Hanes Cymru / Cymru’r Ugeinfed Ganrif

born 1942

Lynn Davies

Neidiwr hir o Nant-y-moel a enillodd aur Olympaidd yn Tokyo yn 1964.

Llun: Tai yng nghwm Tryweryn yng Nghapel Celyn, a dynnwyd gan Geoff Charles yn 1957 cyn boddi’r pentref · Geoff Charles, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 4 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
born 1942 (wedi’i gofnodi) Lynn y Naid Cymru’r Ugeinfed Ganrif Chwaraeon
Lynn Davies
Lynn Davies · Llun: Wikimedia Commons · Asahi Shimbun, Parth cyhoeddus

Enillodd Lynn Davies o Nant-y-moel, ‘Lynn the Leap’, y naid hir Olympaidd yn Tokyo yn 1964, y Cymro cyntaf erioed i ennill aur Olympaidd unigol mewn camp maes. Aeth ymlaen i fod yn bencampwr Ewrop ac yn bencampwr y Gymanwlad ddwywaith, ac yn ddiweddarach arweiniodd athletau Prydain.

Ganed20 Mai 1942, Nant-y-moel, ger Pen-y-bont ar Ogwr
Aur OlympaiddNaid hir, Tokyo 1964, 8.07 metr
Teitlau eraillPencampwr Ewrop 1966; pencampwr y Gymanwlad 1966 ac 1970
AnrhydeddauMBE, 1967; CBE, 2006

Nant-y-moel#

Ganed Lynn Davies yn Nant-y-moel, mab Tegfryn Davies, glöwr. Aeth i Ysgol Ramadeg Ogwr, bu’n sgowt yng Nghwm Ogwr a chanai’r piano, ac yna hyfforddodd yn athro yng Ngholeg Hyfforddi Caerdydd.

Tokyo, 1964#

Yng Ngemau Olympaidd Tokyo yn 1964 cyrhaeddodd rownd derfynol y naid hir gyda’i naid olaf un yn y rownd ragbrofol. Yn y rownd derfynol, mewn tywydd oer a gwlyb, neidiodd 8.07 metr, pedwar centimetr yn bellach na’r Americanwr Ralph Boston, ac enillodd yr aur.

Dyma aur Olympaidd cyntaf erioed Prydain yn y naid hir, ac ef oedd y Cymro cyntaf i ennill aur Olympaidd unigol mewn camp maes. Enillodd y llysenw Lynn the Leap.

Ar 2 Tachwedd 1964 daeth adref, a daeth pobl cymoedd Garw ac Ogwr allan i’w groesawu mewn gorymdaith o geir o Gaerdydd.

Pencampwr Ewrop a’r Gymanwlad#

Yn 1966 enillodd deitl Ewrop ac aur Gemau’r Gymanwlad yn yr un flwyddyn, ac yn 1970 enillodd deitl y Gymanwlad eto, y dyn cyntaf erioed i’w ennill ddwywaith. Bu’n bencampwr Prydain bum gwaith, a’i naid hiraf oll oedd 8.23 metr yn Bern yn 1968.

Cariodd faner Prydain yn agoriad Gemau Olympaidd 1968 a bu’n gapten tîm Prydain yng Ngemau 1972. Ddwywaith, yn 1964 ac 1966, bu’n Bersonoliaeth Chwaraeon y Flwyddyn BBC Cymru.

Arwain y gamp#

Wedi iddo ymddeol yn 1973 daeth yn gyfarwyddwr technegol athletau yng Nghanada, yna paratôdd dîm Prydain ar gyfer Gemau Olympaidd Moscow a rheoli athletau Prydain o 1977 hyd 1984. Yn ddiweddarach bu’n llywydd UK Athletics.

Fe’i gwnaed yn MBE yn 1967 ac yn CBE yn 2006 am wasanaeth i chwaraeon. Yn 1966 priododd Meriel Griffiths, athrawes gelf a gyfarfu yn y coleg yng Nghaerdydd, a gyflwynai’r cwis Cymraeg Siôn a Siân ar y teledu.

Ffynonellau a darllen pellach

World Athletics (Saesneg) ↗Wicipedia ↗

Hefyd yn yr oes hon

1861–1947

Syr John Edward Lloyd

Hanesydd y tywysogion (wedi’i gofnodi)

Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.

Syr John Edward Lloyd
1862–1952

Billy Hughes

Prif Weinidog Cymraeg Awstralia (wedi’i gofnodi)

Fe’i magwyd yn Llandudno, yn fab i saer o Gaergybi, ac arweiniodd Awstralia drwy’r Rhyfel Byd Cyntaf yn Brif Weinidog o 1915 i 1923.

Billy Hughes
1863–1945

David Lloyd George

Prif Weinidog (wedi’i gofnodi)

Prif weinidog Cymraeg ei iaith rhwng 1916 a 1922, y gosododd ei Gyllideb y Bobl yn 1909 seiliau’r wladwriaeth les.

David Lloyd George
1864–1929

Syr John Morris-Jones

A osododd reolau’r Gymraeg a’r gynghanedd (wedi’i gofnodi)

Athro Bangor a ysgrifennodd ramadeg mawr y Gymraeg, gosod rheolau’r gynghanedd yn Cerdd Dafod, a rhoi i’r Gymraeg yr orgraff a ddefnyddia heddiw.

Syr John Morris-Jones

Ysgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf