Roedd Morgan Llwyd o Gynfal ym Meirionnydd yn bregethwr, yn fardd ac yn gyfrinydd, ac yn un o feistri mawr rhyddiaith Gymraeg. Yn weinidog eglwys gynull Wrecsam, ysgrifennodd Lyfr y Tri Aderyn, un o glasuron yr iaith Gymraeg, a chyfrifai Gwynfor Evans ef ymhlith adeiladwyr y genedl Gymreig.FfynonellauLlwyd (Lloyd), Morgan (1619 – 1659), littérateur, poet, mystic ↗Evan Lewis Evans, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yng Nghynfal ym mhlwyf Maentwrog, Meirionnydd; yn yr ysgol yn Wrecsam yn 1634–5 ac yn ddiweddarach am gyfnod yn Brampton Bryan a Llanfair Waterdine, cartref dysg nodedig; deffrowyd ei ffydd dan weinidogaeth Walter Cradock, curad Wrecsam ar y pryd, a dilynodd ef i’r de ac at y cwmni a sefydlodd yr eglwys Ymneilltuol gyntaf yng Nghymru yn Llanfaches; gwasanaethodd gyda lluoedd y Senedd yn y Rhyfeloedd Cartref; yn 1647 ymsefydlodd yn Wrecsam, â’i gartref ym Mryn-y-ffynnon, a gweinidogaethu i eglwys gynull y dref; fe’i penodwyd yn ‘Gymeradwywr’ dan Ddeddf 1650 er Taenu’r Efengyl yng Nghymru, a llafuriodd yn helaeth yn bregethwr teithiol; ysgrifennodd lawer o farddoniaeth, gan gynnwys llawer o’r Salmau a rhannau o Ganiad Solomon ar fydr, a llyfrau yn Saesneg ac yn Gymraeg, yn eu plith y clasur enwog Llyfr y Tri Aderyn; ymhlith ei weithiau rhestrir Dirgelwch i rai iw ddeall ac i eraill iw watwar (Llundain 1653); cyhoeddwyd ei weithiau mewn dwy gyfrol gan Brifysgol Cymru yn 1899 a 1908; rhagflaenodd y Crynwyr yng Nghymru, a chyfieithodd rai o weithiau’r cyfrinydd Almaenig Jacob Boehme; nid oedd yn hoffi i Cromwell gymryd teitl yr Arglwydd Amddiffynnydd; yn 1656 fe’i cymeradwywyd yn weinidog sefydlog yn Wrecsam; bu farw ym mis Mehefin 1659 a’i gladdu ym mynwent yr Ymneilltuwyr yn Rhos-ddu, Wrecsam, lle dadorchuddiwyd cofeb yn 1912.Morgan Llwyd ↗Wikipedia (Saesneg)Piwritan a bardd ac awdur rhyddiaith Cymraeg (1619 – 3 Mehefin 1659), a anwyd i deulu diwylliedig a dylanwadol ym mhlwyf Maentwrog; roedd ei daid Huw Llwyd yn filwr ac yn fardd Cymraeg nodedig; ysgrifennodd saith gwaith rhyddiaith yn Gymraeg ac yn Saesneg, corff mawr o farddoniaeth, a chyfieithiadau o Jakob Böhme; yn Llyfr y Tri Aderyn mae Cigfran, Eryr a Cholomen yn dadlau, a’r Golomen yn ennill yr Eryr i’r ddysgeidiaeth Biwritanaidd; y Gigfran a’r Golomen hefyd yw’r adar a anfonwyd o Arch Noa; mae ei weithiau Cymraeg byrrach Llythyr i’r Cymry Cariadus, Gwaedd yng Nghymru yn Wyneb pob Cydwybod a Cyfarwydd i’r Cymry yn annog y darllenydd i gymod personol â Duw; fe’i cydnabyddir yn weinidog Anghydffurfiol cyntaf Wrecsam; soniodd John Gwilym Jones am ei ddyled aruthrol i arddull Llwyd; ysgrifennodd M. Wynn Thomas am gyfoeth barddonol a dychmygus ei ryddiaith; i Gwynfor Evans roedd yn ‘adeiladydd cenedl’; cyfieithwyd Llyfr y Tri Aderyn i’r Saesneg gan L. J. Parry i Eisteddfod Genedlaethol 1896 a chan Rob Mimpriss yn 2017.Morgan Llwyd ↗Wicipedia CymraegBardd, llenor rhyddiaith a chyfrinydd (1619 – 3 Mehefin 1659), a anwyd yng Nghynfal-fawr, hen blasty gwledig filltir i’r de o Ffestiniog ym mhlwyf Maentwrog, o’r un teulu â’r bardd Huw Llwyd; fe’i gelwir weithiau Morgan Llwyd o Wynedd; awdur toreithiog yn y Gymraeg a ysgrifennodd ambell destun Saesneg hefyd; Piwritan argyhoeddedig heb y culni meddwl a gysylltir â’r mudiad hwnnw; magwyd yn nhraddodiad llenyddol a gwerthoedd uchelwyr Meirionnydd, a diau ei fod yn gyfarwydd â gwaith Beirdd yr Uchelwyr; bu Walter Cradock yn athro crefydd iddo am weddill ei oes; yn gaplan gyda byddin y Senedd, roedd yn ôl yn Wrecsam, crud Anghydffurfiaeth gogledd Cymru, erbyn 1647; un o’r comisiynwyr dan Ddeddf Taenu’r Efengyl yng Nghymru (1650), gyda Walter Cradock, Vavasor Powell ac eraill; pan wnaeth Cromwell ei hun yn Arglwydd Amddiffynnydd, roedd Morgan Llwyd ymhlith y dewrion a’i gwrthwynebodd; fel y Crynwyr gwrthwynebai drais fel egwyddor ffydd; enwir Ysgol Morgan Llwyd, ysgol Gymraeg Wrecsam, ar ei ôl; enillodd Crwys Goron yr Eisteddfod Genedlaethol yn 1919 am ei bryddest ‘Morgan Llwyd o Wynedd’, ac ysgrifennodd John Gwilym Jones ddrama am ei fywyd, Hanes Rhyw Gymro.
Ganed Morgan yn 1619 yng Nghynfal-fawr, hen blasty gwledig filltir i’r de o Ffestiniog, ym mhlwyf Maentwrog. Deuai o deulu bonheddig diwylliedig, yr un teulu â’r milwr a’r bardd Huw Llwyd, a magwyd ef yn nhraddodiad llenyddol Cymru ac ym marddoniaeth Beirdd yr Uchelwyr.FfynonellauMorgan Llwyd ↗Wicipedia CymraegBardd, llenor rhyddiaith a chyfrinydd (1619 – 3 Mehefin 1659), a anwyd yng Nghynfal-fawr, hen blasty gwledig filltir i’r de o Ffestiniog ym mhlwyf Maentwrog, o’r un teulu â’r bardd Huw Llwyd; fe’i gelwir weithiau Morgan Llwyd o Wynedd; awdur toreithiog yn y Gymraeg a ysgrifennodd ambell destun Saesneg hefyd; Piwritan argyhoeddedig heb y culni meddwl a gysylltir â’r mudiad hwnnw; magwyd yn nhraddodiad llenyddol a gwerthoedd uchelwyr Meirionnydd, a diau ei fod yn gyfarwydd â gwaith Beirdd yr Uchelwyr; bu Walter Cradock yn athro crefydd iddo am weddill ei oes; yn gaplan gyda byddin y Senedd, roedd yn ôl yn Wrecsam, crud Anghydffurfiaeth gogledd Cymru, erbyn 1647; un o’r comisiynwyr dan Ddeddf Taenu’r Efengyl yng Nghymru (1650), gyda Walter Cradock, Vavasor Powell ac eraill; pan wnaeth Cromwell ei hun yn Arglwydd Amddiffynnydd, roedd Morgan Llwyd ymhlith y dewrion a’i gwrthwynebodd; fel y Crynwyr gwrthwynebai drais fel egwyddor ffydd; enwir Ysgol Morgan Llwyd, ysgol Gymraeg Wrecsam, ar ei ôl; enillodd Crwys Goron yr Eisteddfod Genedlaethol yn 1919 am ei bryddest ‘Morgan Llwyd o Wynedd’, ac ysgrifennodd John Gwilym Jones ddrama am ei fywyd, Hanes Rhyw Gymro.Morgan Llwyd ↗Wikipedia (Saesneg)Piwritan a bardd ac awdur rhyddiaith Cymraeg (1619 – 3 Mehefin 1659), a anwyd i deulu diwylliedig a dylanwadol ym mhlwyf Maentwrog; roedd ei daid Huw Llwyd yn filwr ac yn fardd Cymraeg nodedig; ysgrifennodd saith gwaith rhyddiaith yn Gymraeg ac yn Saesneg, corff mawr o farddoniaeth, a chyfieithiadau o Jakob Böhme; yn Llyfr y Tri Aderyn mae Cigfran, Eryr a Cholomen yn dadlau, a’r Golomen yn ennill yr Eryr i’r ddysgeidiaeth Biwritanaidd; y Gigfran a’r Golomen hefyd yw’r adar a anfonwyd o Arch Noa; mae ei weithiau Cymraeg byrrach Llythyr i’r Cymry Cariadus, Gwaedd yng Nghymru yn Wyneb pob Cydwybod a Cyfarwydd i’r Cymry yn annog y darllenydd i gymod personol â Duw; fe’i cydnabyddir yn weinidog Anghydffurfiol cyntaf Wrecsam; soniodd John Gwilym Jones am ei ddyled aruthrol i arddull Llwyd; ysgrifennodd M. Wynn Thomas am gyfoeth barddonol a dychmygus ei ryddiaith; i Gwynfor Evans roedd yn ‘adeiladydd cenedl’; cyfieithwyd Llyfr y Tri Aderyn i’r Saesneg gan L. J. Parry i Eisteddfod Genedlaethol 1896 a chan Rob Mimpriss yn 2017.Llwyd (Lloyd), Morgan (1619 – 1659), littérateur, poet, mystic ↗Evan Lewis Evans, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yng Nghynfal ym mhlwyf Maentwrog, Meirionnydd; yn yr ysgol yn Wrecsam yn 1634–5 ac yn ddiweddarach am gyfnod yn Brampton Bryan a Llanfair Waterdine, cartref dysg nodedig; deffrowyd ei ffydd dan weinidogaeth Walter Cradock, curad Wrecsam ar y pryd, a dilynodd ef i’r de ac at y cwmni a sefydlodd yr eglwys Ymneilltuol gyntaf yng Nghymru yn Llanfaches; gwasanaethodd gyda lluoedd y Senedd yn y Rhyfeloedd Cartref; yn 1647 ymsefydlodd yn Wrecsam, â’i gartref ym Mryn-y-ffynnon, a gweinidogaethu i eglwys gynull y dref; fe’i penodwyd yn ‘Gymeradwywr’ dan Ddeddf 1650 er Taenu’r Efengyl yng Nghymru, a llafuriodd yn helaeth yn bregethwr teithiol; ysgrifennodd lawer o farddoniaeth, gan gynnwys llawer o’r Salmau a rhannau o Ganiad Solomon ar fydr, a llyfrau yn Saesneg ac yn Gymraeg, yn eu plith y clasur enwog Llyfr y Tri Aderyn; ymhlith ei weithiau rhestrir Dirgelwch i rai iw ddeall ac i eraill iw watwar (Llundain 1653); cyhoeddwyd ei weithiau mewn dwy gyfrol gan Brifysgol Cymru yn 1899 a 1908; rhagflaenodd y Crynwyr yng Nghymru, a chyfieithodd rai o weithiau’r cyfrinydd Almaenig Jacob Boehme; nid oedd yn hoffi i Cromwell gymryd teitl yr Arglwydd Amddiffynnydd; yn 1656 fe’i cymeradwywyd yn weinidog sefydlog yn Wrecsam; bu farw ym mis Mehefin 1659 a’i gladdu ym mynwent yr Ymneilltuwyr yn Rhos-ddu, Wrecsam, lle dadorchuddiwyd cofeb yn 1912.
Aeth i’r ysgol yn Wrecsam yn 1634, ac yno deffrôdd pregethu Walter Cradock, curad y dref, ei ffydd. Bu Cradock yn athro iddo am weddill ei oes, a dilynodd Morgan ef i’r de i Lanfaches yng Ngwent, lle cynullwyd yr eglwys Ymneilltuol gyntaf yng Nghymru.FfynonellauLlwyd (Lloyd), Morgan (1619 – 1659), littérateur, poet, mystic ↗Evan Lewis Evans, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yng Nghynfal ym mhlwyf Maentwrog, Meirionnydd; yn yr ysgol yn Wrecsam yn 1634–5 ac yn ddiweddarach am gyfnod yn Brampton Bryan a Llanfair Waterdine, cartref dysg nodedig; deffrowyd ei ffydd dan weinidogaeth Walter Cradock, curad Wrecsam ar y pryd, a dilynodd ef i’r de ac at y cwmni a sefydlodd yr eglwys Ymneilltuol gyntaf yng Nghymru yn Llanfaches; gwasanaethodd gyda lluoedd y Senedd yn y Rhyfeloedd Cartref; yn 1647 ymsefydlodd yn Wrecsam, â’i gartref ym Mryn-y-ffynnon, a gweinidogaethu i eglwys gynull y dref; fe’i penodwyd yn ‘Gymeradwywr’ dan Ddeddf 1650 er Taenu’r Efengyl yng Nghymru, a llafuriodd yn helaeth yn bregethwr teithiol; ysgrifennodd lawer o farddoniaeth, gan gynnwys llawer o’r Salmau a rhannau o Ganiad Solomon ar fydr, a llyfrau yn Saesneg ac yn Gymraeg, yn eu plith y clasur enwog Llyfr y Tri Aderyn; ymhlith ei weithiau rhestrir Dirgelwch i rai iw ddeall ac i eraill iw watwar (Llundain 1653); cyhoeddwyd ei weithiau mewn dwy gyfrol gan Brifysgol Cymru yn 1899 a 1908; rhagflaenodd y Crynwyr yng Nghymru, a chyfieithodd rai o weithiau’r cyfrinydd Almaenig Jacob Boehme; nid oedd yn hoffi i Cromwell gymryd teitl yr Arglwydd Amddiffynnydd; yn 1656 fe’i cymeradwywyd yn weinidog sefydlog yn Wrecsam; bu farw ym mis Mehefin 1659 a’i gladdu ym mynwent yr Ymneilltuwyr yn Rhos-ddu, Wrecsam, lle dadorchuddiwyd cofeb yn 1912.Morgan Llwyd ↗Wicipedia CymraegBardd, llenor rhyddiaith a chyfrinydd (1619 – 3 Mehefin 1659), a anwyd yng Nghynfal-fawr, hen blasty gwledig filltir i’r de o Ffestiniog ym mhlwyf Maentwrog, o’r un teulu â’r bardd Huw Llwyd; fe’i gelwir weithiau Morgan Llwyd o Wynedd; awdur toreithiog yn y Gymraeg a ysgrifennodd ambell destun Saesneg hefyd; Piwritan argyhoeddedig heb y culni meddwl a gysylltir â’r mudiad hwnnw; magwyd yn nhraddodiad llenyddol a gwerthoedd uchelwyr Meirionnydd, a diau ei fod yn gyfarwydd â gwaith Beirdd yr Uchelwyr; bu Walter Cradock yn athro crefydd iddo am weddill ei oes; yn gaplan gyda byddin y Senedd, roedd yn ôl yn Wrecsam, crud Anghydffurfiaeth gogledd Cymru, erbyn 1647; un o’r comisiynwyr dan Ddeddf Taenu’r Efengyl yng Nghymru (1650), gyda Walter Cradock, Vavasor Powell ac eraill; pan wnaeth Cromwell ei hun yn Arglwydd Amddiffynnydd, roedd Morgan Llwyd ymhlith y dewrion a’i gwrthwynebodd; fel y Crynwyr gwrthwynebai drais fel egwyddor ffydd; enwir Ysgol Morgan Llwyd, ysgol Gymraeg Wrecsam, ar ei ôl; enillodd Crwys Goron yr Eisteddfod Genedlaethol yn 1919 am ei bryddest ‘Morgan Llwyd o Wynedd’, ac ysgrifennodd John Gwilym Jones ddrama am ei fywyd, Hanes Rhyw Gymro.Morgan Llwyd ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed Morgan Llwyd (1619–1659) ym mhlwyf Maentwrog, cafodd ei addysg yn Wrecsam, lle deffrôdd pregethu Walter Cradock ei ffydd, a dilynodd Cradock i Lanfaches; bu’n gaplan ym Myddin y Model Newydd ac ymsefydlodd yn weinidog yn Wrecsam yn 1656; Llyfr y Tri Aderyn yw ei waith rhyddiaith mwyaf: mae’r Gigfran yn sefyll dros yr Eglwys uchel a’r brenhinwyr, yr Eryr dros lywodraeth Cromwell a’r Golomen dros y Piwritaniaid; cydnabu John Gwilym Jones ddyled aruthrol iddo; ysgrifennodd hefyd Llythyr i’r Cymry Cariadus; bu farw yn Wrecsam ar 3 Mehefin 1659 ac mae’n gorwedd ym mynwent yr Anghydffurfwyr yn Rhosddu.
Yn y Rhyfeloedd Cartref bu’n gaplan gyda byddin y Senedd. Erbyn 1647 roedd adref eto yn Wrecsam, crud Anghydffurfiaeth gogledd Cymru, yn byw ym Mryn-y-ffynnon ac yn gofalu am eglwys gynull y dref. Yn 1650 fe’i gwnaed yn un o’r Cymeradwywyr dan Ddeddf Taenu’r Efengyl yng Nghymru, ochr yn ochr â Walter Cradock a Vavasor Powell, a theithiodd yn bell ac agos yn bregethwr. Fe’i cyfrifir yn weinidog Anghydffurfiol cyntaf Wrecsam.FfynonellauLlwyd (Lloyd), Morgan (1619 – 1659), littérateur, poet, mystic ↗Evan Lewis Evans, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yng Nghynfal ym mhlwyf Maentwrog, Meirionnydd; yn yr ysgol yn Wrecsam yn 1634–5 ac yn ddiweddarach am gyfnod yn Brampton Bryan a Llanfair Waterdine, cartref dysg nodedig; deffrowyd ei ffydd dan weinidogaeth Walter Cradock, curad Wrecsam ar y pryd, a dilynodd ef i’r de ac at y cwmni a sefydlodd yr eglwys Ymneilltuol gyntaf yng Nghymru yn Llanfaches; gwasanaethodd gyda lluoedd y Senedd yn y Rhyfeloedd Cartref; yn 1647 ymsefydlodd yn Wrecsam, â’i gartref ym Mryn-y-ffynnon, a gweinidogaethu i eglwys gynull y dref; fe’i penodwyd yn ‘Gymeradwywr’ dan Ddeddf 1650 er Taenu’r Efengyl yng Nghymru, a llafuriodd yn helaeth yn bregethwr teithiol; ysgrifennodd lawer o farddoniaeth, gan gynnwys llawer o’r Salmau a rhannau o Ganiad Solomon ar fydr, a llyfrau yn Saesneg ac yn Gymraeg, yn eu plith y clasur enwog Llyfr y Tri Aderyn; ymhlith ei weithiau rhestrir Dirgelwch i rai iw ddeall ac i eraill iw watwar (Llundain 1653); cyhoeddwyd ei weithiau mewn dwy gyfrol gan Brifysgol Cymru yn 1899 a 1908; rhagflaenodd y Crynwyr yng Nghymru, a chyfieithodd rai o weithiau’r cyfrinydd Almaenig Jacob Boehme; nid oedd yn hoffi i Cromwell gymryd teitl yr Arglwydd Amddiffynnydd; yn 1656 fe’i cymeradwywyd yn weinidog sefydlog yn Wrecsam; bu farw ym mis Mehefin 1659 a’i gladdu ym mynwent yr Ymneilltuwyr yn Rhos-ddu, Wrecsam, lle dadorchuddiwyd cofeb yn 1912.Morgan Llwyd ↗Wicipedia CymraegBardd, llenor rhyddiaith a chyfrinydd (1619 – 3 Mehefin 1659), a anwyd yng Nghynfal-fawr, hen blasty gwledig filltir i’r de o Ffestiniog ym mhlwyf Maentwrog, o’r un teulu â’r bardd Huw Llwyd; fe’i gelwir weithiau Morgan Llwyd o Wynedd; awdur toreithiog yn y Gymraeg a ysgrifennodd ambell destun Saesneg hefyd; Piwritan argyhoeddedig heb y culni meddwl a gysylltir â’r mudiad hwnnw; magwyd yn nhraddodiad llenyddol a gwerthoedd uchelwyr Meirionnydd, a diau ei fod yn gyfarwydd â gwaith Beirdd yr Uchelwyr; bu Walter Cradock yn athro crefydd iddo am weddill ei oes; yn gaplan gyda byddin y Senedd, roedd yn ôl yn Wrecsam, crud Anghydffurfiaeth gogledd Cymru, erbyn 1647; un o’r comisiynwyr dan Ddeddf Taenu’r Efengyl yng Nghymru (1650), gyda Walter Cradock, Vavasor Powell ac eraill; pan wnaeth Cromwell ei hun yn Arglwydd Amddiffynnydd, roedd Morgan Llwyd ymhlith y dewrion a’i gwrthwynebodd; fel y Crynwyr gwrthwynebai drais fel egwyddor ffydd; enwir Ysgol Morgan Llwyd, ysgol Gymraeg Wrecsam, ar ei ôl; enillodd Crwys Goron yr Eisteddfod Genedlaethol yn 1919 am ei bryddest ‘Morgan Llwyd o Wynedd’, ac ysgrifennodd John Gwilym Jones ddrama am ei fywyd, Hanes Rhyw Gymro.Morgan Llwyd ↗Wikipedia (Saesneg)Piwritan a bardd ac awdur rhyddiaith Cymraeg (1619 – 3 Mehefin 1659), a anwyd i deulu diwylliedig a dylanwadol ym mhlwyf Maentwrog; roedd ei daid Huw Llwyd yn filwr ac yn fardd Cymraeg nodedig; ysgrifennodd saith gwaith rhyddiaith yn Gymraeg ac yn Saesneg, corff mawr o farddoniaeth, a chyfieithiadau o Jakob Böhme; yn Llyfr y Tri Aderyn mae Cigfran, Eryr a Cholomen yn dadlau, a’r Golomen yn ennill yr Eryr i’r ddysgeidiaeth Biwritanaidd; y Gigfran a’r Golomen hefyd yw’r adar a anfonwyd o Arch Noa; mae ei weithiau Cymraeg byrrach Llythyr i’r Cymry Cariadus, Gwaedd yng Nghymru yn Wyneb pob Cydwybod a Cyfarwydd i’r Cymry yn annog y darllenydd i gymod personol â Duw; fe’i cydnabyddir yn weinidog Anghydffurfiol cyntaf Wrecsam; soniodd John Gwilym Jones am ei ddyled aruthrol i arddull Llwyd; ysgrifennodd M. Wynn Thomas am gyfoeth barddonol a dychmygus ei ryddiaith; i Gwynfor Evans roedd yn ‘adeiladydd cenedl’; cyfieithwyd Llyfr y Tri Aderyn i’r Saesneg gan L. J. Parry i Eisteddfod Genedlaethol 1896 a chan Rob Mimpriss yn 2017.
Mae ei waith enwocaf, Llyfr y Tri Aderyn, a argraffwyd yn Llundain yn 1653 dan y teitl Dirgelwch i rai i’w ddeall, yn sgwrs rhwng tri aderyn: y Gigfran, yr Eryr a’r Golomen, sydd hefyd yn adar a anfonwyd o Arch Noa. Drwyddo soniodd Llwyd am gyflwr Prydain ac am yr enaid, ac yn ei lyfrau byrrach, megis Llythyr i’r Cymry Cariadus, galwodd ar ei bobl i heddwch personol â Duw. Ysgrifennodd lawer o farddoniaeth hefyd, a throsi i’r Gymraeg rai o ysgrifeniadau’r cyfrinydd Almaenig Jacob Boehme.FfynonellauMorgan Llwyd ↗Wikipedia (Saesneg)Piwritan a bardd ac awdur rhyddiaith Cymraeg (1619 – 3 Mehefin 1659), a anwyd i deulu diwylliedig a dylanwadol ym mhlwyf Maentwrog; roedd ei daid Huw Llwyd yn filwr ac yn fardd Cymraeg nodedig; ysgrifennodd saith gwaith rhyddiaith yn Gymraeg ac yn Saesneg, corff mawr o farddoniaeth, a chyfieithiadau o Jakob Böhme; yn Llyfr y Tri Aderyn mae Cigfran, Eryr a Cholomen yn dadlau, a’r Golomen yn ennill yr Eryr i’r ddysgeidiaeth Biwritanaidd; y Gigfran a’r Golomen hefyd yw’r adar a anfonwyd o Arch Noa; mae ei weithiau Cymraeg byrrach Llythyr i’r Cymry Cariadus, Gwaedd yng Nghymru yn Wyneb pob Cydwybod a Cyfarwydd i’r Cymry yn annog y darllenydd i gymod personol â Duw; fe’i cydnabyddir yn weinidog Anghydffurfiol cyntaf Wrecsam; soniodd John Gwilym Jones am ei ddyled aruthrol i arddull Llwyd; ysgrifennodd M. Wynn Thomas am gyfoeth barddonol a dychmygus ei ryddiaith; i Gwynfor Evans roedd yn ‘adeiladydd cenedl’; cyfieithwyd Llyfr y Tri Aderyn i’r Saesneg gan L. J. Parry i Eisteddfod Genedlaethol 1896 a chan Rob Mimpriss yn 2017.Llwyd (Lloyd), Morgan (1619 – 1659), littérateur, poet, mystic ↗Evan Lewis Evans, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yng Nghynfal ym mhlwyf Maentwrog, Meirionnydd; yn yr ysgol yn Wrecsam yn 1634–5 ac yn ddiweddarach am gyfnod yn Brampton Bryan a Llanfair Waterdine, cartref dysg nodedig; deffrowyd ei ffydd dan weinidogaeth Walter Cradock, curad Wrecsam ar y pryd, a dilynodd ef i’r de ac at y cwmni a sefydlodd yr eglwys Ymneilltuol gyntaf yng Nghymru yn Llanfaches; gwasanaethodd gyda lluoedd y Senedd yn y Rhyfeloedd Cartref; yn 1647 ymsefydlodd yn Wrecsam, â’i gartref ym Mryn-y-ffynnon, a gweinidogaethu i eglwys gynull y dref; fe’i penodwyd yn ‘Gymeradwywr’ dan Ddeddf 1650 er Taenu’r Efengyl yng Nghymru, a llafuriodd yn helaeth yn bregethwr teithiol; ysgrifennodd lawer o farddoniaeth, gan gynnwys llawer o’r Salmau a rhannau o Ganiad Solomon ar fydr, a llyfrau yn Saesneg ac yn Gymraeg, yn eu plith y clasur enwog Llyfr y Tri Aderyn; ymhlith ei weithiau rhestrir Dirgelwch i rai iw ddeall ac i eraill iw watwar (Llundain 1653); cyhoeddwyd ei weithiau mewn dwy gyfrol gan Brifysgol Cymru yn 1899 a 1908; rhagflaenodd y Crynwyr yng Nghymru, a chyfieithodd rai o weithiau’r cyfrinydd Almaenig Jacob Boehme; nid oedd yn hoffi i Cromwell gymryd teitl yr Arglwydd Amddiffynnydd; yn 1656 fe’i cymeradwywyd yn weinidog sefydlog yn Wrecsam; bu farw ym mis Mehefin 1659 a’i gladdu ym mynwent yr Ymneilltuwyr yn Rhos-ddu, Wrecsam, lle dadorchuddiwyd cofeb yn 1912.Morgan Llwyd ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed Morgan Llwyd (1619–1659) ym mhlwyf Maentwrog, cafodd ei addysg yn Wrecsam, lle deffrôdd pregethu Walter Cradock ei ffydd, a dilynodd Cradock i Lanfaches; bu’n gaplan ym Myddin y Model Newydd ac ymsefydlodd yn weinidog yn Wrecsam yn 1656; Llyfr y Tri Aderyn yw ei waith rhyddiaith mwyaf: mae’r Gigfran yn sefyll dros yr Eglwys uchel a’r brenhinwyr, yr Eryr dros lywodraeth Cromwell a’r Golomen dros y Piwritaniaid; cydnabu John Gwilym Jones ddyled aruthrol iddo; ysgrifennodd hefyd Llythyr i’r Cymry Cariadus; bu farw yn Wrecsam ar 3 Mehefin 1659 ac mae’n gorwedd ym mynwent yr Anghydffurfwyr yn Rhosddu.
Piwritan argyhoeddedig oedd Morgan Llwyd, ond heb y culni meddwl a gysylltir yn aml â’r mudiad hwnnw. Pan gymerodd Cromwell deitl yr Arglwydd Amddiffynnydd, roedd Llwyd ymhlith y rhai a fu’n ddigon dewr i sefyll yn ei erbyn, ac fel y Crynwyr credai nad oedd lle i drais mewn ffydd. Bu farw yn Wrecsam ym mis Mehefin 1659 ac mae’n gorwedd ym mynwent yr Ymneilltuwyr yn Rhosddu, lle dadorchuddiwyd cofeb yn 1912.FfynonellauMorgan Llwyd ↗Wicipedia CymraegBardd, llenor rhyddiaith a chyfrinydd (1619 – 3 Mehefin 1659), a anwyd yng Nghynfal-fawr, hen blasty gwledig filltir i’r de o Ffestiniog ym mhlwyf Maentwrog, o’r un teulu â’r bardd Huw Llwyd; fe’i gelwir weithiau Morgan Llwyd o Wynedd; awdur toreithiog yn y Gymraeg a ysgrifennodd ambell destun Saesneg hefyd; Piwritan argyhoeddedig heb y culni meddwl a gysylltir â’r mudiad hwnnw; magwyd yn nhraddodiad llenyddol a gwerthoedd uchelwyr Meirionnydd, a diau ei fod yn gyfarwydd â gwaith Beirdd yr Uchelwyr; bu Walter Cradock yn athro crefydd iddo am weddill ei oes; yn gaplan gyda byddin y Senedd, roedd yn ôl yn Wrecsam, crud Anghydffurfiaeth gogledd Cymru, erbyn 1647; un o’r comisiynwyr dan Ddeddf Taenu’r Efengyl yng Nghymru (1650), gyda Walter Cradock, Vavasor Powell ac eraill; pan wnaeth Cromwell ei hun yn Arglwydd Amddiffynnydd, roedd Morgan Llwyd ymhlith y dewrion a’i gwrthwynebodd; fel y Crynwyr gwrthwynebai drais fel egwyddor ffydd; enwir Ysgol Morgan Llwyd, ysgol Gymraeg Wrecsam, ar ei ôl; enillodd Crwys Goron yr Eisteddfod Genedlaethol yn 1919 am ei bryddest ‘Morgan Llwyd o Wynedd’, ac ysgrifennodd John Gwilym Jones ddrama am ei fywyd, Hanes Rhyw Gymro.Llwyd (Lloyd), Morgan (1619 – 1659), littérateur, poet, mystic ↗Evan Lewis Evans, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yng Nghynfal ym mhlwyf Maentwrog, Meirionnydd; yn yr ysgol yn Wrecsam yn 1634–5 ac yn ddiweddarach am gyfnod yn Brampton Bryan a Llanfair Waterdine, cartref dysg nodedig; deffrowyd ei ffydd dan weinidogaeth Walter Cradock, curad Wrecsam ar y pryd, a dilynodd ef i’r de ac at y cwmni a sefydlodd yr eglwys Ymneilltuol gyntaf yng Nghymru yn Llanfaches; gwasanaethodd gyda lluoedd y Senedd yn y Rhyfeloedd Cartref; yn 1647 ymsefydlodd yn Wrecsam, â’i gartref ym Mryn-y-ffynnon, a gweinidogaethu i eglwys gynull y dref; fe’i penodwyd yn ‘Gymeradwywr’ dan Ddeddf 1650 er Taenu’r Efengyl yng Nghymru, a llafuriodd yn helaeth yn bregethwr teithiol; ysgrifennodd lawer o farddoniaeth, gan gynnwys llawer o’r Salmau a rhannau o Ganiad Solomon ar fydr, a llyfrau yn Saesneg ac yn Gymraeg, yn eu plith y clasur enwog Llyfr y Tri Aderyn; ymhlith ei weithiau rhestrir Dirgelwch i rai iw ddeall ac i eraill iw watwar (Llundain 1653); cyhoeddwyd ei weithiau mewn dwy gyfrol gan Brifysgol Cymru yn 1899 a 1908; rhagflaenodd y Crynwyr yng Nghymru, a chyfieithodd rai o weithiau’r cyfrinydd Almaenig Jacob Boehme; nid oedd yn hoffi i Cromwell gymryd teitl yr Arglwydd Amddiffynnydd; yn 1656 fe’i cymeradwywyd yn weinidog sefydlog yn Wrecsam; bu farw ym mis Mehefin 1659 a’i gladdu ym mynwent yr Ymneilltuwyr yn Rhos-ddu, Wrecsam, lle dadorchuddiwyd cofeb yn 1912.
Mae ysgol uwchradd Gymraeg Wrecsam, Ysgol Morgan Llwyd, yn dwyn ei enw. Enillodd Crwys y Goron yn Eisteddfod Genedlaethol 1919 am bryddest ar ‘Morgan Llwyd o Wynedd’, ac ysgrifennodd John Gwilym Jones, a gydnabu ddyled aruthrol i’w ryddiaith, ddrama am ei fywyd.FfynonellauMorgan Llwyd ↗Wicipedia CymraegBardd, llenor rhyddiaith a chyfrinydd (1619 – 3 Mehefin 1659), a anwyd yng Nghynfal-fawr, hen blasty gwledig filltir i’r de o Ffestiniog ym mhlwyf Maentwrog, o’r un teulu â’r bardd Huw Llwyd; fe’i gelwir weithiau Morgan Llwyd o Wynedd; awdur toreithiog yn y Gymraeg a ysgrifennodd ambell destun Saesneg hefyd; Piwritan argyhoeddedig heb y culni meddwl a gysylltir â’r mudiad hwnnw; magwyd yn nhraddodiad llenyddol a gwerthoedd uchelwyr Meirionnydd, a diau ei fod yn gyfarwydd â gwaith Beirdd yr Uchelwyr; bu Walter Cradock yn athro crefydd iddo am weddill ei oes; yn gaplan gyda byddin y Senedd, roedd yn ôl yn Wrecsam, crud Anghydffurfiaeth gogledd Cymru, erbyn 1647; un o’r comisiynwyr dan Ddeddf Taenu’r Efengyl yng Nghymru (1650), gyda Walter Cradock, Vavasor Powell ac eraill; pan wnaeth Cromwell ei hun yn Arglwydd Amddiffynnydd, roedd Morgan Llwyd ymhlith y dewrion a’i gwrthwynebodd; fel y Crynwyr gwrthwynebai drais fel egwyddor ffydd; enwir Ysgol Morgan Llwyd, ysgol Gymraeg Wrecsam, ar ei ôl; enillodd Crwys Goron yr Eisteddfod Genedlaethol yn 1919 am ei bryddest ‘Morgan Llwyd o Wynedd’, ac ysgrifennodd John Gwilym Jones ddrama am ei fywyd, Hanes Rhyw Gymro.Morgan Llwyd ↗Wikipedia (Saesneg)Piwritan a bardd ac awdur rhyddiaith Cymraeg (1619 – 3 Mehefin 1659), a anwyd i deulu diwylliedig a dylanwadol ym mhlwyf Maentwrog; roedd ei daid Huw Llwyd yn filwr ac yn fardd Cymraeg nodedig; ysgrifennodd saith gwaith rhyddiaith yn Gymraeg ac yn Saesneg, corff mawr o farddoniaeth, a chyfieithiadau o Jakob Böhme; yn Llyfr y Tri Aderyn mae Cigfran, Eryr a Cholomen yn dadlau, a’r Golomen yn ennill yr Eryr i’r ddysgeidiaeth Biwritanaidd; y Gigfran a’r Golomen hefyd yw’r adar a anfonwyd o Arch Noa; mae ei weithiau Cymraeg byrrach Llythyr i’r Cymry Cariadus, Gwaedd yng Nghymru yn Wyneb pob Cydwybod a Cyfarwydd i’r Cymry yn annog y darllenydd i gymod personol â Duw; fe’i cydnabyddir yn weinidog Anghydffurfiol cyntaf Wrecsam; soniodd John Gwilym Jones am ei ddyled aruthrol i arddull Llwyd; ysgrifennodd M. Wynn Thomas am gyfoeth barddonol a dychmygus ei ryddiaith; i Gwynfor Evans roedd yn ‘adeiladydd cenedl’; cyfieithwyd Llyfr y Tri Aderyn i’r Saesneg gan L. J. Parry i Eisteddfod Genedlaethol 1896 a chan Rob Mimpriss yn 2017.
Swyddog tollau ym Mryste o dras Gymreig a helpodd i dalu am fordaith John Cabot i Ogledd America yn 1497. Mae damcaniaeth a gynigiwyd gyntaf yn 1908 yn dal mai ar ei ôl ef yr enwyd America.