Hanes Cymru / Cymru Rufeinig

Cymru Rufeinig

Segontium

Y gaer Rufeinig uwchben Caernarfon, a ddaliwyd am dros dri chan mlynedd. Yn y Mabinogion, dyma’r gaer a welodd Macsen Wledig yn ei freuddwyd.

Llun: Sylfeini wedi’u cloddio yng nghaer Rufeinig Segontium, Caernarfon · Wolfgang Sauber, CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 3 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
AD 77 53.137° N, 4.266° W Agor mewn map ↗ Ar ein map →
Sylfeini wedi’u cloddio yng nghaer Rufeinig Segontium, Caernarfon
Sylfeini wedi’u cloddio yng nghaer Rufeinig Segontium, Caernarfon · Llun: Wolfgang Sauber, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons · Mwy yn yr oriel

Segontium, ar y bryn uwchben Caernarfon, oedd prif gaer Rufeinig gogledd Cymru, a ddaliwyd am dros dri chan mlynedd. Yn Gymraeg Cair Segeint ydyw, ac ym Mreuddwyd Macsen Wledig hi yw’r gaer yn aber Seiont lle cafodd yr ymerawdwr Elen.

SefydlwydOC 77 neu 78, gan Agricola
GarsiwnTua 1,000 o filwyr traed ar y dechrau
Daliwyd hydOC 394 o leiaf

Y lle cryf

Daw enw’r gaer o afon Seiont, neu o anheddiad Brythonig a enwyd ar ei hôl. Efallai mai ystyr yr hen air Brythoneg yw’r lle cryf. Safai ar dir uchel i’r dwyrain o’r afon, yn gwarchod y rhyd ac yn edrych dros y Fenai, a chysylltai ffordd Rufeinig hi â Chaer.

O bren i garreg

Codwyd hi gan Agricola o bridd a phren, ac ailgodwyd ei hamddiffynfeydd mewn carreg yn hanner cyntaf yr ail ganrif. Codwyd tŷ cwrt mawr â’i faddondy bach ei hun y tu mewn, efallai i swyddog yng ngofal y mwynfeydd. Ar ddechrau’r drydedd ganrif, dan yr ymerawdwr Septimius Severus, cafodd bencadlys newydd a chyflenwad dŵr drwy bibell danddaearol.

Gwarchod yr arfordir

Erbyn y drydedd ganrif y garsiwn oedd catrawd o 500 o wŷr a godwyd gyntaf ymhlith y Sunici yng Ngâl. Yn ei blynyddoedd olaf prif waith y gaer oedd gwarchod arfordir gogledd Cymru rhag ysbeilwyr o Iwerddon. Dengys darnau arian fod milwyr yma o hyd yn 394, yn hwy nag mewn unrhyw gaer arall yng Nghymru.

Macsen ac Elen

Bu Segontium fyw yng nghof Cymru. Mae Hanes y Brythoniaid yn cyfrif Cair Segeint ymhlith wyth dinas ar hugain Prydain, ac ym Mreuddwyd Macsen Wledig, breuddwydia Macsen, yr ymerawdwr Magnus Maximus, am wraig hardd a’i chael hi, Elen, yn y gaer yn aber Seiont.

Y gaer heddiw

Mae’r ffordd i Feddgelert yn torri drwy’r safle, ond mae’r rhan fwyaf o’r sylfeini wedi goroesi, yn eu plith y pencadlys. O gwmpas y gaer roedd pentref sifil, teml i Mithras a mynwent. Cadw sy’n gofalu am y gaer, ac mae amgueddfa ar y safle.

Ffynonellau a darllen pellach

Wicipedia ↗

Beth ddigwyddodd yma

  1. Caer Segontium (archaeoleg)

    Mae Rhufain yn codi caer uwchben Afon Menai lle mae Caernarfon heddiw. Yn ôl traddodiad Cymru, yma y priododd Macsen Wledig ag Elen.

    Caer Segontium

Casglwch y set

Mae darllen y dudalen hon yn casglu ei cherdyn. Casglwch bob cerdyn yn y set. Eich holl gardiau →

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf