Adeiladau’r Hen Aelodau ym mlwyddyn y pedwar canmlwyddiant, 1971; yn 1974 roedd Jesus ymhlith y pum coleg dynion cyntaf i dderbyn merched; ymhlith ei hen aelodau mae T. E. Lawrence a Harold Wilson; gofynnodd Price am y coleg er mwyn cynnal ‘rhai o ysgolheigion Cymru i’w hyfforddi mewn llên dda’; mae’r cwad cyntaf yn dyddio o’r unfed ganrif ar bymtheg a dechrau’r ail ganrif ar bymtheg, yr ail o tua 1640 hyd tua 1713, y trydydd o tua 1906, a gorffennwyd pedwerydd yn 2021; cododd Francis Mansell, prifathro o 1630, ddwy res o ystafelloedd i ddenu meibion teuluoedd bonedd Cymru; o 1907 hyd 1947 roedd gan y coleg ei labordai gwyddoniaeth ei hun, a enwyd ar ôl Syr Leoline Jenkins, a fwriadwyd hefyd i ddenu graddedigion Prifysgol Cymru i ymchwilio yn Rhydychen. Hwn oedd y coleg Protestannaidd cyntaf yn Rhydychen, yr unig un o deyrnasiad Elisabeth, a’r coleg newydd cyntaf yn Rhydychen er 1555.FfynhonnellJesus College, Oxford ↗Wikipedia (Saesneg)Yn llawn, Jesus College in the University of Oxford of Queen Elizabeth’s Foundation, rhwng Turl Street, Ship Street, Cornmarket Street a Market Street; y coleg Protestannaidd cyntaf yn Rhydychen a’r unig un o deyrnasiad Elisabeth, a’r coleg newydd cyntaf yn Rhydychen er 1555; enwodd y siarter brifathro, David Lewis, wyth cymrawd, wyth ysgolor ac wyth comisiynydd, Hugh Price yn eu plith, a rhoddodd i’r coleg dir ac adeiladau White Hall; ar sail cymynrodd addawedig o £60 y flwyddyn cafodd Price yr hawl i benodi’r prifathro, y cymrodyr a’r ysgolorion, a thalodd am adeiladu cynnar yn y cwad blaen; bu farw yn 1574; gwariodd Eubule Thelwall o Ruthun, prifathro o 1621, £5,000 o’i arian ei hun ar y neuadd a’r capel a’i alw’n ail sylfaenydd; bu farw ar 8 Hydref 1630 ac fe’i claddwyd yn y capel; sicrhaodd Leoline Jenkins, prifathro o 1661 hyd 1673, ddyfodol y coleg; yn 1713 gadawodd Edmund Meyricke ysgoloriaethau i fyfyrwyr o ogledd Cymru, sydd bellach yn agored i bob myfyriwr o Gymro; agorwyd Adeiladau’r Hen Aelodau ym mlwyddyn y pedwar canmlwyddiant, 1971; yn 1974 roedd Jesus ymhlith y pum coleg dynion cyntaf i dderbyn merched; ymhlith ei hen aelodau mae T. E. Lawrence a Harold Wilson; gofynnodd Price am y coleg er mwyn cynnal ‘rhai o ysgolheigion Cymru i’w hyfforddi mewn llên dda’; mae’r cwad cyntaf yn dyddio o’r unfed ganrif ar bymtheg a dechrau’r ail ganrif ar bymtheg, yr ail o tua 1640 hyd tua 1713, y trydydd o tua 1906, a gorffennwyd pedwerydd yn 2021; cododd Francis Mansell, prifathro o 1630, ddwy res o ystafelloedd i ddenu meibion teuluoedd bonedd Cymru; o 1907 hyd 1947 roedd gan y coleg ei labordai gwyddoniaeth ei hun, a enwyd ar ôl Syr Leoline Jenkins, a fwriadwyd hefyd i ddenu graddedigion Prifysgol Cymru i ymchwilio yn Rhydychen.
Yr aelodau cyntaf#
Enwodd y siarter brifathro, David Lewis, gydag wyth cymrawd, wyth ysgolor ac wyth comisiynydd, Hugh Price yn eu plith. Rhoddodd i’r coleg dir ac adeiladau White Hall.FfynhonnellJesus College, Oxford ↗Wikipedia (Saesneg)Yn llawn, Jesus College in the University of Oxford of Queen Elizabeth’s Foundation, rhwng Turl Street, Ship Street, Cornmarket Street a Market Street; y coleg Protestannaidd cyntaf yn Rhydychen a’r unig un o deyrnasiad Elisabeth, a’r coleg newydd cyntaf yn Rhydychen er 1555; enwodd y siarter brifathro, David Lewis, wyth cymrawd, wyth ysgolor ac wyth comisiynydd, Hugh Price yn eu plith, a rhoddodd i’r coleg dir ac adeiladau White Hall; ar sail cymynrodd addawedig o £60 y flwyddyn cafodd Price yr hawl i benodi’r prifathro, y cymrodyr a’r ysgolorion, a thalodd am adeiladu cynnar yn y cwad blaen; bu farw yn 1574; gwariodd Eubule Thelwall o Ruthun, prifathro o 1621, £5,000 o’i arian ei hun ar y neuadd a’r capel a’i alw’n ail sylfaenydd; bu farw ar 8 Hydref 1630 ac fe’i claddwyd yn y capel; sicrhaodd Leoline Jenkins, prifathro o 1661 hyd 1673, ddyfodol y coleg; yn 1713 gadawodd Edmund Meyricke ysgoloriaethau i fyfyrwyr o ogledd Cymru, sydd bellach yn agored i bob myfyriwr o Gymro; agorwyd Adeiladau’r Hen Aelodau ym mlwyddyn y pedwar canmlwyddiant, 1971; yn 1974 roedd Jesus ymhlith y pum coleg dynion cyntaf i dderbyn merched; ymhlith ei hen aelodau mae T. E. Lawrence a Harold Wilson; gofynnodd Price am y coleg er mwyn cynnal ‘rhai o ysgolheigion Cymru i’w hyfforddi mewn llên dda’; mae’r cwad cyntaf yn dyddio o’r unfed ganrif ar bymtheg a dechrau’r ail ganrif ar bymtheg, yr ail o tua 1640 hyd tua 1713, y trydydd o tua 1906, a gorffennwyd pedwerydd yn 2021; cododd Francis Mansell, prifathro o 1630, ddwy res o ystafelloedd i ddenu meibion teuluoedd bonedd Cymru; o 1907 hyd 1947 roedd gan y coleg ei labordai gwyddoniaeth ei hun, a enwyd ar ôl Syr Leoline Jenkins, a fwriadwyd hefyd i ddenu graddedigion Prifysgol Cymru i ymchwilio yn Rhydychen. Roedd Price wedi gofyn am y coleg er mwyn cynnal ‘rhai o ysgolheigion Cymru i’w hyfforddi mewn llên dda’.FfynhonnellJesus College, Oxford ↗Wikipedia (Saesneg)Yn llawn, Jesus College in the University of Oxford of Queen Elizabeth’s Foundation, rhwng Turl Street, Ship Street, Cornmarket Street a Market Street; y coleg Protestannaidd cyntaf yn Rhydychen a’r unig un o deyrnasiad Elisabeth, a’r coleg newydd cyntaf yn Rhydychen er 1555; enwodd y siarter brifathro, David Lewis, wyth cymrawd, wyth ysgolor ac wyth comisiynydd, Hugh Price yn eu plith, a rhoddodd i’r coleg dir ac adeiladau White Hall; ar sail cymynrodd addawedig o £60 y flwyddyn cafodd Price yr hawl i benodi’r prifathro, y cymrodyr a’r ysgolorion, a thalodd am adeiladu cynnar yn y cwad blaen; bu farw yn 1574; gwariodd Eubule Thelwall o Ruthun, prifathro o 1621, £5,000 o’i arian ei hun ar y neuadd a’r capel a’i alw’n ail sylfaenydd; bu farw ar 8 Hydref 1630 ac fe’i claddwyd yn y capel; sicrhaodd Leoline Jenkins, prifathro o 1661 hyd 1673, ddyfodol y coleg; yn 1713 gadawodd Edmund Meyricke ysgoloriaethau i fyfyrwyr o ogledd Cymru, sydd bellach yn agored i bob myfyriwr o Gymro; agorwyd Adeiladau’r Hen Aelodau ym mlwyddyn y pedwar canmlwyddiant, 1971; yn 1974 roedd Jesus ymhlith y pum coleg dynion cyntaf i dderbyn merched; ymhlith ei hen aelodau mae T. E. Lawrence a Harold Wilson; gofynnodd Price am y coleg er mwyn cynnal ‘rhai o ysgolheigion Cymru i’w hyfforddi mewn llên dda’; mae’r cwad cyntaf yn dyddio o’r unfed ganrif ar bymtheg a dechrau’r ail ganrif ar bymtheg, yr ail o tua 1640 hyd tua 1713, y trydydd o tua 1906, a gorffennwyd pedwerydd yn 2021; cododd Francis Mansell, prifathro o 1630, ddwy res o ystafelloedd i ddenu meibion teuluoedd bonedd Cymru; o 1907 hyd 1947 roedd gan y coleg ei labordai gwyddoniaeth ei hun, a enwyd ar ôl Syr Leoline Jenkins, a fwriadwyd hefyd i ddenu graddedigion Prifysgol Cymru i ymchwilio yn Rhydychen.
Rhodd Hugh Price#
Ar sail cymynrodd addawedig o £60 y flwyddyn, cafodd Price yr hawl i benodi’r prifathro, y cymrodyr a’r ysgolorion, a thalodd am adeiladu cynnar yn y cwad blaen.FfynhonnellJesus College, Oxford ↗Wikipedia (Saesneg)Yn llawn, Jesus College in the University of Oxford of Queen Elizabeth’s Foundation, rhwng Turl Street, Ship Street, Cornmarket Street a Market Street; y coleg Protestannaidd cyntaf yn Rhydychen a’r unig un o deyrnasiad Elisabeth, a’r coleg newydd cyntaf yn Rhydychen er 1555; enwodd y siarter brifathro, David Lewis, wyth cymrawd, wyth ysgolor ac wyth comisiynydd, Hugh Price yn eu plith, a rhoddodd i’r coleg dir ac adeiladau White Hall; ar sail cymynrodd addawedig o £60 y flwyddyn cafodd Price yr hawl i benodi’r prifathro, y cymrodyr a’r ysgolorion, a thalodd am adeiladu cynnar yn y cwad blaen; bu farw yn 1574; gwariodd Eubule Thelwall o Ruthun, prifathro o 1621, £5,000 o’i arian ei hun ar y neuadd a’r capel a’i alw’n ail sylfaenydd; bu farw ar 8 Hydref 1630 ac fe’i claddwyd yn y capel; sicrhaodd Leoline Jenkins, prifathro o 1661 hyd 1673, ddyfodol y coleg; yn 1713 gadawodd Edmund Meyricke ysgoloriaethau i fyfyrwyr o ogledd Cymru, sydd bellach yn agored i bob myfyriwr o Gymro; agorwyd Adeiladau’r Hen Aelodau ym mlwyddyn y pedwar canmlwyddiant, 1971; yn 1974 roedd Jesus ymhlith y pum coleg dynion cyntaf i dderbyn merched; ymhlith ei hen aelodau mae T. E. Lawrence a Harold Wilson; gofynnodd Price am y coleg er mwyn cynnal ‘rhai o ysgolheigion Cymru i’w hyfforddi mewn llên dda’; mae’r cwad cyntaf yn dyddio o’r unfed ganrif ar bymtheg a dechrau’r ail ganrif ar bymtheg, yr ail o tua 1640 hyd tua 1713, y trydydd o tua 1906, a gorffennwyd pedwerydd yn 2021; cododd Francis Mansell, prifathro o 1630, ddwy res o ystafelloedd i ddenu meibion teuluoedd bonedd Cymru; o 1907 hyd 1947 roedd gan y coleg ei labordai gwyddoniaeth ei hun, a enwyd ar ôl Syr Leoline Jenkins, a fwriadwyd hefyd i ddenu graddedigion Prifysgol Cymru i ymchwilio yn Rhydychen. Bu farw yn 1574.FfynhonnellJesus College, Oxford ↗Wikipedia (Saesneg)Yn llawn, Jesus College in the University of Oxford of Queen Elizabeth’s Foundation, rhwng Turl Street, Ship Street, Cornmarket Street a Market Street; y coleg Protestannaidd cyntaf yn Rhydychen a’r unig un o deyrnasiad Elisabeth, a’r coleg newydd cyntaf yn Rhydychen er 1555; enwodd y siarter brifathro, David Lewis, wyth cymrawd, wyth ysgolor ac wyth comisiynydd, Hugh Price yn eu plith, a rhoddodd i’r coleg dir ac adeiladau White Hall; ar sail cymynrodd addawedig o £60 y flwyddyn cafodd Price yr hawl i benodi’r prifathro, y cymrodyr a’r ysgolorion, a thalodd am adeiladu cynnar yn y cwad blaen; bu farw yn 1574; gwariodd Eubule Thelwall o Ruthun, prifathro o 1621, £5,000 o’i arian ei hun ar y neuadd a’r capel a’i alw’n ail sylfaenydd; bu farw ar 8 Hydref 1630 ac fe’i claddwyd yn y capel; sicrhaodd Leoline Jenkins, prifathro o 1661 hyd 1673, ddyfodol y coleg; yn 1713 gadawodd Edmund Meyricke ysgoloriaethau i fyfyrwyr o ogledd Cymru, sydd bellach yn agored i bob myfyriwr o Gymro; agorwyd Adeiladau’r Hen Aelodau ym mlwyddyn y pedwar canmlwyddiant, 1971; yn 1974 roedd Jesus ymhlith y pum coleg dynion cyntaf i dderbyn merched; ymhlith ei hen aelodau mae T. E. Lawrence a Harold Wilson; gofynnodd Price am y coleg er mwyn cynnal ‘rhai o ysgolheigion Cymru i’w hyfforddi mewn llên dda’; mae’r cwad cyntaf yn dyddio o’r unfed ganrif ar bymtheg a dechrau’r ail ganrif ar bymtheg, yr ail o tua 1640 hyd tua 1713, y trydydd o tua 1906, a gorffennwyd pedwerydd yn 2021; cododd Francis Mansell, prifathro o 1630, ddwy res o ystafelloedd i ddenu meibion teuluoedd bonedd Cymru; o 1907 hyd 1947 roedd gan y coleg ei labordai gwyddoniaeth ei hun, a enwyd ar ôl Syr Leoline Jenkins, a fwriadwyd hefyd i ddenu graddedigion Prifysgol Cymru i ymchwilio yn Rhydychen. Gŵr o Aberhonddu oedd Hugh Price, a aned tua 1495.FfynhonnellBrecon ↗Wikipedia (Saesneg)Aberhonddu, lle mae’r Honddu’n cwrdd â’r Wysg; mae’n debyg mai o Frychan, ei sylfaenydd, y daw enw hen deyrnas Brycheiniog; roedd Y Gaer (Cicucium) yn ganolfan i wŷr meirch Rhufeinig; cododd Bernard de Neufmarché y castell ar ddiwedd yr 11eg ganrif uwchben cymer yr afonydd; pregethodd Gerallt Gymro yma yn 1188 i godi gwŷr i’r Groesgad; cododd Humphrey de Bohun furiau’r dref wedi 1240; mae’r siarter gyntaf hysbys o 1276; crëwyd Sir Frycheiniog yn 1536 ag Aberhonddu’n dref sirol; daeth eglwys y priordy yn eglwys gadeiriol yn 1923, pan ffurfiwyd Esgobaeth Abertawe ac Aberhonddu; codwyd Camlas Sir Fynwy ac Aberhonddu, 35 milltir, rhwng 1797 a 1812 i gysylltu’r dref â Chasnewydd; daeth yr Eisteddfod Genedlaethol yn 1889; cynhelir Gŵyl Jazz Aberhonddu bob mis Awst; roedd Hugh Price (tua 1495–1574), sylfaenydd Coleg Iesu, Rhydychen, o Aberhonddu.
Yr ail sylfaenydd#
Gwariodd Eubule Thelwall o Ruthun, prifathro o 1621, £5,000 o’i arian ei hun ar y neuadd a’r capel, ac fe’i galwyd yn ail sylfaenydd y coleg. Bu farw ar 8 Hydref 1630 ac fe’i claddwyd yn y capel.FfynhonnellJesus College, Oxford ↗Wikipedia (Saesneg)Yn llawn, Jesus College in the University of Oxford of Queen Elizabeth’s Foundation, rhwng Turl Street, Ship Street, Cornmarket Street a Market Street; y coleg Protestannaidd cyntaf yn Rhydychen a’r unig un o deyrnasiad Elisabeth, a’r coleg newydd cyntaf yn Rhydychen er 1555; enwodd y siarter brifathro, David Lewis, wyth cymrawd, wyth ysgolor ac wyth comisiynydd, Hugh Price yn eu plith, a rhoddodd i’r coleg dir ac adeiladau White Hall; ar sail cymynrodd addawedig o £60 y flwyddyn cafodd Price yr hawl i benodi’r prifathro, y cymrodyr a’r ysgolorion, a thalodd am adeiladu cynnar yn y cwad blaen; bu farw yn 1574; gwariodd Eubule Thelwall o Ruthun, prifathro o 1621, £5,000 o’i arian ei hun ar y neuadd a’r capel a’i alw’n ail sylfaenydd; bu farw ar 8 Hydref 1630 ac fe’i claddwyd yn y capel; sicrhaodd Leoline Jenkins, prifathro o 1661 hyd 1673, ddyfodol y coleg; yn 1713 gadawodd Edmund Meyricke ysgoloriaethau i fyfyrwyr o ogledd Cymru, sydd bellach yn agored i bob myfyriwr o Gymro; agorwyd Adeiladau’r Hen Aelodau ym mlwyddyn y pedwar canmlwyddiant, 1971; yn 1974 roedd Jesus ymhlith y pum coleg dynion cyntaf i dderbyn merched; ymhlith ei hen aelodau mae T. E. Lawrence a Harold Wilson; gofynnodd Price am y coleg er mwyn cynnal ‘rhai o ysgolheigion Cymru i’w hyfforddi mewn llên dda’; mae’r cwad cyntaf yn dyddio o’r unfed ganrif ar bymtheg a dechrau’r ail ganrif ar bymtheg, yr ail o tua 1640 hyd tua 1713, y trydydd o tua 1906, a gorffennwyd pedwerydd yn 2021; cododd Francis Mansell, prifathro o 1630, ddwy res o ystafelloedd i ddenu meibion teuluoedd bonedd Cymru; o 1907 hyd 1947 roedd gan y coleg ei labordai gwyddoniaeth ei hun, a enwyd ar ôl Syr Leoline Jenkins, a fwriadwyd hefyd i ddenu graddedigion Prifysgol Cymru i ymchwilio yn Rhydychen. Sicrhaodd Leoline Jenkins, prifathro o 1661 hyd 1673, ddyfodol y coleg.FfynhonnellJesus College, Oxford ↗Wikipedia (Saesneg)Yn llawn, Jesus College in the University of Oxford of Queen Elizabeth’s Foundation, rhwng Turl Street, Ship Street, Cornmarket Street a Market Street; y coleg Protestannaidd cyntaf yn Rhydychen a’r unig un o deyrnasiad Elisabeth, a’r coleg newydd cyntaf yn Rhydychen er 1555; enwodd y siarter brifathro, David Lewis, wyth cymrawd, wyth ysgolor ac wyth comisiynydd, Hugh Price yn eu plith, a rhoddodd i’r coleg dir ac adeiladau White Hall; ar sail cymynrodd addawedig o £60 y flwyddyn cafodd Price yr hawl i benodi’r prifathro, y cymrodyr a’r ysgolorion, a thalodd am adeiladu cynnar yn y cwad blaen; bu farw yn 1574; gwariodd Eubule Thelwall o Ruthun, prifathro o 1621, £5,000 o’i arian ei hun ar y neuadd a’r capel a’i alw’n ail sylfaenydd; bu farw ar 8 Hydref 1630 ac fe’i claddwyd yn y capel; sicrhaodd Leoline Jenkins, prifathro o 1661 hyd 1673, ddyfodol y coleg; yn 1713 gadawodd Edmund Meyricke ysgoloriaethau i fyfyrwyr o ogledd Cymru, sydd bellach yn agored i bob myfyriwr o Gymro; agorwyd Adeiladau’r Hen Aelodau ym mlwyddyn y pedwar canmlwyddiant, 1971; yn 1974 roedd Jesus ymhlith y pum coleg dynion cyntaf i dderbyn merched; ymhlith ei hen aelodau mae T. E. Lawrence a Harold Wilson; gofynnodd Price am y coleg er mwyn cynnal ‘rhai o ysgolheigion Cymru i’w hyfforddi mewn llên dda’; mae’r cwad cyntaf yn dyddio o’r unfed ganrif ar bymtheg a dechrau’r ail ganrif ar bymtheg, yr ail o tua 1640 hyd tua 1713, y trydydd o tua 1906, a gorffennwyd pedwerydd yn 2021; cododd Francis Mansell, prifathro o 1630, ddwy res o ystafelloedd i ddenu meibion teuluoedd bonedd Cymru; o 1907 hyd 1947 roedd gan y coleg ei labordai gwyddoniaeth ei hun, a enwyd ar ôl Syr Leoline Jenkins, a fwriadwyd hefyd i ddenu graddedigion Prifysgol Cymru i ymchwilio yn Rhydychen. Cododd Francis Mansell, prifathro o 1630, ddwy res o ystafelloedd i ddenu meibion teuluoedd bonedd Cymru.FfynhonnellJesus College, Oxford ↗Wikipedia (Saesneg)Yn llawn, Jesus College in the University of Oxford of Queen Elizabeth’s Foundation, rhwng Turl Street, Ship Street, Cornmarket Street a Market Street; y coleg Protestannaidd cyntaf yn Rhydychen a’r unig un o deyrnasiad Elisabeth, a’r coleg newydd cyntaf yn Rhydychen er 1555; enwodd y siarter brifathro, David Lewis, wyth cymrawd, wyth ysgolor ac wyth comisiynydd, Hugh Price yn eu plith, a rhoddodd i’r coleg dir ac adeiladau White Hall; ar sail cymynrodd addawedig o £60 y flwyddyn cafodd Price yr hawl i benodi’r prifathro, y cymrodyr a’r ysgolorion, a thalodd am adeiladu cynnar yn y cwad blaen; bu farw yn 1574; gwariodd Eubule Thelwall o Ruthun, prifathro o 1621, £5,000 o’i arian ei hun ar y neuadd a’r capel a’i alw’n ail sylfaenydd; bu farw ar 8 Hydref 1630 ac fe’i claddwyd yn y capel; sicrhaodd Leoline Jenkins, prifathro o 1661 hyd 1673, ddyfodol y coleg; yn 1713 gadawodd Edmund Meyricke ysgoloriaethau i fyfyrwyr o ogledd Cymru, sydd bellach yn agored i bob myfyriwr o Gymro; agorwyd Adeiladau’r Hen Aelodau ym mlwyddyn y pedwar canmlwyddiant, 1971; yn 1974 roedd Jesus ymhlith y pum coleg dynion cyntaf i dderbyn merched; ymhlith ei hen aelodau mae T. E. Lawrence a Harold Wilson; gofynnodd Price am y coleg er mwyn cynnal ‘rhai o ysgolheigion Cymru i’w hyfforddi mewn llên dda’; mae’r cwad cyntaf yn dyddio o’r unfed ganrif ar bymtheg a dechrau’r ail ganrif ar bymtheg, yr ail o tua 1640 hyd tua 1713, y trydydd o tua 1906, a gorffennwyd pedwerydd yn 2021; cododd Francis Mansell, prifathro o 1630, ddwy res o ystafelloedd i ddenu meibion teuluoedd bonedd Cymru; o 1907 hyd 1947 roedd gan y coleg ei labordai gwyddoniaeth ei hun, a enwyd ar ôl Syr Leoline Jenkins, a fwriadwyd hefyd i ddenu graddedigion Prifysgol Cymru i ymchwilio yn Rhydychen.
Ysgolorion Cymru#
Yn 1713 gadawodd Edmund Meyricke ysgoloriaethau i fyfyrwyr o ogledd Cymru, sydd bellach yn agored i bob myfyriwr o Gymro.FfynhonnellJesus College, Oxford ↗Wikipedia (Saesneg)Yn llawn, Jesus College in the University of Oxford of Queen Elizabeth’s Foundation, rhwng Turl Street, Ship Street, Cornmarket Street a Market Street; y coleg Protestannaidd cyntaf yn Rhydychen a’r unig un o deyrnasiad Elisabeth, a’r coleg newydd cyntaf yn Rhydychen er 1555; enwodd y siarter brifathro, David Lewis, wyth cymrawd, wyth ysgolor ac wyth comisiynydd, Hugh Price yn eu plith, a rhoddodd i’r coleg dir ac adeiladau White Hall; ar sail cymynrodd addawedig o £60 y flwyddyn cafodd Price yr hawl i benodi’r prifathro, y cymrodyr a’r ysgolorion, a thalodd am adeiladu cynnar yn y cwad blaen; bu farw yn 1574; gwariodd Eubule Thelwall o Ruthun, prifathro o 1621, £5,000 o’i arian ei hun ar y neuadd a’r capel a’i alw’n ail sylfaenydd; bu farw ar 8 Hydref 1630 ac fe’i claddwyd yn y capel; sicrhaodd Leoline Jenkins, prifathro o 1661 hyd 1673, ddyfodol y coleg; yn 1713 gadawodd Edmund Meyricke ysgoloriaethau i fyfyrwyr o ogledd Cymru, sydd bellach yn agored i bob myfyriwr o Gymro; agorwyd Adeiladau’r Hen Aelodau ym mlwyddyn y pedwar canmlwyddiant, 1971; yn 1974 roedd Jesus ymhlith y pum coleg dynion cyntaf i dderbyn merched; ymhlith ei hen aelodau mae T. E. Lawrence a Harold Wilson; gofynnodd Price am y coleg er mwyn cynnal ‘rhai o ysgolheigion Cymru i’w hyfforddi mewn llên dda’; mae’r cwad cyntaf yn dyddio o’r unfed ganrif ar bymtheg a dechrau’r ail ganrif ar bymtheg, yr ail o tua 1640 hyd tua 1713, y trydydd o tua 1906, a gorffennwyd pedwerydd yn 2021; cododd Francis Mansell, prifathro o 1630, ddwy res o ystafelloedd i ddenu meibion teuluoedd bonedd Cymru; o 1907 hyd 1947 roedd gan y coleg ei labordai gwyddoniaeth ei hun, a enwyd ar ôl Syr Leoline Jenkins, a fwriadwyd hefyd i ddenu graddedigion Prifysgol Cymru i ymchwilio yn Rhydychen. Cedwir llawysgrifau’r coleg yn Llyfrgell Bodley er 1886, a chenir yr Hwyrol Weddi yn Gymraeg yn y capel ar Ddydd Gŵyl Dewi.FfynhonnellJesus College, Oxford ↗Wikipedia (Saesneg)Sefydlwyd ar 27 Mehefin 1571 gan Elisabeth I ar gais Hugh Price o Aberhonddu, i ‘rai o ysgolheigion Cymru’; fe’i gelwir yn goleg y Cymry; ei lawysgrifau ar adnau yn Llyfrgell Bodley er 1886; John Rhys oedd deiliad cyntaf ei gadair yn 1877; ysgoloriaethau Meyrick o gymynrodd 1713; Gosber yn Gymraeg yn y capel ar Ddydd Gŵyl Dewi.
Pedwar cwad#
Mae’r cwad cyntaf yn dyddio o’r unfed ganrif ar bymtheg a dechrau’r ail ganrif ar bymtheg, yr ail o tua 1640 hyd tua 1713, a’r trydydd o tua 1906. Gorffennwyd pedwerydd yn 2021.FfynhonnellJesus College, Oxford ↗Wikipedia (Saesneg)Yn llawn, Jesus College in the University of Oxford of Queen Elizabeth’s Foundation, rhwng Turl Street, Ship Street, Cornmarket Street a Market Street; y coleg Protestannaidd cyntaf yn Rhydychen a’r unig un o deyrnasiad Elisabeth, a’r coleg newydd cyntaf yn Rhydychen er 1555; enwodd y siarter brifathro, David Lewis, wyth cymrawd, wyth ysgolor ac wyth comisiynydd, Hugh Price yn eu plith, a rhoddodd i’r coleg dir ac adeiladau White Hall; ar sail cymynrodd addawedig o £60 y flwyddyn cafodd Price yr hawl i benodi’r prifathro, y cymrodyr a’r ysgolorion, a thalodd am adeiladu cynnar yn y cwad blaen; bu farw yn 1574; gwariodd Eubule Thelwall o Ruthun, prifathro o 1621, £5,000 o’i arian ei hun ar y neuadd a’r capel a’i alw’n ail sylfaenydd; bu farw ar 8 Hydref 1630 ac fe’i claddwyd yn y capel; sicrhaodd Leoline Jenkins, prifathro o 1661 hyd 1673, ddyfodol y coleg; yn 1713 gadawodd Edmund Meyricke ysgoloriaethau i fyfyrwyr o ogledd Cymru, sydd bellach yn agored i bob myfyriwr o Gymro; agorwyd Adeiladau’r Hen Aelodau ym mlwyddyn y pedwar canmlwyddiant, 1971; yn 1974 roedd Jesus ymhlith y pum coleg dynion cyntaf i dderbyn merched; ymhlith ei hen aelodau mae T. E. Lawrence a Harold Wilson; gofynnodd Price am y coleg er mwyn cynnal ‘rhai o ysgolheigion Cymru i’w hyfforddi mewn llên dda’; mae’r cwad cyntaf yn dyddio o’r unfed ganrif ar bymtheg a dechrau’r ail ganrif ar bymtheg, yr ail o tua 1640 hyd tua 1713, y trydydd o tua 1906, a gorffennwyd pedwerydd yn 2021; cododd Francis Mansell, prifathro o 1630, ddwy res o ystafelloedd i ddenu meibion teuluoedd bonedd Cymru; o 1907 hyd 1947 roedd gan y coleg ei labordai gwyddoniaeth ei hun, a enwyd ar ôl Syr Leoline Jenkins, a fwriadwyd hefyd i ddenu graddedigion Prifysgol Cymru i ymchwilio yn Rhydychen. O 1907 hyd 1947 roedd gan y coleg ei labordai gwyddoniaeth ei hun, a enwyd ar ôl Syr Leoline Jenkins, a fwriadwyd hefyd i ddenu graddedigion Prifysgol Cymru i ymchwilio yn Rhydychen.FfynhonnellJesus College, Oxford ↗Wikipedia (Saesneg)Yn llawn, Jesus College in the University of Oxford of Queen Elizabeth’s Foundation, rhwng Turl Street, Ship Street, Cornmarket Street a Market Street; y coleg Protestannaidd cyntaf yn Rhydychen a’r unig un o deyrnasiad Elisabeth, a’r coleg newydd cyntaf yn Rhydychen er 1555; enwodd y siarter brifathro, David Lewis, wyth cymrawd, wyth ysgolor ac wyth comisiynydd, Hugh Price yn eu plith, a rhoddodd i’r coleg dir ac adeiladau White Hall; ar sail cymynrodd addawedig o £60 y flwyddyn cafodd Price yr hawl i benodi’r prifathro, y cymrodyr a’r ysgolorion, a thalodd am adeiladu cynnar yn y cwad blaen; bu farw yn 1574; gwariodd Eubule Thelwall o Ruthun, prifathro o 1621, £5,000 o’i arian ei hun ar y neuadd a’r capel a’i alw’n ail sylfaenydd; bu farw ar 8 Hydref 1630 ac fe’i claddwyd yn y capel; sicrhaodd Leoline Jenkins, prifathro o 1661 hyd 1673, ddyfodol y coleg; yn 1713 gadawodd Edmund Meyricke ysgoloriaethau i fyfyrwyr o ogledd Cymru, sydd bellach yn agored i bob myfyriwr o Gymro; agorwyd Adeiladau’r Hen Aelodau ym mlwyddyn y pedwar canmlwyddiant, 1971; yn 1974 roedd Jesus ymhlith y pum coleg dynion cyntaf i dderbyn merched; ymhlith ei hen aelodau mae T. E. Lawrence a Harold Wilson; gofynnodd Price am y coleg er mwyn cynnal ‘rhai o ysgolheigion Cymru i’w hyfforddi mewn llên dda’; mae’r cwad cyntaf yn dyddio o’r unfed ganrif ar bymtheg a dechrau’r ail ganrif ar bymtheg, yr ail o tua 1640 hyd tua 1713, y trydydd o tua 1906, a gorffennwyd pedwerydd yn 2021; cododd Francis Mansell, prifathro o 1630, ddwy res o ystafelloedd i ddenu meibion teuluoedd bonedd Cymru; o 1907 hyd 1947 roedd gan y coleg ei labordai gwyddoniaeth ei hun, a enwyd ar ôl Syr Leoline Jenkins, a fwriadwyd hefyd i ddenu graddedigion Prifysgol Cymru i ymchwilio yn Rhydychen.
Pedwar can mlynedd#
Agorodd Adeiladau’r Hen Aelodau yn 1971, pedwar canmlwyddiant y coleg. Yn 1974 roedd Jesus ymhlith y pum coleg dynion cyntaf yn Rhydychen i dderbyn merched.FfynhonnellJesus College, Oxford ↗Wikipedia (Saesneg)Yn llawn, Jesus College in the University of Oxford of Queen Elizabeth’s Foundation, rhwng Turl Street, Ship Street, Cornmarket Street a Market Street; y coleg Protestannaidd cyntaf yn Rhydychen a’r unig un o deyrnasiad Elisabeth, a’r coleg newydd cyntaf yn Rhydychen er 1555; enwodd y siarter brifathro, David Lewis, wyth cymrawd, wyth ysgolor ac wyth comisiynydd, Hugh Price yn eu plith, a rhoddodd i’r coleg dir ac adeiladau White Hall; ar sail cymynrodd addawedig o £60 y flwyddyn cafodd Price yr hawl i benodi’r prifathro, y cymrodyr a’r ysgolorion, a thalodd am adeiladu cynnar yn y cwad blaen; bu farw yn 1574; gwariodd Eubule Thelwall o Ruthun, prifathro o 1621, £5,000 o’i arian ei hun ar y neuadd a’r capel a’i alw’n ail sylfaenydd; bu farw ar 8 Hydref 1630 ac fe’i claddwyd yn y capel; sicrhaodd Leoline Jenkins, prifathro o 1661 hyd 1673, ddyfodol y coleg; yn 1713 gadawodd Edmund Meyricke ysgoloriaethau i fyfyrwyr o ogledd Cymru, sydd bellach yn agored i bob myfyriwr o Gymro; agorwyd Adeiladau’r Hen Aelodau ym mlwyddyn y pedwar canmlwyddiant, 1971; yn 1974 roedd Jesus ymhlith y pum coleg dynion cyntaf i dderbyn merched; ymhlith ei hen aelodau mae T. E. Lawrence a Harold Wilson; gofynnodd Price am y coleg er mwyn cynnal ‘rhai o ysgolheigion Cymru i’w hyfforddi mewn llên dda’; mae’r cwad cyntaf yn dyddio o’r unfed ganrif ar bymtheg a dechrau’r ail ganrif ar bymtheg, yr ail o tua 1640 hyd tua 1713, y trydydd o tua 1906, a gorffennwyd pedwerydd yn 2021; cododd Francis Mansell, prifathro o 1630, ddwy res o ystafelloedd i ddenu meibion teuluoedd bonedd Cymru; o 1907 hyd 1947 roedd gan y coleg ei labordai gwyddoniaeth ei hun, a enwyd ar ôl Syr Leoline Jenkins, a fwriadwyd hefyd i ddenu graddedigion Prifysgol Cymru i ymchwilio yn Rhydychen. Ymhlith ei hen aelodau mae T. E. Lawrence a’r prif weinidog Harold Wilson.FfynhonnellJesus College, Oxford ↗Wikipedia (Saesneg)Yn llawn, Jesus College in the University of Oxford of Queen Elizabeth’s Foundation, rhwng Turl Street, Ship Street, Cornmarket Street a Market Street; y coleg Protestannaidd cyntaf yn Rhydychen a’r unig un o deyrnasiad Elisabeth, a’r coleg newydd cyntaf yn Rhydychen er 1555; enwodd y siarter brifathro, David Lewis, wyth cymrawd, wyth ysgolor ac wyth comisiynydd, Hugh Price yn eu plith, a rhoddodd i’r coleg dir ac adeiladau White Hall; ar sail cymynrodd addawedig o £60 y flwyddyn cafodd Price yr hawl i benodi’r prifathro, y cymrodyr a’r ysgolorion, a thalodd am adeiladu cynnar yn y cwad blaen; bu farw yn 1574; gwariodd Eubule Thelwall o Ruthun, prifathro o 1621, £5,000 o’i arian ei hun ar y neuadd a’r capel a’i alw’n ail sylfaenydd; bu farw ar 8 Hydref 1630 ac fe’i claddwyd yn y capel; sicrhaodd Leoline Jenkins, prifathro o 1661 hyd 1673, ddyfodol y coleg; yn 1713 gadawodd Edmund Meyricke ysgoloriaethau i fyfyrwyr o ogledd Cymru, sydd bellach yn agored i bob myfyriwr o Gymro; agorwyd Adeiladau’r Hen Aelodau ym mlwyddyn y pedwar canmlwyddiant, 1971; yn 1974 roedd Jesus ymhlith y pum coleg dynion cyntaf i dderbyn merched; ymhlith ei hen aelodau mae T. E. Lawrence a Harold Wilson; gofynnodd Price am y coleg er mwyn cynnal ‘rhai o ysgolheigion Cymru i’w hyfforddi mewn llên dda’; mae’r cwad cyntaf yn dyddio o’r unfed ganrif ar bymtheg a dechrau’r ail ganrif ar bymtheg, yr ail o tua 1640 hyd tua 1713, y trydydd o tua 1906, a gorffennwyd pedwerydd yn 2021; cododd Francis Mansell, prifathro o 1630, ddwy res o ystafelloedd i ddenu meibion teuluoedd bonedd Cymru; o 1907 hyd 1947 roedd gan y coleg ei labordai gwyddoniaeth ei hun, a enwyd ar ôl Syr Leoline Jenkins, a fwriadwyd hefyd i ddenu graddedigion Prifysgol Cymru i ymchwilio yn Rhydychen.
Ffynonellau a darllen pellach




