Syr John Edward Lloyd
Hanesydd y tywysogion (wedi’i gofnodi)Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.
Syr John Edward Lloyd
Hanes Cymru / Cymru’r Ugeinfed Ganrif
1932–2024
Cyn-löwr o Dredegar a enillodd Bencampwriaeth Snwcer y Byd chwe gwaith yn y 1970au.
Llun: Tai yng nghwm Tryweryn yng Nghapel Celyn, a dynnwyd gan Geoff Charles yn 1957 cyn boddi’r pentref · Geoff Charles, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Daeth Ray Reardon o Dredegar, glöwr ac yna plismon, yn frenin snwcer yn y 1970au. Bu’n bencampwr y byd chwe gwaith, y chwaraewr cyntaf erioed yn rhif un y byd, ac mae tlws Agored Cymru bellach yn dwyn ei enw.FfynonellauRay Reardon ↗Wikipedia (Saesneg)Raymond Reardon (8 Hydref 1932 – 19 Gorffennaf 2024), chwaraewr snwcer proffesiynol o Gymro a deyrnasodd ar y gamp yn y 1970au, gan ennill Pencampwriaeth Snwcer y Byd chwe gwaith a dros ddwsin o deitlau proffesiynol eraill; hyd ganol ei dridegau yn löwr ac yna’n heddwas, yn chwarae fel amatur; chwe Phencampwriaeth Amatur Cymru yn olynol 1950–55 a Phencampwriaeth Amatur Lloegr 1964; proffesiynol o 1967; Pencampwr y Byd 1970, 1973, 1974, 1975, 1976 a 1978; enillodd y Pot Black cyntaf yn 1969, y Masters 1976 a’r Professional Players Tournament 1982; y chwaraewr cyntaf yn rhif un y byd pan ddechreuodd y rhestrau yn 1976–77, gan ddal y safle am bum mlynedd; yn 1978 Pencampwr y Byd hynaf, yn 45 oed, record a safodd am 44 mlynedd; enillydd hynaf teitl rhestru yn 1982, yn 50 oed, record am 43 mlynedd; MBE 1985; ymddeolodd yn 1991; ei rediad uchaf mewn cystadleuaeth 146, yr uchaf erioed mewn cystadleuaeth ar y pryd; bu’n fentor i Ronnie O’Sullivan ar gyfer ei deitl byd yn 2004; yn 2017 ailenwyd tlws Agored Cymru yn Dlws Ray Reardon; mab Ben a Cynthia Reardon, ganed ar 8 Hydref 1932 yng nghymuned lofaol Tredegar; dysgodd snwcer gan ei ewythr yn wyth oed, gan ymarfer yn Sefydliad y Gweithwyr Tredegar yn ddeg; yn 14 gwrthododd le mewn ysgol ramadeg i ddilyn ei dad i Lofa Ty Trist, gan wisgo menig gwyn dan ddaear i warchod ei ddwylo ar gyfer snwcer; ei rediad cant cyntaf ar ei ben-blwydd yn 17; yn 1949 enillodd deitl Amatur y News of the World a chiw a gyflwynwyd gan Joe Davis, a ddefnyddiodd am bron i ddeng mlynedd ar hugain; priododd Sue ym Mawrth 1959; wedi cwymp creigiau a’i claddodd am dair awr gadawodd y pwll ac yn 1960 daeth yn heddwas yn Stoke-on-Trent, gan ennill cymeradwyaeth am ddewrder, unwaith yn diarfogi dyn â gwn a thro arall yn disgyn drwy ffenestr do ar ben lleidr; denai ei gemau am arian gyda Cliff Wilson o Dredegar gannoedd o wylwyr; teitl byd cyntaf yn Llundain yn Ebrill 1970, gan guro John Pulman 37–33; bu farw yng Ngorffennaf 2024, yn 91 oed.Ray Reardon ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: Ray Reardon MBE (8 Hydref 1932 – 19 Gorffennaf 2024), chwaraewr snwcer o Gymru, a ystyrid yn un o’r chwaraewyr snwcer gorau erioed; ganed yn Nhredegar, dechreuodd weithio fel glöwr cyn ei fod yn bymtheg, gan ddilyn ôl traed ei dad, Ben; yng nghanol y 1950au symudodd y teulu i Swydd Stafford, lle cafodd Ben a Ray waith ym mhwll glo Florence; yn 1957 cwympodd trawst mewn twnnel, a chymerodd ddeuddeg dyn i gloddio’r rwbel o’r ffordd, a bu Ray yn sownd am dair awr cyn ei achub; yn 1960 ymunodd â’r heddlu yn Stoke-on-Trent; pencampwr y byd chwe gwaith rhwng 1970 a 1978; y rhif un cyntaf yn y byd pan ddechreuodd y rhestrau yn 1976–77, gan ddal y safle am bum mlynedd; ymddeolodd yn 1991 yn 58 oed, ac wedyn bu’n cynghori chwaraewyr iau gan gynnwys Ronnie O’Sullivan.
| Ganed | 8 Hydref 1932, Tredegar |
|---|---|
| Swyddi cyntaf | Glöwr yng Nglofa Ty Trist; heddwas yn Stoke |
| Amatur | Pencampwr Amatur Cymru chwe blynedd yn olynol, 1950 hyd 1955 |
| Pencampwr y Byd | 1970, 1973, 1974, 1975, 1976, 1978 |
| Safle | Rhif un cyntaf erioed y byd, 1976 |
| Anrhydeddau | MBE 1985; Tlws Ray Reardon, 2017 |
| Bu farw | Gorffennaf 2024, yn 91 oed |
Ganed Ray Reardon yn nhref lofaol Tredegar ar 8 Hydref 1932, mab Ben a Cynthia Reardon. Dangosodd ewythr snwcer iddo pan oedd yn wyth, ac erbyn ei fod yn ddeg roedd yn ymarfer ddwywaith yr wythnos yn Sefydliad y Gweithwyr Tredegar. Yn bedair ar ddeg gwrthododd le mewn ysgol ramadeg i ddilyn ei dad i lawr Glofa Ty Trist, a gwisgai fenig gwyn dan ddaear i warchod ei ddwylo ar gyfer y bwrdd snwcer.FfynonellauRay Reardon ↗Wikipedia (Saesneg)Raymond Reardon (8 Hydref 1932 – 19 Gorffennaf 2024), chwaraewr snwcer proffesiynol o Gymro a deyrnasodd ar y gamp yn y 1970au, gan ennill Pencampwriaeth Snwcer y Byd chwe gwaith a dros ddwsin o deitlau proffesiynol eraill; hyd ganol ei dridegau yn löwr ac yna’n heddwas, yn chwarae fel amatur; chwe Phencampwriaeth Amatur Cymru yn olynol 1950–55 a Phencampwriaeth Amatur Lloegr 1964; proffesiynol o 1967; Pencampwr y Byd 1970, 1973, 1974, 1975, 1976 a 1978; enillodd y Pot Black cyntaf yn 1969, y Masters 1976 a’r Professional Players Tournament 1982; y chwaraewr cyntaf yn rhif un y byd pan ddechreuodd y rhestrau yn 1976–77, gan ddal y safle am bum mlynedd; yn 1978 Pencampwr y Byd hynaf, yn 45 oed, record a safodd am 44 mlynedd; enillydd hynaf teitl rhestru yn 1982, yn 50 oed, record am 43 mlynedd; MBE 1985; ymddeolodd yn 1991; ei rediad uchaf mewn cystadleuaeth 146, yr uchaf erioed mewn cystadleuaeth ar y pryd; bu’n fentor i Ronnie O’Sullivan ar gyfer ei deitl byd yn 2004; yn 2017 ailenwyd tlws Agored Cymru yn Dlws Ray Reardon; mab Ben a Cynthia Reardon, ganed ar 8 Hydref 1932 yng nghymuned lofaol Tredegar; dysgodd snwcer gan ei ewythr yn wyth oed, gan ymarfer yn Sefydliad y Gweithwyr Tredegar yn ddeg; yn 14 gwrthododd le mewn ysgol ramadeg i ddilyn ei dad i Lofa Ty Trist, gan wisgo menig gwyn dan ddaear i warchod ei ddwylo ar gyfer snwcer; ei rediad cant cyntaf ar ei ben-blwydd yn 17; yn 1949 enillodd deitl Amatur y News of the World a chiw a gyflwynwyd gan Joe Davis, a ddefnyddiodd am bron i ddeng mlynedd ar hugain; priododd Sue ym Mawrth 1959; wedi cwymp creigiau a’i claddodd am dair awr gadawodd y pwll ac yn 1960 daeth yn heddwas yn Stoke-on-Trent, gan ennill cymeradwyaeth am ddewrder, unwaith yn diarfogi dyn â gwn a thro arall yn disgyn drwy ffenestr do ar ben lleidr; denai ei gemau am arian gyda Cliff Wilson o Dredegar gannoedd o wylwyr; teitl byd cyntaf yn Llundain yn Ebrill 1970, gan guro John Pulman 37–33; bu farw yng Ngorffennaf 2024, yn 91 oed.Ray Reardon ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: Ray Reardon MBE (8 Hydref 1932 – 19 Gorffennaf 2024), chwaraewr snwcer o Gymru, a ystyrid yn un o’r chwaraewyr snwcer gorau erioed; ganed yn Nhredegar, dechreuodd weithio fel glöwr cyn ei fod yn bymtheg, gan ddilyn ôl traed ei dad, Ben; yng nghanol y 1950au symudodd y teulu i Swydd Stafford, lle cafodd Ben a Ray waith ym mhwll glo Florence; yn 1957 cwympodd trawst mewn twnnel, a chymerodd ddeuddeg dyn i gloddio’r rwbel o’r ffordd, a bu Ray yn sownd am dair awr cyn ei achub; yn 1960 ymunodd â’r heddlu yn Stoke-on-Trent; pencampwr y byd chwe gwaith rhwng 1970 a 1978; y rhif un cyntaf yn y byd pan ddechreuodd y rhestrau yn 1976–77, gan ddal y safle am bum mlynedd; ymddeolodd yn 1991 yn 58 oed, ac wedyn bu’n cynghori chwaraewyr iau gan gynnwys Ronnie O’Sullivan.
Gwnaeth ei rediad cant cyntaf ar ei ben-blwydd yn ddwy ar bymtheg. Yn 1949 enillodd deitl amatur y News of the World a chael ciw gan y mawr Joe Davis, a ddefnyddiodd am bron i ddeng mlynedd ar hugain.FfynhonnellRay Reardon ↗Wikipedia (Saesneg)Raymond Reardon (8 Hydref 1932 – 19 Gorffennaf 2024), chwaraewr snwcer proffesiynol o Gymro a deyrnasodd ar y gamp yn y 1970au, gan ennill Pencampwriaeth Snwcer y Byd chwe gwaith a dros ddwsin o deitlau proffesiynol eraill; hyd ganol ei dridegau yn löwr ac yna’n heddwas, yn chwarae fel amatur; chwe Phencampwriaeth Amatur Cymru yn olynol 1950–55 a Phencampwriaeth Amatur Lloegr 1964; proffesiynol o 1967; Pencampwr y Byd 1970, 1973, 1974, 1975, 1976 a 1978; enillodd y Pot Black cyntaf yn 1969, y Masters 1976 a’r Professional Players Tournament 1982; y chwaraewr cyntaf yn rhif un y byd pan ddechreuodd y rhestrau yn 1976–77, gan ddal y safle am bum mlynedd; yn 1978 Pencampwr y Byd hynaf, yn 45 oed, record a safodd am 44 mlynedd; enillydd hynaf teitl rhestru yn 1982, yn 50 oed, record am 43 mlynedd; MBE 1985; ymddeolodd yn 1991; ei rediad uchaf mewn cystadleuaeth 146, yr uchaf erioed mewn cystadleuaeth ar y pryd; bu’n fentor i Ronnie O’Sullivan ar gyfer ei deitl byd yn 2004; yn 2017 ailenwyd tlws Agored Cymru yn Dlws Ray Reardon; mab Ben a Cynthia Reardon, ganed ar 8 Hydref 1932 yng nghymuned lofaol Tredegar; dysgodd snwcer gan ei ewythr yn wyth oed, gan ymarfer yn Sefydliad y Gweithwyr Tredegar yn ddeg; yn 14 gwrthododd le mewn ysgol ramadeg i ddilyn ei dad i Lofa Ty Trist, gan wisgo menig gwyn dan ddaear i warchod ei ddwylo ar gyfer snwcer; ei rediad cant cyntaf ar ei ben-blwydd yn 17; yn 1949 enillodd deitl Amatur y News of the World a chiw a gyflwynwyd gan Joe Davis, a ddefnyddiodd am bron i ddeng mlynedd ar hugain; priododd Sue ym Mawrth 1959; wedi cwymp creigiau a’i claddodd am dair awr gadawodd y pwll ac yn 1960 daeth yn heddwas yn Stoke-on-Trent, gan ennill cymeradwyaeth am ddewrder, unwaith yn diarfogi dyn â gwn a thro arall yn disgyn drwy ffenestr do ar ben lleidr; denai ei gemau am arian gyda Cliff Wilson o Dredegar gannoedd o wylwyr; teitl byd cyntaf yn Llundain yn Ebrill 1970, gan guro John Pulman 37–33; bu farw yng Ngorffennaf 2024, yn 91 oed.
Yn 1950 enillodd Bencampwriaeth Amatur Cymru a’i chadw bob blwyddyn hyd 1955. Denai ei gemau am arian yn erbyn Cliff Wilson, dyn arall o Dredegar, gannoedd o bobl i wylio.FfynhonnellRay Reardon ↗Wikipedia (Saesneg)Raymond Reardon (8 Hydref 1932 – 19 Gorffennaf 2024), chwaraewr snwcer proffesiynol o Gymro a deyrnasodd ar y gamp yn y 1970au, gan ennill Pencampwriaeth Snwcer y Byd chwe gwaith a dros ddwsin o deitlau proffesiynol eraill; hyd ganol ei dridegau yn löwr ac yna’n heddwas, yn chwarae fel amatur; chwe Phencampwriaeth Amatur Cymru yn olynol 1950–55 a Phencampwriaeth Amatur Lloegr 1964; proffesiynol o 1967; Pencampwr y Byd 1970, 1973, 1974, 1975, 1976 a 1978; enillodd y Pot Black cyntaf yn 1969, y Masters 1976 a’r Professional Players Tournament 1982; y chwaraewr cyntaf yn rhif un y byd pan ddechreuodd y rhestrau yn 1976–77, gan ddal y safle am bum mlynedd; yn 1978 Pencampwr y Byd hynaf, yn 45 oed, record a safodd am 44 mlynedd; enillydd hynaf teitl rhestru yn 1982, yn 50 oed, record am 43 mlynedd; MBE 1985; ymddeolodd yn 1991; ei rediad uchaf mewn cystadleuaeth 146, yr uchaf erioed mewn cystadleuaeth ar y pryd; bu’n fentor i Ronnie O’Sullivan ar gyfer ei deitl byd yn 2004; yn 2017 ailenwyd tlws Agored Cymru yn Dlws Ray Reardon; mab Ben a Cynthia Reardon, ganed ar 8 Hydref 1932 yng nghymuned lofaol Tredegar; dysgodd snwcer gan ei ewythr yn wyth oed, gan ymarfer yn Sefydliad y Gweithwyr Tredegar yn ddeg; yn 14 gwrthododd le mewn ysgol ramadeg i ddilyn ei dad i Lofa Ty Trist, gan wisgo menig gwyn dan ddaear i warchod ei ddwylo ar gyfer snwcer; ei rediad cant cyntaf ar ei ben-blwydd yn 17; yn 1949 enillodd deitl Amatur y News of the World a chiw a gyflwynwyd gan Joe Davis, a ddefnyddiodd am bron i ddeng mlynedd ar hugain; priododd Sue ym Mawrth 1959; wedi cwymp creigiau a’i claddodd am dair awr gadawodd y pwll ac yn 1960 daeth yn heddwas yn Stoke-on-Trent, gan ennill cymeradwyaeth am ddewrder, unwaith yn diarfogi dyn â gwn a thro arall yn disgyn drwy ffenestr do ar ben lleidr; denai ei gemau am arian gyda Cliff Wilson o Dredegar gannoedd o wylwyr; teitl byd cyntaf yn Llundain yn Ebrill 1970, gan guro John Pulman 37–33; bu farw yng Ngorffennaf 2024, yn 91 oed.
Symudodd y teulu i Swydd Stafford, lle gweithiai Ray a’i dad ym mhwll glo Florence. Yn 1957 caethiwodd cwymp to ef am dair awr cyn i ddeuddeg dyn ei gloddio allan. Priododd Sue yn 1959, ac yn 1960 ymunodd â’r heddlu yn Stoke-on-Trent, lle cafodd ei gymeradwyo am ddewrder, unwaith yn diarfogi dyn â gwn a thro arall yn disgyn drwy ffenestr do ar ben lleidr.FfynonellauRay Reardon ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: Ray Reardon MBE (8 Hydref 1932 – 19 Gorffennaf 2024), chwaraewr snwcer o Gymru, a ystyrid yn un o’r chwaraewyr snwcer gorau erioed; ganed yn Nhredegar, dechreuodd weithio fel glöwr cyn ei fod yn bymtheg, gan ddilyn ôl traed ei dad, Ben; yng nghanol y 1950au symudodd y teulu i Swydd Stafford, lle cafodd Ben a Ray waith ym mhwll glo Florence; yn 1957 cwympodd trawst mewn twnnel, a chymerodd ddeuddeg dyn i gloddio’r rwbel o’r ffordd, a bu Ray yn sownd am dair awr cyn ei achub; yn 1960 ymunodd â’r heddlu yn Stoke-on-Trent; pencampwr y byd chwe gwaith rhwng 1970 a 1978; y rhif un cyntaf yn y byd pan ddechreuodd y rhestrau yn 1976–77, gan ddal y safle am bum mlynedd; ymddeolodd yn 1991 yn 58 oed, ac wedyn bu’n cynghori chwaraewyr iau gan gynnwys Ronnie O’Sullivan.Ray Reardon ↗Wikipedia (Saesneg)Raymond Reardon (8 Hydref 1932 – 19 Gorffennaf 2024), chwaraewr snwcer proffesiynol o Gymro a deyrnasodd ar y gamp yn y 1970au, gan ennill Pencampwriaeth Snwcer y Byd chwe gwaith a dros ddwsin o deitlau proffesiynol eraill; hyd ganol ei dridegau yn löwr ac yna’n heddwas, yn chwarae fel amatur; chwe Phencampwriaeth Amatur Cymru yn olynol 1950–55 a Phencampwriaeth Amatur Lloegr 1964; proffesiynol o 1967; Pencampwr y Byd 1970, 1973, 1974, 1975, 1976 a 1978; enillodd y Pot Black cyntaf yn 1969, y Masters 1976 a’r Professional Players Tournament 1982; y chwaraewr cyntaf yn rhif un y byd pan ddechreuodd y rhestrau yn 1976–77, gan ddal y safle am bum mlynedd; yn 1978 Pencampwr y Byd hynaf, yn 45 oed, record a safodd am 44 mlynedd; enillydd hynaf teitl rhestru yn 1982, yn 50 oed, record am 43 mlynedd; MBE 1985; ymddeolodd yn 1991; ei rediad uchaf mewn cystadleuaeth 146, yr uchaf erioed mewn cystadleuaeth ar y pryd; bu’n fentor i Ronnie O’Sullivan ar gyfer ei deitl byd yn 2004; yn 2017 ailenwyd tlws Agored Cymru yn Dlws Ray Reardon; mab Ben a Cynthia Reardon, ganed ar 8 Hydref 1932 yng nghymuned lofaol Tredegar; dysgodd snwcer gan ei ewythr yn wyth oed, gan ymarfer yn Sefydliad y Gweithwyr Tredegar yn ddeg; yn 14 gwrthododd le mewn ysgol ramadeg i ddilyn ei dad i Lofa Ty Trist, gan wisgo menig gwyn dan ddaear i warchod ei ddwylo ar gyfer snwcer; ei rediad cant cyntaf ar ei ben-blwydd yn 17; yn 1949 enillodd deitl Amatur y News of the World a chiw a gyflwynwyd gan Joe Davis, a ddefnyddiodd am bron i ddeng mlynedd ar hugain; priododd Sue ym Mawrth 1959; wedi cwymp creigiau a’i claddodd am dair awr gadawodd y pwll ac yn 1960 daeth yn heddwas yn Stoke-on-Trent, gan ennill cymeradwyaeth am ddewrder, unwaith yn diarfogi dyn â gwn a thro arall yn disgyn drwy ffenestr do ar ben lleidr; denai ei gemau am arian gyda Cliff Wilson o Dredegar gannoedd o wylwyr; teitl byd cyntaf yn Llundain yn Ebrill 1970, gan guro John Pulman 37–33; bu farw yng Ngorffennaf 2024, yn 91 oed.
Yn 1964 enillodd Bencampwriaeth Amatur Lloegr, ac yn 1967, yng nghanol ei dridegau, trodd yn broffesiynol.FfynhonnellRay Reardon ↗Wikipedia (Saesneg)Raymond Reardon (8 Hydref 1932 – 19 Gorffennaf 2024), chwaraewr snwcer proffesiynol o Gymro a deyrnasodd ar y gamp yn y 1970au, gan ennill Pencampwriaeth Snwcer y Byd chwe gwaith a dros ddwsin o deitlau proffesiynol eraill; hyd ganol ei dridegau yn löwr ac yna’n heddwas, yn chwarae fel amatur; chwe Phencampwriaeth Amatur Cymru yn olynol 1950–55 a Phencampwriaeth Amatur Lloegr 1964; proffesiynol o 1967; Pencampwr y Byd 1970, 1973, 1974, 1975, 1976 a 1978; enillodd y Pot Black cyntaf yn 1969, y Masters 1976 a’r Professional Players Tournament 1982; y chwaraewr cyntaf yn rhif un y byd pan ddechreuodd y rhestrau yn 1976–77, gan ddal y safle am bum mlynedd; yn 1978 Pencampwr y Byd hynaf, yn 45 oed, record a safodd am 44 mlynedd; enillydd hynaf teitl rhestru yn 1982, yn 50 oed, record am 43 mlynedd; MBE 1985; ymddeolodd yn 1991; ei rediad uchaf mewn cystadleuaeth 146, yr uchaf erioed mewn cystadleuaeth ar y pryd; bu’n fentor i Ronnie O’Sullivan ar gyfer ei deitl byd yn 2004; yn 2017 ailenwyd tlws Agored Cymru yn Dlws Ray Reardon; mab Ben a Cynthia Reardon, ganed ar 8 Hydref 1932 yng nghymuned lofaol Tredegar; dysgodd snwcer gan ei ewythr yn wyth oed, gan ymarfer yn Sefydliad y Gweithwyr Tredegar yn ddeg; yn 14 gwrthododd le mewn ysgol ramadeg i ddilyn ei dad i Lofa Ty Trist, gan wisgo menig gwyn dan ddaear i warchod ei ddwylo ar gyfer snwcer; ei rediad cant cyntaf ar ei ben-blwydd yn 17; yn 1949 enillodd deitl Amatur y News of the World a chiw a gyflwynwyd gan Joe Davis, a ddefnyddiodd am bron i ddeng mlynedd ar hugain; priododd Sue ym Mawrth 1959; wedi cwymp creigiau a’i claddodd am dair awr gadawodd y pwll ac yn 1960 daeth yn heddwas yn Stoke-on-Trent, gan ennill cymeradwyaeth am ddewrder, unwaith yn diarfogi dyn â gwn a thro arall yn disgyn drwy ffenestr do ar ben lleidr; denai ei gemau am arian gyda Cliff Wilson o Dredegar gannoedd o wylwyr; teitl byd cyntaf yn Llundain yn Ebrill 1970, gan guro John Pulman 37–33; bu farw yng Ngorffennaf 2024, yn 91 oed.
Yn 1969 enillodd y Pot Black cyntaf erioed ar deledu’r BBC. Ym mis Ebrill 1970 daeth yn bencampwr y byd am y tro cyntaf, ac enillodd y teitl eto yn 1973, 1974, 1975, 1976 a 1978. Pan ddechreuodd rhestrau’r byd yn 1976 ef oedd y chwaraewr cyntaf erioed yn rhif un, a daliodd y safle am bum mlynedd.FfynonellauRay Reardon ↗Wikipedia (Saesneg)Raymond Reardon (8 Hydref 1932 – 19 Gorffennaf 2024), chwaraewr snwcer proffesiynol o Gymro a deyrnasodd ar y gamp yn y 1970au, gan ennill Pencampwriaeth Snwcer y Byd chwe gwaith a dros ddwsin o deitlau proffesiynol eraill; hyd ganol ei dridegau yn löwr ac yna’n heddwas, yn chwarae fel amatur; chwe Phencampwriaeth Amatur Cymru yn olynol 1950–55 a Phencampwriaeth Amatur Lloegr 1964; proffesiynol o 1967; Pencampwr y Byd 1970, 1973, 1974, 1975, 1976 a 1978; enillodd y Pot Black cyntaf yn 1969, y Masters 1976 a’r Professional Players Tournament 1982; y chwaraewr cyntaf yn rhif un y byd pan ddechreuodd y rhestrau yn 1976–77, gan ddal y safle am bum mlynedd; yn 1978 Pencampwr y Byd hynaf, yn 45 oed, record a safodd am 44 mlynedd; enillydd hynaf teitl rhestru yn 1982, yn 50 oed, record am 43 mlynedd; MBE 1985; ymddeolodd yn 1991; ei rediad uchaf mewn cystadleuaeth 146, yr uchaf erioed mewn cystadleuaeth ar y pryd; bu’n fentor i Ronnie O’Sullivan ar gyfer ei deitl byd yn 2004; yn 2017 ailenwyd tlws Agored Cymru yn Dlws Ray Reardon; mab Ben a Cynthia Reardon, ganed ar 8 Hydref 1932 yng nghymuned lofaol Tredegar; dysgodd snwcer gan ei ewythr yn wyth oed, gan ymarfer yn Sefydliad y Gweithwyr Tredegar yn ddeg; yn 14 gwrthododd le mewn ysgol ramadeg i ddilyn ei dad i Lofa Ty Trist, gan wisgo menig gwyn dan ddaear i warchod ei ddwylo ar gyfer snwcer; ei rediad cant cyntaf ar ei ben-blwydd yn 17; yn 1949 enillodd deitl Amatur y News of the World a chiw a gyflwynwyd gan Joe Davis, a ddefnyddiodd am bron i ddeng mlynedd ar hugain; priododd Sue ym Mawrth 1959; wedi cwymp creigiau a’i claddodd am dair awr gadawodd y pwll ac yn 1960 daeth yn heddwas yn Stoke-on-Trent, gan ennill cymeradwyaeth am ddewrder, unwaith yn diarfogi dyn â gwn a thro arall yn disgyn drwy ffenestr do ar ben lleidr; denai ei gemau am arian gyda Cliff Wilson o Dredegar gannoedd o wylwyr; teitl byd cyntaf yn Llundain yn Ebrill 1970, gan guro John Pulman 37–33; bu farw yng Ngorffennaf 2024, yn 91 oed.Ray Reardon ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: Ray Reardon MBE (8 Hydref 1932 – 19 Gorffennaf 2024), chwaraewr snwcer o Gymru, a ystyrid yn un o’r chwaraewyr snwcer gorau erioed; ganed yn Nhredegar, dechreuodd weithio fel glöwr cyn ei fod yn bymtheg, gan ddilyn ôl traed ei dad, Ben; yng nghanol y 1950au symudodd y teulu i Swydd Stafford, lle cafodd Ben a Ray waith ym mhwll glo Florence; yn 1957 cwympodd trawst mewn twnnel, a chymerodd ddeuddeg dyn i gloddio’r rwbel o’r ffordd, a bu Ray yn sownd am dair awr cyn ei achub; yn 1960 ymunodd â’r heddlu yn Stoke-on-Trent; pencampwr y byd chwe gwaith rhwng 1970 a 1978; y rhif un cyntaf yn y byd pan ddechreuodd y rhestrau yn 1976–77, gan ddal y safle am bum mlynedd; ymddeolodd yn 1991 yn 58 oed, ac wedyn bu’n cynghori chwaraewyr iau gan gynnwys Ronnie O’Sullivan.
Yn 1978 daeth yn bencampwr y byd hynaf, yn bedwar deg pump, record a barhaodd bedair blynedd a deugain, ac yn 1982, yn hanner cant, daeth yn enillydd hynaf twrnamaint rhestru, record a barhaodd dair blynedd a deugain.FfynhonnellRay Reardon ↗Wikipedia (Saesneg)Raymond Reardon (8 Hydref 1932 – 19 Gorffennaf 2024), chwaraewr snwcer proffesiynol o Gymro a deyrnasodd ar y gamp yn y 1970au, gan ennill Pencampwriaeth Snwcer y Byd chwe gwaith a dros ddwsin o deitlau proffesiynol eraill; hyd ganol ei dridegau yn löwr ac yna’n heddwas, yn chwarae fel amatur; chwe Phencampwriaeth Amatur Cymru yn olynol 1950–55 a Phencampwriaeth Amatur Lloegr 1964; proffesiynol o 1967; Pencampwr y Byd 1970, 1973, 1974, 1975, 1976 a 1978; enillodd y Pot Black cyntaf yn 1969, y Masters 1976 a’r Professional Players Tournament 1982; y chwaraewr cyntaf yn rhif un y byd pan ddechreuodd y rhestrau yn 1976–77, gan ddal y safle am bum mlynedd; yn 1978 Pencampwr y Byd hynaf, yn 45 oed, record a safodd am 44 mlynedd; enillydd hynaf teitl rhestru yn 1982, yn 50 oed, record am 43 mlynedd; MBE 1985; ymddeolodd yn 1991; ei rediad uchaf mewn cystadleuaeth 146, yr uchaf erioed mewn cystadleuaeth ar y pryd; bu’n fentor i Ronnie O’Sullivan ar gyfer ei deitl byd yn 2004; yn 2017 ailenwyd tlws Agored Cymru yn Dlws Ray Reardon; mab Ben a Cynthia Reardon, ganed ar 8 Hydref 1932 yng nghymuned lofaol Tredegar; dysgodd snwcer gan ei ewythr yn wyth oed, gan ymarfer yn Sefydliad y Gweithwyr Tredegar yn ddeg; yn 14 gwrthododd le mewn ysgol ramadeg i ddilyn ei dad i Lofa Ty Trist, gan wisgo menig gwyn dan ddaear i warchod ei ddwylo ar gyfer snwcer; ei rediad cant cyntaf ar ei ben-blwydd yn 17; yn 1949 enillodd deitl Amatur y News of the World a chiw a gyflwynwyd gan Joe Davis, a ddefnyddiodd am bron i ddeng mlynedd ar hugain; priododd Sue ym Mawrth 1959; wedi cwymp creigiau a’i claddodd am dair awr gadawodd y pwll ac yn 1960 daeth yn heddwas yn Stoke-on-Trent, gan ennill cymeradwyaeth am ddewrder, unwaith yn diarfogi dyn â gwn a thro arall yn disgyn drwy ffenestr do ar ben lleidr; denai ei gemau am arian gyda Cliff Wilson o Dredegar gannoedd o wylwyr; teitl byd cyntaf yn Llundain yn Ebrill 1970, gan guro John Pulman 37–33; bu farw yng Ngorffennaf 2024, yn 91 oed.
Gwnaed ef yn MBE yn 1985 ac ymddeolodd o chwarae’n broffesiynol yn 1991. Yn 2004 helpodd baratoi Ronnie O’Sullivan ar gyfer Pencampwriaeth y Byd, ac enillodd O’Sullivan ei ail deitl byd.FfynonellauRay Reardon ↗Wikipedia (Saesneg)Raymond Reardon (8 Hydref 1932 – 19 Gorffennaf 2024), chwaraewr snwcer proffesiynol o Gymro a deyrnasodd ar y gamp yn y 1970au, gan ennill Pencampwriaeth Snwcer y Byd chwe gwaith a dros ddwsin o deitlau proffesiynol eraill; hyd ganol ei dridegau yn löwr ac yna’n heddwas, yn chwarae fel amatur; chwe Phencampwriaeth Amatur Cymru yn olynol 1950–55 a Phencampwriaeth Amatur Lloegr 1964; proffesiynol o 1967; Pencampwr y Byd 1970, 1973, 1974, 1975, 1976 a 1978; enillodd y Pot Black cyntaf yn 1969, y Masters 1976 a’r Professional Players Tournament 1982; y chwaraewr cyntaf yn rhif un y byd pan ddechreuodd y rhestrau yn 1976–77, gan ddal y safle am bum mlynedd; yn 1978 Pencampwr y Byd hynaf, yn 45 oed, record a safodd am 44 mlynedd; enillydd hynaf teitl rhestru yn 1982, yn 50 oed, record am 43 mlynedd; MBE 1985; ymddeolodd yn 1991; ei rediad uchaf mewn cystadleuaeth 146, yr uchaf erioed mewn cystadleuaeth ar y pryd; bu’n fentor i Ronnie O’Sullivan ar gyfer ei deitl byd yn 2004; yn 2017 ailenwyd tlws Agored Cymru yn Dlws Ray Reardon; mab Ben a Cynthia Reardon, ganed ar 8 Hydref 1932 yng nghymuned lofaol Tredegar; dysgodd snwcer gan ei ewythr yn wyth oed, gan ymarfer yn Sefydliad y Gweithwyr Tredegar yn ddeg; yn 14 gwrthododd le mewn ysgol ramadeg i ddilyn ei dad i Lofa Ty Trist, gan wisgo menig gwyn dan ddaear i warchod ei ddwylo ar gyfer snwcer; ei rediad cant cyntaf ar ei ben-blwydd yn 17; yn 1949 enillodd deitl Amatur y News of the World a chiw a gyflwynwyd gan Joe Davis, a ddefnyddiodd am bron i ddeng mlynedd ar hugain; priododd Sue ym Mawrth 1959; wedi cwymp creigiau a’i claddodd am dair awr gadawodd y pwll ac yn 1960 daeth yn heddwas yn Stoke-on-Trent, gan ennill cymeradwyaeth am ddewrder, unwaith yn diarfogi dyn â gwn a thro arall yn disgyn drwy ffenestr do ar ben lleidr; denai ei gemau am arian gyda Cliff Wilson o Dredegar gannoedd o wylwyr; teitl byd cyntaf yn Llundain yn Ebrill 1970, gan guro John Pulman 37–33; bu farw yng Ngorffennaf 2024, yn 91 oed.Ray Reardon ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: Ray Reardon MBE (8 Hydref 1932 – 19 Gorffennaf 2024), chwaraewr snwcer o Gymru, a ystyrid yn un o’r chwaraewyr snwcer gorau erioed; ganed yn Nhredegar, dechreuodd weithio fel glöwr cyn ei fod yn bymtheg, gan ddilyn ôl traed ei dad, Ben; yng nghanol y 1950au symudodd y teulu i Swydd Stafford, lle cafodd Ben a Ray waith ym mhwll glo Florence; yn 1957 cwympodd trawst mewn twnnel, a chymerodd ddeuddeg dyn i gloddio’r rwbel o’r ffordd, a bu Ray yn sownd am dair awr cyn ei achub; yn 1960 ymunodd â’r heddlu yn Stoke-on-Trent; pencampwr y byd chwe gwaith rhwng 1970 a 1978; y rhif un cyntaf yn y byd pan ddechreuodd y rhestrau yn 1976–77, gan ddal y safle am bum mlynedd; ymddeolodd yn 1991 yn 58 oed, ac wedyn bu’n cynghori chwaraewyr iau gan gynnwys Ronnie O’Sullivan.
Yn 2017 ailenwyd tlws Agored Cymru yn Dlws Ray Reardon er anrhydedd iddo. Bu farw Ray Reardon yng Ngorffennaf 2024, yn naw deg ac un, a chofir ef fel un o’r chwaraewyr gorau a welodd y gêm erioed.FfynonellauRay Reardon ↗Wikipedia (Saesneg)Raymond Reardon (8 Hydref 1932 – 19 Gorffennaf 2024), chwaraewr snwcer proffesiynol o Gymro a deyrnasodd ar y gamp yn y 1970au, gan ennill Pencampwriaeth Snwcer y Byd chwe gwaith a dros ddwsin o deitlau proffesiynol eraill; hyd ganol ei dridegau yn löwr ac yna’n heddwas, yn chwarae fel amatur; chwe Phencampwriaeth Amatur Cymru yn olynol 1950–55 a Phencampwriaeth Amatur Lloegr 1964; proffesiynol o 1967; Pencampwr y Byd 1970, 1973, 1974, 1975, 1976 a 1978; enillodd y Pot Black cyntaf yn 1969, y Masters 1976 a’r Professional Players Tournament 1982; y chwaraewr cyntaf yn rhif un y byd pan ddechreuodd y rhestrau yn 1976–77, gan ddal y safle am bum mlynedd; yn 1978 Pencampwr y Byd hynaf, yn 45 oed, record a safodd am 44 mlynedd; enillydd hynaf teitl rhestru yn 1982, yn 50 oed, record am 43 mlynedd; MBE 1985; ymddeolodd yn 1991; ei rediad uchaf mewn cystadleuaeth 146, yr uchaf erioed mewn cystadleuaeth ar y pryd; bu’n fentor i Ronnie O’Sullivan ar gyfer ei deitl byd yn 2004; yn 2017 ailenwyd tlws Agored Cymru yn Dlws Ray Reardon; mab Ben a Cynthia Reardon, ganed ar 8 Hydref 1932 yng nghymuned lofaol Tredegar; dysgodd snwcer gan ei ewythr yn wyth oed, gan ymarfer yn Sefydliad y Gweithwyr Tredegar yn ddeg; yn 14 gwrthododd le mewn ysgol ramadeg i ddilyn ei dad i Lofa Ty Trist, gan wisgo menig gwyn dan ddaear i warchod ei ddwylo ar gyfer snwcer; ei rediad cant cyntaf ar ei ben-blwydd yn 17; yn 1949 enillodd deitl Amatur y News of the World a chiw a gyflwynwyd gan Joe Davis, a ddefnyddiodd am bron i ddeng mlynedd ar hugain; priododd Sue ym Mawrth 1959; wedi cwymp creigiau a’i claddodd am dair awr gadawodd y pwll ac yn 1960 daeth yn heddwas yn Stoke-on-Trent, gan ennill cymeradwyaeth am ddewrder, unwaith yn diarfogi dyn â gwn a thro arall yn disgyn drwy ffenestr do ar ben lleidr; denai ei gemau am arian gyda Cliff Wilson o Dredegar gannoedd o wylwyr; teitl byd cyntaf yn Llundain yn Ebrill 1970, gan guro John Pulman 37–33; bu farw yng Ngorffennaf 2024, yn 91 oed.Ray Reardon ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: Ray Reardon MBE (8 Hydref 1932 – 19 Gorffennaf 2024), chwaraewr snwcer o Gymru, a ystyrid yn un o’r chwaraewyr snwcer gorau erioed; ganed yn Nhredegar, dechreuodd weithio fel glöwr cyn ei fod yn bymtheg, gan ddilyn ôl traed ei dad, Ben; yng nghanol y 1950au symudodd y teulu i Swydd Stafford, lle cafodd Ben a Ray waith ym mhwll glo Florence; yn 1957 cwympodd trawst mewn twnnel, a chymerodd ddeuddeg dyn i gloddio’r rwbel o’r ffordd, a bu Ray yn sownd am dair awr cyn ei achub; yn 1960 ymunodd â’r heddlu yn Stoke-on-Trent; pencampwr y byd chwe gwaith rhwng 1970 a 1978; y rhif un cyntaf yn y byd pan ddechreuodd y rhestrau yn 1976–77, gan ddal y safle am bum mlynedd; ymddeolodd yn 1991 yn 58 oed, ac wedyn bu’n cynghori chwaraewyr iau gan gynnwys Ronnie O’Sullivan.
Ffynonellau a darllen pellach
Mae darllen y dudalen hon yn casglu ei cherdyn. Casglwch bob cerdyn yn y set. Eich holl gardiau →
Aur Olympaidd, teitlau byd a siaced werdd y Meistri.
Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.
Syr John Edward LloydFe’i magwyd yn Llandudno, yn fab i saer o Gaergybi, ac arweiniodd Awstralia drwy’r Rhyfel Byd Cyntaf yn Brif Weinidog o 1915 i 1923.
Billy HughesPrif weinidog Cymraeg ei iaith rhwng 1916 a 1922, y gosododd ei Gyllideb y Bobl yn 1909 seiliau’r wladwriaeth les.
David Lloyd GeorgeAthro Bangor a ysgrifennodd ramadeg mawr y Gymraeg, gosod rheolau’r gynghanedd yn Cerdd Dafod, a rhoi i’r Gymraeg yr orgraff a ddefnyddia heddiw.
Syr John Morris-JonesYsgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf