Roedd Tewdrig, brenin Glywysing, wedi rhoi ei goron i’w fab Meurig a mynd i fyw’n feudwy yn Nhyndyrn. Pan ddaeth y Saeson, gadawodd ei weddïau ac arwain ei bobl unwaith eto. Enillasant y dydd, ond clwyfwyd Tewdrig i farwolaeth.FfynhonnellTewdrig ↗Wikipedia (Saesneg)Tewdrig ap Teithfallt, brenin Glywysing; ildiodd y goron i’w fab Meurig a byw’n feudwy yn Nhyndyrn; dychwelodd i arwain yr amddiffyn yn erbyn y Saeson, ac ennill, ond fe’i clwyfwyd i farwolaeth wrth Ryd Tyndyrn neu’n agos ati; gofynnodd am gael ei gludo i Ynys Echni ond bu farw ym Mathern, lle cododd Meurig eglwys a’i gladdu, a daeth y lle’n Ferthyr Tewdrig; ni feiddiai’r Saeson ymosod eto am ddeng mlynedd ar hugain; adroddir yr hanes yn Llyfr Llandaf o’r ddeuddegfed ganrif; yn 1615 cofnododd yr Esgob Francis Godwin arch garreg wrth yr allor gyda phenglog wedi’i hollti’n ddrwg; merthyr a sant, ei ŵyl ar 1 Ebrill, a’i greirfa yw eglwys Sant Tewdrig, Mathern.
| Pryd | Diwedd y 500au neu ddechrau’r 600au; mae’r llinell amser yn ei rhoi yn 630 |
|---|---|
| Ble | Rhyd Tyndyrn; Mathern |
| Dydd gŵyl | 1 Ebrill |
Y brenin a ddaeth yn ôl#
Adroddir yr hanes yn Llyfr Llandaf, o’r 1100au. Daeth Tewdrig ap Teithfallt yn ôl i arwain yr amddiffyn, ac ennill wrth Ryd Tyndyrn neu’n agos ati, ac ni feiddiai’r Saeson ymosod eto am ddeng mlynedd ar hugain.FfynhonnellTewdrig ↗Wikipedia (Saesneg)Tewdrig ap Teithfallt, brenin Glywysing; ildiodd y goron i’w fab Meurig a byw’n feudwy yn Nhyndyrn; dychwelodd i arwain yr amddiffyn yn erbyn y Saeson, ac ennill, ond fe’i clwyfwyd i farwolaeth wrth Ryd Tyndyrn neu’n agos ati; gofynnodd am gael ei gludo i Ynys Echni ond bu farw ym Mathern, lle cododd Meurig eglwys a’i gladdu, a daeth y lle’n Ferthyr Tewdrig; ni feiddiai’r Saeson ymosod eto am ddeng mlynedd ar hugain; adroddir yr hanes yn Llyfr Llandaf o’r ddeuddegfed ganrif; yn 1615 cofnododd yr Esgob Francis Godwin arch garreg wrth yr allor gyda phenglog wedi’i hollti’n ddrwg; merthyr a sant, ei ŵyl ar 1 Ebrill, a’i greirfa yw eglwys Sant Tewdrig, Mathern.
Wrth farw, gofynnodd am gael ei gludo i Ynys Echni, ond bu farw ym Mathern. Yno cododd ei fab Meurig eglwys a’i gladdu, a daeth y lle’n Ferthyr Tewdrig, Mathern heddiw.FfynhonnellTewdrig ↗Wikipedia (Saesneg)Tewdrig ap Teithfallt, brenin Glywysing; ildiodd y goron i’w fab Meurig a byw’n feudwy yn Nhyndyrn; dychwelodd i arwain yr amddiffyn yn erbyn y Saeson, ac ennill, ond fe’i clwyfwyd i farwolaeth wrth Ryd Tyndyrn neu’n agos ati; gofynnodd am gael ei gludo i Ynys Echni ond bu farw ym Mathern, lle cododd Meurig eglwys a’i gladdu, a daeth y lle’n Ferthyr Tewdrig; ni feiddiai’r Saeson ymosod eto am ddeng mlynedd ar hugain; adroddir yr hanes yn Llyfr Llandaf o’r ddeuddegfed ganrif; yn 1615 cofnododd yr Esgob Francis Godwin arch garreg wrth yr allor gyda phenglog wedi’i hollti’n ddrwg; merthyr a sant, ei ŵyl ar 1 Ebrill, a’i greirfa yw eglwys Sant Tewdrig, Mathern.

Yr arch ym Mathern#
Yn 1615 ysgrifennodd yr Esgob Francis Godwin i arch garreg gael ei chanfod wrth yr allor ym Mathern, a phenglog ynddi â chlwyf mawr. Anrhydeddir Tewdrig yn ferthyr ac yn sant, a’i eglwys ym Mathern yw ei greirfa.FfynhonnellTewdrig ↗Wikipedia (Saesneg)Tewdrig ap Teithfallt, brenin Glywysing; ildiodd y goron i’w fab Meurig a byw’n feudwy yn Nhyndyrn; dychwelodd i arwain yr amddiffyn yn erbyn y Saeson, ac ennill, ond fe’i clwyfwyd i farwolaeth wrth Ryd Tyndyrn neu’n agos ati; gofynnodd am gael ei gludo i Ynys Echni ond bu farw ym Mathern, lle cododd Meurig eglwys a’i gladdu, a daeth y lle’n Ferthyr Tewdrig; ni feiddiai’r Saeson ymosod eto am ddeng mlynedd ar hugain; adroddir yr hanes yn Llyfr Llandaf o’r ddeuddegfed ganrif; yn 1615 cofnododd yr Esgob Francis Godwin arch garreg wrth yr allor gyda phenglog wedi’i hollti’n ddrwg; merthyr a sant, ei ŵyl ar 1 Ebrill, a’i greirfa yw eglwys Sant Tewdrig, Mathern.
Drwy Feurig ef oedd cyndad brenhinoedd Glywysing a Gwent, ac mae traddodiad Cymru yn dal mai Arthur, Athrwys ap Meurig, oedd ei ŵyr.
Brenin Glywysing#
Theodoricus yw Tewdrig yn Lladin. Efallai fod ei enw’n dod o’r Almaeneg Theodoric, o Theodric, enw brenhinol ym Mrynaich, neu o’r Llydaweg Theuderic, ac mae’n ymddangos mewn ach yn llawysgrif Coleg Iesu 20.FfynhonnellTewdrig (his story) ↗Wikipedia (Saesneg)Theodoricus yn Lladin; efallai fod ei enw o’r Almaeneg Theodoric, yr enw brenhinol Brynaich Theodric neu’r Llydaweg Theuderic; mewn ach yn llawysgrif Coleg Iesu 20; yn oes ei dad Teithfallt difrododd y Saeson y gororau ger Henffordd ac ar hyd Gwy; noddwr Llandaf â hanes o lwyddiant mewn brwydr; Tyndyrn ‘lle creigiog ger rhyd dros afon Gwy’; codwyd plas esgobion ym Matharn yn ddiweddarach; byrlymai ffynhonnau lle safai’r ceirw a dynnai ei wagen; mae Ussher (1639) yn dyfynnu hanes Godwin; yn 1958 cofnododd Fred Hando hen wraig o Fatharn a ddywedodd iddi weld yr arch yn cael ei hagor yn 1881, a’r clwyf yn y benglog yn amlwg o hyd. Yn nyddiau ei dad Teithfallt roedd y Saeson wedi difrodi’r gororau ger Henffordd ac ar hyd Gwy. Bu Tewdrig ei hun yn noddwr eglwys Llandaf, â hanes hir o lwyddiant mewn brwydr, cyn dewis Tyndyrn, ‘lle creigiog ger rhyd dros afon Gwy’, yn feudwyfa.FfynhonnellTewdrig (his story) ↗Wikipedia (Saesneg)Theodoricus yn Lladin; efallai fod ei enw o’r Almaeneg Theodoric, yr enw brenhinol Brynaich Theodric neu’r Llydaweg Theuderic; mewn ach yn llawysgrif Coleg Iesu 20; yn oes ei dad Teithfallt difrododd y Saeson y gororau ger Henffordd ac ar hyd Gwy; noddwr Llandaf â hanes o lwyddiant mewn brwydr; Tyndyrn ‘lle creigiog ger rhyd dros afon Gwy’; codwyd plas esgobion ym Matharn yn ddiweddarach; byrlymai ffynhonnau lle safai’r ceirw a dynnai ei wagen; mae Ussher (1639) yn dyfynnu hanes Godwin; yn 1958 cofnododd Fred Hando hen wraig o Fatharn a ddywedodd iddi weld yr arch yn cael ei hagor yn 1881, a’r clwyf yn y benglog yn amlwg o hyd.
Pont y Saeson#
Pan groesodd y Saeson Hafren dan Ceolwulf, gan anrheithio mynachlogydd ac eglwysi, daeth Tewdrig allan o’i encil i helpu ei fab ac i amddiffyn yr eglwys. Trechodd tad a mab y goresgynwyr ym Mhont y Saeson, ger Tyndyrn.FfynonellauTewdrig ↗Wicipedia CymraegTewdrig, neu Tewdrig ap Llywarch (Lladin Theodoricus), brenin Gwent a Glywysing a sant a ferthyrwyd yn ymladd y Sacsoniaid (tua 580 hyd 630); yn ôl hanesyn yn Llyfr Llandaf o’r ddeuddegfed ganrif roedd yn fab i naill ai Lywarch neu Teithfall o Went, a roddodd lawer o dir i glas Llandaf; ymddeolodd fel brenin i fynd yn feudwy yn Nhyndyrn ac fe’i holynwyd gan ei fab Meurig, tad Athrwys ap Meurig; pan groesodd y Sacsoniaid Afon Hafren dan Ceolwulf, gan anrheithio clasau ac eglwysi, daeth Tewdrig allan o’i ymddeoliad i gynorthwyo ei fab ac amddiffyn yr eglwys; gorchfygodd Tewdrig a Meurig y Sacsoniaid ym mrwydr Pont y Saeson ger Tyndyrn, ond clwyfwyd Tewdrig yn angheuol; fe’i cludwyd ar gert tua’r clas ar Ynys Echni ym Môr Hafren, ond ar y ffordd arhosodd yr ychen wrth ffynnon wyrthiol a elwir yn Ffynnon Tewdrig hyd heddiw, lle golchwyd ei glwyfau a bu farw mewn hedd; yng nghalendr yr Eglwys coffheir ei farw ar 3 Ionawr; cododd y Brenin Meurig eglwys yn y fan, claddu ei dad yno a rhoi’r tir o’i chwmpas i Esgobion Llandaf, a galwyd y llecyn yn Ferthyr Tewdrig, pentref Matharn ar lan afon Gwy heddiw.Meurig ap Tewdrig ↗Wikipedia (Saesneg)Meurig ap Tewdrig (Lladin Mauricius, Saesneg Maurice), mab Tewdrig a brenin Gwent a Glywysing, tua 596 hyd 665 efallai; cymerodd yr orsedd pan ymddeolodd ei dad yn gynnar yn y seithfed ganrif; daeth Tewdrig, meudwy yn Nhyndyrn, i’w helpu a gyrasant y Saeson yn ôl ym Mhont y Saeson; bu farw Tewdrig wedi’r frwydr, a chladdodd Meurig ef ym Matharn, codi capel yno a rhoi’r tir o’i gwmpas, gan gynnwys pentref diweddarach Pwllmeurig, i esgobion Llandaf; adunodd ei deyrnas ag Ergyng drwy briodi Onbrawst, merch y Brenin Gwrgan Fawr; dywedir ei fod yn noddwr mawr i Landaf, lle’i claddwyd; tad Athrwys ap Meurig, a gynigiwyd fel y gwir Frenin Arthur; dywed rhai i Feurig ddefnyddio’r teitl Uthr Bendragon; credir i Athrwys farw o’i flaen, a’i olynydd oedd ei ŵyr Morgan Mwynfawr; mae cymeriadau a seiliwyd ar Feurig a Thewdrig yng nghyfres Warlord Chronicles Bernard Cornwell. Am iddo fyw bywyd o weddi a syrthio wrth amddiffyn teyrnas Gristnogol, anrhydeddwyd Tewdrig yn ferthyr.FfynhonnellTewdrig (his story) ↗Wikipedia (Saesneg)Theodoricus yn Lladin; efallai fod ei enw o’r Almaeneg Theodoric, yr enw brenhinol Brynaich Theodric neu’r Llydaweg Theuderic; mewn ach yn llawysgrif Coleg Iesu 20; yn oes ei dad Teithfallt difrododd y Saeson y gororau ger Henffordd ac ar hyd Gwy; noddwr Llandaf â hanes o lwyddiant mewn brwydr; Tyndyrn ‘lle creigiog ger rhyd dros afon Gwy’; codwyd plas esgobion ym Matharn yn ddiweddarach; byrlymai ffynhonnau lle safai’r ceirw a dynnai ei wagen; mae Ussher (1639) yn dyfynnu hanes Godwin; yn 1958 cofnododd Fred Hando hen wraig o Fatharn a ddywedodd iddi weld yr arch yn cael ei hagor yn 1881, a’r clwyf yn y benglog yn amlwg o hyd.
Ffynnon Tewdrig#
Dywed Llyfr Llandaf fod ffynhonnau’n byrlymu lle bynnag y safai’r anifeiliaid a dynnai ei gert, ac i nant loyw darddu lle torrodd y cert, ger Hafren, ac yno y bu farw.FfynhonnellTewdrig (his story) ↗Wikipedia (Saesneg)Theodoricus yn Lladin; efallai fod ei enw o’r Almaeneg Theodoric, yr enw brenhinol Brynaich Theodric neu’r Llydaweg Theuderic; mewn ach yn llawysgrif Coleg Iesu 20; yn oes ei dad Teithfallt difrododd y Saeson y gororau ger Henffordd ac ar hyd Gwy; noddwr Llandaf â hanes o lwyddiant mewn brwydr; Tyndyrn ‘lle creigiog ger rhyd dros afon Gwy’; codwyd plas esgobion ym Matharn yn ddiweddarach; byrlymai ffynhonnau lle safai’r ceirw a dynnai ei wagen; mae Ussher (1639) yn dyfynnu hanes Godwin; yn 1958 cofnododd Fred Hando hen wraig o Fatharn a ddywedodd iddi weld yr arch yn cael ei hagor yn 1881, a’r clwyf yn y benglog yn amlwg o hyd. Gelwir y ffynnon yn Ffynnon Tewdrig o hyd.FfynhonnellTewdrig ↗Wicipedia CymraegTewdrig, neu Tewdrig ap Llywarch (Lladin Theodoricus), brenin Gwent a Glywysing a sant a ferthyrwyd yn ymladd y Sacsoniaid (tua 580 hyd 630); yn ôl hanesyn yn Llyfr Llandaf o’r ddeuddegfed ganrif roedd yn fab i naill ai Lywarch neu Teithfall o Went, a roddodd lawer o dir i glas Llandaf; ymddeolodd fel brenin i fynd yn feudwy yn Nhyndyrn ac fe’i holynwyd gan ei fab Meurig, tad Athrwys ap Meurig; pan groesodd y Sacsoniaid Afon Hafren dan Ceolwulf, gan anrheithio clasau ac eglwysi, daeth Tewdrig allan o’i ymddeoliad i gynorthwyo ei fab ac amddiffyn yr eglwys; gorchfygodd Tewdrig a Meurig y Sacsoniaid ym mrwydr Pont y Saeson ger Tyndyrn, ond clwyfwyd Tewdrig yn angheuol; fe’i cludwyd ar gert tua’r clas ar Ynys Echni ym Môr Hafren, ond ar y ffordd arhosodd yr ychen wrth ffynnon wyrthiol a elwir yn Ffynnon Tewdrig hyd heddiw, lle golchwyd ei glwyfau a bu farw mewn hedd; yng nghalendr yr Eglwys coffheir ei farw ar 3 Ionawr; cododd y Brenin Meurig eglwys yn y fan, claddu ei dad yno a rhoi’r tir o’i chwmpas i Esgobion Llandaf, a galwyd y llecyn yn Ferthyr Tewdrig, pentref Matharn ar lan afon Gwy heddiw. Rhoddodd Meurig y tir o gwmpas eglwys ei dad i esgobion Llandaf, Pwllmeurig yn eu plith, a chodwyd plas i’r esgobion ym Matharn yn ddiweddarach.FfynonellauMeurig ap Tewdrig ↗Wikipedia (Saesneg)Meurig ap Tewdrig (Lladin Mauricius, Saesneg Maurice), mab Tewdrig a brenin Gwent a Glywysing, tua 596 hyd 665 efallai; cymerodd yr orsedd pan ymddeolodd ei dad yn gynnar yn y seithfed ganrif; daeth Tewdrig, meudwy yn Nhyndyrn, i’w helpu a gyrasant y Saeson yn ôl ym Mhont y Saeson; bu farw Tewdrig wedi’r frwydr, a chladdodd Meurig ef ym Matharn, codi capel yno a rhoi’r tir o’i gwmpas, gan gynnwys pentref diweddarach Pwllmeurig, i esgobion Llandaf; adunodd ei deyrnas ag Ergyng drwy briodi Onbrawst, merch y Brenin Gwrgan Fawr; dywedir ei fod yn noddwr mawr i Landaf, lle’i claddwyd; tad Athrwys ap Meurig, a gynigiwyd fel y gwir Frenin Arthur; dywed rhai i Feurig ddefnyddio’r teitl Uthr Bendragon; credir i Athrwys farw o’i flaen, a’i olynydd oedd ei ŵyr Morgan Mwynfawr; mae cymeriadau a seiliwyd ar Feurig a Thewdrig yng nghyfres Warlord Chronicles Bernard Cornwell.Tewdrig (his story) ↗Wikipedia (Saesneg)Theodoricus yn Lladin; efallai fod ei enw o’r Almaeneg Theodoric, yr enw brenhinol Brynaich Theodric neu’r Llydaweg Theuderic; mewn ach yn llawysgrif Coleg Iesu 20; yn oes ei dad Teithfallt difrododd y Saeson y gororau ger Henffordd ac ar hyd Gwy; noddwr Llandaf â hanes o lwyddiant mewn brwydr; Tyndyrn ‘lle creigiog ger rhyd dros afon Gwy’; codwyd plas esgobion ym Matharn yn ddiweddarach; byrlymai ffynhonnau lle safai’r ceirw a dynnai ei wagen; mae Ussher (1639) yn dyfynnu hanes Godwin; yn 1958 cofnododd Fred Hando hen wraig o Fatharn a ddywedodd iddi weld yr arch yn cael ei hagor yn 1881, a’r clwyf yn y benglog yn amlwg o hyd.
Ailadroddodd yr Archesgob James Ussher hanes yr Esgob Godwin am yr arch yn ei hanes am eglwysi cynnar Prydain yn 1639.FfynhonnellTewdrig (his story) ↗Wikipedia (Saesneg)Theodoricus yn Lladin; efallai fod ei enw o’r Almaeneg Theodoric, yr enw brenhinol Brynaich Theodric neu’r Llydaweg Theuderic; mewn ach yn llawysgrif Coleg Iesu 20; yn oes ei dad Teithfallt difrododd y Saeson y gororau ger Henffordd ac ar hyd Gwy; noddwr Llandaf â hanes o lwyddiant mewn brwydr; Tyndyrn ‘lle creigiog ger rhyd dros afon Gwy’; codwyd plas esgobion ym Matharn yn ddiweddarach; byrlymai ffynhonnau lle safai’r ceirw a dynnai ei wagen; mae Ussher (1639) yn dyfynnu hanes Godwin; yn 1958 cofnododd Fred Hando hen wraig o Fatharn a ddywedodd iddi weld yr arch yn cael ei hagor yn 1881, a’r clwyf yn y benglog yn amlwg o hyd. Yn 1958 cofnododd yr awdur Fred Hando eiriau hen wraig o Fatharn, a ddywedodd iddi weld arch Tewdrig yn cael ei hagor yn 1881, a’r clwyf yn ei benglog yn amlwg o hyd.FfynhonnellTewdrig (his story) ↗Wikipedia (Saesneg)Theodoricus yn Lladin; efallai fod ei enw o’r Almaeneg Theodoric, yr enw brenhinol Brynaich Theodric neu’r Llydaweg Theuderic; mewn ach yn llawysgrif Coleg Iesu 20; yn oes ei dad Teithfallt difrododd y Saeson y gororau ger Henffordd ac ar hyd Gwy; noddwr Llandaf â hanes o lwyddiant mewn brwydr; Tyndyrn ‘lle creigiog ger rhyd dros afon Gwy’; codwyd plas esgobion ym Matharn yn ddiweddarach; byrlymai ffynhonnau lle safai’r ceirw a dynnai ei wagen; mae Ussher (1639) yn dyfynnu hanes Godwin; yn 1958 cofnododd Fred Hando hen wraig o Fatharn a ddywedodd iddi weld yr arch yn cael ei hagor yn 1881, a’r clwyf yn y benglog yn amlwg o hyd.
Llinach Tewdrig#
Unodd Meurig ei deyrnas ag Ergyng drwy briodi Onbrawst, merch y Brenin Gwrgan Fawr, a bu’n noddwr mawr i Landaf, lle y’i claddwyd.FfynonellauMeurig ap Tewdrig ↗Wikipedia (Saesneg)Meurig ap Tewdrig (Lladin Mauricius, Saesneg Maurice), mab Tewdrig a brenin Gwent a Glywysing, tua 596 hyd 665 efallai; cymerodd yr orsedd pan ymddeolodd ei dad yn gynnar yn y seithfed ganrif; daeth Tewdrig, meudwy yn Nhyndyrn, i’w helpu a gyrasant y Saeson yn ôl ym Mhont y Saeson; bu farw Tewdrig wedi’r frwydr, a chladdodd Meurig ef ym Matharn, codi capel yno a rhoi’r tir o’i gwmpas, gan gynnwys pentref diweddarach Pwllmeurig, i esgobion Llandaf; adunodd ei deyrnas ag Ergyng drwy briodi Onbrawst, merch y Brenin Gwrgan Fawr; dywedir ei fod yn noddwr mawr i Landaf, lle’i claddwyd; tad Athrwys ap Meurig, a gynigiwyd fel y gwir Frenin Arthur; dywed rhai i Feurig ddefnyddio’r teitl Uthr Bendragon; credir i Athrwys farw o’i flaen, a’i olynydd oedd ei ŵyr Morgan Mwynfawr; mae cymeriadau a seiliwyd ar Feurig a Thewdrig yng nghyfres Warlord Chronicles Bernard Cornwell.Meurig ap Tewdrig ↗Wicipedia CymraegMeurig ap Tewdrig (Lladin Mawrisiws), brenin teyrnasoedd Gwent a Glywysing yn yr Oesoedd Canol cynnar, tua 585 hyd 665 efallai, mab y brenin Tewdrig, Sant Tewdrig; daw ein gwybodaeth amdano o’r siarteri cynnar yn Llyfr Llandaf ac o’r achau Cymreig; daeth yn frenin Gwent pan aeth ei dad yn feudwy yng nghlas Tyndyrn; daeth ei dad allan i’w gynorthwyo yn erbyn y Sacsoniaid a gorchfygodd y ddau y goresgynwyr ym Mrwydr Pont y Saeson; clwyfwyd Tewdrig yn angheuol a bu farw ar ôl y frwydr; claddodd Meurig ef ym Matharn a rhoi’r tir o’i amgylch, gan gynnwys Pwllmeurig, i Esgobion Llandaf; adunodd ei deyrnas ag Erging drwy briodi Onbrawst, ferch Gwrgan Fawr o Erging; dywed Llyfr Llandaf iddo roi llawer o dir i glas Llandaf, lle cafodd ei gladdu; tad Athrwys ap Meurig; credir i Athrwys farw cyn Meurig, ac i’w wyrion, Ithel a Morgan Mwynfawr, etifeddu’r deyrnas. Aeth y deyrnas maes o law i’w wyrion, Ithel a Morgan Mwynfawr.FfynhonnellMeurig ap Tewdrig ↗Wicipedia CymraegMeurig ap Tewdrig (Lladin Mawrisiws), brenin teyrnasoedd Gwent a Glywysing yn yr Oesoedd Canol cynnar, tua 585 hyd 665 efallai, mab y brenin Tewdrig, Sant Tewdrig; daw ein gwybodaeth amdano o’r siarteri cynnar yn Llyfr Llandaf ac o’r achau Cymreig; daeth yn frenin Gwent pan aeth ei dad yn feudwy yng nghlas Tyndyrn; daeth ei dad allan i’w gynorthwyo yn erbyn y Sacsoniaid a gorchfygodd y ddau y goresgynwyr ym Mrwydr Pont y Saeson; clwyfwyd Tewdrig yn angheuol a bu farw ar ôl y frwydr; claddodd Meurig ef ym Matharn a rhoi’r tir o’i amgylch, gan gynnwys Pwllmeurig, i Esgobion Llandaf; adunodd ei deyrnas ag Erging drwy briodi Onbrawst, ferch Gwrgan Fawr o Erging; dywed Llyfr Llandaf iddo roi llawer o dir i glas Llandaf, lle cafodd ei gladdu; tad Athrwys ap Meurig; credir i Athrwys farw cyn Meurig, ac i’w wyrion, Ithel a Morgan Mwynfawr, etifeddu’r deyrnas.
Ffynonellau a darllen pellach
Coflein: cofnod cenedlaethol y safle hwn ↗Cadw: cofnod yr adeilad rhestredig ↗Wicipedia ↗






