Ralph Steadman
Artist inc a sblash (wedi’i gofnodi)Cartwnydd a darlunydd a fagwyd yn Abergele, yn enwog am ei luniau inc gwyllt i Fear and Loathing in Las Vegas Hunter S. Thompson.
Ralph Steadman
born 1969
Rasiwr cadair olwyn o Gaerdydd a enillodd un ar ddeg o fedalau aur Paralympaidd a chwe Marathon Llundain.
Llun: Adeilad y Senedd, cartref Senedd Cymru, ar lan y dŵr ym Mae Caerdydd · Wikivoyage user Cardiff, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons

Mae Tanni Grey-Thompson o Gaerdydd wedi ennill un ar ddeg medal aur Baralympaidd mewn pum Gemau, chwe buddugoliaeth ym Marathon Llundain a dros ddeg ar hugain o recordiau byd o’i chadair rasio. Mae’r Fonesig Tanni bellach yn eistedd yn Nhŷ’r Arglwyddi, lle tyngodd ei llw yn Gymraeg.FfynonellauTanni Grey-Thompson ↗Wikipedia (Saesneg)Carys Davina “Tanni” Grey-Thompson, y Farwnes Grey-Thompson (ganed 26 Gorffennaf 1969), arglwyddes am oes, cyflwynydd teledu a chyn-rasiwr cadair olwyn; dechreuodd rasio cadair olwyn yn 13 oed a rasio dros Gymru gyntaf yn 15, yn y 100m yn y Gemau Cenedlaethol Iau yn 1984; enillodd efydd yn y 400m yn Seoul yn 1988, yn 19 oed; chwaraeodd bêl-fasged cadair olwyn hefyd; ei phumed Gemau Paralympaidd a’r olaf oedd Athen 2004, lle enillodd aur yn y 100m a’r 400m; 16 medal Baralympaidd i gyd (11 aur, pedair arian, un efydd) a 13 medal Pencampwriaeth y Byd (chwe aur); daliodd dros 30 record byd ac enillodd Farathon Llundain chwe gwaith rhwng 1992 a 2002; ymddeolodd yn 2007; cyflwynodd ar BBC Cymru, S4C a BBC One; y fenyw gyntaf yn y byd mewn cadair olwyn i gyflwyno ar y teledu, ar From the Edge ar BBC2; cyflwynodd Big Welsh Challenge a Land of our Mothers; sylwebydd i’r BBC yn y Gemau Paralympaidd o Beijing 2008; bu ar fyrddau Cyngor Chwaraeon Cymru, UK Sport, Marathon Llundain a Transport for London; cadeirydd ukactive; noddwr llawer o elusennau; Llysgennad UNICEF; Canghellor Prifysgol Northumbria o 2015; gwnaed yn arglwyddes am oes ar 23 Mawrth 2010 a’i chyflwyno i Dŷ’r Arglwyddi ar 29 Mawrth, gan dyngu’r llw yn Saesneg ac yn Gymraeg, ac eistedd ar y croesfeinciau; MBE 1993, OBE 2000, Dame (DBE) 2005; Personoliaeth Chwaraeon y Flwyddyn BBC Cymru yn 1992, 2000 a 2004; trydedd ym Mhersonoliaeth Chwaraeon y Flwyddyn y BBC 2000 a Gwobr Helen Rollason; gwnaed yn aelod o’r Orsedd yn Eisteddfod Genedlaethol 2009 yn y Bala; enwyd yn un o’r 100 menyw fwyaf pwerus yn y DU gan Woman’s Hour yn 2013; Gwobr Cyflawniad Oes Personoliaeth Chwaraeon y Flwyddyn y BBC ar 15 Rhagfyr 2019; doethuriaethau er anrhydedd o lawer o brifysgolion gan gynnwys Rhydychen, Caergrawnt, Abertawe a Chaerdydd; yn defnyddio cadair olwyn; bedyddiwyd hi’n Carys Davina Grey, a galwodd ei chwaer Sian hi’n “tiny”, a ynganai’n “tanni”, a glynodd yr enw; Ysgol Gyfun St Cyres, Penarth; BA mewn Gwleidyddiaeth a Gweinyddiaeth Gymdeithasol, Loughborough, 1991; hunangofiant Seize the Day (2001).Tanni Grey-Thompson ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Tanni Grey-Thompson (ganwyd 26 Gorffennaf 1969 yng Nghaerdydd), athletwraig cadair olwyn o Gymru; enillodd 11 medal aur mewn pump o Gemau Paralympaidd, chwe Marathon Llundain a thros 30 record byd; ond efallai’n bwysicach na dim yw ei chyfraniad i normaleiddio agweddau pobl tuag at ddefnyddwyr cadair olwyn, a hynny’n bennaf drwy fod yn hi ei hun; un o’i harwyr mwyaf yw Gareth Edwards; mae ganddi radd mewn gwleidyddiaeth a gweinyddiaeth gymdeithasol; bu’n gapten tîm Cymru yng Ngemau’r Gymanwlad yn 2006; ymddeolodd o rasio yn 2007; ysgrifennodd Aim High (2007) yng nghyfres Stori Sydyn, am uchafbwyntiau ei gyrfa a’i hysbrydoliaeth; daeth yn aelod o’r Orsedd yn Eisteddfod Meirion yn 2009.
| Ganed | 26 Gorffennaf 1969, CaerdyddFfynhonnellTanni Grey-Thompson ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Tanni Grey-Thompson (ganwyd 26 Gorffennaf 1969 yng Nghaerdydd), athletwraig cadair olwyn o Gymru; enillodd 11 medal aur mewn pump o Gemau Paralympaidd, chwe Marathon Llundain a thros 30 record byd; ond efallai’n bwysicach na dim yw ei chyfraniad i normaleiddio agweddau pobl tuag at ddefnyddwyr cadair olwyn, a hynny’n bennaf drwy fod yn hi ei hun; un o’i harwyr mwyaf yw Gareth Edwards; mae ganddi radd mewn gwleidyddiaeth a gweinyddiaeth gymdeithasol; bu’n gapten tîm Cymru yng Ngemau’r Gymanwlad yn 2006; ymddeolodd o rasio yn 2007; ysgrifennodd Aim High (2007) yng nghyfres Stori Sydyn, am uchafbwyntiau ei gyrfa a’i hysbrydoliaeth; daeth yn aelod o’r Orsedd yn Eisteddfod Meirion yn 2009. |
|---|---|
| Gemau Paralympaidd | 16 medal, 11 ohonynt yn aur, 1988–2004FfynonellauTanni Grey-Thompson ↗Wikipedia (Saesneg)Carys Davina “Tanni” Grey-Thompson, y Farwnes Grey-Thompson (ganed 26 Gorffennaf 1969), arglwyddes am oes, cyflwynydd teledu a chyn-rasiwr cadair olwyn; dechreuodd rasio cadair olwyn yn 13 oed a rasio dros Gymru gyntaf yn 15, yn y 100m yn y Gemau Cenedlaethol Iau yn 1984; enillodd efydd yn y 400m yn Seoul yn 1988, yn 19 oed; chwaraeodd bêl-fasged cadair olwyn hefyd; ei phumed Gemau Paralympaidd a’r olaf oedd Athen 2004, lle enillodd aur yn y 100m a’r 400m; 16 medal Baralympaidd i gyd (11 aur, pedair arian, un efydd) a 13 medal Pencampwriaeth y Byd (chwe aur); daliodd dros 30 record byd ac enillodd Farathon Llundain chwe gwaith rhwng 1992 a 2002; ymddeolodd yn 2007; cyflwynodd ar BBC Cymru, S4C a BBC One; y fenyw gyntaf yn y byd mewn cadair olwyn i gyflwyno ar y teledu, ar From the Edge ar BBC2; cyflwynodd Big Welsh Challenge a Land of our Mothers; sylwebydd i’r BBC yn y Gemau Paralympaidd o Beijing 2008; bu ar fyrddau Cyngor Chwaraeon Cymru, UK Sport, Marathon Llundain a Transport for London; cadeirydd ukactive; noddwr llawer o elusennau; Llysgennad UNICEF; Canghellor Prifysgol Northumbria o 2015; gwnaed yn arglwyddes am oes ar 23 Mawrth 2010 a’i chyflwyno i Dŷ’r Arglwyddi ar 29 Mawrth, gan dyngu’r llw yn Saesneg ac yn Gymraeg, ac eistedd ar y croesfeinciau; MBE 1993, OBE 2000, Dame (DBE) 2005; Personoliaeth Chwaraeon y Flwyddyn BBC Cymru yn 1992, 2000 a 2004; trydedd ym Mhersonoliaeth Chwaraeon y Flwyddyn y BBC 2000 a Gwobr Helen Rollason; gwnaed yn aelod o’r Orsedd yn Eisteddfod Genedlaethol 2009 yn y Bala; enwyd yn un o’r 100 menyw fwyaf pwerus yn y DU gan Woman’s Hour yn 2013; Gwobr Cyflawniad Oes Personoliaeth Chwaraeon y Flwyddyn y BBC ar 15 Rhagfyr 2019; doethuriaethau er anrhydedd o lawer o brifysgolion gan gynnwys Rhydychen, Caergrawnt, Abertawe a Chaerdydd; yn defnyddio cadair olwyn; bedyddiwyd hi’n Carys Davina Grey, a galwodd ei chwaer Sian hi’n “tiny”, a ynganai’n “tanni”, a glynodd yr enw; Ysgol Gyfun St Cyres, Penarth; BA mewn Gwleidyddiaeth a Gweinyddiaeth Gymdeithasol, Loughborough, 1991; hunangofiant Seize the Day (2001).Tanni Grey-Thompson ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Tanni Grey-Thompson (ganwyd 26 Gorffennaf 1969 yng Nghaerdydd), athletwraig cadair olwyn o Gymru; enillodd 11 medal aur mewn pump o Gemau Paralympaidd, chwe Marathon Llundain a thros 30 record byd; ond efallai’n bwysicach na dim yw ei chyfraniad i normaleiddio agweddau pobl tuag at ddefnyddwyr cadair olwyn, a hynny’n bennaf drwy fod yn hi ei hun; un o’i harwyr mwyaf yw Gareth Edwards; mae ganddi radd mewn gwleidyddiaeth a gweinyddiaeth gymdeithasol; bu’n gapten tîm Cymru yng Ngemau’r Gymanwlad yn 2006; ymddeolodd o rasio yn 2007; ysgrifennodd Aim High (2007) yng nghyfres Stori Sydyn, am uchafbwyntiau ei gyrfa a’i hysbrydoliaeth; daeth yn aelod o’r Orsedd yn Eisteddfod Meirion yn 2009. |
| Anrhydeddau | Dame 2005; y Farwnes Grey-Thompson 2010; yr Orsedd 2009FfynonellauTanni Grey-Thompson ↗Wikipedia (Saesneg)Carys Davina “Tanni” Grey-Thompson, y Farwnes Grey-Thompson (ganed 26 Gorffennaf 1969), arglwyddes am oes, cyflwynydd teledu a chyn-rasiwr cadair olwyn; dechreuodd rasio cadair olwyn yn 13 oed a rasio dros Gymru gyntaf yn 15, yn y 100m yn y Gemau Cenedlaethol Iau yn 1984; enillodd efydd yn y 400m yn Seoul yn 1988, yn 19 oed; chwaraeodd bêl-fasged cadair olwyn hefyd; ei phumed Gemau Paralympaidd a’r olaf oedd Athen 2004, lle enillodd aur yn y 100m a’r 400m; 16 medal Baralympaidd i gyd (11 aur, pedair arian, un efydd) a 13 medal Pencampwriaeth y Byd (chwe aur); daliodd dros 30 record byd ac enillodd Farathon Llundain chwe gwaith rhwng 1992 a 2002; ymddeolodd yn 2007; cyflwynodd ar BBC Cymru, S4C a BBC One; y fenyw gyntaf yn y byd mewn cadair olwyn i gyflwyno ar y teledu, ar From the Edge ar BBC2; cyflwynodd Big Welsh Challenge a Land of our Mothers; sylwebydd i’r BBC yn y Gemau Paralympaidd o Beijing 2008; bu ar fyrddau Cyngor Chwaraeon Cymru, UK Sport, Marathon Llundain a Transport for London; cadeirydd ukactive; noddwr llawer o elusennau; Llysgennad UNICEF; Canghellor Prifysgol Northumbria o 2015; gwnaed yn arglwyddes am oes ar 23 Mawrth 2010 a’i chyflwyno i Dŷ’r Arglwyddi ar 29 Mawrth, gan dyngu’r llw yn Saesneg ac yn Gymraeg, ac eistedd ar y croesfeinciau; MBE 1993, OBE 2000, Dame (DBE) 2005; Personoliaeth Chwaraeon y Flwyddyn BBC Cymru yn 1992, 2000 a 2004; trydedd ym Mhersonoliaeth Chwaraeon y Flwyddyn y BBC 2000 a Gwobr Helen Rollason; gwnaed yn aelod o’r Orsedd yn Eisteddfod Genedlaethol 2009 yn y Bala; enwyd yn un o’r 100 menyw fwyaf pwerus yn y DU gan Woman’s Hour yn 2013; Gwobr Cyflawniad Oes Personoliaeth Chwaraeon y Flwyddyn y BBC ar 15 Rhagfyr 2019; doethuriaethau er anrhydedd o lawer o brifysgolion gan gynnwys Rhydychen, Caergrawnt, Abertawe a Chaerdydd; yn defnyddio cadair olwyn; bedyddiwyd hi’n Carys Davina Grey, a galwodd ei chwaer Sian hi’n “tiny”, a ynganai’n “tanni”, a glynodd yr enw; Ysgol Gyfun St Cyres, Penarth; BA mewn Gwleidyddiaeth a Gweinyddiaeth Gymdeithasol, Loughborough, 1991; hunangofiant Seize the Day (2001).Tanni Grey-Thompson ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Tanni Grey-Thompson (ganwyd 26 Gorffennaf 1969 yng Nghaerdydd), athletwraig cadair olwyn o Gymru; enillodd 11 medal aur mewn pump o Gemau Paralympaidd, chwe Marathon Llundain a thros 30 record byd; ond efallai’n bwysicach na dim yw ei chyfraniad i normaleiddio agweddau pobl tuag at ddefnyddwyr cadair olwyn, a hynny’n bennaf drwy fod yn hi ei hun; un o’i harwyr mwyaf yw Gareth Edwards; mae ganddi radd mewn gwleidyddiaeth a gweinyddiaeth gymdeithasol; bu’n gapten tîm Cymru yng Ngemau’r Gymanwlad yn 2006; ymddeolodd o rasio yn 2007; ysgrifennodd Aim High (2007) yng nghyfres Stori Sydyn, am uchafbwyntiau ei gyrfa a’i hysbrydoliaeth; daeth yn aelod o’r Orsedd yn Eisteddfod Meirion yn 2009. |
Fe’i bedyddiwyd yn Carys Davina Grey, ond pan welodd ei chwaer fawr Sian hi gyntaf fe’i galwodd yn “tiny”, gan ei ddweud yn “tanni”, a glynodd yr enw. Tyfodd i fyny’n defnyddio cadair olwyn, aeth i Ysgol St Cyres ym Mhenarth, a chyfrif Gareth Edwards ymhlith ei harwyr.FfynonellauTanni Grey-Thompson ↗Wikipedia (Saesneg)Carys Davina “Tanni” Grey-Thompson, y Farwnes Grey-Thompson (ganed 26 Gorffennaf 1969), arglwyddes am oes, cyflwynydd teledu a chyn-rasiwr cadair olwyn; dechreuodd rasio cadair olwyn yn 13 oed a rasio dros Gymru gyntaf yn 15, yn y 100m yn y Gemau Cenedlaethol Iau yn 1984; enillodd efydd yn y 400m yn Seoul yn 1988, yn 19 oed; chwaraeodd bêl-fasged cadair olwyn hefyd; ei phumed Gemau Paralympaidd a’r olaf oedd Athen 2004, lle enillodd aur yn y 100m a’r 400m; 16 medal Baralympaidd i gyd (11 aur, pedair arian, un efydd) a 13 medal Pencampwriaeth y Byd (chwe aur); daliodd dros 30 record byd ac enillodd Farathon Llundain chwe gwaith rhwng 1992 a 2002; ymddeolodd yn 2007; cyflwynodd ar BBC Cymru, S4C a BBC One; y fenyw gyntaf yn y byd mewn cadair olwyn i gyflwyno ar y teledu, ar From the Edge ar BBC2; cyflwynodd Big Welsh Challenge a Land of our Mothers; sylwebydd i’r BBC yn y Gemau Paralympaidd o Beijing 2008; bu ar fyrddau Cyngor Chwaraeon Cymru, UK Sport, Marathon Llundain a Transport for London; cadeirydd ukactive; noddwr llawer o elusennau; Llysgennad UNICEF; Canghellor Prifysgol Northumbria o 2015; gwnaed yn arglwyddes am oes ar 23 Mawrth 2010 a’i chyflwyno i Dŷ’r Arglwyddi ar 29 Mawrth, gan dyngu’r llw yn Saesneg ac yn Gymraeg, ac eistedd ar y croesfeinciau; MBE 1993, OBE 2000, Dame (DBE) 2005; Personoliaeth Chwaraeon y Flwyddyn BBC Cymru yn 1992, 2000 a 2004; trydedd ym Mhersonoliaeth Chwaraeon y Flwyddyn y BBC 2000 a Gwobr Helen Rollason; gwnaed yn aelod o’r Orsedd yn Eisteddfod Genedlaethol 2009 yn y Bala; enwyd yn un o’r 100 menyw fwyaf pwerus yn y DU gan Woman’s Hour yn 2013; Gwobr Cyflawniad Oes Personoliaeth Chwaraeon y Flwyddyn y BBC ar 15 Rhagfyr 2019; doethuriaethau er anrhydedd o lawer o brifysgolion gan gynnwys Rhydychen, Caergrawnt, Abertawe a Chaerdydd; yn defnyddio cadair olwyn; bedyddiwyd hi’n Carys Davina Grey, a galwodd ei chwaer Sian hi’n “tiny”, a ynganai’n “tanni”, a glynodd yr enw; Ysgol Gyfun St Cyres, Penarth; BA mewn Gwleidyddiaeth a Gweinyddiaeth Gymdeithasol, Loughborough, 1991; hunangofiant Seize the Day (2001).Tanni Grey-Thompson ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Tanni Grey-Thompson (ganwyd 26 Gorffennaf 1969 yng Nghaerdydd), athletwraig cadair olwyn o Gymru; enillodd 11 medal aur mewn pump o Gemau Paralympaidd, chwe Marathon Llundain a thros 30 record byd; ond efallai’n bwysicach na dim yw ei chyfraniad i normaleiddio agweddau pobl tuag at ddefnyddwyr cadair olwyn, a hynny’n bennaf drwy fod yn hi ei hun; un o’i harwyr mwyaf yw Gareth Edwards; mae ganddi radd mewn gwleidyddiaeth a gweinyddiaeth gymdeithasol; bu’n gapten tîm Cymru yng Ngemau’r Gymanwlad yn 2006; ymddeolodd o rasio yn 2007; ysgrifennodd Aim High (2007) yng nghyfres Stori Sydyn, am uchafbwyntiau ei gyrfa a’i hysbrydoliaeth; daeth yn aelod o’r Orsedd yn Eisteddfod Meirion yn 2009.
Dechreuodd rasio cadair olwyn yn dair ar ddeg a rasio dros Gymru gyntaf yn bymtheg, yn 1984. Yn bedair ar bymtheg enillodd ei medal Baralympaidd gyntaf, efydd yn Seoul yn 1988, ac aeth ymlaen i astudio gwleidyddiaeth yn Loughborough.FfynonellauTanni Grey-Thompson ↗Wikipedia (Saesneg)Carys Davina “Tanni” Grey-Thompson, y Farwnes Grey-Thompson (ganed 26 Gorffennaf 1969), arglwyddes am oes, cyflwynydd teledu a chyn-rasiwr cadair olwyn; dechreuodd rasio cadair olwyn yn 13 oed a rasio dros Gymru gyntaf yn 15, yn y 100m yn y Gemau Cenedlaethol Iau yn 1984; enillodd efydd yn y 400m yn Seoul yn 1988, yn 19 oed; chwaraeodd bêl-fasged cadair olwyn hefyd; ei phumed Gemau Paralympaidd a’r olaf oedd Athen 2004, lle enillodd aur yn y 100m a’r 400m; 16 medal Baralympaidd i gyd (11 aur, pedair arian, un efydd) a 13 medal Pencampwriaeth y Byd (chwe aur); daliodd dros 30 record byd ac enillodd Farathon Llundain chwe gwaith rhwng 1992 a 2002; ymddeolodd yn 2007; cyflwynodd ar BBC Cymru, S4C a BBC One; y fenyw gyntaf yn y byd mewn cadair olwyn i gyflwyno ar y teledu, ar From the Edge ar BBC2; cyflwynodd Big Welsh Challenge a Land of our Mothers; sylwebydd i’r BBC yn y Gemau Paralympaidd o Beijing 2008; bu ar fyrddau Cyngor Chwaraeon Cymru, UK Sport, Marathon Llundain a Transport for London; cadeirydd ukactive; noddwr llawer o elusennau; Llysgennad UNICEF; Canghellor Prifysgol Northumbria o 2015; gwnaed yn arglwyddes am oes ar 23 Mawrth 2010 a’i chyflwyno i Dŷ’r Arglwyddi ar 29 Mawrth, gan dyngu’r llw yn Saesneg ac yn Gymraeg, ac eistedd ar y croesfeinciau; MBE 1993, OBE 2000, Dame (DBE) 2005; Personoliaeth Chwaraeon y Flwyddyn BBC Cymru yn 1992, 2000 a 2004; trydedd ym Mhersonoliaeth Chwaraeon y Flwyddyn y BBC 2000 a Gwobr Helen Rollason; gwnaed yn aelod o’r Orsedd yn Eisteddfod Genedlaethol 2009 yn y Bala; enwyd yn un o’r 100 menyw fwyaf pwerus yn y DU gan Woman’s Hour yn 2013; Gwobr Cyflawniad Oes Personoliaeth Chwaraeon y Flwyddyn y BBC ar 15 Rhagfyr 2019; doethuriaethau er anrhydedd o lawer o brifysgolion gan gynnwys Rhydychen, Caergrawnt, Abertawe a Chaerdydd; yn defnyddio cadair olwyn; bedyddiwyd hi’n Carys Davina Grey, a galwodd ei chwaer Sian hi’n “tiny”, a ynganai’n “tanni”, a glynodd yr enw; Ysgol Gyfun St Cyres, Penarth; BA mewn Gwleidyddiaeth a Gweinyddiaeth Gymdeithasol, Loughborough, 1991; hunangofiant Seize the Day (2001).Tanni Grey-Thompson ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Tanni Grey-Thompson (ganwyd 26 Gorffennaf 1969 yng Nghaerdydd), athletwraig cadair olwyn o Gymru; enillodd 11 medal aur mewn pump o Gemau Paralympaidd, chwe Marathon Llundain a thros 30 record byd; ond efallai’n bwysicach na dim yw ei chyfraniad i normaleiddio agweddau pobl tuag at ddefnyddwyr cadair olwyn, a hynny’n bennaf drwy fod yn hi ei hun; un o’i harwyr mwyaf yw Gareth Edwards; mae ganddi radd mewn gwleidyddiaeth a gweinyddiaeth gymdeithasol; bu’n gapten tîm Cymru yng Ngemau’r Gymanwlad yn 2006; ymddeolodd o rasio yn 2007; ysgrifennodd Aim High (2007) yng nghyfres Stori Sydyn, am uchafbwyntiau ei gyrfa a’i hysbrydoliaeth; daeth yn aelod o’r Orsedd yn Eisteddfod Meirion yn 2009.
Mewn pum Gemau Paralympaidd, o Seoul i Athen, enillodd un ar bymtheg o fedalau, un ar ddeg ohonynt yn aur, gan orffen yn 2004 gydag aur yn y 100 metr a’r 400 metr. Enillodd dair medal ar ddeg ym Mhencampwriaethau’r Byd, daliodd dros ddeg ar hugain o recordiau byd, enillodd Farathon Llundain chwe gwaith a bu’n gapten ar Gymru yng Ngemau’r Gymanwlad 2006.FfynonellauTanni Grey-Thompson ↗Wikipedia (Saesneg)Carys Davina “Tanni” Grey-Thompson, y Farwnes Grey-Thompson (ganed 26 Gorffennaf 1969), arglwyddes am oes, cyflwynydd teledu a chyn-rasiwr cadair olwyn; dechreuodd rasio cadair olwyn yn 13 oed a rasio dros Gymru gyntaf yn 15, yn y 100m yn y Gemau Cenedlaethol Iau yn 1984; enillodd efydd yn y 400m yn Seoul yn 1988, yn 19 oed; chwaraeodd bêl-fasged cadair olwyn hefyd; ei phumed Gemau Paralympaidd a’r olaf oedd Athen 2004, lle enillodd aur yn y 100m a’r 400m; 16 medal Baralympaidd i gyd (11 aur, pedair arian, un efydd) a 13 medal Pencampwriaeth y Byd (chwe aur); daliodd dros 30 record byd ac enillodd Farathon Llundain chwe gwaith rhwng 1992 a 2002; ymddeolodd yn 2007; cyflwynodd ar BBC Cymru, S4C a BBC One; y fenyw gyntaf yn y byd mewn cadair olwyn i gyflwyno ar y teledu, ar From the Edge ar BBC2; cyflwynodd Big Welsh Challenge a Land of our Mothers; sylwebydd i’r BBC yn y Gemau Paralympaidd o Beijing 2008; bu ar fyrddau Cyngor Chwaraeon Cymru, UK Sport, Marathon Llundain a Transport for London; cadeirydd ukactive; noddwr llawer o elusennau; Llysgennad UNICEF; Canghellor Prifysgol Northumbria o 2015; gwnaed yn arglwyddes am oes ar 23 Mawrth 2010 a’i chyflwyno i Dŷ’r Arglwyddi ar 29 Mawrth, gan dyngu’r llw yn Saesneg ac yn Gymraeg, ac eistedd ar y croesfeinciau; MBE 1993, OBE 2000, Dame (DBE) 2005; Personoliaeth Chwaraeon y Flwyddyn BBC Cymru yn 1992, 2000 a 2004; trydedd ym Mhersonoliaeth Chwaraeon y Flwyddyn y BBC 2000 a Gwobr Helen Rollason; gwnaed yn aelod o’r Orsedd yn Eisteddfod Genedlaethol 2009 yn y Bala; enwyd yn un o’r 100 menyw fwyaf pwerus yn y DU gan Woman’s Hour yn 2013; Gwobr Cyflawniad Oes Personoliaeth Chwaraeon y Flwyddyn y BBC ar 15 Rhagfyr 2019; doethuriaethau er anrhydedd o lawer o brifysgolion gan gynnwys Rhydychen, Caergrawnt, Abertawe a Chaerdydd; yn defnyddio cadair olwyn; bedyddiwyd hi’n Carys Davina Grey, a galwodd ei chwaer Sian hi’n “tiny”, a ynganai’n “tanni”, a glynodd yr enw; Ysgol Gyfun St Cyres, Penarth; BA mewn Gwleidyddiaeth a Gweinyddiaeth Gymdeithasol, Loughborough, 1991; hunangofiant Seize the Day (2001).Tanni Grey-Thompson ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Tanni Grey-Thompson (ganwyd 26 Gorffennaf 1969 yng Nghaerdydd), athletwraig cadair olwyn o Gymru; enillodd 11 medal aur mewn pump o Gemau Paralympaidd, chwe Marathon Llundain a thros 30 record byd; ond efallai’n bwysicach na dim yw ei chyfraniad i normaleiddio agweddau pobl tuag at ddefnyddwyr cadair olwyn, a hynny’n bennaf drwy fod yn hi ei hun; un o’i harwyr mwyaf yw Gareth Edwards; mae ganddi radd mewn gwleidyddiaeth a gweinyddiaeth gymdeithasol; bu’n gapten tîm Cymru yng Ngemau’r Gymanwlad yn 2006; ymddeolodd o rasio yn 2007; ysgrifennodd Aim High (2007) yng nghyfres Stori Sydyn, am uchafbwyntiau ei gyrfa a’i hysbrydoliaeth; daeth yn aelod o’r Orsedd yn Eisteddfod Meirion yn 2009.
Deirgwaith bu’n Bersonoliaeth Chwaraeon y Flwyddyn BBC Cymru, ac yn 2019 derbyniodd Wobr Cyflawniad Oes y BBC.FfynhonnellTanni Grey-Thompson ↗Wikipedia (Saesneg)Carys Davina “Tanni” Grey-Thompson, y Farwnes Grey-Thompson (ganed 26 Gorffennaf 1969), arglwyddes am oes, cyflwynydd teledu a chyn-rasiwr cadair olwyn; dechreuodd rasio cadair olwyn yn 13 oed a rasio dros Gymru gyntaf yn 15, yn y 100m yn y Gemau Cenedlaethol Iau yn 1984; enillodd efydd yn y 400m yn Seoul yn 1988, yn 19 oed; chwaraeodd bêl-fasged cadair olwyn hefyd; ei phumed Gemau Paralympaidd a’r olaf oedd Athen 2004, lle enillodd aur yn y 100m a’r 400m; 16 medal Baralympaidd i gyd (11 aur, pedair arian, un efydd) a 13 medal Pencampwriaeth y Byd (chwe aur); daliodd dros 30 record byd ac enillodd Farathon Llundain chwe gwaith rhwng 1992 a 2002; ymddeolodd yn 2007; cyflwynodd ar BBC Cymru, S4C a BBC One; y fenyw gyntaf yn y byd mewn cadair olwyn i gyflwyno ar y teledu, ar From the Edge ar BBC2; cyflwynodd Big Welsh Challenge a Land of our Mothers; sylwebydd i’r BBC yn y Gemau Paralympaidd o Beijing 2008; bu ar fyrddau Cyngor Chwaraeon Cymru, UK Sport, Marathon Llundain a Transport for London; cadeirydd ukactive; noddwr llawer o elusennau; Llysgennad UNICEF; Canghellor Prifysgol Northumbria o 2015; gwnaed yn arglwyddes am oes ar 23 Mawrth 2010 a’i chyflwyno i Dŷ’r Arglwyddi ar 29 Mawrth, gan dyngu’r llw yn Saesneg ac yn Gymraeg, ac eistedd ar y croesfeinciau; MBE 1993, OBE 2000, Dame (DBE) 2005; Personoliaeth Chwaraeon y Flwyddyn BBC Cymru yn 1992, 2000 a 2004; trydedd ym Mhersonoliaeth Chwaraeon y Flwyddyn y BBC 2000 a Gwobr Helen Rollason; gwnaed yn aelod o’r Orsedd yn Eisteddfod Genedlaethol 2009 yn y Bala; enwyd yn un o’r 100 menyw fwyaf pwerus yn y DU gan Woman’s Hour yn 2013; Gwobr Cyflawniad Oes Personoliaeth Chwaraeon y Flwyddyn y BBC ar 15 Rhagfyr 2019; doethuriaethau er anrhydedd o lawer o brifysgolion gan gynnwys Rhydychen, Caergrawnt, Abertawe a Chaerdydd; yn defnyddio cadair olwyn; bedyddiwyd hi’n Carys Davina Grey, a galwodd ei chwaer Sian hi’n “tiny”, a ynganai’n “tanni”, a glynodd yr enw; Ysgol Gyfun St Cyres, Penarth; BA mewn Gwleidyddiaeth a Gweinyddiaeth Gymdeithasol, Loughborough, 1991; hunangofiant Seize the Day (2001).
Hi oedd y fenyw gyntaf yn y byd mewn cadair olwyn i gyflwyno ar y teledu, ac mae wedi cyflwyno i BBC Cymru ac S4C, gan gynnwys Big Welsh Challenge a Land of our Mothers, a sylwebu ar bob Gemau Paralympaidd ers Beijing yn 2008.FfynhonnellTanni Grey-Thompson ↗Wikipedia (Saesneg)Carys Davina “Tanni” Grey-Thompson, y Farwnes Grey-Thompson (ganed 26 Gorffennaf 1969), arglwyddes am oes, cyflwynydd teledu a chyn-rasiwr cadair olwyn; dechreuodd rasio cadair olwyn yn 13 oed a rasio dros Gymru gyntaf yn 15, yn y 100m yn y Gemau Cenedlaethol Iau yn 1984; enillodd efydd yn y 400m yn Seoul yn 1988, yn 19 oed; chwaraeodd bêl-fasged cadair olwyn hefyd; ei phumed Gemau Paralympaidd a’r olaf oedd Athen 2004, lle enillodd aur yn y 100m a’r 400m; 16 medal Baralympaidd i gyd (11 aur, pedair arian, un efydd) a 13 medal Pencampwriaeth y Byd (chwe aur); daliodd dros 30 record byd ac enillodd Farathon Llundain chwe gwaith rhwng 1992 a 2002; ymddeolodd yn 2007; cyflwynodd ar BBC Cymru, S4C a BBC One; y fenyw gyntaf yn y byd mewn cadair olwyn i gyflwyno ar y teledu, ar From the Edge ar BBC2; cyflwynodd Big Welsh Challenge a Land of our Mothers; sylwebydd i’r BBC yn y Gemau Paralympaidd o Beijing 2008; bu ar fyrddau Cyngor Chwaraeon Cymru, UK Sport, Marathon Llundain a Transport for London; cadeirydd ukactive; noddwr llawer o elusennau; Llysgennad UNICEF; Canghellor Prifysgol Northumbria o 2015; gwnaed yn arglwyddes am oes ar 23 Mawrth 2010 a’i chyflwyno i Dŷ’r Arglwyddi ar 29 Mawrth, gan dyngu’r llw yn Saesneg ac yn Gymraeg, ac eistedd ar y croesfeinciau; MBE 1993, OBE 2000, Dame (DBE) 2005; Personoliaeth Chwaraeon y Flwyddyn BBC Cymru yn 1992, 2000 a 2004; trydedd ym Mhersonoliaeth Chwaraeon y Flwyddyn y BBC 2000 a Gwobr Helen Rollason; gwnaed yn aelod o’r Orsedd yn Eisteddfod Genedlaethol 2009 yn y Bala; enwyd yn un o’r 100 menyw fwyaf pwerus yn y DU gan Woman’s Hour yn 2013; Gwobr Cyflawniad Oes Personoliaeth Chwaraeon y Flwyddyn y BBC ar 15 Rhagfyr 2019; doethuriaethau er anrhydedd o lawer o brifysgolion gan gynnwys Rhydychen, Caergrawnt, Abertawe a Chaerdydd; yn defnyddio cadair olwyn; bedyddiwyd hi’n Carys Davina Grey, a galwodd ei chwaer Sian hi’n “tiny”, a ynganai’n “tanni”, a glynodd yr enw; Ysgol Gyfun St Cyres, Penarth; BA mewn Gwleidyddiaeth a Gweinyddiaeth Gymdeithasol, Loughborough, 1991; hunangofiant Seize the Day (2001).
Yn 2010 aeth i Dŷ’r Arglwyddi ar y croesfeinciau, gan dyngu ei llw yn Saesneg ac yn Gymraeg. Flwyddyn ynghynt, yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn y Bala, fe’i gwnaed yn aelod o’r Orsedd. Mae’n Ganghellor Prifysgol Northumbria ac yn Llysgennad UNICEF, a dywedwyd mai ei rhodd fwyaf fu newid sut mae pobl yn gweld defnyddwyr cadair olwyn, drwy fod yn hi ei hun.FfynonellauTanni Grey-Thompson ↗Wikipedia (Saesneg)Carys Davina “Tanni” Grey-Thompson, y Farwnes Grey-Thompson (ganed 26 Gorffennaf 1969), arglwyddes am oes, cyflwynydd teledu a chyn-rasiwr cadair olwyn; dechreuodd rasio cadair olwyn yn 13 oed a rasio dros Gymru gyntaf yn 15, yn y 100m yn y Gemau Cenedlaethol Iau yn 1984; enillodd efydd yn y 400m yn Seoul yn 1988, yn 19 oed; chwaraeodd bêl-fasged cadair olwyn hefyd; ei phumed Gemau Paralympaidd a’r olaf oedd Athen 2004, lle enillodd aur yn y 100m a’r 400m; 16 medal Baralympaidd i gyd (11 aur, pedair arian, un efydd) a 13 medal Pencampwriaeth y Byd (chwe aur); daliodd dros 30 record byd ac enillodd Farathon Llundain chwe gwaith rhwng 1992 a 2002; ymddeolodd yn 2007; cyflwynodd ar BBC Cymru, S4C a BBC One; y fenyw gyntaf yn y byd mewn cadair olwyn i gyflwyno ar y teledu, ar From the Edge ar BBC2; cyflwynodd Big Welsh Challenge a Land of our Mothers; sylwebydd i’r BBC yn y Gemau Paralympaidd o Beijing 2008; bu ar fyrddau Cyngor Chwaraeon Cymru, UK Sport, Marathon Llundain a Transport for London; cadeirydd ukactive; noddwr llawer o elusennau; Llysgennad UNICEF; Canghellor Prifysgol Northumbria o 2015; gwnaed yn arglwyddes am oes ar 23 Mawrth 2010 a’i chyflwyno i Dŷ’r Arglwyddi ar 29 Mawrth, gan dyngu’r llw yn Saesneg ac yn Gymraeg, ac eistedd ar y croesfeinciau; MBE 1993, OBE 2000, Dame (DBE) 2005; Personoliaeth Chwaraeon y Flwyddyn BBC Cymru yn 1992, 2000 a 2004; trydedd ym Mhersonoliaeth Chwaraeon y Flwyddyn y BBC 2000 a Gwobr Helen Rollason; gwnaed yn aelod o’r Orsedd yn Eisteddfod Genedlaethol 2009 yn y Bala; enwyd yn un o’r 100 menyw fwyaf pwerus yn y DU gan Woman’s Hour yn 2013; Gwobr Cyflawniad Oes Personoliaeth Chwaraeon y Flwyddyn y BBC ar 15 Rhagfyr 2019; doethuriaethau er anrhydedd o lawer o brifysgolion gan gynnwys Rhydychen, Caergrawnt, Abertawe a Chaerdydd; yn defnyddio cadair olwyn; bedyddiwyd hi’n Carys Davina Grey, a galwodd ei chwaer Sian hi’n “tiny”, a ynganai’n “tanni”, a glynodd yr enw; Ysgol Gyfun St Cyres, Penarth; BA mewn Gwleidyddiaeth a Gweinyddiaeth Gymdeithasol, Loughborough, 1991; hunangofiant Seize the Day (2001).Tanni Grey-Thompson ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Tanni Grey-Thompson (ganwyd 26 Gorffennaf 1969 yng Nghaerdydd), athletwraig cadair olwyn o Gymru; enillodd 11 medal aur mewn pump o Gemau Paralympaidd, chwe Marathon Llundain a thros 30 record byd; ond efallai’n bwysicach na dim yw ei chyfraniad i normaleiddio agweddau pobl tuag at ddefnyddwyr cadair olwyn, a hynny’n bennaf drwy fod yn hi ei hun; un o’i harwyr mwyaf yw Gareth Edwards; mae ganddi radd mewn gwleidyddiaeth a gweinyddiaeth gymdeithasol; bu’n gapten tîm Cymru yng Ngemau’r Gymanwlad yn 2006; ymddeolodd o rasio yn 2007; ysgrifennodd Aim High (2007) yng nghyfres Stori Sydyn, am uchafbwyntiau ei gyrfa a’i hysbrydoliaeth; daeth yn aelod o’r Orsedd yn Eisteddfod Meirion yn 2009.
Ffynonellau a darllen pellach
Mae darllen y dudalen hon yn casglu ei cherdyn. Casglwch bob cerdyn yn y set. Eich holl gardiau →
Beirdd, nyrsys, meddygon, ymgyrchwyr a phencampwyr.
1/10Gwerful Mechain fl. 1460–1502AG
2/10Ann Griffiths 1776–1805BC
3/10Betsi Cadwaladr 1789–1860C
4/10Cranogwen 1839–1916FH
5/10Frances Hoggan 1843–1927MR
6/10Margaret, Arglwyddes Rhondda 1883–1958KR
7/10Kate Roberts 1891–1985EM
8/10Elaine Morgan 1920–2013BC
9/10Betty Campbell 1934–2017TG
10/10Tanni Grey-Thompson born 1969Aur Olympaidd, teitlau byd a siaced werdd y Meistri.
Cartwnydd a darlunydd a fagwyd yn Abergele, yn enwog am ei luniau inc gwyllt i Fear and Loathing in Las Vegas Hunter S. Thompson.
Ralph SteadmanPrif Weinidog Cymru o 2000 i 2009, a lywiodd y Cynulliad ifanc drwy ei ddegawd cyntaf.
Rhodri MorganGwyddonydd a ddarganfu fôn-gelloedd embryonig mewn llygod, ac a enillodd Wobr Nobel am Feddygaeth yn 2007 tra’n gweithio ym Mhrifysgol Caerdydd.
Syr Martin EvansPeiriannydd o Gasnewydd a sefydlodd y cwmnïau telathrebu mawr Mitel a Newbridge Networks, a ddaeth yn biliwnydd cyntaf Cymru ac a gododd y Celtic Manor, cartref Cwpan Ryder 2010.
Syr Terry MatthewsYsgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf