

Hanes Cymru / Llenyddiaeth / Hen lyfrau Cymru
y 13eg–15fed ganrif
Peniarth 16: y Trioedd hynaf
Y casgliad hynaf o Drioedd Ynys Prydain, wedi’i rwymo gyda Breuddwyd Macsen Wledig, Proffwydoliaeth Myrddin a Bonedd Saint Cymru.
Llun: Tudalen o Peniarth 16, gyda’i fersiwn o Freuddwyd Macsen Wledig · Medieval scribe; National Library of Wales (Peniarth MS 16), CC0 · Wikimedia Commons
| Ysgrifennwyd | o ail hanner y drydedd ganrif ar ddeg hyd y bymthegfed |
|---|---|
| Maint | 67 dalen: pum hen lawysgrif wedi’u rhwymo ynghyd |
| Cedwir yn | Llyfrgell Genedlaethol Cymru (Peniarth 16) |
| Enwog am | y casgliad hynaf o Drioedd Ynys Prydain |
Cof y beirdd
Trioedd Ynys Prydain yw cof yr hen feirdd wedi’i osod fesul tri: Tri Hael Ynys Prydain, Tair Gosgordd Ffyddlon, Tri Chudd Ffodus. Mae’r casgliad hynaf ohonynt yn Peniarth 16, a ysgrifennwyd yn y drydedd ganrif ar ddeg, sy’n cadw 46 o’r 96 triawd yn argraffiad mawr Rachel Bromwich.FfynhonnellWelsh Triads ↗Wicipedia (Saesneg)Mae Peniarth 16, y casgliad cynharaf, o drydydd chwarter y drydedd ganrif ar ddeg, yn cadw 46 o’r 96 triawd yn argraffiad Rachel Bromwich; ysgrifennwyd Peniarth 45 tua 1275.
Beth arall sydd ynddo
Fel llawer o hen lyfrau Cymraeg pum hen lawysgrif wedi’u rhwymo ynghyd ydyw. Wrth ochr y trioedd mae fersiwn o Freuddwyd Macsen Wledig, chwedl yr ymerawdwr a freuddwydiodd am forwyn yn Arfon; Proffwydoliaeth Myrddin, gydag esboniad; y Credo, gydag esboniad; a Bonedd y Saint, ach saint Cymru. Daw un o’i ddail o lyfr cerddoriaeth.FfynhonnellPeniarth MS 16 ↗catalog archifau Llyfrgell Genedlaethol Cymru (Saesneg)Ail hanner y drydedd ganrif ar ddeg hyd ganol y bymthegfed; pum darn: Credo gydag esboniad, Proffwydoliaeth Myrddin gydag esboniad, Macsen Wledig, trioedd, Bonedd y Saint; dalen o lawysgrif gerddoriaeth; cadwraeth 2004; gynt Hengwrt 54.
Ei ofal
Mae ganddo o hyd ei hen gloriau a’i garrau lledr. Fe’i trwsiwyd yn y Llyfrgell Genedlaethol yn 2004, ac yn 2014 ffotograffwyd rhai o’i dudalennau pŵl mewn golau isel o’r ochr, fel y gellid darllen eto lythrennau na all y llygad eu gweld mwyach. Gellir gweld pob tudalen ar-lein.
Ysgolhaig y Trioedd
Rachel Bromwich, a anwyd ar 30 Gorffennaf 1915, a ddaeth â’r Trioedd i sylw’r byd. Astudiodd dan Ifor Williams ym Mangor o 1938 a dysgodd yng Nghaergrawnt o 1945 hyd 1976. Ymddangosodd ei hargraffiad, Trioedd Ynys Prydein, gyntaf yn 1961, ac roedd yn dal i’w ddiwygio ar gyfer ei drydydd argraffiad yn 2006. Gwnaeth Prifysgol Cymru hi’n Ddoethur mewn Llên yn 1985, a bu farw yn Aberystwyth ar 15 Rhagfyr 2010.FfynhonnellRachel Bromwich ↗Wikipedia (Saesneg)Ganwyd 30 Gorffennaf 1915, bu farw yn Aberystwyth ar 15 Rhagfyr 2010; astudiodd dan Ifor Williams ym Mangor o 1938; dysgodd yng Nghaergrawnt o 1945 hyd 1976; Trioedd Ynys Prydein, argraffiad cyntaf 1961, trydydd argraffiad, diwygiedig, 2006; D.Litt. Prifysgol Cymru, 1985.
Gweld pob tudalen ar-lein ↗ Trioedd Ynys Prydain → Breuddwyd Macsen Wledig → Pob llawysgrif Gymraeg ganoloesol →
Pobl y llyfr
Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf


