Hanes Cymru / Cymru’r Ugeinfed Ganrif

born 1967

Colin Jackson

Rhedwr clwydi o Gaerdydd a osododd record byd o 12.91 eiliad yn 1993 a safodd am dair blynedd ar ddeg, ac a fu’n bencampwr y byd ddwywaith.

Llun: Tai yng nghwm Tryweryn yng Nghapel Celyn, a dynnwyd gan Geoff Charles yn 1957 cyn boddi’r pentref · Geoff Charles, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 4 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
born 1967 (wedi’i gofnodi) Pencampwr clwydi’r byd Cymru’r Ugeinfed Ganrif Chwaraeon
★ Y cyntaf yn y byd Deiliad record y byd, 110 metr clwydi, 1993–2006
Colin Jackson
Colin Jackson · Llun: Wikimedia Commons · Ludovic Péron, CC BY-SA 3.0

Bu Colin Jackson o Gaerdydd yn bencampwr y byd ddwywaith dros 110 metr o glwydi, a safodd ei record byd o 12.91 eiliad, a osodwyd yn 1993, am bron i dair blynedd ar ddeg. Am ddeuddeng mlynedd ni allai neb ei guro ym Mhencampwriaethau Ewrop, a pharodd ei record byd dros 60 metr o glwydi am bron i saith mlynedd ar hugain.

Ganed18 Chwefror 1967, Caerdydd
Camp110 metr dros y clwydi
TeitlauPencampwr y byd 1993 a 1999; pencampwr Ewrop bedair gwaith; pencampwr y Gymanwlad ddwywaith; arian Olympaidd 1988
AnrhydeddauMBE 1990, OBE 2000, CBE 2003

Llwynbedw#

Ganed Colin Ray Jackson yng Nghaerdydd i deulu o dras Jamaicaidd; ei chwaer yw’r actores Suzanne Packer. Magwyd ef yn Llwynbedw ac aeth i Ysgol Uwchradd Llanedern, gan chwarae pêl-droed a chriced dros y sir a rygbi a phêl-fasged dros ei ysgol, a meithrinodd clwb athletau Birchgrove Harriers ei ddawn.

Dan ei hyfforddwr a’i gyfaill agos Malcolm Arnold dechreuodd fel athletwr decathlon cyn troi at y clwydi uchel. Yn 1986 enillodd deitl iau’r byd, ac yn bedair ar bymtheg cipiodd arian yng Ngemau’r Gymanwlad. Yn 1988 enillodd arian Olympaidd.

Stuttgart, 1993#

Yn 1990 enillodd aur Ewrop a’r Gymanwlad. Yna, ar 20 Awst 1993 yn Stuttgart, daeth yn bencampwr y byd mewn record byd o 12.91 eiliad, sy’n dal yn record y bencampwriaeth heddiw, ac yn yr un bencampwriaeth enillodd arian ras gyfnewid dros Brydain.

O Awst 1993 hyd Chwefror 1995 enillodd 44 ras yn olynol. Yn 1994 gosododd record byd o 7.30 eiliad dros 60 metr o glwydi ac enillodd aur Ewrop a’r Gymanwlad eto, gyda record Gemau’r Gymanwlad. Dan do y flwyddyn honno bu’n bencampwr Ewrop dros 60 metr o glwydi a’r ras 60 metr fel ei gilydd.

Roedd yn enwog am ei gychwyn fel mellten ac am ei “blygiad” ar y llinell, ac am dechneg clwydo a’i gosododd ar wahân.

Pencampwr eto#

Yn 1999 bu’n bencampwr y byd eto, dan do ac yn yr awyr agored, ac yn 2002 enillodd ei bedwerydd teitl Ewropeaidd o’r bron, yn ddiguro yn Ewrop ers 1990.

Wedi’r trac#

Hyfforddodd y nofiwr Mark Foster ac athletwyr ifanc o Gymru, helpodd i ennill Gemau Olympaidd 2012 i Lundain, a daeth yn ffigwr canolog yn narllediadau athletau’r BBC. Fe’i gwnaed yn MBE yn 1990, yn OBE yn 2000 ac yn CBE yn 2003.

Ffynonellau a darllen pellach

World Athletics (Saesneg) ↗Wicipedia ↗

Ar y llinell amser

  1. Record byd

    Mae Colin Jackson o Gaerdydd yn dod yn bencampwr y byd yn y 110 metr dros y clwydi mewn record byd o 12.91 eiliad.

    Record byd

Hefyd yn yr oes hon

1861–1947

Syr John Edward Lloyd

Hanesydd y tywysogion (wedi’i gofnodi)

Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.

Syr John Edward Lloyd
1862–1952

Billy Hughes

Prif Weinidog Cymraeg Awstralia (wedi’i gofnodi)

Fe’i magwyd yn Llandudno, yn fab i saer o Gaergybi, ac arweiniodd Awstralia drwy’r Rhyfel Byd Cyntaf yn Brif Weinidog o 1915 i 1923.

Billy Hughes
1863–1945

David Lloyd George

Prif Weinidog (wedi’i gofnodi)

Prif weinidog Cymraeg ei iaith rhwng 1916 a 1922, y gosododd ei Gyllideb y Bobl yn 1909 seiliau’r wladwriaeth les.

David Lloyd George
1864–1929

Syr John Morris-Jones

A osododd reolau’r Gymraeg a’r gynghanedd (wedi’i gofnodi)

Athro Bangor a ysgrifennodd ramadeg mawr y Gymraeg, gosod rheolau’r gynghanedd yn Cerdd Dafod, a rhoi i’r Gymraeg yr orgraff a ddefnyddia heddiw.

Syr John Morris-Jones

Ysgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf