Y gŵr o Rosllannerchrugog a gerddodd i’r gogledd i gyfarfod â George Fox yn 1653, a ddaeth yn Grynwr cyntaf Cymru, ac a dreuliodd ei oes yn pregethu’r Goleuni Mewnol yn Gymraeg.
John ap John o Riwabon, a elwid yn Siôn ap Siôn, oedd y Crynwr cyntaf yng Nghymru ac apostol y Cyfeillion ymhlith y Cymry. Am fwy na deugain mlynedd teithiodd hyd a lled Cymru yn pregethu’r goleuni mewnol, dioddefodd garchar dros ei ffydd, adeiladodd y cyfarfodydd a gadwodd Grynwyr Cymru ynghyd, a daeth yn dad y Rhandir Cymreig ym Mhennsylvania.FfynonellauJohn ap John (1625? – 1697), the apostle of the Quakers in Wales ↗William Ambrose Bebb, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol Cymru (Saesneg)Galwyd ef yn Siôn ap Siôn gan Ellis Pugh yn ei Annerch i’r Cymry (1721); ganed ym Mhen-y-cefn yn nhrefgordd Coed Cristionydd, Rhiwabon; ymunodd â’r Piwritaniaid yn nyddiau’r Werinlywodraeth a daeth yn aelod o’r gynulleidfa yn Wrecsam dan ofal Morgan Llwyd; ar 21 Gorffennaf 1653 teithiodd ef a gŵr arall ar ran Morgan Llwyd i Swarthmore, Swydd Gaerhirfryn, i gyfarfod â George Fox, ac enillwyd John ap John at y Crynwyr am byth; o hynny ymlaen bu’n ddisgybl i George Fox ac yn apostol y Crynwyr yng Nghymru; sefydlodd ei ‘eglwys’ gyntaf ym Mhen-y-cefn a dechrau pregethu ar unwaith yn Wrecsam, gan deithio ar hyd y Gororau i’r de i Sir Fynwy a Morgannwg, lle taflwyd ef i garchar fwy nag unwaith; yn 1657, gyda Fox, aeth ar daith debyg drwy’r gogledd drwy Gaerfyrddin, Aberystwyth, Machynlleth, Dolgellau a Chaernarfon; enillodd dir yn araf, yn enwedig yn siroedd Mynwy, Trefaldwyn a Meirionnydd, a denu dilynwyr o bwys megis Richard Davies o Gloddiau Cochion a theulu Lloyd o Ddolobran; o 1667 trefnodd a chryfhaodd y mudiad, gan sefydlu cyfarfodydd misol a hanner-blynyddol ac, yn 1682, gyfarfod blynyddol; erbyn 1686 roedd y gwirionedd wedi cael ‘some entrance into Anglesey’; o 1681 aeth rhai cannoedd o Grynwyr Cymru i Bennsylvania i ddianc rhag erledigaeth; bu’n ffyddlon hyd y diwedd; bu farw ei wraig Katrin yn 1695 ac aeth i fyw gyda’i ferch, gwraig John Mellor, ger Stafford, lle bu farw ar 16 Tachwedd 1697.Siôn ap Siôn ↗Wicipedia CymraegRoedd Siôn ap Siôn neu John ap John (tua 1625 – 16 Tachwedd 1697) yn gennad dros y Crynwyr yng Nghymru; mae John Gwilym Jones yn ei gynnwys yn gymeriad yn ei ddrama Hanes Rhyw Gymro; ganed ym Mhen-y-cefn, Rhiwabon, Sir Ddinbych; addysgwyd yn ôl pob tebyg yn ysgol ramadeg Wrecsam a daeth dan ddylanwad y Piwritan Walter Cradock, curad Wrecsam yn 1635; yn aelod o gynulleidfa Morgan Llwyd yn Wrecsam, mae’n debyg i Lwyd ei anfon i Fiwmares yn y 1640au i bregethu i’r garsiwn seneddol yno; wedi clywed am Gymdeithas y Cyfeillion dan arweiniad George Fox, anfonodd Morgan Llwyd ef i Swydd Gaerhirfryn i gyfarfod â Fox ac adrodd yn ôl, ac argyhoeddwyd ef gan neges y Crynwyr; sefydlodd ei gynulleidfa gyntaf o Grynwyr ym Mhen-y-cefn yn 1653; o 1654 aeth ar lawer o deithiau pregethu ledled Cymru a’r gororau, weithiau ar ei ben ei hun ac weithiau gyda Fox fel ei gyfieithydd, a’i garcharu sawl tro; sefydlodd gymunedau sylweddol o Grynwyr ym Morgannwg, Penfro, Trefaldwyn, Meirionnydd, Dinbych a’r Fflint; o 1667 bu’n allweddol wrth drefnu’r cyfarfodydd misol, chwarterol a blynyddol Cymreig a alluogodd y gymdeithas i oroesi a ffynnu; yn 1681 prynodd ef a Thomas Wynne, barbwr-lawfeddyg y Crynwyr o Gaerwys, 5000 erw ym Mhennsylvania am £100 i gynorthwyo Cyfeillion a oedd yn barod i ymfudo, felly ef oedd ‘tad y Parth Cymreig’ ym Mhennsylvania; yn 1683 cyhoeddodd Tystiolaeth o Gariad ac Ewyllys Da, cyfieithiad o Testimony of Love and Good Will gan John Songhurst; cynhaliodd gyfarfod blynyddol 1693 yn ei gartref ei hun; yn 1663 priododd Catherine Edwards, gweddw Dafydd ab Edward, Plas Efa, Trefor, ac ariannu ei genhadaeth o’r ystâd; bu farw yn 1697 yn Whitehough Manor, Ipstones, Swydd Stafford, cartref ei ferch Phoebe a’i fab-yng-nghyfraith John Mellor, a’i gladdu ym Masford gerllaw.
Ganed John tua 1625 ym Mhen-y-cefn, yn nhrefgordd Coed Cristionydd ym mhlwyf Rhiwabon. Mae’n debyg iddo gael ysgol yn Wrecsam, lle cyffrôdd pregethu Walter Cradock gymaint, ac yn nyddiau’r Werinlywodraeth ymunodd ag eglwys gynull Morgan Llwyd yn Wrecsam. Ymddengys i Lwyd ei anfon i Fiwmares yn y 1640au i bregethu i filwyr y garsiwn yno.FfynonellauJohn ap John (1625? – 1697), the apostle of the Quakers in Wales ↗William Ambrose Bebb, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol Cymru (Saesneg)Galwyd ef yn Siôn ap Siôn gan Ellis Pugh yn ei Annerch i’r Cymry (1721); ganed ym Mhen-y-cefn yn nhrefgordd Coed Cristionydd, Rhiwabon; ymunodd â’r Piwritaniaid yn nyddiau’r Werinlywodraeth a daeth yn aelod o’r gynulleidfa yn Wrecsam dan ofal Morgan Llwyd; ar 21 Gorffennaf 1653 teithiodd ef a gŵr arall ar ran Morgan Llwyd i Swarthmore, Swydd Gaerhirfryn, i gyfarfod â George Fox, ac enillwyd John ap John at y Crynwyr am byth; o hynny ymlaen bu’n ddisgybl i George Fox ac yn apostol y Crynwyr yng Nghymru; sefydlodd ei ‘eglwys’ gyntaf ym Mhen-y-cefn a dechrau pregethu ar unwaith yn Wrecsam, gan deithio ar hyd y Gororau i’r de i Sir Fynwy a Morgannwg, lle taflwyd ef i garchar fwy nag unwaith; yn 1657, gyda Fox, aeth ar daith debyg drwy’r gogledd drwy Gaerfyrddin, Aberystwyth, Machynlleth, Dolgellau a Chaernarfon; enillodd dir yn araf, yn enwedig yn siroedd Mynwy, Trefaldwyn a Meirionnydd, a denu dilynwyr o bwys megis Richard Davies o Gloddiau Cochion a theulu Lloyd o Ddolobran; o 1667 trefnodd a chryfhaodd y mudiad, gan sefydlu cyfarfodydd misol a hanner-blynyddol ac, yn 1682, gyfarfod blynyddol; erbyn 1686 roedd y gwirionedd wedi cael ‘some entrance into Anglesey’; o 1681 aeth rhai cannoedd o Grynwyr Cymru i Bennsylvania i ddianc rhag erledigaeth; bu’n ffyddlon hyd y diwedd; bu farw ei wraig Katrin yn 1695 ac aeth i fyw gyda’i ferch, gwraig John Mellor, ger Stafford, lle bu farw ar 16 Tachwedd 1697.Siôn ap Siôn ↗Wicipedia CymraegRoedd Siôn ap Siôn neu John ap John (tua 1625 – 16 Tachwedd 1697) yn gennad dros y Crynwyr yng Nghymru; mae John Gwilym Jones yn ei gynnwys yn gymeriad yn ei ddrama Hanes Rhyw Gymro; ganed ym Mhen-y-cefn, Rhiwabon, Sir Ddinbych; addysgwyd yn ôl pob tebyg yn ysgol ramadeg Wrecsam a daeth dan ddylanwad y Piwritan Walter Cradock, curad Wrecsam yn 1635; yn aelod o gynulleidfa Morgan Llwyd yn Wrecsam, mae’n debyg i Lwyd ei anfon i Fiwmares yn y 1640au i bregethu i’r garsiwn seneddol yno; wedi clywed am Gymdeithas y Cyfeillion dan arweiniad George Fox, anfonodd Morgan Llwyd ef i Swydd Gaerhirfryn i gyfarfod â Fox ac adrodd yn ôl, ac argyhoeddwyd ef gan neges y Crynwyr; sefydlodd ei gynulleidfa gyntaf o Grynwyr ym Mhen-y-cefn yn 1653; o 1654 aeth ar lawer o deithiau pregethu ledled Cymru a’r gororau, weithiau ar ei ben ei hun ac weithiau gyda Fox fel ei gyfieithydd, a’i garcharu sawl tro; sefydlodd gymunedau sylweddol o Grynwyr ym Morgannwg, Penfro, Trefaldwyn, Meirionnydd, Dinbych a’r Fflint; o 1667 bu’n allweddol wrth drefnu’r cyfarfodydd misol, chwarterol a blynyddol Cymreig a alluogodd y gymdeithas i oroesi a ffynnu; yn 1681 prynodd ef a Thomas Wynne, barbwr-lawfeddyg y Crynwyr o Gaerwys, 5000 erw ym Mhennsylvania am £100 i gynorthwyo Cyfeillion a oedd yn barod i ymfudo, felly ef oedd ‘tad y Parth Cymreig’ ym Mhennsylvania; yn 1683 cyhoeddodd Tystiolaeth o Gariad ac Ewyllys Da, cyfieithiad o Testimony of Love and Good Will gan John Songhurst; cynhaliodd gyfarfod blynyddol 1693 yn ei gartref ei hun; yn 1663 priododd Catherine Edwards, gweddw Dafydd ab Edward, Plas Efa, Trefor, ac ariannu ei genhadaeth o’r ystâd; bu farw yn 1697 yn Whitehough Manor, Ipstones, Swydd Stafford, cartref ei ferch Phoebe a’i fab-yng-nghyfraith John Mellor, a’i gladdu ym Masford gerllaw.
Daeth sôn i Wrecsam am bregethwr newydd yng ngogledd Lloegr, George Fox, a’i Gymdeithas y Cyfeillion. Ar 21 Gorffennaf 1653 anfonodd Morgan Llwyd John a gŵr arall i Swarthmoor yn Swydd Gaerhirfryn i gyfarfod â Fox a dod ag adroddiad yn ôl. Enillodd neges Fox am y goleuni mewnol John am ei oes, a daeth adref yn Grynwr cyntaf Cymru.FfynonellauJohn ap John (1625? – 1697), the apostle of the Quakers in Wales ↗William Ambrose Bebb, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol Cymru (Saesneg)Galwyd ef yn Siôn ap Siôn gan Ellis Pugh yn ei Annerch i’r Cymry (1721); ganed ym Mhen-y-cefn yn nhrefgordd Coed Cristionydd, Rhiwabon; ymunodd â’r Piwritaniaid yn nyddiau’r Werinlywodraeth a daeth yn aelod o’r gynulleidfa yn Wrecsam dan ofal Morgan Llwyd; ar 21 Gorffennaf 1653 teithiodd ef a gŵr arall ar ran Morgan Llwyd i Swarthmore, Swydd Gaerhirfryn, i gyfarfod â George Fox, ac enillwyd John ap John at y Crynwyr am byth; o hynny ymlaen bu’n ddisgybl i George Fox ac yn apostol y Crynwyr yng Nghymru; sefydlodd ei ‘eglwys’ gyntaf ym Mhen-y-cefn a dechrau pregethu ar unwaith yn Wrecsam, gan deithio ar hyd y Gororau i’r de i Sir Fynwy a Morgannwg, lle taflwyd ef i garchar fwy nag unwaith; yn 1657, gyda Fox, aeth ar daith debyg drwy’r gogledd drwy Gaerfyrddin, Aberystwyth, Machynlleth, Dolgellau a Chaernarfon; enillodd dir yn araf, yn enwedig yn siroedd Mynwy, Trefaldwyn a Meirionnydd, a denu dilynwyr o bwys megis Richard Davies o Gloddiau Cochion a theulu Lloyd o Ddolobran; o 1667 trefnodd a chryfhaodd y mudiad, gan sefydlu cyfarfodydd misol a hanner-blynyddol ac, yn 1682, gyfarfod blynyddol; erbyn 1686 roedd y gwirionedd wedi cael ‘some entrance into Anglesey’; o 1681 aeth rhai cannoedd o Grynwyr Cymru i Bennsylvania i ddianc rhag erledigaeth; bu’n ffyddlon hyd y diwedd; bu farw ei wraig Katrin yn 1695 ac aeth i fyw gyda’i ferch, gwraig John Mellor, ger Stafford, lle bu farw ar 16 Tachwedd 1697.Siôn ap Siôn ↗Wicipedia CymraegRoedd Siôn ap Siôn neu John ap John (tua 1625 – 16 Tachwedd 1697) yn gennad dros y Crynwyr yng Nghymru; mae John Gwilym Jones yn ei gynnwys yn gymeriad yn ei ddrama Hanes Rhyw Gymro; ganed ym Mhen-y-cefn, Rhiwabon, Sir Ddinbych; addysgwyd yn ôl pob tebyg yn ysgol ramadeg Wrecsam a daeth dan ddylanwad y Piwritan Walter Cradock, curad Wrecsam yn 1635; yn aelod o gynulleidfa Morgan Llwyd yn Wrecsam, mae’n debyg i Lwyd ei anfon i Fiwmares yn y 1640au i bregethu i’r garsiwn seneddol yno; wedi clywed am Gymdeithas y Cyfeillion dan arweiniad George Fox, anfonodd Morgan Llwyd ef i Swydd Gaerhirfryn i gyfarfod â Fox ac adrodd yn ôl, ac argyhoeddwyd ef gan neges y Crynwyr; sefydlodd ei gynulleidfa gyntaf o Grynwyr ym Mhen-y-cefn yn 1653; o 1654 aeth ar lawer o deithiau pregethu ledled Cymru a’r gororau, weithiau ar ei ben ei hun ac weithiau gyda Fox fel ei gyfieithydd, a’i garcharu sawl tro; sefydlodd gymunedau sylweddol o Grynwyr ym Morgannwg, Penfro, Trefaldwyn, Meirionnydd, Dinbych a’r Fflint; o 1667 bu’n allweddol wrth drefnu’r cyfarfodydd misol, chwarterol a blynyddol Cymreig a alluogodd y gymdeithas i oroesi a ffynnu; yn 1681 prynodd ef a Thomas Wynne, barbwr-lawfeddyg y Crynwyr o Gaerwys, 5000 erw ym Mhennsylvania am £100 i gynorthwyo Cyfeillion a oedd yn barod i ymfudo, felly ef oedd ‘tad y Parth Cymreig’ ym Mhennsylvania; yn 1683 cyhoeddodd Tystiolaeth o Gariad ac Ewyllys Da, cyfieithiad o Testimony of Love and Good Will gan John Songhurst; cynhaliodd gyfarfod blynyddol 1693 yn ei gartref ei hun; yn 1663 priododd Catherine Edwards, gweddw Dafydd ab Edward, Plas Efa, Trefor, ac ariannu ei genhadaeth o’r ystâd; bu farw yn 1697 yn Whitehough Manor, Ipstones, Swydd Stafford, cartref ei ferch Phoebe a’i fab-yng-nghyfraith John Mellor, a’i gladdu ym Masford gerllaw.Llwyd (Lloyd), Morgan (1619 – 1659), littérateur, poet, mystic ↗Evan Lewis Evans, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yng Nghynfal ym mhlwyf Maentwrog, Meirionnydd; yn yr ysgol yn Wrecsam yn 1634–5 ac yn ddiweddarach am gyfnod yn Brampton Bryan a Llanfair Waterdine, cartref dysg nodedig; deffrowyd ei ffydd dan weinidogaeth Walter Cradock, curad Wrecsam ar y pryd, a dilynodd ef i’r de ac at y cwmni a sefydlodd yr eglwys Ymneilltuol gyntaf yng Nghymru yn Llanfaches; gwasanaethodd gyda lluoedd y Senedd yn y Rhyfeloedd Cartref; yn 1647 ymsefydlodd yn Wrecsam, â’i gartref ym Mryn-y-ffynnon, a gweinidogaethu i eglwys gynull y dref; fe’i penodwyd yn ‘Gymeradwywr’ dan Ddeddf 1650 er Taenu’r Efengyl yng Nghymru, a llafuriodd yn helaeth yn bregethwr teithiol; ysgrifennodd lawer o farddoniaeth, gan gynnwys llawer o’r Salmau a rhannau o Ganiad Solomon ar fydr, a llyfrau yn Saesneg ac yn Gymraeg, yn eu plith y clasur enwog Llyfr y Tri Aderyn; ymhlith ei weithiau rhestrir Dirgelwch i rai iw ddeall ac i eraill iw watwar (Llundain 1653); cyhoeddwyd ei weithiau mewn dwy gyfrol gan Brifysgol Cymru yn 1899 a 1908; rhagflaenodd y Crynwyr yng Nghymru, a chyfieithodd rai o weithiau’r cyfrinydd Almaenig Jacob Boehme; nid oedd yn hoffi i Cromwell gymryd teitl yr Arglwydd Amddiffynnydd; yn 1656 fe’i cymeradwywyd yn weinidog sefydlog yn Wrecsam; bu farw ym mis Mehefin 1659 a’i gladdu ym mynwent yr Ymneilltuwyr yn Rhos-ddu, Wrecsam, lle dadorchuddiwyd cofeb yn 1912.
Sefydlodd gyfarfod cyntaf y Crynwyr yng Nghymru yn ei gartref ei hun ym Mhen-y-cefn, a dechrau pregethu ar unwaith yn Wrecsam ac ar hyd y Gororau i’r de i Sir Fynwy a Morgannwg, lle taflwyd ef i garchar fwy nag unwaith. Yn 1657 teithiodd gyda Fox ei hun drwy Gymru, drwy Gaerfyrddin, Aberystwyth, Machynlleth, Dolgellau a Chaernarfon, gan droi geiriau Fox i’r Gymraeg. Fesul tipyn casglodd Gyfeillion ym Morgannwg, Penfro, Trefaldwyn, Meirionnydd, Dinbych a’r Fflint, yn eu plith Richard Davies o Gloddiau Cochion a Lloydiaid Dolobran.FfynonellauJohn ap John (1625? – 1697), the apostle of the Quakers in Wales ↗William Ambrose Bebb, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol Cymru (Saesneg)Galwyd ef yn Siôn ap Siôn gan Ellis Pugh yn ei Annerch i’r Cymry (1721); ganed ym Mhen-y-cefn yn nhrefgordd Coed Cristionydd, Rhiwabon; ymunodd â’r Piwritaniaid yn nyddiau’r Werinlywodraeth a daeth yn aelod o’r gynulleidfa yn Wrecsam dan ofal Morgan Llwyd; ar 21 Gorffennaf 1653 teithiodd ef a gŵr arall ar ran Morgan Llwyd i Swarthmore, Swydd Gaerhirfryn, i gyfarfod â George Fox, ac enillwyd John ap John at y Crynwyr am byth; o hynny ymlaen bu’n ddisgybl i George Fox ac yn apostol y Crynwyr yng Nghymru; sefydlodd ei ‘eglwys’ gyntaf ym Mhen-y-cefn a dechrau pregethu ar unwaith yn Wrecsam, gan deithio ar hyd y Gororau i’r de i Sir Fynwy a Morgannwg, lle taflwyd ef i garchar fwy nag unwaith; yn 1657, gyda Fox, aeth ar daith debyg drwy’r gogledd drwy Gaerfyrddin, Aberystwyth, Machynlleth, Dolgellau a Chaernarfon; enillodd dir yn araf, yn enwedig yn siroedd Mynwy, Trefaldwyn a Meirionnydd, a denu dilynwyr o bwys megis Richard Davies o Gloddiau Cochion a theulu Lloyd o Ddolobran; o 1667 trefnodd a chryfhaodd y mudiad, gan sefydlu cyfarfodydd misol a hanner-blynyddol ac, yn 1682, gyfarfod blynyddol; erbyn 1686 roedd y gwirionedd wedi cael ‘some entrance into Anglesey’; o 1681 aeth rhai cannoedd o Grynwyr Cymru i Bennsylvania i ddianc rhag erledigaeth; bu’n ffyddlon hyd y diwedd; bu farw ei wraig Katrin yn 1695 ac aeth i fyw gyda’i ferch, gwraig John Mellor, ger Stafford, lle bu farw ar 16 Tachwedd 1697.Siôn ap Siôn ↗Wicipedia CymraegRoedd Siôn ap Siôn neu John ap John (tua 1625 – 16 Tachwedd 1697) yn gennad dros y Crynwyr yng Nghymru; mae John Gwilym Jones yn ei gynnwys yn gymeriad yn ei ddrama Hanes Rhyw Gymro; ganed ym Mhen-y-cefn, Rhiwabon, Sir Ddinbych; addysgwyd yn ôl pob tebyg yn ysgol ramadeg Wrecsam a daeth dan ddylanwad y Piwritan Walter Cradock, curad Wrecsam yn 1635; yn aelod o gynulleidfa Morgan Llwyd yn Wrecsam, mae’n debyg i Lwyd ei anfon i Fiwmares yn y 1640au i bregethu i’r garsiwn seneddol yno; wedi clywed am Gymdeithas y Cyfeillion dan arweiniad George Fox, anfonodd Morgan Llwyd ef i Swydd Gaerhirfryn i gyfarfod â Fox ac adrodd yn ôl, ac argyhoeddwyd ef gan neges y Crynwyr; sefydlodd ei gynulleidfa gyntaf o Grynwyr ym Mhen-y-cefn yn 1653; o 1654 aeth ar lawer o deithiau pregethu ledled Cymru a’r gororau, weithiau ar ei ben ei hun ac weithiau gyda Fox fel ei gyfieithydd, a’i garcharu sawl tro; sefydlodd gymunedau sylweddol o Grynwyr ym Morgannwg, Penfro, Trefaldwyn, Meirionnydd, Dinbych a’r Fflint; o 1667 bu’n allweddol wrth drefnu’r cyfarfodydd misol, chwarterol a blynyddol Cymreig a alluogodd y gymdeithas i oroesi a ffynnu; yn 1681 prynodd ef a Thomas Wynne, barbwr-lawfeddyg y Crynwyr o Gaerwys, 5000 erw ym Mhennsylvania am £100 i gynorthwyo Cyfeillion a oedd yn barod i ymfudo, felly ef oedd ‘tad y Parth Cymreig’ ym Mhennsylvania; yn 1683 cyhoeddodd Tystiolaeth o Gariad ac Ewyllys Da, cyfieithiad o Testimony of Love and Good Will gan John Songhurst; cynhaliodd gyfarfod blynyddol 1693 yn ei gartref ei hun; yn 1663 priododd Catherine Edwards, gweddw Dafydd ab Edward, Plas Efa, Trefor, ac ariannu ei genhadaeth o’r ystâd; bu farw yn 1697 yn Whitehough Manor, Ipstones, Swydd Stafford, cartref ei ferch Phoebe a’i fab-yng-nghyfraith John Mellor, a’i gladdu ym Masford gerllaw.
O 1667 rhoddodd drefn a nerth i Gyfeillion Cymru, gan sefydlu cyfarfodydd misol a chwarterol ac, yn 1682, gyfarfod blynyddol i Gymru, a’u cariodd drwy gyfnodau caled o erledigaeth. Yn 1683 cyhoeddodd lyfr Cymraeg, Tystiolaeth o Gariad ac Ewyllys Da, ac yn 1693 cynhaliwyd y cyfarfod blynyddol yn ei gartref ei hun.FfynonellauJohn ap John (1625? – 1697), the apostle of the Quakers in Wales ↗William Ambrose Bebb, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol Cymru (Saesneg)Galwyd ef yn Siôn ap Siôn gan Ellis Pugh yn ei Annerch i’r Cymry (1721); ganed ym Mhen-y-cefn yn nhrefgordd Coed Cristionydd, Rhiwabon; ymunodd â’r Piwritaniaid yn nyddiau’r Werinlywodraeth a daeth yn aelod o’r gynulleidfa yn Wrecsam dan ofal Morgan Llwyd; ar 21 Gorffennaf 1653 teithiodd ef a gŵr arall ar ran Morgan Llwyd i Swarthmore, Swydd Gaerhirfryn, i gyfarfod â George Fox, ac enillwyd John ap John at y Crynwyr am byth; o hynny ymlaen bu’n ddisgybl i George Fox ac yn apostol y Crynwyr yng Nghymru; sefydlodd ei ‘eglwys’ gyntaf ym Mhen-y-cefn a dechrau pregethu ar unwaith yn Wrecsam, gan deithio ar hyd y Gororau i’r de i Sir Fynwy a Morgannwg, lle taflwyd ef i garchar fwy nag unwaith; yn 1657, gyda Fox, aeth ar daith debyg drwy’r gogledd drwy Gaerfyrddin, Aberystwyth, Machynlleth, Dolgellau a Chaernarfon; enillodd dir yn araf, yn enwedig yn siroedd Mynwy, Trefaldwyn a Meirionnydd, a denu dilynwyr o bwys megis Richard Davies o Gloddiau Cochion a theulu Lloyd o Ddolobran; o 1667 trefnodd a chryfhaodd y mudiad, gan sefydlu cyfarfodydd misol a hanner-blynyddol ac, yn 1682, gyfarfod blynyddol; erbyn 1686 roedd y gwirionedd wedi cael ‘some entrance into Anglesey’; o 1681 aeth rhai cannoedd o Grynwyr Cymru i Bennsylvania i ddianc rhag erledigaeth; bu’n ffyddlon hyd y diwedd; bu farw ei wraig Katrin yn 1695 ac aeth i fyw gyda’i ferch, gwraig John Mellor, ger Stafford, lle bu farw ar 16 Tachwedd 1697.Siôn ap Siôn ↗Wicipedia CymraegRoedd Siôn ap Siôn neu John ap John (tua 1625 – 16 Tachwedd 1697) yn gennad dros y Crynwyr yng Nghymru; mae John Gwilym Jones yn ei gynnwys yn gymeriad yn ei ddrama Hanes Rhyw Gymro; ganed ym Mhen-y-cefn, Rhiwabon, Sir Ddinbych; addysgwyd yn ôl pob tebyg yn ysgol ramadeg Wrecsam a daeth dan ddylanwad y Piwritan Walter Cradock, curad Wrecsam yn 1635; yn aelod o gynulleidfa Morgan Llwyd yn Wrecsam, mae’n debyg i Lwyd ei anfon i Fiwmares yn y 1640au i bregethu i’r garsiwn seneddol yno; wedi clywed am Gymdeithas y Cyfeillion dan arweiniad George Fox, anfonodd Morgan Llwyd ef i Swydd Gaerhirfryn i gyfarfod â Fox ac adrodd yn ôl, ac argyhoeddwyd ef gan neges y Crynwyr; sefydlodd ei gynulleidfa gyntaf o Grynwyr ym Mhen-y-cefn yn 1653; o 1654 aeth ar lawer o deithiau pregethu ledled Cymru a’r gororau, weithiau ar ei ben ei hun ac weithiau gyda Fox fel ei gyfieithydd, a’i garcharu sawl tro; sefydlodd gymunedau sylweddol o Grynwyr ym Morgannwg, Penfro, Trefaldwyn, Meirionnydd, Dinbych a’r Fflint; o 1667 bu’n allweddol wrth drefnu’r cyfarfodydd misol, chwarterol a blynyddol Cymreig a alluogodd y gymdeithas i oroesi a ffynnu; yn 1681 prynodd ef a Thomas Wynne, barbwr-lawfeddyg y Crynwyr o Gaerwys, 5000 erw ym Mhennsylvania am £100 i gynorthwyo Cyfeillion a oedd yn barod i ymfudo, felly ef oedd ‘tad y Parth Cymreig’ ym Mhennsylvania; yn 1683 cyhoeddodd Tystiolaeth o Gariad ac Ewyllys Da, cyfieithiad o Testimony of Love and Good Will gan John Songhurst; cynhaliodd gyfarfod blynyddol 1693 yn ei gartref ei hun; yn 1663 priododd Catherine Edwards, gweddw Dafydd ab Edward, Plas Efa, Trefor, ac ariannu ei genhadaeth o’r ystâd; bu farw yn 1697 yn Whitehough Manor, Ipstones, Swydd Stafford, cartref ei ferch Phoebe a’i fab-yng-nghyfraith John Mellor, a’i gladdu ym Masford gerllaw.
Yn 1681 prynodd John ap John a Thomas Wynne, llawfeddyg y Crynwyr o Gaerwys, 5,000 erw ym Mhennsylvania i roi cartref newydd i Gyfeillion o Gymru a oedd yn barod i groesi’r cefnfor, ac aeth cannoedd. Am hynny fe’i gelwir yn dad y Rhandir Cymreig ym Mhennsylvania.FfynonellauSiôn ap Siôn ↗Wicipedia CymraegRoedd Siôn ap Siôn neu John ap John (tua 1625 – 16 Tachwedd 1697) yn gennad dros y Crynwyr yng Nghymru; mae John Gwilym Jones yn ei gynnwys yn gymeriad yn ei ddrama Hanes Rhyw Gymro; ganed ym Mhen-y-cefn, Rhiwabon, Sir Ddinbych; addysgwyd yn ôl pob tebyg yn ysgol ramadeg Wrecsam a daeth dan ddylanwad y Piwritan Walter Cradock, curad Wrecsam yn 1635; yn aelod o gynulleidfa Morgan Llwyd yn Wrecsam, mae’n debyg i Lwyd ei anfon i Fiwmares yn y 1640au i bregethu i’r garsiwn seneddol yno; wedi clywed am Gymdeithas y Cyfeillion dan arweiniad George Fox, anfonodd Morgan Llwyd ef i Swydd Gaerhirfryn i gyfarfod â Fox ac adrodd yn ôl, ac argyhoeddwyd ef gan neges y Crynwyr; sefydlodd ei gynulleidfa gyntaf o Grynwyr ym Mhen-y-cefn yn 1653; o 1654 aeth ar lawer o deithiau pregethu ledled Cymru a’r gororau, weithiau ar ei ben ei hun ac weithiau gyda Fox fel ei gyfieithydd, a’i garcharu sawl tro; sefydlodd gymunedau sylweddol o Grynwyr ym Morgannwg, Penfro, Trefaldwyn, Meirionnydd, Dinbych a’r Fflint; o 1667 bu’n allweddol wrth drefnu’r cyfarfodydd misol, chwarterol a blynyddol Cymreig a alluogodd y gymdeithas i oroesi a ffynnu; yn 1681 prynodd ef a Thomas Wynne, barbwr-lawfeddyg y Crynwyr o Gaerwys, 5000 erw ym Mhennsylvania am £100 i gynorthwyo Cyfeillion a oedd yn barod i ymfudo, felly ef oedd ‘tad y Parth Cymreig’ ym Mhennsylvania; yn 1683 cyhoeddodd Tystiolaeth o Gariad ac Ewyllys Da, cyfieithiad o Testimony of Love and Good Will gan John Songhurst; cynhaliodd gyfarfod blynyddol 1693 yn ei gartref ei hun; yn 1663 priododd Catherine Edwards, gweddw Dafydd ab Edward, Plas Efa, Trefor, ac ariannu ei genhadaeth o’r ystâd; bu farw yn 1697 yn Whitehough Manor, Ipstones, Swydd Stafford, cartref ei ferch Phoebe a’i fab-yng-nghyfraith John Mellor, a’i gladdu ym Masford gerllaw.John ap John (1625? – 1697), the apostle of the Quakers in Wales ↗William Ambrose Bebb, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol Cymru (Saesneg)Galwyd ef yn Siôn ap Siôn gan Ellis Pugh yn ei Annerch i’r Cymry (1721); ganed ym Mhen-y-cefn yn nhrefgordd Coed Cristionydd, Rhiwabon; ymunodd â’r Piwritaniaid yn nyddiau’r Werinlywodraeth a daeth yn aelod o’r gynulleidfa yn Wrecsam dan ofal Morgan Llwyd; ar 21 Gorffennaf 1653 teithiodd ef a gŵr arall ar ran Morgan Llwyd i Swarthmore, Swydd Gaerhirfryn, i gyfarfod â George Fox, ac enillwyd John ap John at y Crynwyr am byth; o hynny ymlaen bu’n ddisgybl i George Fox ac yn apostol y Crynwyr yng Nghymru; sefydlodd ei ‘eglwys’ gyntaf ym Mhen-y-cefn a dechrau pregethu ar unwaith yn Wrecsam, gan deithio ar hyd y Gororau i’r de i Sir Fynwy a Morgannwg, lle taflwyd ef i garchar fwy nag unwaith; yn 1657, gyda Fox, aeth ar daith debyg drwy’r gogledd drwy Gaerfyrddin, Aberystwyth, Machynlleth, Dolgellau a Chaernarfon; enillodd dir yn araf, yn enwedig yn siroedd Mynwy, Trefaldwyn a Meirionnydd, a denu dilynwyr o bwys megis Richard Davies o Gloddiau Cochion a theulu Lloyd o Ddolobran; o 1667 trefnodd a chryfhaodd y mudiad, gan sefydlu cyfarfodydd misol a hanner-blynyddol ac, yn 1682, gyfarfod blynyddol; erbyn 1686 roedd y gwirionedd wedi cael ‘some entrance into Anglesey’; o 1681 aeth rhai cannoedd o Grynwyr Cymru i Bennsylvania i ddianc rhag erledigaeth; bu’n ffyddlon hyd y diwedd; bu farw ei wraig Katrin yn 1695 ac aeth i fyw gyda’i ferch, gwraig John Mellor, ger Stafford, lle bu farw ar 16 Tachwedd 1697.
Yn 1663 priododd Catherine, gweddw Dafydd ab Edward o Blas Efa, Trefor, a helpodd yr ystâd i dalu am ei genhadaeth. Wedi ei marw yn 1695 aeth i fyw gyda’i ferch Phoebe a’i gŵr John Mellor yn Swydd Stafford, ac yno bu farw ar 16 Tachwedd 1697, yn ffyddlon hyd y diwedd. Rhoddodd y dramodydd John Gwilym Jones ran iddo yn ei ddrama am Morgan Llwyd, Hanes Rhyw Gymro.FfynonellauJohn ap John (1625? – 1697), the apostle of the Quakers in Wales ↗William Ambrose Bebb, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol Cymru (Saesneg)Galwyd ef yn Siôn ap Siôn gan Ellis Pugh yn ei Annerch i’r Cymry (1721); ganed ym Mhen-y-cefn yn nhrefgordd Coed Cristionydd, Rhiwabon; ymunodd â’r Piwritaniaid yn nyddiau’r Werinlywodraeth a daeth yn aelod o’r gynulleidfa yn Wrecsam dan ofal Morgan Llwyd; ar 21 Gorffennaf 1653 teithiodd ef a gŵr arall ar ran Morgan Llwyd i Swarthmore, Swydd Gaerhirfryn, i gyfarfod â George Fox, ac enillwyd John ap John at y Crynwyr am byth; o hynny ymlaen bu’n ddisgybl i George Fox ac yn apostol y Crynwyr yng Nghymru; sefydlodd ei ‘eglwys’ gyntaf ym Mhen-y-cefn a dechrau pregethu ar unwaith yn Wrecsam, gan deithio ar hyd y Gororau i’r de i Sir Fynwy a Morgannwg, lle taflwyd ef i garchar fwy nag unwaith; yn 1657, gyda Fox, aeth ar daith debyg drwy’r gogledd drwy Gaerfyrddin, Aberystwyth, Machynlleth, Dolgellau a Chaernarfon; enillodd dir yn araf, yn enwedig yn siroedd Mynwy, Trefaldwyn a Meirionnydd, a denu dilynwyr o bwys megis Richard Davies o Gloddiau Cochion a theulu Lloyd o Ddolobran; o 1667 trefnodd a chryfhaodd y mudiad, gan sefydlu cyfarfodydd misol a hanner-blynyddol ac, yn 1682, gyfarfod blynyddol; erbyn 1686 roedd y gwirionedd wedi cael ‘some entrance into Anglesey’; o 1681 aeth rhai cannoedd o Grynwyr Cymru i Bennsylvania i ddianc rhag erledigaeth; bu’n ffyddlon hyd y diwedd; bu farw ei wraig Katrin yn 1695 ac aeth i fyw gyda’i ferch, gwraig John Mellor, ger Stafford, lle bu farw ar 16 Tachwedd 1697.Siôn ap Siôn ↗Wicipedia CymraegRoedd Siôn ap Siôn neu John ap John (tua 1625 – 16 Tachwedd 1697) yn gennad dros y Crynwyr yng Nghymru; mae John Gwilym Jones yn ei gynnwys yn gymeriad yn ei ddrama Hanes Rhyw Gymro; ganed ym Mhen-y-cefn, Rhiwabon, Sir Ddinbych; addysgwyd yn ôl pob tebyg yn ysgol ramadeg Wrecsam a daeth dan ddylanwad y Piwritan Walter Cradock, curad Wrecsam yn 1635; yn aelod o gynulleidfa Morgan Llwyd yn Wrecsam, mae’n debyg i Lwyd ei anfon i Fiwmares yn y 1640au i bregethu i’r garsiwn seneddol yno; wedi clywed am Gymdeithas y Cyfeillion dan arweiniad George Fox, anfonodd Morgan Llwyd ef i Swydd Gaerhirfryn i gyfarfod â Fox ac adrodd yn ôl, ac argyhoeddwyd ef gan neges y Crynwyr; sefydlodd ei gynulleidfa gyntaf o Grynwyr ym Mhen-y-cefn yn 1653; o 1654 aeth ar lawer o deithiau pregethu ledled Cymru a’r gororau, weithiau ar ei ben ei hun ac weithiau gyda Fox fel ei gyfieithydd, a’i garcharu sawl tro; sefydlodd gymunedau sylweddol o Grynwyr ym Morgannwg, Penfro, Trefaldwyn, Meirionnydd, Dinbych a’r Fflint; o 1667 bu’n allweddol wrth drefnu’r cyfarfodydd misol, chwarterol a blynyddol Cymreig a alluogodd y gymdeithas i oroesi a ffynnu; yn 1681 prynodd ef a Thomas Wynne, barbwr-lawfeddyg y Crynwyr o Gaerwys, 5000 erw ym Mhennsylvania am £100 i gynorthwyo Cyfeillion a oedd yn barod i ymfudo, felly ef oedd ‘tad y Parth Cymreig’ ym Mhennsylvania; yn 1683 cyhoeddodd Tystiolaeth o Gariad ac Ewyllys Da, cyfieithiad o Testimony of Love and Good Will gan John Songhurst; cynhaliodd gyfarfod blynyddol 1693 yn ei gartref ei hun; yn 1663 priododd Catherine Edwards, gweddw Dafydd ab Edward, Plas Efa, Trefor, ac ariannu ei genhadaeth o’r ystâd; bu farw yn 1697 yn Whitehough Manor, Ipstones, Swydd Stafford, cartref ei ferch Phoebe a’i fab-yng-nghyfraith John Mellor, a’i gladdu ym Masford gerllaw.Morgan Llwyd ↗Wicipedia CymraegBardd, llenor rhyddiaith a chyfrinydd (1619 – 3 Mehefin 1659), a anwyd yng Nghynfal-fawr, hen blasty gwledig filltir i’r de o Ffestiniog ym mhlwyf Maentwrog, o’r un teulu â’r bardd Huw Llwyd; fe’i gelwir weithiau Morgan Llwyd o Wynedd; awdur toreithiog yn y Gymraeg a ysgrifennodd ambell destun Saesneg hefyd; Piwritan argyhoeddedig heb y culni meddwl a gysylltir â’r mudiad hwnnw; magwyd yn nhraddodiad llenyddol a gwerthoedd uchelwyr Meirionnydd, a diau ei fod yn gyfarwydd â gwaith Beirdd yr Uchelwyr; bu Walter Cradock yn athro crefydd iddo am weddill ei oes; yn gaplan gyda byddin y Senedd, roedd yn ôl yn Wrecsam, crud Anghydffurfiaeth gogledd Cymru, erbyn 1647; un o’r comisiynwyr dan Ddeddf Taenu’r Efengyl yng Nghymru (1650), gyda Walter Cradock, Vavasor Powell ac eraill; pan wnaeth Cromwell ei hun yn Arglwydd Amddiffynnydd, roedd Morgan Llwyd ymhlith y dewrion a’i gwrthwynebodd; fel y Crynwyr gwrthwynebai drais fel egwyddor ffydd; enwir Ysgol Morgan Llwyd, ysgol Gymraeg Wrecsam, ar ei ôl; enillodd Crwys Goron yr Eisteddfod Genedlaethol yn 1919 am ei bryddest ‘Morgan Llwyd o Wynedd’, ac ysgrifennodd John Gwilym Jones ddrama am ei fywyd, Hanes Rhyw Gymro.
Hefyd yn yr oes hon
c. 1445–1503
Richard ap Meurig
Noddwr John Cabot (wedi’i gofnodi)
Swyddog tollau ym Mryste o dras Gymreig a helpodd i dalu am fordaith John Cabot i Ogledd America yn 1497. Mae damcaniaeth a gynigiwyd gyntaf yn 1908 yn dal mai ar ei ôl ef yr enwyd America.