William Morgan
Esgob a chyfieithydd (wedi’i gofnodi)Cyfieithodd y Beibl cyfan i’r Gymraeg yn 1588. Daeth ei ryddiaith yn safon i’r Gymraeg ysgrifenedig.
William Morgan

Hanes Cymru / Llinell amser / Cymru’r Tuduriaid a’r Stiwartiaid
1620
Mae’r Esgob Richard Parry a John Davies, Mallwyd, yn diwygio Beibl William Morgan. Darllenir eu fersiwn mewn cartrefi Cymraeg am dros 350 o flynyddoedd.
Llun: Yr Esgob Richard Parry ar Gofeb y Cyfieithwyr yn Llanelwy · Llywelyn2000, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Yn 1620 cyhoeddwyd Beibl Cymraeg diwygiedig, gwaith Richard Parry, esgob Llanelwy, a’i frawd-yng-nghyfraith John Davies, rheithor Mallwyd.FfynonellauBible translations into Welsh ↗Wikipedia (Saesneg)Gorchmynnodd Deddf 1563 i esgobion Cymru a Henffordd drefnu cyfieithu’r Beibl a’r Llyfr Gweddi; cyhoeddwyd Testament Newydd Salesbury ar 7 Hydref 1567; Beibl cyfan William Morgan yn 1588 oedd y Beibl Cymraeg a ddefnyddiwyd fwyaf am ganrifoedd; diwygiodd Richard Parry a John Davies ef, gan goethi’r iaith a’i dwyn yn nes at Fersiwn y Brenin Iago 1611, a chyhoeddwyd eu diwygiad yn 1620; yn 1630 bwriadwyd Y Beibl Bach, llai o faint, i’w ddefnyddio ar yr aelwyd; rhoddodd y Beibl a’r Llyfr Gweddi statws i’r Gymraeg fel iaith addoli a’i helpu i fyw fel iaith bob dydd.Richard Parry (bishop) ↗Wikipedia (Saesneg)Richard Parry (1560–1623), mab John ap Harri o Bwllhalog, Cwm, Sir y Fflint, a Rhuthun, esgob Llanelwy; bu ei frawd-yng-nghyfraith John Davies yn ei helpu i ddiwygio’r Beibl Cymraeg a’r Llyfr Gweddi Gyffredin.
| Cyhoeddwyd | 1620 |
|---|---|
| Diwygwyr | Yr Esgob Richard Parry a Dr John Davies, Mallwyd |
| Yn seiliedig ar | Feibl William Morgan, 1588 |
Wedi i William Morgan farw yn 1604, cymerodd Parry a Davies ei Feibl eto. Coethwyd ei Gymraeg llenyddol a’i dwyn yn nes at Fersiwn Saesneg y Brenin Iago 1611.FfynhonnellBible translations into Welsh ↗Wikipedia (Saesneg)Gorchmynnodd Deddf 1563 i esgobion Cymru a Henffordd drefnu cyfieithu’r Beibl a’r Llyfr Gweddi; cyhoeddwyd Testament Newydd Salesbury ar 7 Hydref 1567; Beibl cyfan William Morgan yn 1588 oedd y Beibl Cymraeg a ddefnyddiwyd fwyaf am ganrifoedd; diwygiodd Richard Parry a John Davies ef, gan goethi’r iaith a’i dwyn yn nes at Fersiwn y Brenin Iago 1611, a chyhoeddwyd eu diwygiad yn 1620; yn 1630 bwriadwyd Y Beibl Bach, llai o faint, i’w ddefnyddio ar yr aelwyd; rhoddodd y Beibl a’r Llyfr Gweddi statws i’r Gymraeg fel iaith addoli a’i helpu i fyw fel iaith bob dydd.
Credir mai John Davies, un o ysgolheigion mawr Cymru, oedd prif olygydd y gwaith.FfynhonnellJohn Davies (Mallwyd) ↗Wikipedia (Saesneg)John Davies (c. 1567–1644), mab gwehydd o Lanferres, rheithor Mallwyd o 1604 hyd ei farw; credir mai ef oedd prif olygydd a diwygiwr argraffiad 1620 o’r Beibl Cymraeg, a bu’n gweithio ar Lyfr Gweddi 1621; cyhoeddodd ramadeg Cymraeg yn Lladin, Antiquae linguae Britannicae, yn 1621, ac yn 1632 ei eiriadur, Antiquae linguae Britannicae … et linguae Latinae dictionarium duplex, Cymraeg–Lladin a Lladin–Cymraeg; yn un o brif ysgolheigion y Dadeni diweddar yng Nghymru, bu farw ar 15 Mai 1644 a’i gladdu ym Mallwyd.

Ddeng mlynedd yn ddiweddarach, yn 1630, daeth Y Beibl Bach, Beibl Cymraeg llai o faint i’w ddefnyddio ar yr aelwyd.FfynhonnellBible translations into Welsh ↗Wikipedia (Saesneg)Gorchmynnodd Deddf 1563 i esgobion Cymru a Henffordd drefnu cyfieithu’r Beibl a’r Llyfr Gweddi; cyhoeddwyd Testament Newydd Salesbury ar 7 Hydref 1567; Beibl cyfan William Morgan yn 1588 oedd y Beibl Cymraeg a ddefnyddiwyd fwyaf am ganrifoedd; diwygiodd Richard Parry a John Davies ef, gan goethi’r iaith a’i dwyn yn nes at Fersiwn y Brenin Iago 1611, a chyhoeddwyd eu diwygiad yn 1620; yn 1630 bwriadwyd Y Beibl Bach, llai o faint, i’w ddefnyddio ar yr aelwyd; rhoddodd y Beibl a’r Llyfr Gweddi statws i’r Gymraeg fel iaith addoli a’i helpu i fyw fel iaith bob dydd.
Ffynonellau a darllen pellach
Cyfieithodd y Beibl cyfan i’r Gymraeg yn 1588. Daeth ei ryddiaith yn safon i’r Gymraeg ysgrifenedig.
William MorganRheithor Mallwyd a ysgrifennodd ramadeg mawr 1621 a geiriadur 1632, ac a helpodd i ddiwygio Beibl Cymraeg 1620.
Dr John Davies, MallwydMae Thomas Button o Lwyneliddon yn hwylio i Fae Hudson i chwilio am Fwlch y Gogledd-orllewin ac yn gaeafu yn aber afon a enwodd yn Nelson.
Thomas Button ym Mae HudsonMae Hugh Myddelton o Ddinbych yn agor yr Afon Newydd, gan ddod â dŵr glân ddeugain milltir i Lundain.
Yr Afon NewyddMae Edmwnd Prys yn cyhoeddi’r Salmau ar fesur Cymraeg fel y gall cynulleidfaoedd cyfan eu canu. Cenir rhai ohonynt hyd heddiw.
Y salmau ar gânArgreffir Beibl Cymraeg rhad, maint poced, fel y gall teuluoedd, nid eglwysi’n unig, fod yn berchen arno.
Y Beibl BachYsgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf