Henry Vaughan
Y Silwriad (wedi’i gofnodi)Bardd a meddyg o Lansanffraid ar lan Wysg, a alwai ei hun yn Silwriad ar ôl hen bobl ei wlad.
Henry Vaughan

Hanes Cymru / Llinell amser / Cymru’r Tuduriaid a’r Stiwartiaid
1650
Mae Henry Vaughan, y Silwriad o ddyffryn Wysg, yn cyhoeddi Silex Scintillans, cerddi am oleuni a thragwyddoldeb.
Llun: Wynebddalen Silex Scintillans · Henry Vaughan, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons
Yn 1650 cyhoeddodd Henry Vaughan o ddyffryn Wysg Silex Scintillans, llyfr o gerddi ffydd a goleuni tragwyddoldeb. Dilynodd ail ran yn 1655.FfynhonnellHenry Vaughan ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed Henry Vaughan (1621–1695) yn Newton ar Wysg ym mhlwyf Llansantffraed, Brycheiniog, gefell i’r athronydd Thomas Vaughan; galwodd ei hun yn “Silurist” ar ôl y Silwriaid, hen bobl de-ddwyrain Cymru, o gariad at y mynyddoedd a dyffryn Wysg; meddyg; daeth rhan gyntaf Silex Scintillans allan yn 1650 a’r ail yn 1655; mae ei gerdd The World yn dechrau “I saw Eternity the other night”; arweiniodd cerddi George Herbert ef i roi’r gorau i “idle verse”; ysgrifennodd Thomas nad oedd Saesneg yn iaith y ganed yr awdur iddi; bu farw ar 23 Ebrill 1695 ac mae’n gorwedd ym mynwent Llansantffraed.
| Cyhoeddwyd | 1650, ac ail ran yn 1655 |
|---|---|
| Bardd | Henry Vaughan, y Silwriad |
| Cartref | Newton ar Wysg, Llansantffraed |
Ganed Henry Vaughan yn 1621 yn Newton ar Wysg, ym mhlwyf Llansantffraed ym Mrycheiniog, gefell i’r athronydd Thomas Vaughan. Galwodd ei hun yn Silurist, y Silwriad, ar ôl y Silwriaid, hen bobl de-ddwyrain Cymru, o gariad at fynyddoedd Cymru a dyffryn Wysg.FfynhonnellHenry Vaughan ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed Henry Vaughan (1621–1695) yn Newton ar Wysg ym mhlwyf Llansantffraed, Brycheiniog, gefell i’r athronydd Thomas Vaughan; galwodd ei hun yn “Silurist” ar ôl y Silwriaid, hen bobl de-ddwyrain Cymru, o gariad at y mynyddoedd a dyffryn Wysg; meddyg; daeth rhan gyntaf Silex Scintillans allan yn 1650 a’r ail yn 1655; mae ei gerdd The World yn dechrau “I saw Eternity the other night”; arweiniodd cerddi George Herbert ef i roi’r gorau i “idle verse”; ysgrifennodd Thomas nad oedd Saesneg yn iaith y ganed yr awdur iddi; bu farw ar 23 Ebrill 1695 ac mae’n gorwedd ym mynwent Llansantffraed.
Nid Saesneg oedd yr iaith y ganed ef iddi, ysgrifennodd ei frawd.FfynhonnellHenry Vaughan ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed Henry Vaughan (1621–1695) yn Newton ar Wysg ym mhlwyf Llansantffraed, Brycheiniog, gefell i’r athronydd Thomas Vaughan; galwodd ei hun yn “Silurist” ar ôl y Silwriaid, hen bobl de-ddwyrain Cymru, o gariad at y mynyddoedd a dyffryn Wysg; meddyg; daeth rhan gyntaf Silex Scintillans allan yn 1650 a’r ail yn 1655; mae ei gerdd The World yn dechrau “I saw Eternity the other night”; arweiniodd cerddi George Herbert ef i roi’r gorau i “idle verse”; ysgrifennodd Thomas nad oedd Saesneg yn iaith y ganed yr awdur iddi; bu farw ar 23 Ebrill 1695 ac mae’n gorwedd ym mynwent Llansantffraed.
Arweiniodd darllen cerddi George Herbert i Vaughan droi o “idle verse” at gerddi ffydd. Mae un o’r rhai mwyaf adnabyddus yn dechrau:FfynhonnellHenry Vaughan ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed Henry Vaughan (1621–1695) yn Newton ar Wysg ym mhlwyf Llansantffraed, Brycheiniog, gefell i’r athronydd Thomas Vaughan; galwodd ei hun yn “Silurist” ar ôl y Silwriaid, hen bobl de-ddwyrain Cymru, o gariad at y mynyddoedd a dyffryn Wysg; meddyg; daeth rhan gyntaf Silex Scintillans allan yn 1650 a’r ail yn 1655; mae ei gerdd The World yn dechrau “I saw Eternity the other night”; arweiniodd cerddi George Herbert ef i roi’r gorau i “idle verse”; ysgrifennodd Thomas nad oedd Saesneg yn iaith y ganed yr awdur iddi; bu farw ar 23 Ebrill 1695 ac mae’n gorwedd ym mynwent Llansantffraed.
I saw Eternity the other night
Henry Vaughan, The World
Bu Vaughan yn feddyg yn ei fro ei hun. Bu farw ar 23 Ebrill 1695 ac mae’n gorwedd ym mynwent eglwys Sant Ffraid, Llansantffraed.FfynhonnellHenry Vaughan ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed Henry Vaughan (1621–1695) yn Newton ar Wysg ym mhlwyf Llansantffraed, Brycheiniog, gefell i’r athronydd Thomas Vaughan; galwodd ei hun yn “Silurist” ar ôl y Silwriaid, hen bobl de-ddwyrain Cymru, o gariad at y mynyddoedd a dyffryn Wysg; meddyg; daeth rhan gyntaf Silex Scintillans allan yn 1650 a’r ail yn 1655; mae ei gerdd The World yn dechrau “I saw Eternity the other night”; arweiniodd cerddi George Herbert ef i roi’r gorau i “idle verse”; ysgrifennodd Thomas nad oedd Saesneg yn iaith y ganed yr awdur iddi; bu farw ar 23 Ebrill 1695 ac mae’n gorwedd ym mynwent Llansantffraed.

Ffynonellau a darllen pellach
Bardd a meddyg o Lansanffraid ar lan Wysg, a alwai ei hun yn Silwriad ar ôl hen bobl ei wlad.
Henry VaughanMae William Wroth yn casglu’r gynulleidfa Anghydffurfiol gyntaf yng Nghymru, yn Sir Fynwy. Un dydd bydd capeli’n llunio’r wlad gyfan.
Y capel cyntaf yn LlanfachesMae brwydr fwyaf y Rhyfeloedd Cartref yng Nghymru yn gorffen gyda threchu gwrthryfel y brenhinwyr.
Brwydr Sain FfaganMae Morgan Llwyd o Wrecsam yn cyhoeddi Llyfr y Tri Aderyn, lle mae eryr, cigfran a cholomen yn trafod dyfodol Cymru.
Llyfr y Tri AderynMae Harri Morgan o Lanrhymni yn croesi’r culdir ac yn cipio Panama. Yn ddiweddarach fe’i gwneir yn farchog ac yn is-lywodraethwr Jamaica.
Harri Morgan yn PanamaYsgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf