Hanes Cymru / Cymru Heddiw

born 1972

Joe Calzaghe

Paffiwr o Drecelyn a ymddeolodd heb ei guro ar ôl 46 gornest, yn bencampwr y byd am dros ddeng mlynedd.

Llun: Adeilad y Senedd, cartref Senedd Cymru, ar lan y dŵr ym Mae Caerdydd · Wikivoyage user Cardiff, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 3 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
born 1972 (wedi’i gofnodi) Balchder Cymru Cymru Heddiw Chwaraeon
Joe Calzaghe
Joe Calzaghe · Llun: Wikimedia Commons · Ben Duffy, CC BY 3.0

Ni chollodd Joe Calzaghe, “Balchder Cymru” a’r “Ddraig Eidalaidd”, yr un ornest broffesiynol. Enillodd y 46, daliodd deitl byd y WBO am dros ddeng mlynedd, yn hwy nag unrhyw uwch-ganol yn hanes bocsio, ac ymddeolodd yn 2009 yn dal yn bencampwr y byd.

Ganed23 Mawrth 1972, Hammersmith, Llundain
Record46 gornest, 46 buddugoliaeth, 1993–2008
AnrhydeddauPersonoliaeth Chwaraeon y Flwyddyn y BBC 2007; CBE 2008; Oriel yr Anfarwolion 2014

Markham a Phentwyn-mawr#

Ganed Joseph William Calzaghe yn Llundain i Enzo, o Sardinia, a Jackie, o bentref glofaol Markham yng nghymoedd Caerffili. Daeth y teulu adref i Markham i fyw gyda’i fam-gu, ac yna ymgartrefu ym Mhentwyn-mawr, ger Trecelyn, lle’r aeth Joe i’r ysgol gynradd a chwarae pêl-droed.

Bag dyrnu o hen garped#

Yn wyth oed cafodd set focsio tegan, a gwnaeth ei dad fag dyrnu iddo o hen garped. Yn ddeg ymunodd â Chlwb Bocsio Amatur Trecelyn, gyda’i dad yn hyfforddwr, ac aeth ymlaen i ennill pedwar teitl ysgolion a thri theitl Prydeinig hŷn yn olynol, mewn tri phwysau gwahanol.

Pencampwr y byd#

Trodd yn broffesiynol yn 1993 ym Mharc yr Arfau, Caerdydd, ar y noson yr ymladdodd Lennox Lewis yn erbyn Frank Bruno. Yn 1995 daeth yn bencampwr Prydain, ac ar 11 Hydref 1997 yn Sheffield curodd Chris Eubank am deitl byd y WBO. “Joe is the proper article, a true warrior,” meddai Eubank.

Deng mlynedd ar y brig#

Amddiffynnodd y teitl ugain gwaith dros fwy na deng mlynedd. Yn Nhachwedd 2007 ychwanegodd wregysau’r WBA a’r WBC, y paffiwr cyntaf i uno tri o deitlau’r byd yn uwch-ganol, ac yn 2007 fe’i henwyd yn Bersonoliaeth Chwaraeon y Flwyddyn y BBC, yr enillydd Cymreig cyntaf ers 1960.

Madison Square Garden#

Yn 2008 symudodd i fyny i’r pwysau is-drwm ac ennill teitl cylchgrawn The Ring, ac ar 20 Medi 2008 ymladdodd yn erbyn Roy Jones Jr. yn Madison Square Garden yn Efrog Newydd. Yn Chwefror 2009 ymddeolodd, heb ei guro mewn 46 gornest ac yn dal yn bencampwr y byd.

Y flwyddyn honno daeth y person cyntaf i dderbyn Rhyddid Bwrdeistref Sirol Caerffili, ac yn 2014 aeth i Oriel Anfarwolion Ryngwladol Bocsio.

Hefyd yn yr oes hon

b. 1936

Ralph Steadman

Artist inc a sblash (wedi’i gofnodi)

Cartwnydd a darlunydd a fagwyd yn Abergele, yn enwog am ei luniau inc gwyllt i Fear and Loathing in Las Vegas Hunter S. Thompson.

Ralph Steadman
1939–2017

Rhodri Morgan

Prif Weinidog (wedi’i gofnodi)

Prif Weinidog Cymru o 2000 i 2009, a lywiodd y Cynulliad ifanc drwy ei ddegawd cyntaf.

Rhodri Morgan
b. 1941

Syr Martin Evans

Gwobr Nobel am fôn-gelloedd (wedi’i gofnodi)

Gwyddonydd a ddarganfu fôn-gelloedd embryonig mewn llygod, ac a enillodd Wobr Nobel am Feddygaeth yn 2007 tra’n gweithio ym Mhrifysgol Caerdydd.

Syr Martin Evans
b. 1943

Syr Terry Matthews

Arloeswr telathrebu (wedi’i gofnodi)

Peiriannydd o Gasnewydd a sefydlodd y cwmnïau telathrebu mawr Mitel a Newbridge Networks, a ddaeth yn biliwnydd cyntaf Cymru ac a gododd y Celtic Manor, cartref Cwpan Ryder 2010.

Syr Terry Matthews

Ysgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf