Am bedwar can mlynedd dywedai’r gyfraith fod rhaid i lysoedd Cymru weithio yn Saesneg. Ar 22 Hydref 1942 agorodd Deddf Llysoedd Cymru’r drws i’r Gymraeg.FfynhonnellWelsh Courts Act 1942 ↗Wikipedia (Saesneg)Casglodd deiseb genedlaethol dros y Gymraeg, a lansiwyd yn Eisteddfod Genedlaethol 1938, dros 250,000 o enwau a chefnogaeth 30 o’r 36 aelod seneddol Cymreig; diddymodd Deddf 22 Hydref 1942 gymal iaith Deddf 1535 a chaniatáu i’r Gymraeg gael ei defnyddio mewn unrhyw lys yng Nghymru gan unrhyw un a fyddai fel arall dan anfantais, a chaniatáu llwon yn Gymraeg.
| Deddf | Deddf Llysoedd Cymru, 22 Hydref 1942 |
|---|---|
| Diddymwyd | Cymal iaith Deddf 1535 |
| Caniatawyd | Y Gymraeg mewn unrhyw lys yng Nghymru, llwon yn Gymraeg |
| Enillwyd gan | Ddeiseb genedlaethol a lansiwyd yn 1938 |
Y cymal a aeth#
Roedd adran gyntaf y Ddeddf yn fyr. Diddymwyd adran dau ar bymtheg o hen statud Harri VIII, y cymal ar iaith.FfynhonnellWelsh Courts Act 1942, section 1 ↗Yr Archifau Cenedlaethol, legislation.gov.uk (Saesneg)Diddymwyd adran 17 o Ddeddf 27 Harri VIII p. 26, a chaniatawyd defnyddio’r Gymraeg “mewn unrhyw lys yng Nghymru” gan unrhyw un a fyddai fel arall dan anfantais.
Y Gymraeg yn y blwch tystion#
O hynny ymlaen câi’r Gymraeg ei defnyddio mewn unrhyw lys yng Nghymru gan unrhyw barti neu dyst a gredai y byddai fel arall dan anfantais. Gellid tyngu llw yn Gymraeg hefyd.FfynhonnellWelsh Courts Act 1942, section 1 ↗Yr Archifau Cenedlaethol, legislation.gov.uk (Saesneg)Diddymwyd adran 17 o Ddeddf 27 Harri VIII p. 26, a chaniatawyd defnyddio’r Gymraeg “mewn unrhyw lys yng Nghymru” gan unrhyw un a fyddai fel arall dan anfantais.FfynhonnellWelsh Courts Act 1942 ↗Wikipedia (Saesneg)Casglodd deiseb genedlaethol dros y Gymraeg, a lansiwyd yn Eisteddfod Genedlaethol 1938, dros 250,000 o enwau a chefnogaeth 30 o’r 36 aelod seneddol Cymreig; diddymodd Deddf 22 Hydref 1942 gymal iaith Deddf 1535 a chaniatáu i’r Gymraeg gael ei defnyddio mewn unrhyw lys yng Nghymru gan unrhyw un a fyddai fel arall dan anfantais, a chaniatáu llwon yn Gymraeg.

Deiseb y bobl#
Pobl Cymru a enillodd y newid. Casglodd eu deiseb dros yr iaith, a ddechreuwyd yn Eisteddfod Genedlaethol 1938, dros 250,000 o enwau a chefnogaeth 30 o’r 36 aelod seneddol Cymreig.FfynhonnellWelsh Courts Act 1942 ↗Wikipedia (Saesneg)Casglodd deiseb genedlaethol dros y Gymraeg, a lansiwyd yn Eisteddfod Genedlaethol 1938, dros 250,000 o enwau a chefnogaeth 30 o’r 36 aelod seneddol Cymreig; diddymodd Deddf 22 Hydref 1942 gymal iaith Deddf 1535 a chaniatáu i’r Gymraeg gael ei defnyddio mewn unrhyw lys yng Nghymru gan unrhyw un a fyddai fel arall dan anfantais, a chaniatáu llwon yn Gymraeg.
Ffynonellau a darllen pellach






