Syr John Edward Lloyd
Hanesydd y tywysogion (wedi’i gofnodi)Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.
Syr John Edward Lloyd
Hanes Cymru / Cymru’r Ugeinfed Ganrif
1903–1949
Mab y chwarelwr o Lanberis y rhoddodd ei bum nofel, yn eu plith O Law i Law a Chwalfa, eu lle i bobl dyffrynnoedd y llechi yn llenyddiaeth Gymraeg.
Llun: Tai yng nghwm Tryweryn yng Nghapel Celyn, a dynnwyd gan Geoff Charles yn 1957 cyn boddi’r pentref · Geoff Charles, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

T. Rowland Hughes, mab y chwarelwr o Lanberis, oedd nofelydd Cymraeg mwyaf poblogaidd ei oes. Ac yntau dan afiechyd hir, ysgrifennodd nofel bob Nadolig am bum mlynedd, gan ddod â phentrefi chwareli llechi Eryri’n fyw yn O Law i Law, William Jones a Chwalfa. Enillodd Gadair yr Eisteddfod Genedlaethol ddwywaith hefyd, ac ysgrifennodd eiriau Tydi a roddaist.FfynonellauThomas Rowland Hughes ↗Wicipedia CymraegNofelydd, dramodydd a bardd (17 Ebrill 1903 – 24 Hydref 1949), a gofir yn bennaf heddiw am ei nofelau, y rhan fwyaf ohonynt yn portreadu bro chwareli llechi’r gogledd; nofelydd Cymraeg mwyaf poblogaidd ei oes; ganed yn 20 Goodman Street, Llanberis, mab William Rowland Hughes, chwarelwr, a’i wraig; Bedyddwyr selog oedd y teulu, William Hughes yn flaenor yng nghapel Seion, a symudasant i dŷ o’r enw Angorfa drws nesaf i’r capel; cafodd ysgoloriaeth i Ysgol Brynrefail, taith o ddwy filltir bob ffordd; yn yr ysgol cyflwynwyd ef i waith R. Williams Parry, ei hoff fardd am weddill ei fywyd; aeth i Fangor yn 1920, lle cafodd addysg gan John Morris-Jones, Ifor Williams a’i eilun R. Williams Parry; ymhlith ei hoff lenorion roedd Shakespeare, Donne, Keats, Dafydd ap Gwilym, Ceiriog, Ymadawiad Arthur T. Gwynn Jones a Rhys Lewis Daniel Owen; yn ei flynyddoedd olaf yn y coleg daeth yn llywydd undeb y myfyrwyr.Hughes, Thomas Rowland (1903 – 1949), poet and novelist ↗Katherine Williams, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 17 Ebrill 1903 yn 20 Goodman Street, Llanberis, Sir Gaernarfon, mab William Rowland Hughes a’i wraig May; addysgwyd yn ysgol gynradd Dolbadarn, ysgol sir Brynrefail a Choleg y Brifysgol, Bangor, gan raddio yn 1925 gydag anrhydedd dosbarth cyntaf yn Saesneg a Chymraeg; o Fedi 1926 athro yn ysgol sir y bechgyn yn Aberdâr am ddwy flynedd; MA, yna gyda chymrodoriaeth o’i hen goleg i Rydychen am y BLitt, ar gyfnodolion Saesneg y 19eg ganrif; darlithydd mewn Saesneg a Chymraeg yng Ngholeg Harlech 1930–33; priododd Eirene, merch Tom Williams, Cwm Ogwr, 26 Awst 1933; pennaeth Mary Ward Settlement, Llundain, haf 1934; yn 1935 trefnydd rhaglenni nodwedd i’r BBC yng Nghaerdydd; enillodd y gadair yn Eisteddfod Genedlaethol Machynlleth yn 1937 am yr awdl ‘Y Ffin’, a chadair Eisteddfod Genedlaethol y radio 1940 am ‘Pererinion’; ysgrifennodd y ddrama Y Ffordd, ar helyntion Beca, a gyfieithwyd i’r Saesneg; y cyntaf i ysgrifennu drama radio yn Gymraeg; golygodd Storïau’r Henllys Fawr (1938); tua 1937 cafodd sglerosis ymledol, ond daliodd i weithio am rai blynyddoedd gan obeithio gwella; yn ystod ei waeledd dechreuodd ysgrifennu nofelau; ymddangosodd y gyntaf, O Law i Law, yn 1943 ac roedd yn amlwg fod nofelydd o faintioli eithriadol wedi ymddangos; yna, bob Nadolig, William Jones (1944), Yr Ogof (1945), Chwalfa (1946) ac Y Cychwyn (1947); pob un ond Yr Ogof wedi’i seilio ar fywyd chwareli llechi’r gogledd, a William Jones hefyd yn disgrifio’r Rhondda yn y Dirwasgiad; Nadolig 1948, ac yntau’n wael iawn, cyhoeddodd Cân neu Ddwy, cerddi; DLitt er anrhydedd Prifysgol Cymru 1949 a phensiwn y rhestr sifil; bu farw 24 Hydref 1949; croesawyd y cyfieithiad Saesneg o O Law i Law yr haf wedyn yn gynnes iawn; ar ôl Daniel Owen, nofelydd mwyaf toreithiog Cymru a gwerthwr gorau; nodweddir ei waith gan addfwynder, hynawsedd a charedigrwydd a chan ddewrder ei brif gymeriadau.T. Rowland Hughes ↗Wikipedia (Saesneg)Thomas Rowland Hughes (17 Ebrill 1903 – 24 Hydref 1949), nofelydd, darlledwr, dramodydd a bardd o Gymro, mab i chwarelwr o Lanberis; fe’i cofir heddiw am ei nofelau am chwareli llechi’r gogledd, ond yn ei ddydd roedd yr un mor adnabyddus fel bardd a darlledwr; William Jones a Chwalfa yw ei nofelau enwocaf; o 1935 hyd 1945 cynhyrchydd rhaglenni nodwedd i’r BBC yng Nghaerdydd, gan gynhyrchu neu ysgrifennu tua 300 o raglenni radio, gan weithio gyda Jack Jones, Kate Roberts, Saunders Lewis, Emlyn Williams, Philip Burton ac eraill; ymhlith ei gynyrchiadau gorau roedd The Proud Valley (1940), How Green Was My Valley (1942) a Welsh Lidice (1943); wedi pum mlynedd galwodd The Guardian ef yn un o gynhyrchwyr gorau radio Prydain; enillodd y Gadair yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn 1937 am ‘Y Ffin’ ac yn 1940 am ‘Pererinion’; gosodwyd ei gerdd ‘Tydi a roddaist’ i gerddoriaeth gan Arwel Hughes yn 1938; Cân neu Ddwy (1948); i blant, Storïau Mawr y Byd (1936).
| Ganed | 17 Ebrill 1903, 20 Goodman Street, Llanberis |
|---|---|
| Astudiodd | Bangor, dosbarth cyntaf yn Saesneg a Chymraeg, 1925; Rhydychen |
| BBC Caerdydd | Cynhyrchydd rhaglenni nodwedd, 1935 hyd 1945 |
| Cadeiriau | Machynlleth 1937, Y Ffin; 1940, Pererinion |
| Nofelau | O Law i Law, William Jones, Yr Ogof, Chwalfa, Y Cychwyn |
| Geiriau | Tydi a roddaist, cerddoriaeth gan Arwel Hughes, 1938 |
| Bu farw | 24 Hydref 1949 |
Ganed Thomas Rowland Hughes ar 17 Ebrill 1903 yn 20 Goodman Street, Llanberis, mab William Rowland Hughes, chwarelwr, a’i wraig May. Bedyddwyr selog oedd y teulu. Roedd ei dad yn flaenor yng nghapel Seion, a buont yn byw yn Angorfa, drws nesaf i’r capel.FfynonellauHughes, Thomas Rowland (1903 – 1949), poet and novelist ↗Katherine Williams, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 17 Ebrill 1903 yn 20 Goodman Street, Llanberis, Sir Gaernarfon, mab William Rowland Hughes a’i wraig May; addysgwyd yn ysgol gynradd Dolbadarn, ysgol sir Brynrefail a Choleg y Brifysgol, Bangor, gan raddio yn 1925 gydag anrhydedd dosbarth cyntaf yn Saesneg a Chymraeg; o Fedi 1926 athro yn ysgol sir y bechgyn yn Aberdâr am ddwy flynedd; MA, yna gyda chymrodoriaeth o’i hen goleg i Rydychen am y BLitt, ar gyfnodolion Saesneg y 19eg ganrif; darlithydd mewn Saesneg a Chymraeg yng Ngholeg Harlech 1930–33; priododd Eirene, merch Tom Williams, Cwm Ogwr, 26 Awst 1933; pennaeth Mary Ward Settlement, Llundain, haf 1934; yn 1935 trefnydd rhaglenni nodwedd i’r BBC yng Nghaerdydd; enillodd y gadair yn Eisteddfod Genedlaethol Machynlleth yn 1937 am yr awdl ‘Y Ffin’, a chadair Eisteddfod Genedlaethol y radio 1940 am ‘Pererinion’; ysgrifennodd y ddrama Y Ffordd, ar helyntion Beca, a gyfieithwyd i’r Saesneg; y cyntaf i ysgrifennu drama radio yn Gymraeg; golygodd Storïau’r Henllys Fawr (1938); tua 1937 cafodd sglerosis ymledol, ond daliodd i weithio am rai blynyddoedd gan obeithio gwella; yn ystod ei waeledd dechreuodd ysgrifennu nofelau; ymddangosodd y gyntaf, O Law i Law, yn 1943 ac roedd yn amlwg fod nofelydd o faintioli eithriadol wedi ymddangos; yna, bob Nadolig, William Jones (1944), Yr Ogof (1945), Chwalfa (1946) ac Y Cychwyn (1947); pob un ond Yr Ogof wedi’i seilio ar fywyd chwareli llechi’r gogledd, a William Jones hefyd yn disgrifio’r Rhondda yn y Dirwasgiad; Nadolig 1948, ac yntau’n wael iawn, cyhoeddodd Cân neu Ddwy, cerddi; DLitt er anrhydedd Prifysgol Cymru 1949 a phensiwn y rhestr sifil; bu farw 24 Hydref 1949; croesawyd y cyfieithiad Saesneg o O Law i Law yr haf wedyn yn gynnes iawn; ar ôl Daniel Owen, nofelydd mwyaf toreithiog Cymru a gwerthwr gorau; nodweddir ei waith gan addfwynder, hynawsedd a charedigrwydd a chan ddewrder ei brif gymeriadau.Thomas Rowland Hughes ↗Wicipedia CymraegNofelydd, dramodydd a bardd (17 Ebrill 1903 – 24 Hydref 1949), a gofir yn bennaf heddiw am ei nofelau, y rhan fwyaf ohonynt yn portreadu bro chwareli llechi’r gogledd; nofelydd Cymraeg mwyaf poblogaidd ei oes; ganed yn 20 Goodman Street, Llanberis, mab William Rowland Hughes, chwarelwr, a’i wraig; Bedyddwyr selog oedd y teulu, William Hughes yn flaenor yng nghapel Seion, a symudasant i dŷ o’r enw Angorfa drws nesaf i’r capel; cafodd ysgoloriaeth i Ysgol Brynrefail, taith o ddwy filltir bob ffordd; yn yr ysgol cyflwynwyd ef i waith R. Williams Parry, ei hoff fardd am weddill ei fywyd; aeth i Fangor yn 1920, lle cafodd addysg gan John Morris-Jones, Ifor Williams a’i eilun R. Williams Parry; ymhlith ei hoff lenorion roedd Shakespeare, Donne, Keats, Dafydd ap Gwilym, Ceiriog, Ymadawiad Arthur T. Gwynn Jones a Rhys Lewis Daniel Owen; yn ei flynyddoedd olaf yn y coleg daeth yn llywydd undeb y myfyrwyr.T. Rowland Hughes ↗Wikipedia (Saesneg)Thomas Rowland Hughes (17 Ebrill 1903 – 24 Hydref 1949), nofelydd, darlledwr, dramodydd a bardd o Gymro, mab i chwarelwr o Lanberis; fe’i cofir heddiw am ei nofelau am chwareli llechi’r gogledd, ond yn ei ddydd roedd yr un mor adnabyddus fel bardd a darlledwr; William Jones a Chwalfa yw ei nofelau enwocaf; o 1935 hyd 1945 cynhyrchydd rhaglenni nodwedd i’r BBC yng Nghaerdydd, gan gynhyrchu neu ysgrifennu tua 300 o raglenni radio, gan weithio gyda Jack Jones, Kate Roberts, Saunders Lewis, Emlyn Williams, Philip Burton ac eraill; ymhlith ei gynyrchiadau gorau roedd The Proud Valley (1940), How Green Was My Valley (1942) a Welsh Lidice (1943); wedi pum mlynedd galwodd The Guardian ef yn un o gynhyrchwyr gorau radio Prydain; enillodd y Gadair yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn 1937 am ‘Y Ffin’ ac yn 1940 am ‘Pererinion’; gosodwyd ei gerdd ‘Tydi a roddaist’ i gerddoriaeth gan Arwel Hughes yn 1938; Cân neu Ddwy (1948); i blant, Storïau Mawr y Byd (1936).
Enillodd ysgoloriaeth i ysgol sir Brynrefail, taith o ddwy filltir bob ffordd. Yno y daeth ar draws barddoniaeth R. Williams Parry gyntaf, a hwnnw fu ei hoff fardd ar hyd ei oes.FfynonellauThomas Rowland Hughes ↗Wicipedia CymraegNofelydd, dramodydd a bardd (17 Ebrill 1903 – 24 Hydref 1949), a gofir yn bennaf heddiw am ei nofelau, y rhan fwyaf ohonynt yn portreadu bro chwareli llechi’r gogledd; nofelydd Cymraeg mwyaf poblogaidd ei oes; ganed yn 20 Goodman Street, Llanberis, mab William Rowland Hughes, chwarelwr, a’i wraig; Bedyddwyr selog oedd y teulu, William Hughes yn flaenor yng nghapel Seion, a symudasant i dŷ o’r enw Angorfa drws nesaf i’r capel; cafodd ysgoloriaeth i Ysgol Brynrefail, taith o ddwy filltir bob ffordd; yn yr ysgol cyflwynwyd ef i waith R. Williams Parry, ei hoff fardd am weddill ei fywyd; aeth i Fangor yn 1920, lle cafodd addysg gan John Morris-Jones, Ifor Williams a’i eilun R. Williams Parry; ymhlith ei hoff lenorion roedd Shakespeare, Donne, Keats, Dafydd ap Gwilym, Ceiriog, Ymadawiad Arthur T. Gwynn Jones a Rhys Lewis Daniel Owen; yn ei flynyddoedd olaf yn y coleg daeth yn llywydd undeb y myfyrwyr.Hughes, Thomas Rowland (1903 – 1949), poet and novelist ↗Katherine Williams, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 17 Ebrill 1903 yn 20 Goodman Street, Llanberis, Sir Gaernarfon, mab William Rowland Hughes a’i wraig May; addysgwyd yn ysgol gynradd Dolbadarn, ysgol sir Brynrefail a Choleg y Brifysgol, Bangor, gan raddio yn 1925 gydag anrhydedd dosbarth cyntaf yn Saesneg a Chymraeg; o Fedi 1926 athro yn ysgol sir y bechgyn yn Aberdâr am ddwy flynedd; MA, yna gyda chymrodoriaeth o’i hen goleg i Rydychen am y BLitt, ar gyfnodolion Saesneg y 19eg ganrif; darlithydd mewn Saesneg a Chymraeg yng Ngholeg Harlech 1930–33; priododd Eirene, merch Tom Williams, Cwm Ogwr, 26 Awst 1933; pennaeth Mary Ward Settlement, Llundain, haf 1934; yn 1935 trefnydd rhaglenni nodwedd i’r BBC yng Nghaerdydd; enillodd y gadair yn Eisteddfod Genedlaethol Machynlleth yn 1937 am yr awdl ‘Y Ffin’, a chadair Eisteddfod Genedlaethol y radio 1940 am ‘Pererinion’; ysgrifennodd y ddrama Y Ffordd, ar helyntion Beca, a gyfieithwyd i’r Saesneg; y cyntaf i ysgrifennu drama radio yn Gymraeg; golygodd Storïau’r Henllys Fawr (1938); tua 1937 cafodd sglerosis ymledol, ond daliodd i weithio am rai blynyddoedd gan obeithio gwella; yn ystod ei waeledd dechreuodd ysgrifennu nofelau; ymddangosodd y gyntaf, O Law i Law, yn 1943 ac roedd yn amlwg fod nofelydd o faintioli eithriadol wedi ymddangos; yna, bob Nadolig, William Jones (1944), Yr Ogof (1945), Chwalfa (1946) ac Y Cychwyn (1947); pob un ond Yr Ogof wedi’i seilio ar fywyd chwareli llechi’r gogledd, a William Jones hefyd yn disgrifio’r Rhondda yn y Dirwasgiad; Nadolig 1948, ac yntau’n wael iawn, cyhoeddodd Cân neu Ddwy, cerddi; DLitt er anrhydedd Prifysgol Cymru 1949 a phensiwn y rhestr sifil; bu farw 24 Hydref 1949; croesawyd y cyfieithiad Saesneg o O Law i Law yr haf wedyn yn gynnes iawn; ar ôl Daniel Owen, nofelydd mwyaf toreithiog Cymru a gwerthwr gorau; nodweddir ei waith gan addfwynder, hynawsedd a charedigrwydd a chan ddewrder ei brif gymeriadau.
Yn 1920 aeth i Goleg y Brifysgol ym Mangor, lle cafodd ei ddysgu gan John Morris-Jones, Ifor Williams a’i eilun R. Williams Parry ei hun. Daeth yn llywydd undeb y myfyrwyr, ac yn 1925 graddiodd gydag anrhydedd dosbarth cyntaf yn Saesneg a Chymraeg.FfynonellauHughes, Thomas Rowland (1903 – 1949), poet and novelist ↗Katherine Williams, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 17 Ebrill 1903 yn 20 Goodman Street, Llanberis, Sir Gaernarfon, mab William Rowland Hughes a’i wraig May; addysgwyd yn ysgol gynradd Dolbadarn, ysgol sir Brynrefail a Choleg y Brifysgol, Bangor, gan raddio yn 1925 gydag anrhydedd dosbarth cyntaf yn Saesneg a Chymraeg; o Fedi 1926 athro yn ysgol sir y bechgyn yn Aberdâr am ddwy flynedd; MA, yna gyda chymrodoriaeth o’i hen goleg i Rydychen am y BLitt, ar gyfnodolion Saesneg y 19eg ganrif; darlithydd mewn Saesneg a Chymraeg yng Ngholeg Harlech 1930–33; priododd Eirene, merch Tom Williams, Cwm Ogwr, 26 Awst 1933; pennaeth Mary Ward Settlement, Llundain, haf 1934; yn 1935 trefnydd rhaglenni nodwedd i’r BBC yng Nghaerdydd; enillodd y gadair yn Eisteddfod Genedlaethol Machynlleth yn 1937 am yr awdl ‘Y Ffin’, a chadair Eisteddfod Genedlaethol y radio 1940 am ‘Pererinion’; ysgrifennodd y ddrama Y Ffordd, ar helyntion Beca, a gyfieithwyd i’r Saesneg; y cyntaf i ysgrifennu drama radio yn Gymraeg; golygodd Storïau’r Henllys Fawr (1938); tua 1937 cafodd sglerosis ymledol, ond daliodd i weithio am rai blynyddoedd gan obeithio gwella; yn ystod ei waeledd dechreuodd ysgrifennu nofelau; ymddangosodd y gyntaf, O Law i Law, yn 1943 ac roedd yn amlwg fod nofelydd o faintioli eithriadol wedi ymddangos; yna, bob Nadolig, William Jones (1944), Yr Ogof (1945), Chwalfa (1946) ac Y Cychwyn (1947); pob un ond Yr Ogof wedi’i seilio ar fywyd chwareli llechi’r gogledd, a William Jones hefyd yn disgrifio’r Rhondda yn y Dirwasgiad; Nadolig 1948, ac yntau’n wael iawn, cyhoeddodd Cân neu Ddwy, cerddi; DLitt er anrhydedd Prifysgol Cymru 1949 a phensiwn y rhestr sifil; bu farw 24 Hydref 1949; croesawyd y cyfieithiad Saesneg o O Law i Law yr haf wedyn yn gynnes iawn; ar ôl Daniel Owen, nofelydd mwyaf toreithiog Cymru a gwerthwr gorau; nodweddir ei waith gan addfwynder, hynawsedd a charedigrwydd a chan ddewrder ei brif gymeriadau.Thomas Rowland Hughes ↗Wicipedia CymraegNofelydd, dramodydd a bardd (17 Ebrill 1903 – 24 Hydref 1949), a gofir yn bennaf heddiw am ei nofelau, y rhan fwyaf ohonynt yn portreadu bro chwareli llechi’r gogledd; nofelydd Cymraeg mwyaf poblogaidd ei oes; ganed yn 20 Goodman Street, Llanberis, mab William Rowland Hughes, chwarelwr, a’i wraig; Bedyddwyr selog oedd y teulu, William Hughes yn flaenor yng nghapel Seion, a symudasant i dŷ o’r enw Angorfa drws nesaf i’r capel; cafodd ysgoloriaeth i Ysgol Brynrefail, taith o ddwy filltir bob ffordd; yn yr ysgol cyflwynwyd ef i waith R. Williams Parry, ei hoff fardd am weddill ei fywyd; aeth i Fangor yn 1920, lle cafodd addysg gan John Morris-Jones, Ifor Williams a’i eilun R. Williams Parry; ymhlith ei hoff lenorion roedd Shakespeare, Donne, Keats, Dafydd ap Gwilym, Ceiriog, Ymadawiad Arthur T. Gwynn Jones a Rhys Lewis Daniel Owen; yn ei flynyddoedd olaf yn y coleg daeth yn llywydd undeb y myfyrwyr.T. Rowland Hughes ↗Wikipedia (Saesneg)Thomas Rowland Hughes (17 Ebrill 1903 – 24 Hydref 1949), nofelydd, darlledwr, dramodydd a bardd o Gymro, mab i chwarelwr o Lanberis; fe’i cofir heddiw am ei nofelau am chwareli llechi’r gogledd, ond yn ei ddydd roedd yr un mor adnabyddus fel bardd a darlledwr; William Jones a Chwalfa yw ei nofelau enwocaf; o 1935 hyd 1945 cynhyrchydd rhaglenni nodwedd i’r BBC yng Nghaerdydd, gan gynhyrchu neu ysgrifennu tua 300 o raglenni radio, gan weithio gyda Jack Jones, Kate Roberts, Saunders Lewis, Emlyn Williams, Philip Burton ac eraill; ymhlith ei gynyrchiadau gorau roedd The Proud Valley (1940), How Green Was My Valley (1942) a Welsh Lidice (1943); wedi pum mlynedd galwodd The Guardian ef yn un o gynhyrchwyr gorau radio Prydain; enillodd y Gadair yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn 1937 am ‘Y Ffin’ ac yn 1940 am ‘Pererinion’; gosodwyd ei gerdd ‘Tydi a roddaist’ i gerddoriaeth gan Arwel Hughes yn 1938; Cân neu Ddwy (1948); i blant, Storïau Mawr y Byd (1936).
Bu’n dysgu yn ysgol sir y bechgyn yn Aberdâr, yna aeth ar gymrodoriaeth i Goleg Iesu, Rhydychen, ac o 1930 hyd 1933 bu’n darlithio mewn Saesneg a Chymraeg yng Ngholeg Harlech. Yn 1933 priododd Eirene Williams o Gwm Ogwr.FfynonellauHughes, Thomas Rowland (1903 – 1949), poet and novelist ↗Katherine Williams, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 17 Ebrill 1903 yn 20 Goodman Street, Llanberis, Sir Gaernarfon, mab William Rowland Hughes a’i wraig May; addysgwyd yn ysgol gynradd Dolbadarn, ysgol sir Brynrefail a Choleg y Brifysgol, Bangor, gan raddio yn 1925 gydag anrhydedd dosbarth cyntaf yn Saesneg a Chymraeg; o Fedi 1926 athro yn ysgol sir y bechgyn yn Aberdâr am ddwy flynedd; MA, yna gyda chymrodoriaeth o’i hen goleg i Rydychen am y BLitt, ar gyfnodolion Saesneg y 19eg ganrif; darlithydd mewn Saesneg a Chymraeg yng Ngholeg Harlech 1930–33; priododd Eirene, merch Tom Williams, Cwm Ogwr, 26 Awst 1933; pennaeth Mary Ward Settlement, Llundain, haf 1934; yn 1935 trefnydd rhaglenni nodwedd i’r BBC yng Nghaerdydd; enillodd y gadair yn Eisteddfod Genedlaethol Machynlleth yn 1937 am yr awdl ‘Y Ffin’, a chadair Eisteddfod Genedlaethol y radio 1940 am ‘Pererinion’; ysgrifennodd y ddrama Y Ffordd, ar helyntion Beca, a gyfieithwyd i’r Saesneg; y cyntaf i ysgrifennu drama radio yn Gymraeg; golygodd Storïau’r Henllys Fawr (1938); tua 1937 cafodd sglerosis ymledol, ond daliodd i weithio am rai blynyddoedd gan obeithio gwella; yn ystod ei waeledd dechreuodd ysgrifennu nofelau; ymddangosodd y gyntaf, O Law i Law, yn 1943 ac roedd yn amlwg fod nofelydd o faintioli eithriadol wedi ymddangos; yna, bob Nadolig, William Jones (1944), Yr Ogof (1945), Chwalfa (1946) ac Y Cychwyn (1947); pob un ond Yr Ogof wedi’i seilio ar fywyd chwareli llechi’r gogledd, a William Jones hefyd yn disgrifio’r Rhondda yn y Dirwasgiad; Nadolig 1948, ac yntau’n wael iawn, cyhoeddodd Cân neu Ddwy, cerddi; DLitt er anrhydedd Prifysgol Cymru 1949 a phensiwn y rhestr sifil; bu farw 24 Hydref 1949; croesawyd y cyfieithiad Saesneg o O Law i Law yr haf wedyn yn gynnes iawn; ar ôl Daniel Owen, nofelydd mwyaf toreithiog Cymru a gwerthwr gorau; nodweddir ei waith gan addfwynder, hynawsedd a charedigrwydd a chan ddewrder ei brif gymeriadau.T. Rowland Hughes ↗Wikipedia (Saesneg)Thomas Rowland Hughes (17 Ebrill 1903 – 24 Hydref 1949), nofelydd, darlledwr, dramodydd a bardd o Gymro, mab i chwarelwr o Lanberis; fe’i cofir heddiw am ei nofelau am chwareli llechi’r gogledd, ond yn ei ddydd roedd yr un mor adnabyddus fel bardd a darlledwr; William Jones a Chwalfa yw ei nofelau enwocaf; o 1935 hyd 1945 cynhyrchydd rhaglenni nodwedd i’r BBC yng Nghaerdydd, gan gynhyrchu neu ysgrifennu tua 300 o raglenni radio, gan weithio gyda Jack Jones, Kate Roberts, Saunders Lewis, Emlyn Williams, Philip Burton ac eraill; ymhlith ei gynyrchiadau gorau roedd The Proud Valley (1940), How Green Was My Valley (1942) a Welsh Lidice (1943); wedi pum mlynedd galwodd The Guardian ef yn un o gynhyrchwyr gorau radio Prydain; enillodd y Gadair yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn 1937 am ‘Y Ffin’ ac yn 1940 am ‘Pererinion’; gosodwyd ei gerdd ‘Tydi a roddaist’ i gerddoriaeth gan Arwel Hughes yn 1938; Cân neu Ddwy (1948); i blant, Storïau Mawr y Byd (1936).
Yn 1935 ymunodd â’r BBC yng Nghaerdydd i wneud rhaglenni nodwedd, a thros ddeng mlynedd cynhyrchodd neu ysgrifennodd tua thri chant ohonynt, gydag awduron fel Kate Roberts, Saunders Lewis, Jack Jones ac Emlyn Williams. Ymhlith ei goreuon roedd The Proud Valley, How Green Was My Valley a Welsh Lidice. Wedi dim ond pum mlynedd galwodd The Guardian ef yn un o gynhyrchwyr gorau radio Prydain.FfynonellauT. Rowland Hughes ↗Wikipedia (Saesneg)Thomas Rowland Hughes (17 Ebrill 1903 – 24 Hydref 1949), nofelydd, darlledwr, dramodydd a bardd o Gymro, mab i chwarelwr o Lanberis; fe’i cofir heddiw am ei nofelau am chwareli llechi’r gogledd, ond yn ei ddydd roedd yr un mor adnabyddus fel bardd a darlledwr; William Jones a Chwalfa yw ei nofelau enwocaf; o 1935 hyd 1945 cynhyrchydd rhaglenni nodwedd i’r BBC yng Nghaerdydd, gan gynhyrchu neu ysgrifennu tua 300 o raglenni radio, gan weithio gyda Jack Jones, Kate Roberts, Saunders Lewis, Emlyn Williams, Philip Burton ac eraill; ymhlith ei gynyrchiadau gorau roedd The Proud Valley (1940), How Green Was My Valley (1942) a Welsh Lidice (1943); wedi pum mlynedd galwodd The Guardian ef yn un o gynhyrchwyr gorau radio Prydain; enillodd y Gadair yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn 1937 am ‘Y Ffin’ ac yn 1940 am ‘Pererinion’; gosodwyd ei gerdd ‘Tydi a roddaist’ i gerddoriaeth gan Arwel Hughes yn 1938; Cân neu Ddwy (1948); i blant, Storïau Mawr y Byd (1936).Hughes, Thomas Rowland (1903 – 1949), poet and novelist ↗Katherine Williams, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 17 Ebrill 1903 yn 20 Goodman Street, Llanberis, Sir Gaernarfon, mab William Rowland Hughes a’i wraig May; addysgwyd yn ysgol gynradd Dolbadarn, ysgol sir Brynrefail a Choleg y Brifysgol, Bangor, gan raddio yn 1925 gydag anrhydedd dosbarth cyntaf yn Saesneg a Chymraeg; o Fedi 1926 athro yn ysgol sir y bechgyn yn Aberdâr am ddwy flynedd; MA, yna gyda chymrodoriaeth o’i hen goleg i Rydychen am y BLitt, ar gyfnodolion Saesneg y 19eg ganrif; darlithydd mewn Saesneg a Chymraeg yng Ngholeg Harlech 1930–33; priododd Eirene, merch Tom Williams, Cwm Ogwr, 26 Awst 1933; pennaeth Mary Ward Settlement, Llundain, haf 1934; yn 1935 trefnydd rhaglenni nodwedd i’r BBC yng Nghaerdydd; enillodd y gadair yn Eisteddfod Genedlaethol Machynlleth yn 1937 am yr awdl ‘Y Ffin’, a chadair Eisteddfod Genedlaethol y radio 1940 am ‘Pererinion’; ysgrifennodd y ddrama Y Ffordd, ar helyntion Beca, a gyfieithwyd i’r Saesneg; y cyntaf i ysgrifennu drama radio yn Gymraeg; golygodd Storïau’r Henllys Fawr (1938); tua 1937 cafodd sglerosis ymledol, ond daliodd i weithio am rai blynyddoedd gan obeithio gwella; yn ystod ei waeledd dechreuodd ysgrifennu nofelau; ymddangosodd y gyntaf, O Law i Law, yn 1943 ac roedd yn amlwg fod nofelydd o faintioli eithriadol wedi ymddangos; yna, bob Nadolig, William Jones (1944), Yr Ogof (1945), Chwalfa (1946) ac Y Cychwyn (1947); pob un ond Yr Ogof wedi’i seilio ar fywyd chwareli llechi’r gogledd, a William Jones hefyd yn disgrifio’r Rhondda yn y Dirwasgiad; Nadolig 1948, ac yntau’n wael iawn, cyhoeddodd Cân neu Ddwy, cerddi; DLitt er anrhydedd Prifysgol Cymru 1949 a phensiwn y rhestr sifil; bu farw 24 Hydref 1949; croesawyd y cyfieithiad Saesneg o O Law i Law yr haf wedyn yn gynnes iawn; ar ôl Daniel Owen, nofelydd mwyaf toreithiog Cymru a gwerthwr gorau; nodweddir ei waith gan addfwynder, hynawsedd a charedigrwydd a chan ddewrder ei brif gymeriadau.
Ef oedd y cyntaf i ysgrifennu drama radio yn Gymraeg, ac adroddai ei ddrama Y Ffordd hanes helyntion Beca.FfynhonnellHughes, Thomas Rowland (1903 – 1949), poet and novelist ↗Katherine Williams, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 17 Ebrill 1903 yn 20 Goodman Street, Llanberis, Sir Gaernarfon, mab William Rowland Hughes a’i wraig May; addysgwyd yn ysgol gynradd Dolbadarn, ysgol sir Brynrefail a Choleg y Brifysgol, Bangor, gan raddio yn 1925 gydag anrhydedd dosbarth cyntaf yn Saesneg a Chymraeg; o Fedi 1926 athro yn ysgol sir y bechgyn yn Aberdâr am ddwy flynedd; MA, yna gyda chymrodoriaeth o’i hen goleg i Rydychen am y BLitt, ar gyfnodolion Saesneg y 19eg ganrif; darlithydd mewn Saesneg a Chymraeg yng Ngholeg Harlech 1930–33; priododd Eirene, merch Tom Williams, Cwm Ogwr, 26 Awst 1933; pennaeth Mary Ward Settlement, Llundain, haf 1934; yn 1935 trefnydd rhaglenni nodwedd i’r BBC yng Nghaerdydd; enillodd y gadair yn Eisteddfod Genedlaethol Machynlleth yn 1937 am yr awdl ‘Y Ffin’, a chadair Eisteddfod Genedlaethol y radio 1940 am ‘Pererinion’; ysgrifennodd y ddrama Y Ffordd, ar helyntion Beca, a gyfieithwyd i’r Saesneg; y cyntaf i ysgrifennu drama radio yn Gymraeg; golygodd Storïau’r Henllys Fawr (1938); tua 1937 cafodd sglerosis ymledol, ond daliodd i weithio am rai blynyddoedd gan obeithio gwella; yn ystod ei waeledd dechreuodd ysgrifennu nofelau; ymddangosodd y gyntaf, O Law i Law, yn 1943 ac roedd yn amlwg fod nofelydd o faintioli eithriadol wedi ymddangos; yna, bob Nadolig, William Jones (1944), Yr Ogof (1945), Chwalfa (1946) ac Y Cychwyn (1947); pob un ond Yr Ogof wedi’i seilio ar fywyd chwareli llechi’r gogledd, a William Jones hefyd yn disgrifio’r Rhondda yn y Dirwasgiad; Nadolig 1948, ac yntau’n wael iawn, cyhoeddodd Cân neu Ddwy, cerddi; DLitt er anrhydedd Prifysgol Cymru 1949 a phensiwn y rhestr sifil; bu farw 24 Hydref 1949; croesawyd y cyfieithiad Saesneg o O Law i Law yr haf wedyn yn gynnes iawn; ar ôl Daniel Owen, nofelydd mwyaf toreithiog Cymru a gwerthwr gorau; nodweddir ei waith gan addfwynder, hynawsedd a charedigrwydd a chan ddewrder ei brif gymeriadau.
Yn 1937 enillodd Gadair yr Eisteddfod Genedlaethol ym Machynlleth gyda’i awdl Y Ffin, ac yn 1940 enillodd y Gadair eto gyda Pererinion.FfynonellauHughes, Thomas Rowland (1903 – 1949), poet and novelist ↗Katherine Williams, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 17 Ebrill 1903 yn 20 Goodman Street, Llanberis, Sir Gaernarfon, mab William Rowland Hughes a’i wraig May; addysgwyd yn ysgol gynradd Dolbadarn, ysgol sir Brynrefail a Choleg y Brifysgol, Bangor, gan raddio yn 1925 gydag anrhydedd dosbarth cyntaf yn Saesneg a Chymraeg; o Fedi 1926 athro yn ysgol sir y bechgyn yn Aberdâr am ddwy flynedd; MA, yna gyda chymrodoriaeth o’i hen goleg i Rydychen am y BLitt, ar gyfnodolion Saesneg y 19eg ganrif; darlithydd mewn Saesneg a Chymraeg yng Ngholeg Harlech 1930–33; priododd Eirene, merch Tom Williams, Cwm Ogwr, 26 Awst 1933; pennaeth Mary Ward Settlement, Llundain, haf 1934; yn 1935 trefnydd rhaglenni nodwedd i’r BBC yng Nghaerdydd; enillodd y gadair yn Eisteddfod Genedlaethol Machynlleth yn 1937 am yr awdl ‘Y Ffin’, a chadair Eisteddfod Genedlaethol y radio 1940 am ‘Pererinion’; ysgrifennodd y ddrama Y Ffordd, ar helyntion Beca, a gyfieithwyd i’r Saesneg; y cyntaf i ysgrifennu drama radio yn Gymraeg; golygodd Storïau’r Henllys Fawr (1938); tua 1937 cafodd sglerosis ymledol, ond daliodd i weithio am rai blynyddoedd gan obeithio gwella; yn ystod ei waeledd dechreuodd ysgrifennu nofelau; ymddangosodd y gyntaf, O Law i Law, yn 1943 ac roedd yn amlwg fod nofelydd o faintioli eithriadol wedi ymddangos; yna, bob Nadolig, William Jones (1944), Yr Ogof (1945), Chwalfa (1946) ac Y Cychwyn (1947); pob un ond Yr Ogof wedi’i seilio ar fywyd chwareli llechi’r gogledd, a William Jones hefyd yn disgrifio’r Rhondda yn y Dirwasgiad; Nadolig 1948, ac yntau’n wael iawn, cyhoeddodd Cân neu Ddwy, cerddi; DLitt er anrhydedd Prifysgol Cymru 1949 a phensiwn y rhestr sifil; bu farw 24 Hydref 1949; croesawyd y cyfieithiad Saesneg o O Law i Law yr haf wedyn yn gynnes iawn; ar ôl Daniel Owen, nofelydd mwyaf toreithiog Cymru a gwerthwr gorau; nodweddir ei waith gan addfwynder, hynawsedd a charedigrwydd a chan ddewrder ei brif gymeriadau.T. Rowland Hughes ↗Wikipedia (Saesneg)Thomas Rowland Hughes (17 Ebrill 1903 – 24 Hydref 1949), nofelydd, darlledwr, dramodydd a bardd o Gymro, mab i chwarelwr o Lanberis; fe’i cofir heddiw am ei nofelau am chwareli llechi’r gogledd, ond yn ei ddydd roedd yr un mor adnabyddus fel bardd a darlledwr; William Jones a Chwalfa yw ei nofelau enwocaf; o 1935 hyd 1945 cynhyrchydd rhaglenni nodwedd i’r BBC yng Nghaerdydd, gan gynhyrchu neu ysgrifennu tua 300 o raglenni radio, gan weithio gyda Jack Jones, Kate Roberts, Saunders Lewis, Emlyn Williams, Philip Burton ac eraill; ymhlith ei gynyrchiadau gorau roedd The Proud Valley (1940), How Green Was My Valley (1942) a Welsh Lidice (1943); wedi pum mlynedd galwodd The Guardian ef yn un o gynhyrchwyr gorau radio Prydain; enillodd y Gadair yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn 1937 am ‘Y Ffin’ ac yn 1940 am ‘Pererinion’; gosodwyd ei gerdd ‘Tydi a roddaist’ i gerddoriaeth gan Arwel Hughes yn 1938; Cân neu Ddwy (1948); i blant, Storïau Mawr y Byd (1936).
Yn 1938 gosododd y cyfansoddwr Arwel Hughes ei eiriau Tydi a roddaist i gerddoriaeth.FfynhonnellT. Rowland Hughes ↗Wikipedia (Saesneg)Thomas Rowland Hughes (17 Ebrill 1903 – 24 Hydref 1949), nofelydd, darlledwr, dramodydd a bardd o Gymro, mab i chwarelwr o Lanberis; fe’i cofir heddiw am ei nofelau am chwareli llechi’r gogledd, ond yn ei ddydd roedd yr un mor adnabyddus fel bardd a darlledwr; William Jones a Chwalfa yw ei nofelau enwocaf; o 1935 hyd 1945 cynhyrchydd rhaglenni nodwedd i’r BBC yng Nghaerdydd, gan gynhyrchu neu ysgrifennu tua 300 o raglenni radio, gan weithio gyda Jack Jones, Kate Roberts, Saunders Lewis, Emlyn Williams, Philip Burton ac eraill; ymhlith ei gynyrchiadau gorau roedd The Proud Valley (1940), How Green Was My Valley (1942) a Welsh Lidice (1943); wedi pum mlynedd galwodd The Guardian ef yn un o gynhyrchwyr gorau radio Prydain; enillodd y Gadair yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn 1937 am ‘Y Ffin’ ac yn 1940 am ‘Pererinion’; gosodwyd ei gerdd ‘Tydi a roddaist’ i gerddoriaeth gan Arwel Hughes yn 1938; Cân neu Ddwy (1948); i blant, Storïau Mawr y Byd (1936).
Tua 1937 cafodd sglerosis ymledol. Daliodd i weithio am flynyddoedd, gan obeithio gwella, ac wrth i’w waeledd gynyddu trodd at ysgrifennu nofelau.FfynonellauHughes, Thomas Rowland (1903 – 1949), poet and novelist ↗Katherine Williams, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 17 Ebrill 1903 yn 20 Goodman Street, Llanberis, Sir Gaernarfon, mab William Rowland Hughes a’i wraig May; addysgwyd yn ysgol gynradd Dolbadarn, ysgol sir Brynrefail a Choleg y Brifysgol, Bangor, gan raddio yn 1925 gydag anrhydedd dosbarth cyntaf yn Saesneg a Chymraeg; o Fedi 1926 athro yn ysgol sir y bechgyn yn Aberdâr am ddwy flynedd; MA, yna gyda chymrodoriaeth o’i hen goleg i Rydychen am y BLitt, ar gyfnodolion Saesneg y 19eg ganrif; darlithydd mewn Saesneg a Chymraeg yng Ngholeg Harlech 1930–33; priododd Eirene, merch Tom Williams, Cwm Ogwr, 26 Awst 1933; pennaeth Mary Ward Settlement, Llundain, haf 1934; yn 1935 trefnydd rhaglenni nodwedd i’r BBC yng Nghaerdydd; enillodd y gadair yn Eisteddfod Genedlaethol Machynlleth yn 1937 am yr awdl ‘Y Ffin’, a chadair Eisteddfod Genedlaethol y radio 1940 am ‘Pererinion’; ysgrifennodd y ddrama Y Ffordd, ar helyntion Beca, a gyfieithwyd i’r Saesneg; y cyntaf i ysgrifennu drama radio yn Gymraeg; golygodd Storïau’r Henllys Fawr (1938); tua 1937 cafodd sglerosis ymledol, ond daliodd i weithio am rai blynyddoedd gan obeithio gwella; yn ystod ei waeledd dechreuodd ysgrifennu nofelau; ymddangosodd y gyntaf, O Law i Law, yn 1943 ac roedd yn amlwg fod nofelydd o faintioli eithriadol wedi ymddangos; yna, bob Nadolig, William Jones (1944), Yr Ogof (1945), Chwalfa (1946) ac Y Cychwyn (1947); pob un ond Yr Ogof wedi’i seilio ar fywyd chwareli llechi’r gogledd, a William Jones hefyd yn disgrifio’r Rhondda yn y Dirwasgiad; Nadolig 1948, ac yntau’n wael iawn, cyhoeddodd Cân neu Ddwy, cerddi; DLitt er anrhydedd Prifysgol Cymru 1949 a phensiwn y rhestr sifil; bu farw 24 Hydref 1949; croesawyd y cyfieithiad Saesneg o O Law i Law yr haf wedyn yn gynnes iawn; ar ôl Daniel Owen, nofelydd mwyaf toreithiog Cymru a gwerthwr gorau; nodweddir ei waith gan addfwynder, hynawsedd a charedigrwydd a chan ddewrder ei brif gymeriadau.T. Rowland Hughes ↗Wikipedia (Saesneg)Thomas Rowland Hughes (17 Ebrill 1903 – 24 Hydref 1949), nofelydd, darlledwr, dramodydd a bardd o Gymro, mab i chwarelwr o Lanberis; fe’i cofir heddiw am ei nofelau am chwareli llechi’r gogledd, ond yn ei ddydd roedd yr un mor adnabyddus fel bardd a darlledwr; William Jones a Chwalfa yw ei nofelau enwocaf; o 1935 hyd 1945 cynhyrchydd rhaglenni nodwedd i’r BBC yng Nghaerdydd, gan gynhyrchu neu ysgrifennu tua 300 o raglenni radio, gan weithio gyda Jack Jones, Kate Roberts, Saunders Lewis, Emlyn Williams, Philip Burton ac eraill; ymhlith ei gynyrchiadau gorau roedd The Proud Valley (1940), How Green Was My Valley (1942) a Welsh Lidice (1943); wedi pum mlynedd galwodd The Guardian ef yn un o gynhyrchwyr gorau radio Prydain; enillodd y Gadair yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn 1937 am ‘Y Ffin’ ac yn 1940 am ‘Pererinion’; gosodwyd ei gerdd ‘Tydi a roddaist’ i gerddoriaeth gan Arwel Hughes yn 1938; Cân neu Ddwy (1948); i blant, Storïau Mawr y Byd (1936).
Daeth y gyntaf, O Law i Law, allan yn 1943, a gallai pawb weld fod nofelydd o faintioli eithriadol wedi cyrraedd. Yna, bob Nadolig, daeth un arall: William Jones yn 1944, Yr Ogof yn 1945, Chwalfa yn 1946 ac Y Cychwyn yn 1947.FfynhonnellHughes, Thomas Rowland (1903 – 1949), poet and novelist ↗Katherine Williams, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 17 Ebrill 1903 yn 20 Goodman Street, Llanberis, Sir Gaernarfon, mab William Rowland Hughes a’i wraig May; addysgwyd yn ysgol gynradd Dolbadarn, ysgol sir Brynrefail a Choleg y Brifysgol, Bangor, gan raddio yn 1925 gydag anrhydedd dosbarth cyntaf yn Saesneg a Chymraeg; o Fedi 1926 athro yn ysgol sir y bechgyn yn Aberdâr am ddwy flynedd; MA, yna gyda chymrodoriaeth o’i hen goleg i Rydychen am y BLitt, ar gyfnodolion Saesneg y 19eg ganrif; darlithydd mewn Saesneg a Chymraeg yng Ngholeg Harlech 1930–33; priododd Eirene, merch Tom Williams, Cwm Ogwr, 26 Awst 1933; pennaeth Mary Ward Settlement, Llundain, haf 1934; yn 1935 trefnydd rhaglenni nodwedd i’r BBC yng Nghaerdydd; enillodd y gadair yn Eisteddfod Genedlaethol Machynlleth yn 1937 am yr awdl ‘Y Ffin’, a chadair Eisteddfod Genedlaethol y radio 1940 am ‘Pererinion’; ysgrifennodd y ddrama Y Ffordd, ar helyntion Beca, a gyfieithwyd i’r Saesneg; y cyntaf i ysgrifennu drama radio yn Gymraeg; golygodd Storïau’r Henllys Fawr (1938); tua 1937 cafodd sglerosis ymledol, ond daliodd i weithio am rai blynyddoedd gan obeithio gwella; yn ystod ei waeledd dechreuodd ysgrifennu nofelau; ymddangosodd y gyntaf, O Law i Law, yn 1943 ac roedd yn amlwg fod nofelydd o faintioli eithriadol wedi ymddangos; yna, bob Nadolig, William Jones (1944), Yr Ogof (1945), Chwalfa (1946) ac Y Cychwyn (1947); pob un ond Yr Ogof wedi’i seilio ar fywyd chwareli llechi’r gogledd, a William Jones hefyd yn disgrifio’r Rhondda yn y Dirwasgiad; Nadolig 1948, ac yntau’n wael iawn, cyhoeddodd Cân neu Ddwy, cerddi; DLitt er anrhydedd Prifysgol Cymru 1949 a phensiwn y rhestr sifil; bu farw 24 Hydref 1949; croesawyd y cyfieithiad Saesneg o O Law i Law yr haf wedyn yn gynnes iawn; ar ôl Daniel Owen, nofelydd mwyaf toreithiog Cymru a gwerthwr gorau; nodweddir ei waith gan addfwynder, hynawsedd a charedigrwydd a chan ddewrder ei brif gymeriadau.
Ym mhentrefi chwareli llechi’r gogledd y gosodwyd y rhan fwyaf ohonynt. Mae William Jones hefyd yn cludo’i ddarllenwyr i’r de, i gymoedd y Rhondda ym mlynyddoedd y Dirwasgiad. William Jones a Chwalfa yw ei lyfrau enwocaf.FfynonellauHughes, Thomas Rowland (1903 – 1949), poet and novelist ↗Katherine Williams, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 17 Ebrill 1903 yn 20 Goodman Street, Llanberis, Sir Gaernarfon, mab William Rowland Hughes a’i wraig May; addysgwyd yn ysgol gynradd Dolbadarn, ysgol sir Brynrefail a Choleg y Brifysgol, Bangor, gan raddio yn 1925 gydag anrhydedd dosbarth cyntaf yn Saesneg a Chymraeg; o Fedi 1926 athro yn ysgol sir y bechgyn yn Aberdâr am ddwy flynedd; MA, yna gyda chymrodoriaeth o’i hen goleg i Rydychen am y BLitt, ar gyfnodolion Saesneg y 19eg ganrif; darlithydd mewn Saesneg a Chymraeg yng Ngholeg Harlech 1930–33; priododd Eirene, merch Tom Williams, Cwm Ogwr, 26 Awst 1933; pennaeth Mary Ward Settlement, Llundain, haf 1934; yn 1935 trefnydd rhaglenni nodwedd i’r BBC yng Nghaerdydd; enillodd y gadair yn Eisteddfod Genedlaethol Machynlleth yn 1937 am yr awdl ‘Y Ffin’, a chadair Eisteddfod Genedlaethol y radio 1940 am ‘Pererinion’; ysgrifennodd y ddrama Y Ffordd, ar helyntion Beca, a gyfieithwyd i’r Saesneg; y cyntaf i ysgrifennu drama radio yn Gymraeg; golygodd Storïau’r Henllys Fawr (1938); tua 1937 cafodd sglerosis ymledol, ond daliodd i weithio am rai blynyddoedd gan obeithio gwella; yn ystod ei waeledd dechreuodd ysgrifennu nofelau; ymddangosodd y gyntaf, O Law i Law, yn 1943 ac roedd yn amlwg fod nofelydd o faintioli eithriadol wedi ymddangos; yna, bob Nadolig, William Jones (1944), Yr Ogof (1945), Chwalfa (1946) ac Y Cychwyn (1947); pob un ond Yr Ogof wedi’i seilio ar fywyd chwareli llechi’r gogledd, a William Jones hefyd yn disgrifio’r Rhondda yn y Dirwasgiad; Nadolig 1948, ac yntau’n wael iawn, cyhoeddodd Cân neu Ddwy, cerddi; DLitt er anrhydedd Prifysgol Cymru 1949 a phensiwn y rhestr sifil; bu farw 24 Hydref 1949; croesawyd y cyfieithiad Saesneg o O Law i Law yr haf wedyn yn gynnes iawn; ar ôl Daniel Owen, nofelydd mwyaf toreithiog Cymru a gwerthwr gorau; nodweddir ei waith gan addfwynder, hynawsedd a charedigrwydd a chan ddewrder ei brif gymeriadau.T. Rowland Hughes ↗Wikipedia (Saesneg)Thomas Rowland Hughes (17 Ebrill 1903 – 24 Hydref 1949), nofelydd, darlledwr, dramodydd a bardd o Gymro, mab i chwarelwr o Lanberis; fe’i cofir heddiw am ei nofelau am chwareli llechi’r gogledd, ond yn ei ddydd roedd yr un mor adnabyddus fel bardd a darlledwr; William Jones a Chwalfa yw ei nofelau enwocaf; o 1935 hyd 1945 cynhyrchydd rhaglenni nodwedd i’r BBC yng Nghaerdydd, gan gynhyrchu neu ysgrifennu tua 300 o raglenni radio, gan weithio gyda Jack Jones, Kate Roberts, Saunders Lewis, Emlyn Williams, Philip Burton ac eraill; ymhlith ei gynyrchiadau gorau roedd The Proud Valley (1940), How Green Was My Valley (1942) a Welsh Lidice (1943); wedi pum mlynedd galwodd The Guardian ef yn un o gynhyrchwyr gorau radio Prydain; enillodd y Gadair yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn 1937 am ‘Y Ffin’ ac yn 1940 am ‘Pererinion’; gosodwyd ei gerdd ‘Tydi a roddaist’ i gerddoriaeth gan Arwel Hughes yn 1938; Cân neu Ddwy (1948); i blant, Storïau Mawr y Byd (1936).Thomas Rowland Hughes ↗Wicipedia CymraegNofelydd, dramodydd a bardd (17 Ebrill 1903 – 24 Hydref 1949), a gofir yn bennaf heddiw am ei nofelau, y rhan fwyaf ohonynt yn portreadu bro chwareli llechi’r gogledd; nofelydd Cymraeg mwyaf poblogaidd ei oes; ganed yn 20 Goodman Street, Llanberis, mab William Rowland Hughes, chwarelwr, a’i wraig; Bedyddwyr selog oedd y teulu, William Hughes yn flaenor yng nghapel Seion, a symudasant i dŷ o’r enw Angorfa drws nesaf i’r capel; cafodd ysgoloriaeth i Ysgol Brynrefail, taith o ddwy filltir bob ffordd; yn yr ysgol cyflwynwyd ef i waith R. Williams Parry, ei hoff fardd am weddill ei fywyd; aeth i Fangor yn 1920, lle cafodd addysg gan John Morris-Jones, Ifor Williams a’i eilun R. Williams Parry; ymhlith ei hoff lenorion roedd Shakespeare, Donne, Keats, Dafydd ap Gwilym, Ceiriog, Ymadawiad Arthur T. Gwynn Jones a Rhys Lewis Daniel Owen; yn ei flynyddoedd olaf yn y coleg daeth yn llywydd undeb y myfyrwyr.
Mae ei lyfrau’n llawn addfwynder, cynhesrwydd a charedigrwydd, a dewrder eu pobl. Ar ôl Daniel Owen ef oedd nofelydd mwyaf toreithiog Cymru, a gwir werthwr gorau.FfynhonnellHughes, Thomas Rowland (1903 – 1949), poet and novelist ↗Katherine Williams, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 17 Ebrill 1903 yn 20 Goodman Street, Llanberis, Sir Gaernarfon, mab William Rowland Hughes a’i wraig May; addysgwyd yn ysgol gynradd Dolbadarn, ysgol sir Brynrefail a Choleg y Brifysgol, Bangor, gan raddio yn 1925 gydag anrhydedd dosbarth cyntaf yn Saesneg a Chymraeg; o Fedi 1926 athro yn ysgol sir y bechgyn yn Aberdâr am ddwy flynedd; MA, yna gyda chymrodoriaeth o’i hen goleg i Rydychen am y BLitt, ar gyfnodolion Saesneg y 19eg ganrif; darlithydd mewn Saesneg a Chymraeg yng Ngholeg Harlech 1930–33; priododd Eirene, merch Tom Williams, Cwm Ogwr, 26 Awst 1933; pennaeth Mary Ward Settlement, Llundain, haf 1934; yn 1935 trefnydd rhaglenni nodwedd i’r BBC yng Nghaerdydd; enillodd y gadair yn Eisteddfod Genedlaethol Machynlleth yn 1937 am yr awdl ‘Y Ffin’, a chadair Eisteddfod Genedlaethol y radio 1940 am ‘Pererinion’; ysgrifennodd y ddrama Y Ffordd, ar helyntion Beca, a gyfieithwyd i’r Saesneg; y cyntaf i ysgrifennu drama radio yn Gymraeg; golygodd Storïau’r Henllys Fawr (1938); tua 1937 cafodd sglerosis ymledol, ond daliodd i weithio am rai blynyddoedd gan obeithio gwella; yn ystod ei waeledd dechreuodd ysgrifennu nofelau; ymddangosodd y gyntaf, O Law i Law, yn 1943 ac roedd yn amlwg fod nofelydd o faintioli eithriadol wedi ymddangos; yna, bob Nadolig, William Jones (1944), Yr Ogof (1945), Chwalfa (1946) ac Y Cychwyn (1947); pob un ond Yr Ogof wedi’i seilio ar fywyd chwareli llechi’r gogledd, a William Jones hefyd yn disgrifio’r Rhondda yn y Dirwasgiad; Nadolig 1948, ac yntau’n wael iawn, cyhoeddodd Cân neu Ddwy, cerddi; DLitt er anrhydedd Prifysgol Cymru 1949 a phensiwn y rhestr sifil; bu farw 24 Hydref 1949; croesawyd y cyfieithiad Saesneg o O Law i Law yr haf wedyn yn gynnes iawn; ar ôl Daniel Owen, nofelydd mwyaf toreithiog Cymru a gwerthwr gorau; nodweddir ei waith gan addfwynder, hynawsedd a charedigrwydd a chan ddewrder ei brif gymeriadau.
Nadolig 1948, er ei fod yn wael iawn, cyhoeddodd gyfrol o gerddi, Cân neu Ddwy. Yn 1949 gwnaeth Prifysgol Cymru ef yn Ddoethur mewn Llên er anrhydedd. Bu farw ar 24 Hydref 1949, a’r haf wedyn cyhoeddwyd O Law i Law yn Saesneg a’i chroesawu’n gynnes.FfynonellauHughes, Thomas Rowland (1903 – 1949), poet and novelist ↗Katherine Williams, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 17 Ebrill 1903 yn 20 Goodman Street, Llanberis, Sir Gaernarfon, mab William Rowland Hughes a’i wraig May; addysgwyd yn ysgol gynradd Dolbadarn, ysgol sir Brynrefail a Choleg y Brifysgol, Bangor, gan raddio yn 1925 gydag anrhydedd dosbarth cyntaf yn Saesneg a Chymraeg; o Fedi 1926 athro yn ysgol sir y bechgyn yn Aberdâr am ddwy flynedd; MA, yna gyda chymrodoriaeth o’i hen goleg i Rydychen am y BLitt, ar gyfnodolion Saesneg y 19eg ganrif; darlithydd mewn Saesneg a Chymraeg yng Ngholeg Harlech 1930–33; priododd Eirene, merch Tom Williams, Cwm Ogwr, 26 Awst 1933; pennaeth Mary Ward Settlement, Llundain, haf 1934; yn 1935 trefnydd rhaglenni nodwedd i’r BBC yng Nghaerdydd; enillodd y gadair yn Eisteddfod Genedlaethol Machynlleth yn 1937 am yr awdl ‘Y Ffin’, a chadair Eisteddfod Genedlaethol y radio 1940 am ‘Pererinion’; ysgrifennodd y ddrama Y Ffordd, ar helyntion Beca, a gyfieithwyd i’r Saesneg; y cyntaf i ysgrifennu drama radio yn Gymraeg; golygodd Storïau’r Henllys Fawr (1938); tua 1937 cafodd sglerosis ymledol, ond daliodd i weithio am rai blynyddoedd gan obeithio gwella; yn ystod ei waeledd dechreuodd ysgrifennu nofelau; ymddangosodd y gyntaf, O Law i Law, yn 1943 ac roedd yn amlwg fod nofelydd o faintioli eithriadol wedi ymddangos; yna, bob Nadolig, William Jones (1944), Yr Ogof (1945), Chwalfa (1946) ac Y Cychwyn (1947); pob un ond Yr Ogof wedi’i seilio ar fywyd chwareli llechi’r gogledd, a William Jones hefyd yn disgrifio’r Rhondda yn y Dirwasgiad; Nadolig 1948, ac yntau’n wael iawn, cyhoeddodd Cân neu Ddwy, cerddi; DLitt er anrhydedd Prifysgol Cymru 1949 a phensiwn y rhestr sifil; bu farw 24 Hydref 1949; croesawyd y cyfieithiad Saesneg o O Law i Law yr haf wedyn yn gynnes iawn; ar ôl Daniel Owen, nofelydd mwyaf toreithiog Cymru a gwerthwr gorau; nodweddir ei waith gan addfwynder, hynawsedd a charedigrwydd a chan ddewrder ei brif gymeriadau.T. Rowland Hughes ↗Wikipedia (Saesneg)Thomas Rowland Hughes (17 Ebrill 1903 – 24 Hydref 1949), nofelydd, darlledwr, dramodydd a bardd o Gymro, mab i chwarelwr o Lanberis; fe’i cofir heddiw am ei nofelau am chwareli llechi’r gogledd, ond yn ei ddydd roedd yr un mor adnabyddus fel bardd a darlledwr; William Jones a Chwalfa yw ei nofelau enwocaf; o 1935 hyd 1945 cynhyrchydd rhaglenni nodwedd i’r BBC yng Nghaerdydd, gan gynhyrchu neu ysgrifennu tua 300 o raglenni radio, gan weithio gyda Jack Jones, Kate Roberts, Saunders Lewis, Emlyn Williams, Philip Burton ac eraill; ymhlith ei gynyrchiadau gorau roedd The Proud Valley (1940), How Green Was My Valley (1942) a Welsh Lidice (1943); wedi pum mlynedd galwodd The Guardian ef yn un o gynhyrchwyr gorau radio Prydain; enillodd y Gadair yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn 1937 am ‘Y Ffin’ ac yn 1940 am ‘Pererinion’; gosodwyd ei gerdd ‘Tydi a roddaist’ i gerddoriaeth gan Arwel Hughes yn 1938; Cân neu Ddwy (1948); i blant, Storïau Mawr y Byd (1936).
Ffynonellau a darllen pellach
Y Bywgraffiadur Cymreig ↗Oxford Dictionary of National Biography (Saesneg) ↗Wicipedia ↗
Erthygl · 20 mun NewyddPrif stori llechi Cymru: hen graig Eryri, y ponciau a’r rheilffyrdd a’i cludodd i’r môr, y llongau a aeth â hi i doeau’r byd, y fargen a’r caban a wnaeth y chwarelwyr yn grefftwyr ac yn ysgolheigion, eu hundeb, a’r tair blynedd pan safodd Bethesda dros yr hawl i siarad drosti ei hun.
Erthygl · 22 mun NewyddRhwng 1900 a 1903 safodd chwarelwyr Bethesda yn erbyn perchennog chwarel lechi fwyaf y byd, yn yr anghydfod hwyaf yn hanes diwydiannol Prydain. Adroddir eu hanes yma drwy’r papurau sydd wedi goroesi: hysbysiad rheolwr, naw cais yr undeb, cerdyn mewn ffenestr, y dadleuon yn y Senedd, apêl dros W. J. Parry, a’r archifau lle cedwir y gweddill.
Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.
Syr John Edward LloydFe’i magwyd yn Llandudno, yn fab i saer o Gaergybi, ac arweiniodd Awstralia drwy’r Rhyfel Byd Cyntaf yn Brif Weinidog o 1915 i 1923.
Billy HughesPrif weinidog Cymraeg ei iaith rhwng 1916 a 1922, y gosododd ei Gyllideb y Bobl yn 1909 seiliau’r wladwriaeth les.
David Lloyd GeorgeAthro Bangor a ysgrifennodd ramadeg mawr y Gymraeg, gosod rheolau’r gynghanedd yn Cerdd Dafod, a rhoi i’r Gymraeg yr orgraff a ddefnyddia heddiw.
Syr John Morris-JonesYsgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf