Hanes Cymru / Llinell amser / Cymru Glyndŵr

1349

Y Pla Du

Mae’r pla yn lladd efallai draean o bobl Cymru ac yn ysgwyd yr hen drefn gymdeithasol.

Llun: Pobl Tournai yn claddu meirw’r Pla Du, mewn llun a wnaed tua 1353 · Pierart dou Tielt, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 1 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Yn 1349 daeth y pla mawr i Gymru. Ysgrifennodd croniclwr iddo ddifa’r Cymry yn ogystal â’r Saeson.

Daeth i Gymru1349
TystY bardd Ieuan Gethin
Meirw yn Lloegr40 i 60 y cant, yn ôl amcangyfrifon heddiw

Cerdd Ieuan Gethin#

Gwelodd y bardd Ieuan Gethin y pla’n dod, a bu farw yng ngwanwyn 1349. Mae ei gerdd yn dweud sut brofiad ydoedd.

Gwelai angau’n dod i’w plith fel mwg du, haint a dorrai’r ifanc i lawr. Canodd am ‘y swllt’ yn y gesail, y chwydd du, ar ffurf afal, fel pen nionyn, cornwyd bach nad yw’n arbed neb.

Gwlad wedi newid#

Dioddefodd Cymru gyda Lloegr, ac yn Lloegr mae haneswyr heddiw’n derbyn yn eang fod rhwng 40 a 60 y cant o’r bobl wedi marw.

Efallai i Ddafydd ap Gwilym ei hun farw o’r pla tua 1350.

Cyn ac wedyn

  1. Llys yr Esgob yn Nhyddewi

    Mae’r Esgob Henry de Gower yn codi Llys mawr yr Esgob ger yr eglwys gadeiriol yn Nhyddewi, gyda’i fylchfuriau bwaog.

    Llys yr Esgob yn Nhyddewi
  2. Gwyrdd a gwyn yn Crécy

    Mae saethwyr a gwaywffynwyr o Gymru yn ymladd yn Crécy mewn gwyrdd a gwyn, ymhlith y milwyr cyntaf yn Ewrop i wisgo lifrai.

    Gwyrdd a gwyn yn Crécy
  3. Llyfr Gwyn Rhydderch

    Gwneir llawysgrif sy’n diogelu’r chwedlau a elwir heddiw’n Fabinogion, gan gynnwys y Pedair Cainc.

    Llyfr Gwyn Rhydderch
  4. Owain Lawgoch yn hwylio

    Mae Owain Lawgoch, gor-nai Llywelyn ap Gruffudd, yn hwylio o Ffrainc gyda llynges i hawlio Cymru, ac yn cipio Ynys y Garn ar y ffordd.

    Owain Lawgoch yn hwylio

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf