Yn 902 gyrrwyd y Llychlynwyr o Ddulyn, a cheisiodd eu harweinydd Ingimundr ymsefydlu ym Môn. Gyrrodd y Cymry hwy ymaith, a hwyliasant ymlaen tua Chaer.FfynhonnellIngimundr (tenth century) ↗Wikipedia (Saesneg)Gyrrwyd y Llychlynwyr o Ddulyn yn 902; arweiniodd Ingimundr ymgais aflwyddiannus i ymsefydlu ym Môn cyn cael ei yrru oddi yno hefyd, yn y lle a eilw blwyddnodau Cymru yn Faes Osfeilion; dywed Darnau Blwyddnodau Iwerddon iddo gael ei orchfygu gan un o feibion Cadell ap Rhodri; yna ymsefydlodd ger Caer gyda chaniatâd Æthelflæd, ac yn ddiweddarach ymunodd ag ymosodiad aflwyddiannus ar Gaer.
| Pryd | 902 |
|---|---|
| Ble | Maes Osfeilion, ym Môn |
| Enillwyd gan | Un o feibion Cadell ap Rhodri |
‘Daeth Igmwnd i Fôn’#
Blwyddnodau Cymru: daeth Igmwnd i Fôn a chymryd Maes Osfeilion. Ond methodd yr ymsefydlu, a gyrrwyd Ingimundr o Fôn fel y’i gyrrwyd o Ddulyn.FfynonellauAnnales Cambriae, the years 807 to 954 ↗Internet Medieval Sourcebook, Prifysgol Fordham (Saesneg)825: Bu farw Hywel. 844: Bu farw Merfyn. 853: Môn wedi’i hanrheithio gan y cenhedloedd duon. 871: Boddwyd Gwgon brenin Ceredigion. 877: Lladdwyd Rhodri a’i fab Gwriad gan y Saeson. 880: Gwaith Conwy. Dial Rhodri drwy law Duw. 902: Daeth Igmwnd i Fôn a chymryd Maes Osfeilion. 908: Bu farw’r esgob Asser. 915: Bu farw Anarawd brenin y Brythoniaid. 928: Aeth Hywel i Rufain. 938: Brwydr Brune. Lladdwyd Idwal fab Rhodri a’i fab Elisedd gan y Saeson (dan 943). 950: Bu farw Hywel brenin y Brythoniaid, a elwir y Da. 954: Bu farw Rhodri fab Hywel. Gall blynyddoedd y testun hwn fod flwyddyn neu ragor y tu ôl i’r dyddiadau a ddefnyddia haneswyr.Ingimundr (tenth century) ↗Wikipedia (Saesneg)Gyrrwyd y Llychlynwyr o Ddulyn yn 902; arweiniodd Ingimundr ymgais aflwyddiannus i ymsefydlu ym Môn cyn cael ei yrru oddi yno hefyd, yn y lle a eilw blwyddnodau Cymru yn Faes Osfeilion; dywed Darnau Blwyddnodau Iwerddon iddo gael ei orchfygu gan un o feibion Cadell ap Rhodri; yna ymsefydlodd ger Caer gyda chaniatâd Æthelflæd, ac yn ddiweddarach ymunodd ag ymosodiad aflwyddiannus ar Gaer.
Pwy a’i henillodd#
Dywed cronicl Gwyddelig, y Darnau Blwyddnodau, iddo gael ei guro gan un o feibion Cadell ap Rhodri. Efallai mai Hywel, Hywel Dda wedyn, oedd y mab hwnnw, neu ei frawd Clydog.FfynhonnellIngimundr (tenth century) ↗Wikipedia (Saesneg)Gyrrwyd y Llychlynwyr o Ddulyn yn 902; arweiniodd Ingimundr ymgais aflwyddiannus i ymsefydlu ym Môn cyn cael ei yrru oddi yno hefyd, yn y lle a eilw blwyddnodau Cymru yn Faes Osfeilion; dywed Darnau Blwyddnodau Iwerddon iddo gael ei orchfygu gan un o feibion Cadell ap Rhodri; yna ymsefydlodd ger Caer gyda chaniatâd Æthelflæd, ac yn ddiweddarach ymunodd ag ymosodiad aflwyddiannus ar Gaer.

Ymlaen i Gaer#
Yna ymsefydlodd ger Caer, gyda chaniatâd Æthelflæd o Fersia yn ôl blwyddnodau Iwerddon, ac yn ddiweddarach ymunodd ag ymosodiad ar Gaer ei hun a fethodd.FfynhonnellIngimundr (tenth century) ↗Wikipedia (Saesneg)Gyrrwyd y Llychlynwyr o Ddulyn yn 902; arweiniodd Ingimundr ymgais aflwyddiannus i ymsefydlu ym Môn cyn cael ei yrru oddi yno hefyd, yn y lle a eilw blwyddnodau Cymru yn Faes Osfeilion; dywed Darnau Blwyddnodau Iwerddon iddo gael ei orchfygu gan un o feibion Cadell ap Rhodri; yna ymsefydlodd ger Caer gyda chaniatâd Æthelflæd, ac yn ddiweddarach ymunodd ag ymosodiad aflwyddiannus ar Gaer.
Cwymp Dulyn y Llychlynwyr#
Sefydlwyd teyrnas Lychlynnaidd Dulyn ganol y nawfed ganrif. Yn 902, wedi colled drom i wŷr Brega a Leinster, gyrrwyd y Llychlynwyr allan ohoni, ac arweiniodd Ingimundr, a elwir hefyd Hingamund neu Igmunt, ei bobl dros y môr i Fôn.FfynhonnellIngimundr (the Viking leader) ↗Wikipedia (Saesneg)Hefyd Hingamund, Igmunt, Ingimund; syrthiodd teyrnas Lychlynnaidd Dulyn, a sefydlwyd ganol y nawfed ganrif, yn 902 wedi ei threchu gan wŷr Brega a Leinster; efallai mai ei ymosodiad ar Fôn yw ymosodiad Llychlynnaidd mwyaf nodedig hanes Cymru; dywed Annales Cambriae iddo ddal ‘Maes Osmeliaun’, a Brut y Tywysogion ‘Maes Ros Meilon’; efallai iddo ymsefydlu ger Llanbedr-goch, lle cloddiwyd olion ffermio, gwneuthur a masnachu; wedyn ymsefydlodd ef a’i ddilynwyr ar Gilgwri rhwng Dyfrdwy a Merswy, lle mae enwau lleoedd yn dangos gwladfa Sgandinafaidd fawr, a daw Thingwall o’r Hen Norseg þing-vǫllr, ‘maes y cynulliad’; adferodd Æthelflæd amddiffynfeydd Rhufeinig Caer yn 907 a chodi bwrhau yn Eddisbury (914), Runcorn (915), Thelwall a Manceinion (919) a Cledemutha, Rhuddlan efallai (921); mae Armes Prydein yn enwi ‘Gwyddyl Iwerddon, Môn a Phrydyn’ yn ei chynghrair; arweiniodd y gyrru o Ddulyn yn 902 at ymsefydlu Llychlynnaidd ar Gilgwri ac ym Môn, a hefyd ym Manaw ac ar arfordiroedd Cumbria a gogledd Cymru; nid oedd raid i’r amddiffynfeydd gael eu codi yn erbyn y Llychlynwyr, ond gallent fod wedi’u codi gan feddwl am y Cymry. Efallai mai ei laniad ef yw ymosodiad Llychlynnaidd mwyaf nodedig hanes Cymru.FfynhonnellIngimundr (the Viking leader) ↗Wikipedia (Saesneg)Hefyd Hingamund, Igmunt, Ingimund; syrthiodd teyrnas Lychlynnaidd Dulyn, a sefydlwyd ganol y nawfed ganrif, yn 902 wedi ei threchu gan wŷr Brega a Leinster; efallai mai ei ymosodiad ar Fôn yw ymosodiad Llychlynnaidd mwyaf nodedig hanes Cymru; dywed Annales Cambriae iddo ddal ‘Maes Osmeliaun’, a Brut y Tywysogion ‘Maes Ros Meilon’; efallai iddo ymsefydlu ger Llanbedr-goch, lle cloddiwyd olion ffermio, gwneuthur a masnachu; wedyn ymsefydlodd ef a’i ddilynwyr ar Gilgwri rhwng Dyfrdwy a Merswy, lle mae enwau lleoedd yn dangos gwladfa Sgandinafaidd fawr, a daw Thingwall o’r Hen Norseg þing-vǫllr, ‘maes y cynulliad’; adferodd Æthelflæd amddiffynfeydd Rhufeinig Caer yn 907 a chodi bwrhau yn Eddisbury (914), Runcorn (915), Thelwall a Manceinion (919) a Cledemutha, Rhuddlan efallai (921); mae Armes Prydein yn enwi ‘Gwyddyl Iwerddon, Môn a Phrydyn’ yn ei chynghrair; arweiniodd y gyrru o Ddulyn yn 902 at ymsefydlu Llychlynnaidd ar Gilgwri ac ym Môn, a hefyd ym Manaw ac ar arfordiroedd Cumbria a gogledd Cymru; nid oedd raid i’r amddiffynfeydd gael eu codi yn erbyn y Llychlynwyr, ond gallent fod wedi’u codi gan feddwl am y Cymry.
Lle y glaniasant#
Dywed Annales Cambriae iddo ddal ‘Maes Osmeliaun’, ac mae Brut y Tywysogion yn galw’r lle yn ‘Maes Ros Meilon’.FfynhonnellIngimundr (the Viking leader) ↗Wikipedia (Saesneg)Hefyd Hingamund, Igmunt, Ingimund; syrthiodd teyrnas Lychlynnaidd Dulyn, a sefydlwyd ganol y nawfed ganrif, yn 902 wedi ei threchu gan wŷr Brega a Leinster; efallai mai ei ymosodiad ar Fôn yw ymosodiad Llychlynnaidd mwyaf nodedig hanes Cymru; dywed Annales Cambriae iddo ddal ‘Maes Osmeliaun’, a Brut y Tywysogion ‘Maes Ros Meilon’; efallai iddo ymsefydlu ger Llanbedr-goch, lle cloddiwyd olion ffermio, gwneuthur a masnachu; wedyn ymsefydlodd ef a’i ddilynwyr ar Gilgwri rhwng Dyfrdwy a Merswy, lle mae enwau lleoedd yn dangos gwladfa Sgandinafaidd fawr, a daw Thingwall o’r Hen Norseg þing-vǫllr, ‘maes y cynulliad’; adferodd Æthelflæd amddiffynfeydd Rhufeinig Caer yn 907 a chodi bwrhau yn Eddisbury (914), Runcorn (915), Thelwall a Manceinion (919) a Cledemutha, Rhuddlan efallai (921); mae Armes Prydein yn enwi ‘Gwyddyl Iwerddon, Môn a Phrydyn’ yn ei chynghrair; arweiniodd y gyrru o Ddulyn yn 902 at ymsefydlu Llychlynnaidd ar Gilgwri ac ym Môn, a hefyd ym Manaw ac ar arfordiroedd Cumbria a gogledd Cymru; nid oedd raid i’r amddiffynfeydd gael eu codi yn erbyn y Llychlynwyr, ond gallent fod wedi’u codi gan feddwl am y Cymry. Efallai i’r Llychlynwyr ymsefydlu ger Llanbedr-goch, lle mae cloddio wedi dangos olion ffermio, crefftau a masnach, ac efallai fod yno ganolfan arglwydd a man masnachu hyd yn oed cyn i Ingimundr ddod.FfynhonnellIngimundr (the Viking leader) ↗Wikipedia (Saesneg)Hefyd Hingamund, Igmunt, Ingimund; syrthiodd teyrnas Lychlynnaidd Dulyn, a sefydlwyd ganol y nawfed ganrif, yn 902 wedi ei threchu gan wŷr Brega a Leinster; efallai mai ei ymosodiad ar Fôn yw ymosodiad Llychlynnaidd mwyaf nodedig hanes Cymru; dywed Annales Cambriae iddo ddal ‘Maes Osmeliaun’, a Brut y Tywysogion ‘Maes Ros Meilon’; efallai iddo ymsefydlu ger Llanbedr-goch, lle cloddiwyd olion ffermio, gwneuthur a masnachu; wedyn ymsefydlodd ef a’i ddilynwyr ar Gilgwri rhwng Dyfrdwy a Merswy, lle mae enwau lleoedd yn dangos gwladfa Sgandinafaidd fawr, a daw Thingwall o’r Hen Norseg þing-vǫllr, ‘maes y cynulliad’; adferodd Æthelflæd amddiffynfeydd Rhufeinig Caer yn 907 a chodi bwrhau yn Eddisbury (914), Runcorn (915), Thelwall a Manceinion (919) a Cledemutha, Rhuddlan efallai (921); mae Armes Prydein yn enwi ‘Gwyddyl Iwerddon, Môn a Phrydyn’ yn ei chynghrair; arweiniodd y gyrru o Ddulyn yn 902 at ymsefydlu Llychlynnaidd ar Gilgwri ac ym Môn, a hefyd ym Manaw ac ar arfordiroedd Cumbria a gogledd Cymru; nid oedd raid i’r amddiffynfeydd gael eu codi yn erbyn y Llychlynwyr, ond gallent fod wedi’u codi gan feddwl am y Cymry.
Llanbedr-goch#
Adroddodd chwilwyr metel ddarganfyddiadau canoloesol cynnar rhyfeddol yno gyntaf, ac arweiniodd Mark Redknap o Amgueddfa Cymru ddeg tymor o gloddio rhwng 1994 a 2012. Cafodd anheddiad masnachu nad oes ei debyg yng Nghymru.FfynhonnellLlanbedrgoch: exploring a unique early medieval trading centre on Anglesey ↗Current Archaeology, rhifyn 435 (Saesneg)Arweiniodd darganfyddiadau a adroddwyd gan chwilwyr metel Amgueddfa Cymru i anfon Mark Redknap, a arweiniodd ddeg tymor o waith maes rhwng 1994 a 2012 a chael ‘anheddiad masnachu o ffurf ddigymar yng Nghymru’, i’w gymharu â marchnad Meols; ffos y lloc cyntaf yn hwyr-Rufeinig mae’n debyg, wedi’i llenwi erbyn dechrau’r 7fed ganrif; y rhagfur diweddarach 2–2.2 m o led, a muriau cerrig wedi’u rhwymo â chlai ar ei wyneb, yn amgáu tua 0.8 hectar, deirgwaith yn fwy; cistern 4 m sgwâr wedi’i leinio â cherrig ac yn cael ei bwydo gan ffynnon; ceiniogau Carolingaidd o’r nawfed ganrif o deyrnasiad Louis Dduwiol a Siarl Foel; tlws morthwyl Thor wedi’i dorri’n arian darnau; celc o Oes y Llychlynwyr gerllaw a gysylltir ag Ingimund, a yrrwyd o Ddulyn yn 902. Roedd lloc hŷn, hwyr-Rufeinig mae’n debyg, wedi’i lenwi erbyn dechrau’r seithfed ganrif. Amgaeai un newydd, deirgwaith yn fwy, tua 0.8 hectar y tu ôl i ragfur 2 i 2.2 metr o led â muriau cerrig ar ei wyneb, a bwydai ffynnon gistern 4 metr sgwâr wedi’i leinio â cherrig.FfynhonnellLlanbedrgoch: exploring a unique early medieval trading centre on Anglesey ↗Current Archaeology, rhifyn 435 (Saesneg)Arweiniodd darganfyddiadau a adroddwyd gan chwilwyr metel Amgueddfa Cymru i anfon Mark Redknap, a arweiniodd ddeg tymor o waith maes rhwng 1994 a 2012 a chael ‘anheddiad masnachu o ffurf ddigymar yng Nghymru’, i’w gymharu â marchnad Meols; ffos y lloc cyntaf yn hwyr-Rufeinig mae’n debyg, wedi’i llenwi erbyn dechrau’r 7fed ganrif; y rhagfur diweddarach 2–2.2 m o led, a muriau cerrig wedi’u rhwymo â chlai ar ei wyneb, yn amgáu tua 0.8 hectar, deirgwaith yn fwy; cistern 4 m sgwâr wedi’i leinio â cherrig ac yn cael ei bwydo gan ffynnon; ceiniogau Carolingaidd o’r nawfed ganrif o deyrnasiad Louis Dduwiol a Siarl Foel; tlws morthwyl Thor wedi’i dorri’n arian darnau; celc o Oes y Llychlynwyr gerllaw a gysylltir ag Ingimund, a yrrwyd o Ddulyn yn 902. Ymhlith y darganfyddiadau roedd ceiniogau Carolingaidd Louis Dduwiol a Siarl Foel, a thlws morthwyl Thor wedi’i dorri i’w fasnachu fel arian wrth bwysau.FfynhonnellLlanbedrgoch: exploring a unique early medieval trading centre on Anglesey ↗Current Archaeology, rhifyn 435 (Saesneg)Arweiniodd darganfyddiadau a adroddwyd gan chwilwyr metel Amgueddfa Cymru i anfon Mark Redknap, a arweiniodd ddeg tymor o waith maes rhwng 1994 a 2012 a chael ‘anheddiad masnachu o ffurf ddigymar yng Nghymru’, i’w gymharu â marchnad Meols; ffos y lloc cyntaf yn hwyr-Rufeinig mae’n debyg, wedi’i llenwi erbyn dechrau’r 7fed ganrif; y rhagfur diweddarach 2–2.2 m o led, a muriau cerrig wedi’u rhwymo â chlai ar ei wyneb, yn amgáu tua 0.8 hectar, deirgwaith yn fwy; cistern 4 m sgwâr wedi’i leinio â cherrig ac yn cael ei bwydo gan ffynnon; ceiniogau Carolingaidd o’r nawfed ganrif o deyrnasiad Louis Dduwiol a Siarl Foel; tlws morthwyl Thor wedi’i dorri’n arian darnau; celc o Oes y Llychlynwyr gerllaw a gysylltir ag Ingimund, a yrrwyd o Ddulyn yn 902.
Yn 1998 cafwyd pum ysgerbwd o ddiwedd y ddegfed ganrif mewn ffos wedi’i llenwi ychydig y tu allan i’r mur amddiffynnol, ac mae rhai nodweddion yn eu hesgyrn yn awgrymu eu bod yn perthyn i’w gilydd.FfynhonnellScience brings to life the witnesses to the Viking-age in North Wales ↗Amgueddfa Cymru (Saesneg)Yn 1998 cafwyd pum ysgerbwd dynol yn llenwad uchaf ffos ychydig y tu allan i fur amddiffynnol yr anheddiad canoloesol cynnar yn Llanbedr-goch, safle o statws uchel; mae rhai nodweddion yn awgrymu bod y bobl yn perthyn; maent yn dyddio o ail hanner y 10fed ganrif.
Cilgwri#
Wedi’u gyrru o Fôn, ymsefydlodd pobl Ingimundr ar Gilgwri, rhwng Dyfrdwy a Merswy, lle mae enwau lleoedd yn dal i ddangos gwladfa Sgandinafaidd fawr. Daw Thingwall yno o’r Hen Norseg þing-vǫllr, maes y cynulliad.FfynhonnellIngimundr (the Viking leader) ↗Wikipedia (Saesneg)Hefyd Hingamund, Igmunt, Ingimund; syrthiodd teyrnas Lychlynnaidd Dulyn, a sefydlwyd ganol y nawfed ganrif, yn 902 wedi ei threchu gan wŷr Brega a Leinster; efallai mai ei ymosodiad ar Fôn yw ymosodiad Llychlynnaidd mwyaf nodedig hanes Cymru; dywed Annales Cambriae iddo ddal ‘Maes Osmeliaun’, a Brut y Tywysogion ‘Maes Ros Meilon’; efallai iddo ymsefydlu ger Llanbedr-goch, lle cloddiwyd olion ffermio, gwneuthur a masnachu; wedyn ymsefydlodd ef a’i ddilynwyr ar Gilgwri rhwng Dyfrdwy a Merswy, lle mae enwau lleoedd yn dangos gwladfa Sgandinafaidd fawr, a daw Thingwall o’r Hen Norseg þing-vǫllr, ‘maes y cynulliad’; adferodd Æthelflæd amddiffynfeydd Rhufeinig Caer yn 907 a chodi bwrhau yn Eddisbury (914), Runcorn (915), Thelwall a Manceinion (919) a Cledemutha, Rhuddlan efallai (921); mae Armes Prydein yn enwi ‘Gwyddyl Iwerddon, Môn a Phrydyn’ yn ei chynghrair; arweiniodd y gyrru o Ddulyn yn 902 at ymsefydlu Llychlynnaidd ar Gilgwri ac ym Môn, a hefyd ym Manaw ac ar arfordiroedd Cumbria a gogledd Cymru; nid oedd raid i’r amddiffynfeydd gael eu codi yn erbyn y Llychlynwyr, ond gallent fod wedi’u codi gan feddwl am y Cymry.
Adferodd Æthelflæd o Fersia furiau Rhufeinig Caer yn 907 a chodi amddiffynfeydd yn Eddisbury yn 914, Runcorn yn 915, Thelwall a Manceinion yn 919, a Cledemutha, a all fod yn Rhuddlan, yn 921. Efallai iddynt gael eu codi gan feddwl am y Cymry gymaint â’r Llychlynwyr.FfynhonnellIngimundr (the Viking leader) ↗Wikipedia (Saesneg)Hefyd Hingamund, Igmunt, Ingimund; syrthiodd teyrnas Lychlynnaidd Dulyn, a sefydlwyd ganol y nawfed ganrif, yn 902 wedi ei threchu gan wŷr Brega a Leinster; efallai mai ei ymosodiad ar Fôn yw ymosodiad Llychlynnaidd mwyaf nodedig hanes Cymru; dywed Annales Cambriae iddo ddal ‘Maes Osmeliaun’, a Brut y Tywysogion ‘Maes Ros Meilon’; efallai iddo ymsefydlu ger Llanbedr-goch, lle cloddiwyd olion ffermio, gwneuthur a masnachu; wedyn ymsefydlodd ef a’i ddilynwyr ar Gilgwri rhwng Dyfrdwy a Merswy, lle mae enwau lleoedd yn dangos gwladfa Sgandinafaidd fawr, a daw Thingwall o’r Hen Norseg þing-vǫllr, ‘maes y cynulliad’; adferodd Æthelflæd amddiffynfeydd Rhufeinig Caer yn 907 a chodi bwrhau yn Eddisbury (914), Runcorn (915), Thelwall a Manceinion (919) a Cledemutha, Rhuddlan efallai (921); mae Armes Prydein yn enwi ‘Gwyddyl Iwerddon, Môn a Phrydyn’ yn ei chynghrair; arweiniodd y gyrru o Ddulyn yn 902 at ymsefydlu Llychlynnaidd ar Gilgwri ac ym Môn, a hefyd ym Manaw ac ar arfordiroedd Cumbria a gogledd Cymru; nid oedd raid i’r amddiffynfeydd gael eu codi yn erbyn y Llychlynwyr, ond gallent fod wedi’u codi gan feddwl am y Cymry.
Môn yn y broffwydoliaeth#
Mae Armes Prydein, cerdd broffwydol fawr y ddegfed ganrif, yn enwi ymhlith ei chynghreiriaid ‘Gwyddyl Iwerddon, Môn a Phrydyn’.FfynhonnellIngimundr (the Viking leader) ↗Wikipedia (Saesneg)Hefyd Hingamund, Igmunt, Ingimund; syrthiodd teyrnas Lychlynnaidd Dulyn, a sefydlwyd ganol y nawfed ganrif, yn 902 wedi ei threchu gan wŷr Brega a Leinster; efallai mai ei ymosodiad ar Fôn yw ymosodiad Llychlynnaidd mwyaf nodedig hanes Cymru; dywed Annales Cambriae iddo ddal ‘Maes Osmeliaun’, a Brut y Tywysogion ‘Maes Ros Meilon’; efallai iddo ymsefydlu ger Llanbedr-goch, lle cloddiwyd olion ffermio, gwneuthur a masnachu; wedyn ymsefydlodd ef a’i ddilynwyr ar Gilgwri rhwng Dyfrdwy a Merswy, lle mae enwau lleoedd yn dangos gwladfa Sgandinafaidd fawr, a daw Thingwall o’r Hen Norseg þing-vǫllr, ‘maes y cynulliad’; adferodd Æthelflæd amddiffynfeydd Rhufeinig Caer yn 907 a chodi bwrhau yn Eddisbury (914), Runcorn (915), Thelwall a Manceinion (919) a Cledemutha, Rhuddlan efallai (921); mae Armes Prydein yn enwi ‘Gwyddyl Iwerddon, Môn a Phrydyn’ yn ei chynghrair; arweiniodd y gyrru o Ddulyn yn 902 at ymsefydlu Llychlynnaidd ar Gilgwri ac ym Môn, a hefyd ym Manaw ac ar arfordiroedd Cumbria a gogledd Cymru; nid oedd raid i’r amddiffynfeydd gael eu codi yn erbyn y Llychlynwyr, ond gallent fod wedi’u codi gan feddwl am y Cymry. Wedi 902 daeth ymsefydlwyr Llychlynnaidd nid yn unig i Gilgwri a Môn ond i Fanaw ac i arfordiroedd Cumbria a gogledd Cymru.FfynhonnellIngimundr (the Viking leader) ↗Wikipedia (Saesneg)Hefyd Hingamund, Igmunt, Ingimund; syrthiodd teyrnas Lychlynnaidd Dulyn, a sefydlwyd ganol y nawfed ganrif, yn 902 wedi ei threchu gan wŷr Brega a Leinster; efallai mai ei ymosodiad ar Fôn yw ymosodiad Llychlynnaidd mwyaf nodedig hanes Cymru; dywed Annales Cambriae iddo ddal ‘Maes Osmeliaun’, a Brut y Tywysogion ‘Maes Ros Meilon’; efallai iddo ymsefydlu ger Llanbedr-goch, lle cloddiwyd olion ffermio, gwneuthur a masnachu; wedyn ymsefydlodd ef a’i ddilynwyr ar Gilgwri rhwng Dyfrdwy a Merswy, lle mae enwau lleoedd yn dangos gwladfa Sgandinafaidd fawr, a daw Thingwall o’r Hen Norseg þing-vǫllr, ‘maes y cynulliad’; adferodd Æthelflæd amddiffynfeydd Rhufeinig Caer yn 907 a chodi bwrhau yn Eddisbury (914), Runcorn (915), Thelwall a Manceinion (919) a Cledemutha, Rhuddlan efallai (921); mae Armes Prydein yn enwi ‘Gwyddyl Iwerddon, Môn a Phrydyn’ yn ei chynghrair; arweiniodd y gyrru o Ddulyn yn 902 at ymsefydlu Llychlynnaidd ar Gilgwri ac ym Môn, a hefyd ym Manaw ac ar arfordiroedd Cumbria a gogledd Cymru; nid oedd raid i’r amddiffynfeydd gael eu codi yn erbyn y Llychlynwyr, ond gallent fod wedi’u codi gan feddwl am y Cymry.





