Hanes Cymru / Cymru’r Ugeinfed Ganrif

born 1958

Ian Woosnam

Y golffiwr o Gymro a ddaeth yn rhif un y byd yn 1991 ac a enillodd y Meistri yn yr Unol Daleithiau, y Cymro cyntaf i ennill un o brif bencampwriaethau golff.

Llun: Tai yng nghwm Tryweryn yng Nghapel Celyn, a dynnwyd gan Geoff Charles yn 1957 cyn boddi’r pentref · Geoff Charles, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 3 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
born 1958 (wedi’i gofnodi) Woosie Cymru’r Ugeinfed Ganrif Chwaraeon
★ Y Cymro cyntaf Y Cymro cyntaf i ennill un o brif bencampwriaethau golff, 1991
Ian Woosnam
Ian Woosnam · Llun: Wikimedia Commons · Steven Withers, CC BY 2.0

Ian Woosnam oedd y golffiwr cyntaf yn cynrychioli Cymru i ennill un o brif bencampwriaethau’r gêm, Masters 1991, a’r flwyddyn honno daeth yn golffiwr rhif un y byd. Yn 2006 bu’n gapten ar Ewrop mewn buddugoliaeth ysgubol yng Nghwpan Ryder.

Ganed2 Mawrth 1958, Croesoswallt, i rieni Cymreig
Clwb cartrefLlanymynech, ar y ffin rhwng Cymru a Lloegr
Prif bencampwriaethY Masters, 1991
AnrhydeddauOBE 2007; Oriel Anfarwolion Chwaraeon Cymru 2010; Oriel Anfarwolion Golff y Byd 2017

Llanymynech#

Fe’i ganed i rieni Cymreig yng Nghroesoswallt a’i fagu gerllaw yn St Martin’s. Dysgodd y gêm yng Nghlwb Golff Llanymynech, y mae ei gwrs yn pontio’r ffin rhwng Cymru a Lloegr. Yn 5 troedfedd 4½ modfedd roedd yn fyr i olffiwr, ond tarai’r bêl â grym aruthrol.

Trodd yn broffesiynol yn 1976. Yn ei flynyddoedd cyntaf ar Daith Ewrop gyrrai o amgylch y cyfandir mewn fan wersylla, gan fyw ar ffa pob i arbed arian.

Ar frig Ewrop#

Yn 1982 enillodd Bencampwriaeth Agored y Swistir, ei deitl cyntaf ar Daith Ewrop, ac am y deng mlynedd nesaf o’r bron gorffennodd yn neg uchaf Ewrop. Roedd ar frig y Teilyngdod yn 1987 a 1990, ac yn 1987 gosododd record byd am arian gwobr mewn blwyddyn.

Enillodd 29 gwaith ar Daith Ewrop, ymhlith y mwyaf erioed, a thair gwaith enillodd Bencampwriaeth Chwarae Twll y Byd, yn 1987, 1990 a 2001, y dyn cyntaf i’w hennill mewn tri degawd gwahanol.

Rhif un y byd#

Yn 1991 cododd i rif un yn safleoedd y byd, lle arhosodd am 50 wythnos, ac enillodd y Masters: y golffiwr cyntaf yn cynrychioli Cymru erioed i ennill un o’r prif bencampwriaethau. Bu’n Bersonoliaeth Chwaraeon y Flwyddyn BBC Cymru dair gwaith.

Chwaraeodd dros Gymru yng Nghwpan y Byd dro ar ôl tro, ac yn 1987 enillodd y gwpan i’r tîm ac fel y chwaraewr unigol gorau.

Cwpan Ryder#

Chwaraeodd mewn wyth tîm Ewrop yn olynol yng Nghwpan Ryder, o 1983 i 1997. Yn 2006 ef oedd capten Ewrop yn y K Club yn Iwerddon, a churodd ei dîm yr Unol Daleithiau o 18½ pwynt i 9½.

Yn hanner cant enillodd Deilyngdod Taith Hŷn Ewrop, yr unig ddyn i fod ar frig hwnnw a’r brif Daith Ewropeaidd. Yn 2017 fe’i henwyd i Oriel Anfarwolion Golff y Byd.

Ffynonellau a darllen pellach

Wicipedia ↗

Hefyd yn yr oes hon

1861–1947

Syr John Edward Lloyd

Hanesydd y tywysogion (wedi’i gofnodi)

Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.

Syr John Edward Lloyd
1862–1952

Billy Hughes

Prif Weinidog Cymraeg Awstralia (wedi’i gofnodi)

Fe’i magwyd yn Llandudno, yn fab i saer o Gaergybi, ac arweiniodd Awstralia drwy’r Rhyfel Byd Cyntaf yn Brif Weinidog o 1915 i 1923.

Billy Hughes
1863–1945

David Lloyd George

Prif Weinidog (wedi’i gofnodi)

Prif weinidog Cymraeg ei iaith rhwng 1916 a 1922, y gosododd ei Gyllideb y Bobl yn 1909 seiliau’r wladwriaeth les.

David Lloyd George
1864–1929

Syr John Morris-Jones

A osododd reolau’r Gymraeg a’r gynghanedd (wedi’i gofnodi)

Athro Bangor a ysgrifennodd ramadeg mawr y Gymraeg, gosod rheolau’r gynghanedd yn Cerdd Dafod, a rhoi i’r Gymraeg yr orgraff a ddefnyddia heddiw.

Syr John Morris-Jones

Ysgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf