Hanes Cymru / Llinell amser / Cymru’r Tuduriaid a’r Stiwartiaid

1639

Y capel cyntaf yn Llanfaches

Mae William Wroth yn casglu’r gynulleidfa Anghydffurfiol gyntaf yng Nghymru, yn Sir Fynwy. Un dydd bydd capeli’n llunio’r wlad gyfan.

Llun: Eglwys Dyfrig, Llanfaches · Colin Bates, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Yn 1638 sefydlodd William Wroth yr eglwys Annibynnol gyntaf yng Nghymru yn Llanfaches yn Sir Fynwy. Cyfarfod yno ym mis Tachwedd 1639 oedd gwir ddechrau Anghydffurfiaeth yng Nghymru.

Sefydlwyd1638, capel wedi’i orffen 1639
SylfaenyddWilliam Wroth
Gyda helpHenry Jessey a Walter Cradock

William Wroth#

Bu Wroth yn rheithor Llanfaches er 1617. Yn 1638 ymddiswyddodd ef a’i gyd-Anghydffurfiwr Walter Cradock, ond daliasant ati i bregethu a chasglu dilynwyr.

Gyda help yr Anghydffurfiwr blaenllaw Henry Jessey, cododd Wroth ei gapel ar batrwm Lloegr Newydd, ac fe’i gorffennwyd yn 1639.

Y llechen ar gapel y Tabernacl yn Llanfaches
Y llechen ar gapel y Tabernacl yn Llanfaches · Llun: Jaggery, CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons

Hedyn y capeli#

Ymhlith y rhai a ddenwyd i Lanfaches roedd y Morgan Llwyd ifanc, y deffrowyd ei ffydd gan bregethu Cradock yn Wrecsam ac a’i dilynodd yno.

Saif capel y Tabernacl yn Llanfaches heddiw, wedi’i ail-lunio yn 1924.

Ffynonellau a darllen pellach

Wicipedia ↗

Y bobl

1576–1641

William Wroth

Sylfaenydd y capel cyntaf yng Nghymru (wedi’i gofnodi)

Rheithor Llanfaches yng Ngwent, pregethwr mor annwyl nes i dyrfaoedd ddod o bell ac agos i’w glywed, a sefydlodd yn 1639 yr eglwys anghydffurfiol gyntaf yng Nghymru.

William Wroth

Cyn ac wedyn

  1. Y Beibl Bach

    Argreffir Beibl Cymraeg rhad, maint poced, fel y gall teuluoedd, nid eglwysi’n unig, fod yn berchen arno.

    Y Beibl Bach
  2. Geiriadur John Davies

    Mae John Davies, Mallwyd, yn cyhoeddi ei eiriadur mawr Cymraeg a Lladin, sylfaen ysgolheictod Cymraeg am ddwy ganrif.

    Geiriadur John Davies
  3. Brwydr Sain Ffagan

    Mae brwydr fwyaf y Rhyfeloedd Cartref yng Nghymru yn gorffen gyda threchu gwrthryfel y brenhinwyr.

    Brwydr Sain Ffagan
  4. Silex Scintillans

    Mae Henry Vaughan, y Silwriad o ddyffryn Wysg, yn cyhoeddi Silex Scintillans, cerddi am oleuni a thragwyddoldeb.

    Silex Scintillans

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf