Syr John Edward Lloyd
Hanesydd y tywysogion (wedi’i gofnodi)Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.
Syr John Edward Lloyd
Hanes Cymru / Cymru’r Ugeinfed Ganrif
born 1933
Actores Gymraeg o Waun-cae-Gurwen, bythgofiadwy fel Livia yn I, Claudius, sydd wedi actio ar lwyfan a sgrin am ddeng mlynedd a thrigain.
Llun: Tai yng nghwm Tryweryn yng Nghapel Celyn, a dynnwyd gan Geoff Charles yn 1957 cyn boddi’r pentref · Geoff Charles, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Daeth y Fonesig Siân Phillips o Waun-Cae-Gurwen, merch fferm na siaradai ond Cymraeg yn blentyn, yn seren ar lwyfan Llundain ac ar y teledu. Yn adnabyddus yn anad dim fel Livia yn I, Claudius, dechreuodd ar y radio yng Nghymru yn un ar ddeg a chwarae Siwan Saunders Lewis, ac roedd yn dal i actio yn ei nawdegau.FfynonellauSiân Phillips ↗Wikipedia (Saesneg)Y Fonesig Jane Elizabeth Ailwên Phillips (ganed 14 Mai 1933), a adwaenir fel Siân Phillips, actores o Gymraes; ymhlith ei rhannau llwyfan cynnar roedd y prif rannau yn Hedda Gabler a Saint Joan; yn adnabyddus yn arbennig fel Livia yn I, Claudius y BBC (1976), ac enillodd BAFTA a gwobr y Gymdeithas Deledu Frenhinol amdani; enwebiadau Tony ac Olivier fel Marlene Dietrich yn Marlene; ganed yng Ngwauncaegurwen, merch Sally Thomas, athrawes, a David Phillips, gweithiwr dur a ddaeth yn blismon; yn siaradwr Cymraeg, Cymraeg yn unig a siaradai am ran helaeth o’i phlentyndod, gan ddysgu Saesneg o’r radio, fel yr ysgrifennodd yn ei hunangofiant Private Faces (1999); yn Ysgol Ramadeg Pontardawe Jane oedd ei henw nes i’w hathro Cymraeg ei galw’n Siân; Saesneg ac Athroniaeth yng Ngholeg y Brifysgol Caerdydd, gan raddio yn 1955; ysgoloriaeth i RADA yn 1955, yr un flwyddyn â Diana Rigg a Glenda Jackson; Medal Aur Bancroft am Hedda Gabler; gwrthododd dri chontract ffilm yn Hollywood, gan ffafrio’r llwyfan; yn actio’n broffesiynol yn 11 ar y Home Service yng Nghymru; gwobr llefaru a drama yn Eisteddfod Genedlaethol Llandybïe 1944; darllenydd newyddion a chyhoeddwr i’r BBC yng Nghymru o 1953, yn teithio Cymru mewn cynyrchiadau Cymraeg i Gyngor Celfyddydau Cymru; y Dywysoges Siwan yn The King’s Daughter Saunders Lewis yn Hampstead yn 1959 ac ar BBC Cymru yn 1960; cyflwynydd Gwlad y Gân ar TWW gydag Ivor Emmanuel, 1958–59; Saint Joan yn Coventry yn 1958, a ganmolwyd fel ‘perffeithrwydd’; yr RSC 1960–61; Becket (1964) gyda Peter O’Toole a Richard Burton; Emmeline Pankhurst yn Shoulder to Shoulder (1974); Beth Morgan yn How Green Was My Valley (1975); Clementine Churchill yn The Wilderness Years (1981); gwraig Smiley, Ann, yn Tinker, Tailor, Soldier, Spy (1979) a Smiley’s People (1982); Dune (1984); rhannau yn y West End yn Marlene, Pal Joey, Gigi ac A Little Night Music; y Theatr Genedlaethol; Doctor Who (2024); Siân Phillips at 90 ar BBC One, 1 Mawrth 2024.Siân Phillips ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: y Fonesig Siân Phillips DBE (ganwyd Jane Elizabeth Ailwên Phillips, 14 Mai 1933), actores o Gymru; ganed ar fferm Tŷ Mawr ger Gwauncaegurwen, merch Sally Thomas, athrawes, a David Phillips, cyn-weithiwr dur a drodd yn blismon; Cymraeg oedd ei mamiaith; yn Ysgol Ramadeg Pontardawe Jane oedd ei henw, ond galwai ei hathro Cymraeg, Eic Davies, hi wrth y ffurf Gymraeg, Siân; tra yn y coleg bu’n rhan o’r cwmni a gyflwynodd drosiad Cymraeg An Inspector Calls yn 1951; dechreuodd actio’n broffesiynol yn 11 ar yr Home Service ar BBC Radio yng Nghymru, a’i rhan gyntaf oedd cwrcath sinsir; yr un oed enillodd ei gwobr gyntaf yn Eisteddfod Genedlaethol 1944 yn Llandybïe; teithiodd Gymru mewn cynyrchiadau Cymraeg a Saesneg i Gyngor Celfyddydau Cymru dan gyfarwyddyd Herbert Davies, fel Gymerwch chi Sigaret? a Brad gan Saunders Lewis; y Dywysoges Siwan mewn cyfieithiad o Siwan Saunders Lewis yn Hampstead yn 1959.
| Ganed | 14 Mai 1933, fferm Tŷ Mawr, ger Gwauncaegurwen |
|---|---|
| Iaith gyntaf | Cymraeg |
| Hyfforddiant | Coleg y Brifysgol Caerdydd; RADA, o 1955 |
| Llwyfan | Saint Joan, Hedda Gabler, Siwan, Marlene |
| Teledu | Livia yn I, Claudius (1976): BAFTA yr Actores Orau |
| Anrhydeddau | Y Fonesig, DBE |
| Hunangofiant | Private Faces, 1999 |
Ganed Jane Elizabeth Ailwên Phillips ar 14 Mai 1933 ar fferm Tŷ Mawr ger Gwauncaegurwen, merch Sally Thomas, athrawes, a David Phillips, gweithiwr dur a ddaeth yn blismon. Cymraeg oedd ei mamiaith; am ran helaeth o’i phlentyndod ni siaradai ddim arall, a dysgodd Saesneg drwy wrando ar y radio.FfynonellauSiân Phillips ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: y Fonesig Siân Phillips DBE (ganwyd Jane Elizabeth Ailwên Phillips, 14 Mai 1933), actores o Gymru; ganed ar fferm Tŷ Mawr ger Gwauncaegurwen, merch Sally Thomas, athrawes, a David Phillips, cyn-weithiwr dur a drodd yn blismon; Cymraeg oedd ei mamiaith; yn Ysgol Ramadeg Pontardawe Jane oedd ei henw, ond galwai ei hathro Cymraeg, Eic Davies, hi wrth y ffurf Gymraeg, Siân; tra yn y coleg bu’n rhan o’r cwmni a gyflwynodd drosiad Cymraeg An Inspector Calls yn 1951; dechreuodd actio’n broffesiynol yn 11 ar yr Home Service ar BBC Radio yng Nghymru, a’i rhan gyntaf oedd cwrcath sinsir; yr un oed enillodd ei gwobr gyntaf yn Eisteddfod Genedlaethol 1944 yn Llandybïe; teithiodd Gymru mewn cynyrchiadau Cymraeg a Saesneg i Gyngor Celfyddydau Cymru dan gyfarwyddyd Herbert Davies, fel Gymerwch chi Sigaret? a Brad gan Saunders Lewis; y Dywysoges Siwan mewn cyfieithiad o Siwan Saunders Lewis yn Hampstead yn 1959.Siân Phillips ↗Wikipedia (Saesneg)Y Fonesig Jane Elizabeth Ailwên Phillips (ganed 14 Mai 1933), a adwaenir fel Siân Phillips, actores o Gymraes; ymhlith ei rhannau llwyfan cynnar roedd y prif rannau yn Hedda Gabler a Saint Joan; yn adnabyddus yn arbennig fel Livia yn I, Claudius y BBC (1976), ac enillodd BAFTA a gwobr y Gymdeithas Deledu Frenhinol amdani; enwebiadau Tony ac Olivier fel Marlene Dietrich yn Marlene; ganed yng Ngwauncaegurwen, merch Sally Thomas, athrawes, a David Phillips, gweithiwr dur a ddaeth yn blismon; yn siaradwr Cymraeg, Cymraeg yn unig a siaradai am ran helaeth o’i phlentyndod, gan ddysgu Saesneg o’r radio, fel yr ysgrifennodd yn ei hunangofiant Private Faces (1999); yn Ysgol Ramadeg Pontardawe Jane oedd ei henw nes i’w hathro Cymraeg ei galw’n Siân; Saesneg ac Athroniaeth yng Ngholeg y Brifysgol Caerdydd, gan raddio yn 1955; ysgoloriaeth i RADA yn 1955, yr un flwyddyn â Diana Rigg a Glenda Jackson; Medal Aur Bancroft am Hedda Gabler; gwrthododd dri chontract ffilm yn Hollywood, gan ffafrio’r llwyfan; yn actio’n broffesiynol yn 11 ar y Home Service yng Nghymru; gwobr llefaru a drama yn Eisteddfod Genedlaethol Llandybïe 1944; darllenydd newyddion a chyhoeddwr i’r BBC yng Nghymru o 1953, yn teithio Cymru mewn cynyrchiadau Cymraeg i Gyngor Celfyddydau Cymru; y Dywysoges Siwan yn The King’s Daughter Saunders Lewis yn Hampstead yn 1959 ac ar BBC Cymru yn 1960; cyflwynydd Gwlad y Gân ar TWW gydag Ivor Emmanuel, 1958–59; Saint Joan yn Coventry yn 1958, a ganmolwyd fel ‘perffeithrwydd’; yr RSC 1960–61; Becket (1964) gyda Peter O’Toole a Richard Burton; Emmeline Pankhurst yn Shoulder to Shoulder (1974); Beth Morgan yn How Green Was My Valley (1975); Clementine Churchill yn The Wilderness Years (1981); gwraig Smiley, Ann, yn Tinker, Tailor, Soldier, Spy (1979) a Smiley’s People (1982); Dune (1984); rhannau yn y West End yn Marlene, Pal Joey, Gigi ac A Little Night Music; y Theatr Genedlaethol; Doctor Who (2024); Siân Phillips at 90 ar BBC One, 1 Mawrth 2024.
Yn Ysgol Ramadeg Pontardawe Jane oedd ei henw, nes i’w hathro Cymraeg, Eic Davies, ddechrau ei galw wrth ffurf Gymraeg yr enw, Siân.FfynonellauSiân Phillips ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: y Fonesig Siân Phillips DBE (ganwyd Jane Elizabeth Ailwên Phillips, 14 Mai 1933), actores o Gymru; ganed ar fferm Tŷ Mawr ger Gwauncaegurwen, merch Sally Thomas, athrawes, a David Phillips, cyn-weithiwr dur a drodd yn blismon; Cymraeg oedd ei mamiaith; yn Ysgol Ramadeg Pontardawe Jane oedd ei henw, ond galwai ei hathro Cymraeg, Eic Davies, hi wrth y ffurf Gymraeg, Siân; tra yn y coleg bu’n rhan o’r cwmni a gyflwynodd drosiad Cymraeg An Inspector Calls yn 1951; dechreuodd actio’n broffesiynol yn 11 ar yr Home Service ar BBC Radio yng Nghymru, a’i rhan gyntaf oedd cwrcath sinsir; yr un oed enillodd ei gwobr gyntaf yn Eisteddfod Genedlaethol 1944 yn Llandybïe; teithiodd Gymru mewn cynyrchiadau Cymraeg a Saesneg i Gyngor Celfyddydau Cymru dan gyfarwyddyd Herbert Davies, fel Gymerwch chi Sigaret? a Brad gan Saunders Lewis; y Dywysoges Siwan mewn cyfieithiad o Siwan Saunders Lewis yn Hampstead yn 1959.Siân Phillips ↗Wikipedia (Saesneg)Y Fonesig Jane Elizabeth Ailwên Phillips (ganed 14 Mai 1933), a adwaenir fel Siân Phillips, actores o Gymraes; ymhlith ei rhannau llwyfan cynnar roedd y prif rannau yn Hedda Gabler a Saint Joan; yn adnabyddus yn arbennig fel Livia yn I, Claudius y BBC (1976), ac enillodd BAFTA a gwobr y Gymdeithas Deledu Frenhinol amdani; enwebiadau Tony ac Olivier fel Marlene Dietrich yn Marlene; ganed yng Ngwauncaegurwen, merch Sally Thomas, athrawes, a David Phillips, gweithiwr dur a ddaeth yn blismon; yn siaradwr Cymraeg, Cymraeg yn unig a siaradai am ran helaeth o’i phlentyndod, gan ddysgu Saesneg o’r radio, fel yr ysgrifennodd yn ei hunangofiant Private Faces (1999); yn Ysgol Ramadeg Pontardawe Jane oedd ei henw nes i’w hathro Cymraeg ei galw’n Siân; Saesneg ac Athroniaeth yng Ngholeg y Brifysgol Caerdydd, gan raddio yn 1955; ysgoloriaeth i RADA yn 1955, yr un flwyddyn â Diana Rigg a Glenda Jackson; Medal Aur Bancroft am Hedda Gabler; gwrthododd dri chontract ffilm yn Hollywood, gan ffafrio’r llwyfan; yn actio’n broffesiynol yn 11 ar y Home Service yng Nghymru; gwobr llefaru a drama yn Eisteddfod Genedlaethol Llandybïe 1944; darllenydd newyddion a chyhoeddwr i’r BBC yng Nghymru o 1953, yn teithio Cymru mewn cynyrchiadau Cymraeg i Gyngor Celfyddydau Cymru; y Dywysoges Siwan yn The King’s Daughter Saunders Lewis yn Hampstead yn 1959 ac ar BBC Cymru yn 1960; cyflwynydd Gwlad y Gân ar TWW gydag Ivor Emmanuel, 1958–59; Saint Joan yn Coventry yn 1958, a ganmolwyd fel ‘perffeithrwydd’; yr RSC 1960–61; Becket (1964) gyda Peter O’Toole a Richard Burton; Emmeline Pankhurst yn Shoulder to Shoulder (1974); Beth Morgan yn How Green Was My Valley (1975); Clementine Churchill yn The Wilderness Years (1981); gwraig Smiley, Ann, yn Tinker, Tailor, Soldier, Spy (1979) a Smiley’s People (1982); Dune (1984); rhannau yn y West End yn Marlene, Pal Joey, Gigi ac A Little Night Music; y Theatr Genedlaethol; Doctor Who (2024); Siân Phillips at 90 ar BBC One, 1 Mawrth 2024.
Dechreuodd actio i’r Home Service yng Nghymru yn un ar ddeg oed; ei rhan gyntaf oedd cwrcath sinsir. Yr un flwyddyn, 1944, enillodd ei gwobr gyntaf am ddrama yn Eisteddfod Genedlaethol Llandybïe, yn chwarae hen ddyn mewn deialog gyda ffrind ysgol.FfynonellauSiân Phillips ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: y Fonesig Siân Phillips DBE (ganwyd Jane Elizabeth Ailwên Phillips, 14 Mai 1933), actores o Gymru; ganed ar fferm Tŷ Mawr ger Gwauncaegurwen, merch Sally Thomas, athrawes, a David Phillips, cyn-weithiwr dur a drodd yn blismon; Cymraeg oedd ei mamiaith; yn Ysgol Ramadeg Pontardawe Jane oedd ei henw, ond galwai ei hathro Cymraeg, Eic Davies, hi wrth y ffurf Gymraeg, Siân; tra yn y coleg bu’n rhan o’r cwmni a gyflwynodd drosiad Cymraeg An Inspector Calls yn 1951; dechreuodd actio’n broffesiynol yn 11 ar yr Home Service ar BBC Radio yng Nghymru, a’i rhan gyntaf oedd cwrcath sinsir; yr un oed enillodd ei gwobr gyntaf yn Eisteddfod Genedlaethol 1944 yn Llandybïe; teithiodd Gymru mewn cynyrchiadau Cymraeg a Saesneg i Gyngor Celfyddydau Cymru dan gyfarwyddyd Herbert Davies, fel Gymerwch chi Sigaret? a Brad gan Saunders Lewis; y Dywysoges Siwan mewn cyfieithiad o Siwan Saunders Lewis yn Hampstead yn 1959.Siân Phillips ↗Wikipedia (Saesneg)Y Fonesig Jane Elizabeth Ailwên Phillips (ganed 14 Mai 1933), a adwaenir fel Siân Phillips, actores o Gymraes; ymhlith ei rhannau llwyfan cynnar roedd y prif rannau yn Hedda Gabler a Saint Joan; yn adnabyddus yn arbennig fel Livia yn I, Claudius y BBC (1976), ac enillodd BAFTA a gwobr y Gymdeithas Deledu Frenhinol amdani; enwebiadau Tony ac Olivier fel Marlene Dietrich yn Marlene; ganed yng Ngwauncaegurwen, merch Sally Thomas, athrawes, a David Phillips, gweithiwr dur a ddaeth yn blismon; yn siaradwr Cymraeg, Cymraeg yn unig a siaradai am ran helaeth o’i phlentyndod, gan ddysgu Saesneg o’r radio, fel yr ysgrifennodd yn ei hunangofiant Private Faces (1999); yn Ysgol Ramadeg Pontardawe Jane oedd ei henw nes i’w hathro Cymraeg ei galw’n Siân; Saesneg ac Athroniaeth yng Ngholeg y Brifysgol Caerdydd, gan raddio yn 1955; ysgoloriaeth i RADA yn 1955, yr un flwyddyn â Diana Rigg a Glenda Jackson; Medal Aur Bancroft am Hedda Gabler; gwrthododd dri chontract ffilm yn Hollywood, gan ffafrio’r llwyfan; yn actio’n broffesiynol yn 11 ar y Home Service yng Nghymru; gwobr llefaru a drama yn Eisteddfod Genedlaethol Llandybïe 1944; darllenydd newyddion a chyhoeddwr i’r BBC yng Nghymru o 1953, yn teithio Cymru mewn cynyrchiadau Cymraeg i Gyngor Celfyddydau Cymru; y Dywysoges Siwan yn The King’s Daughter Saunders Lewis yn Hampstead yn 1959 ac ar BBC Cymru yn 1960; cyflwynydd Gwlad y Gân ar TWW gydag Ivor Emmanuel, 1958–59; Saint Joan yn Coventry yn 1958, a ganmolwyd fel ‘perffeithrwydd’; yr RSC 1960–61; Becket (1964) gyda Peter O’Toole a Richard Burton; Emmeline Pankhurst yn Shoulder to Shoulder (1974); Beth Morgan yn How Green Was My Valley (1975); Clementine Churchill yn The Wilderness Years (1981); gwraig Smiley, Ann, yn Tinker, Tailor, Soldier, Spy (1979) a Smiley’s People (1982); Dune (1984); rhannau yn y West End yn Marlene, Pal Joey, Gigi ac A Little Night Music; y Theatr Genedlaethol; Doctor Who (2024); Siân Phillips at 90 ar BBC One, 1 Mawrth 2024.
Tra’n astudio Saesneg ac Athroniaeth yng Nghaerdydd darllenai’r newyddion i’r BBC yng Nghymru a theithiodd y wlad i Gyngor Celfyddydau Cymru mewn dramâu Cymraeg a Saesneg, yn eu plith Brad Saunders Lewis a Gymerwch chi Sigaret?FfynonellauSiân Phillips ↗Wikipedia (Saesneg)Y Fonesig Jane Elizabeth Ailwên Phillips (ganed 14 Mai 1933), a adwaenir fel Siân Phillips, actores o Gymraes; ymhlith ei rhannau llwyfan cynnar roedd y prif rannau yn Hedda Gabler a Saint Joan; yn adnabyddus yn arbennig fel Livia yn I, Claudius y BBC (1976), ac enillodd BAFTA a gwobr y Gymdeithas Deledu Frenhinol amdani; enwebiadau Tony ac Olivier fel Marlene Dietrich yn Marlene; ganed yng Ngwauncaegurwen, merch Sally Thomas, athrawes, a David Phillips, gweithiwr dur a ddaeth yn blismon; yn siaradwr Cymraeg, Cymraeg yn unig a siaradai am ran helaeth o’i phlentyndod, gan ddysgu Saesneg o’r radio, fel yr ysgrifennodd yn ei hunangofiant Private Faces (1999); yn Ysgol Ramadeg Pontardawe Jane oedd ei henw nes i’w hathro Cymraeg ei galw’n Siân; Saesneg ac Athroniaeth yng Ngholeg y Brifysgol Caerdydd, gan raddio yn 1955; ysgoloriaeth i RADA yn 1955, yr un flwyddyn â Diana Rigg a Glenda Jackson; Medal Aur Bancroft am Hedda Gabler; gwrthododd dri chontract ffilm yn Hollywood, gan ffafrio’r llwyfan; yn actio’n broffesiynol yn 11 ar y Home Service yng Nghymru; gwobr llefaru a drama yn Eisteddfod Genedlaethol Llandybïe 1944; darllenydd newyddion a chyhoeddwr i’r BBC yng Nghymru o 1953, yn teithio Cymru mewn cynyrchiadau Cymraeg i Gyngor Celfyddydau Cymru; y Dywysoges Siwan yn The King’s Daughter Saunders Lewis yn Hampstead yn 1959 ac ar BBC Cymru yn 1960; cyflwynydd Gwlad y Gân ar TWW gydag Ivor Emmanuel, 1958–59; Saint Joan yn Coventry yn 1958, a ganmolwyd fel ‘perffeithrwydd’; yr RSC 1960–61; Becket (1964) gyda Peter O’Toole a Richard Burton; Emmeline Pankhurst yn Shoulder to Shoulder (1974); Beth Morgan yn How Green Was My Valley (1975); Clementine Churchill yn The Wilderness Years (1981); gwraig Smiley, Ann, yn Tinker, Tailor, Soldier, Spy (1979) a Smiley’s People (1982); Dune (1984); rhannau yn y West End yn Marlene, Pal Joey, Gigi ac A Little Night Music; y Theatr Genedlaethol; Doctor Who (2024); Siân Phillips at 90 ar BBC One, 1 Mawrth 2024.Siân Phillips ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: y Fonesig Siân Phillips DBE (ganwyd Jane Elizabeth Ailwên Phillips, 14 Mai 1933), actores o Gymru; ganed ar fferm Tŷ Mawr ger Gwauncaegurwen, merch Sally Thomas, athrawes, a David Phillips, cyn-weithiwr dur a drodd yn blismon; Cymraeg oedd ei mamiaith; yn Ysgol Ramadeg Pontardawe Jane oedd ei henw, ond galwai ei hathro Cymraeg, Eic Davies, hi wrth y ffurf Gymraeg, Siân; tra yn y coleg bu’n rhan o’r cwmni a gyflwynodd drosiad Cymraeg An Inspector Calls yn 1951; dechreuodd actio’n broffesiynol yn 11 ar yr Home Service ar BBC Radio yng Nghymru, a’i rhan gyntaf oedd cwrcath sinsir; yr un oed enillodd ei gwobr gyntaf yn Eisteddfod Genedlaethol 1944 yn Llandybïe; teithiodd Gymru mewn cynyrchiadau Cymraeg a Saesneg i Gyngor Celfyddydau Cymru dan gyfarwyddyd Herbert Davies, fel Gymerwch chi Sigaret? a Brad gan Saunders Lewis; y Dywysoges Siwan mewn cyfieithiad o Siwan Saunders Lewis yn Hampstead yn 1959.
Yn 1955 enillodd ysgoloriaeth i RADA, yr un flwyddyn â Diana Rigg a Glenda Jackson, a chipio Medal Aur Bancroft am ei Hedda Gabler. Cynigiwyd tri chontract ffilm yn Hollywood iddi tra’n dal yn fyfyrwraig, ond fe’u gwrthododd er mwyn y llwyfan. Canmolwyd ei Saint Joan yn Coventry yn 1958 fel perffeithrwydd.FfynonellauSiân Phillips ↗Wikipedia (Saesneg)Y Fonesig Jane Elizabeth Ailwên Phillips (ganed 14 Mai 1933), a adwaenir fel Siân Phillips, actores o Gymraes; ymhlith ei rhannau llwyfan cynnar roedd y prif rannau yn Hedda Gabler a Saint Joan; yn adnabyddus yn arbennig fel Livia yn I, Claudius y BBC (1976), ac enillodd BAFTA a gwobr y Gymdeithas Deledu Frenhinol amdani; enwebiadau Tony ac Olivier fel Marlene Dietrich yn Marlene; ganed yng Ngwauncaegurwen, merch Sally Thomas, athrawes, a David Phillips, gweithiwr dur a ddaeth yn blismon; yn siaradwr Cymraeg, Cymraeg yn unig a siaradai am ran helaeth o’i phlentyndod, gan ddysgu Saesneg o’r radio, fel yr ysgrifennodd yn ei hunangofiant Private Faces (1999); yn Ysgol Ramadeg Pontardawe Jane oedd ei henw nes i’w hathro Cymraeg ei galw’n Siân; Saesneg ac Athroniaeth yng Ngholeg y Brifysgol Caerdydd, gan raddio yn 1955; ysgoloriaeth i RADA yn 1955, yr un flwyddyn â Diana Rigg a Glenda Jackson; Medal Aur Bancroft am Hedda Gabler; gwrthododd dri chontract ffilm yn Hollywood, gan ffafrio’r llwyfan; yn actio’n broffesiynol yn 11 ar y Home Service yng Nghymru; gwobr llefaru a drama yn Eisteddfod Genedlaethol Llandybïe 1944; darllenydd newyddion a chyhoeddwr i’r BBC yng Nghymru o 1953, yn teithio Cymru mewn cynyrchiadau Cymraeg i Gyngor Celfyddydau Cymru; y Dywysoges Siwan yn The King’s Daughter Saunders Lewis yn Hampstead yn 1959 ac ar BBC Cymru yn 1960; cyflwynydd Gwlad y Gân ar TWW gydag Ivor Emmanuel, 1958–59; Saint Joan yn Coventry yn 1958, a ganmolwyd fel ‘perffeithrwydd’; yr RSC 1960–61; Becket (1964) gyda Peter O’Toole a Richard Burton; Emmeline Pankhurst yn Shoulder to Shoulder (1974); Beth Morgan yn How Green Was My Valley (1975); Clementine Churchill yn The Wilderness Years (1981); gwraig Smiley, Ann, yn Tinker, Tailor, Soldier, Spy (1979) a Smiley’s People (1982); Dune (1984); rhannau yn y West End yn Marlene, Pal Joey, Gigi ac A Little Night Music; y Theatr Genedlaethol; Doctor Who (2024); Siân Phillips at 90 ar BBC One, 1 Mawrth 2024.Siân Phillips ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: y Fonesig Siân Phillips DBE (ganwyd Jane Elizabeth Ailwên Phillips, 14 Mai 1933), actores o Gymru; ganed ar fferm Tŷ Mawr ger Gwauncaegurwen, merch Sally Thomas, athrawes, a David Phillips, cyn-weithiwr dur a drodd yn blismon; Cymraeg oedd ei mamiaith; yn Ysgol Ramadeg Pontardawe Jane oedd ei henw, ond galwai ei hathro Cymraeg, Eic Davies, hi wrth y ffurf Gymraeg, Siân; tra yn y coleg bu’n rhan o’r cwmni a gyflwynodd drosiad Cymraeg An Inspector Calls yn 1951; dechreuodd actio’n broffesiynol yn 11 ar yr Home Service ar BBC Radio yng Nghymru, a’i rhan gyntaf oedd cwrcath sinsir; yr un oed enillodd ei gwobr gyntaf yn Eisteddfod Genedlaethol 1944 yn Llandybïe; teithiodd Gymru mewn cynyrchiadau Cymraeg a Saesneg i Gyngor Celfyddydau Cymru dan gyfarwyddyd Herbert Davies, fel Gymerwch chi Sigaret? a Brad gan Saunders Lewis; y Dywysoges Siwan mewn cyfieithiad o Siwan Saunders Lewis yn Hampstead yn 1959.
Yn 1959 chwaraeodd y Dywysoges Siwan yn nrama Saunders Lewis, The King’s Daughter, yn Llundain, ac eto ar BBC Cymru yn 1960. Cyflwynodd hefyd raglen TWW Gwlad y Gân gydag Ivor Emmanuel, ac ymunodd â’r Royal Shakespeare Company yn 1960.FfynonellauSiân Phillips ↗Wikipedia (Saesneg)Y Fonesig Jane Elizabeth Ailwên Phillips (ganed 14 Mai 1933), a adwaenir fel Siân Phillips, actores o Gymraes; ymhlith ei rhannau llwyfan cynnar roedd y prif rannau yn Hedda Gabler a Saint Joan; yn adnabyddus yn arbennig fel Livia yn I, Claudius y BBC (1976), ac enillodd BAFTA a gwobr y Gymdeithas Deledu Frenhinol amdani; enwebiadau Tony ac Olivier fel Marlene Dietrich yn Marlene; ganed yng Ngwauncaegurwen, merch Sally Thomas, athrawes, a David Phillips, gweithiwr dur a ddaeth yn blismon; yn siaradwr Cymraeg, Cymraeg yn unig a siaradai am ran helaeth o’i phlentyndod, gan ddysgu Saesneg o’r radio, fel yr ysgrifennodd yn ei hunangofiant Private Faces (1999); yn Ysgol Ramadeg Pontardawe Jane oedd ei henw nes i’w hathro Cymraeg ei galw’n Siân; Saesneg ac Athroniaeth yng Ngholeg y Brifysgol Caerdydd, gan raddio yn 1955; ysgoloriaeth i RADA yn 1955, yr un flwyddyn â Diana Rigg a Glenda Jackson; Medal Aur Bancroft am Hedda Gabler; gwrthododd dri chontract ffilm yn Hollywood, gan ffafrio’r llwyfan; yn actio’n broffesiynol yn 11 ar y Home Service yng Nghymru; gwobr llefaru a drama yn Eisteddfod Genedlaethol Llandybïe 1944; darllenydd newyddion a chyhoeddwr i’r BBC yng Nghymru o 1953, yn teithio Cymru mewn cynyrchiadau Cymraeg i Gyngor Celfyddydau Cymru; y Dywysoges Siwan yn The King’s Daughter Saunders Lewis yn Hampstead yn 1959 ac ar BBC Cymru yn 1960; cyflwynydd Gwlad y Gân ar TWW gydag Ivor Emmanuel, 1958–59; Saint Joan yn Coventry yn 1958, a ganmolwyd fel ‘perffeithrwydd’; yr RSC 1960–61; Becket (1964) gyda Peter O’Toole a Richard Burton; Emmeline Pankhurst yn Shoulder to Shoulder (1974); Beth Morgan yn How Green Was My Valley (1975); Clementine Churchill yn The Wilderness Years (1981); gwraig Smiley, Ann, yn Tinker, Tailor, Soldier, Spy (1979) a Smiley’s People (1982); Dune (1984); rhannau yn y West End yn Marlene, Pal Joey, Gigi ac A Little Night Music; y Theatr Genedlaethol; Doctor Who (2024); Siân Phillips at 90 ar BBC One, 1 Mawrth 2024.Siân Phillips ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: y Fonesig Siân Phillips DBE (ganwyd Jane Elizabeth Ailwên Phillips, 14 Mai 1933), actores o Gymru; ganed ar fferm Tŷ Mawr ger Gwauncaegurwen, merch Sally Thomas, athrawes, a David Phillips, cyn-weithiwr dur a drodd yn blismon; Cymraeg oedd ei mamiaith; yn Ysgol Ramadeg Pontardawe Jane oedd ei henw, ond galwai ei hathro Cymraeg, Eic Davies, hi wrth y ffurf Gymraeg, Siân; tra yn y coleg bu’n rhan o’r cwmni a gyflwynodd drosiad Cymraeg An Inspector Calls yn 1951; dechreuodd actio’n broffesiynol yn 11 ar yr Home Service ar BBC Radio yng Nghymru, a’i rhan gyntaf oedd cwrcath sinsir; yr un oed enillodd ei gwobr gyntaf yn Eisteddfod Genedlaethol 1944 yn Llandybïe; teithiodd Gymru mewn cynyrchiadau Cymraeg a Saesneg i Gyngor Celfyddydau Cymru dan gyfarwyddyd Herbert Davies, fel Gymerwch chi Sigaret? a Brad gan Saunders Lewis; y Dywysoges Siwan mewn cyfieithiad o Siwan Saunders Lewis yn Hampstead yn 1959.
Ar y sgrin serennodd gyda Richard Burton a Peter O’Toole yn Becket (1964), chwaraeodd Emmeline Pankhurst yn Shoulder to Shoulder, ac roedd yn Beth Morgan yn How Green Was My Valley (1975) wrth ochr Stanley Baker. Enillodd ei Livia yn I, Claudius y BBC (1976) BAFTA yr Actores Orau iddi. Aeth ymlaen i chwarae Clementine Churchill, gwraig George Smiley yn Tinker, Tailor, Soldier, Spy, a’r Fam Barchedig yn Dune.FfynhonnellSiân Phillips ↗Wikipedia (Saesneg)Y Fonesig Jane Elizabeth Ailwên Phillips (ganed 14 Mai 1933), a adwaenir fel Siân Phillips, actores o Gymraes; ymhlith ei rhannau llwyfan cynnar roedd y prif rannau yn Hedda Gabler a Saint Joan; yn adnabyddus yn arbennig fel Livia yn I, Claudius y BBC (1976), ac enillodd BAFTA a gwobr y Gymdeithas Deledu Frenhinol amdani; enwebiadau Tony ac Olivier fel Marlene Dietrich yn Marlene; ganed yng Ngwauncaegurwen, merch Sally Thomas, athrawes, a David Phillips, gweithiwr dur a ddaeth yn blismon; yn siaradwr Cymraeg, Cymraeg yn unig a siaradai am ran helaeth o’i phlentyndod, gan ddysgu Saesneg o’r radio, fel yr ysgrifennodd yn ei hunangofiant Private Faces (1999); yn Ysgol Ramadeg Pontardawe Jane oedd ei henw nes i’w hathro Cymraeg ei galw’n Siân; Saesneg ac Athroniaeth yng Ngholeg y Brifysgol Caerdydd, gan raddio yn 1955; ysgoloriaeth i RADA yn 1955, yr un flwyddyn â Diana Rigg a Glenda Jackson; Medal Aur Bancroft am Hedda Gabler; gwrthododd dri chontract ffilm yn Hollywood, gan ffafrio’r llwyfan; yn actio’n broffesiynol yn 11 ar y Home Service yng Nghymru; gwobr llefaru a drama yn Eisteddfod Genedlaethol Llandybïe 1944; darllenydd newyddion a chyhoeddwr i’r BBC yng Nghymru o 1953, yn teithio Cymru mewn cynyrchiadau Cymraeg i Gyngor Celfyddydau Cymru; y Dywysoges Siwan yn The King’s Daughter Saunders Lewis yn Hampstead yn 1959 ac ar BBC Cymru yn 1960; cyflwynydd Gwlad y Gân ar TWW gydag Ivor Emmanuel, 1958–59; Saint Joan yn Coventry yn 1958, a ganmolwyd fel ‘perffeithrwydd’; yr RSC 1960–61; Becket (1964) gyda Peter O’Toole a Richard Burton; Emmeline Pankhurst yn Shoulder to Shoulder (1974); Beth Morgan yn How Green Was My Valley (1975); Clementine Churchill yn The Wilderness Years (1981); gwraig Smiley, Ann, yn Tinker, Tailor, Soldier, Spy (1979) a Smiley’s People (1982); Dune (1984); rhannau yn y West End yn Marlene, Pal Joey, Gigi ac A Little Night Music; y Theatr Genedlaethol; Doctor Who (2024); Siân Phillips at 90 ar BBC One, 1 Mawrth 2024.
Ar y llwyfan chwaraeodd Marlene Dietrich yn Marlene yn Llundain ac Efrog Newydd, gan ennill enwebiadau Olivier a Tony, a serennodd yn Pal Joey, Gigi ac A Little Night Music ac yn y Theatr Genedlaethol. Ysgrifennodd hanes ei bywyd yn Private Faces (1999).FfynhonnellSiân Phillips ↗Wikipedia (Saesneg)Y Fonesig Jane Elizabeth Ailwên Phillips (ganed 14 Mai 1933), a adwaenir fel Siân Phillips, actores o Gymraes; ymhlith ei rhannau llwyfan cynnar roedd y prif rannau yn Hedda Gabler a Saint Joan; yn adnabyddus yn arbennig fel Livia yn I, Claudius y BBC (1976), ac enillodd BAFTA a gwobr y Gymdeithas Deledu Frenhinol amdani; enwebiadau Tony ac Olivier fel Marlene Dietrich yn Marlene; ganed yng Ngwauncaegurwen, merch Sally Thomas, athrawes, a David Phillips, gweithiwr dur a ddaeth yn blismon; yn siaradwr Cymraeg, Cymraeg yn unig a siaradai am ran helaeth o’i phlentyndod, gan ddysgu Saesneg o’r radio, fel yr ysgrifennodd yn ei hunangofiant Private Faces (1999); yn Ysgol Ramadeg Pontardawe Jane oedd ei henw nes i’w hathro Cymraeg ei galw’n Siân; Saesneg ac Athroniaeth yng Ngholeg y Brifysgol Caerdydd, gan raddio yn 1955; ysgoloriaeth i RADA yn 1955, yr un flwyddyn â Diana Rigg a Glenda Jackson; Medal Aur Bancroft am Hedda Gabler; gwrthododd dri chontract ffilm yn Hollywood, gan ffafrio’r llwyfan; yn actio’n broffesiynol yn 11 ar y Home Service yng Nghymru; gwobr llefaru a drama yn Eisteddfod Genedlaethol Llandybïe 1944; darllenydd newyddion a chyhoeddwr i’r BBC yng Nghymru o 1953, yn teithio Cymru mewn cynyrchiadau Cymraeg i Gyngor Celfyddydau Cymru; y Dywysoges Siwan yn The King’s Daughter Saunders Lewis yn Hampstead yn 1959 ac ar BBC Cymru yn 1960; cyflwynydd Gwlad y Gân ar TWW gydag Ivor Emmanuel, 1958–59; Saint Joan yn Coventry yn 1958, a ganmolwyd fel ‘perffeithrwydd’; yr RSC 1960–61; Becket (1964) gyda Peter O’Toole a Richard Burton; Emmeline Pankhurst yn Shoulder to Shoulder (1974); Beth Morgan yn How Green Was My Valley (1975); Clementine Churchill yn The Wilderness Years (1981); gwraig Smiley, Ann, yn Tinker, Tailor, Soldier, Spy (1979) a Smiley’s People (1982); Dune (1984); rhannau yn y West End yn Marlene, Pal Joey, Gigi ac A Little Night Music; y Theatr Genedlaethol; Doctor Who (2024); Siân Phillips at 90 ar BBC One, 1 Mawrth 2024.
Gwnaed hi’n Fonesig am ei gwasanaeth i ddrama. Yn 2024, a hithau dros ei naw deg, ymddangosodd yn Doctor Who, ac ar Ddydd Gŵyl Dewi y flwyddyn honno darlledodd y BBC Siân Phillips at 90, ei stori ei hun am fywyd hir a hynod ar lwyfan a sgrin.FfynonellauSiân Phillips ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: y Fonesig Siân Phillips DBE (ganwyd Jane Elizabeth Ailwên Phillips, 14 Mai 1933), actores o Gymru; ganed ar fferm Tŷ Mawr ger Gwauncaegurwen, merch Sally Thomas, athrawes, a David Phillips, cyn-weithiwr dur a drodd yn blismon; Cymraeg oedd ei mamiaith; yn Ysgol Ramadeg Pontardawe Jane oedd ei henw, ond galwai ei hathro Cymraeg, Eic Davies, hi wrth y ffurf Gymraeg, Siân; tra yn y coleg bu’n rhan o’r cwmni a gyflwynodd drosiad Cymraeg An Inspector Calls yn 1951; dechreuodd actio’n broffesiynol yn 11 ar yr Home Service ar BBC Radio yng Nghymru, a’i rhan gyntaf oedd cwrcath sinsir; yr un oed enillodd ei gwobr gyntaf yn Eisteddfod Genedlaethol 1944 yn Llandybïe; teithiodd Gymru mewn cynyrchiadau Cymraeg a Saesneg i Gyngor Celfyddydau Cymru dan gyfarwyddyd Herbert Davies, fel Gymerwch chi Sigaret? a Brad gan Saunders Lewis; y Dywysoges Siwan mewn cyfieithiad o Siwan Saunders Lewis yn Hampstead yn 1959.Siân Phillips ↗Wikipedia (Saesneg)Y Fonesig Jane Elizabeth Ailwên Phillips (ganed 14 Mai 1933), a adwaenir fel Siân Phillips, actores o Gymraes; ymhlith ei rhannau llwyfan cynnar roedd y prif rannau yn Hedda Gabler a Saint Joan; yn adnabyddus yn arbennig fel Livia yn I, Claudius y BBC (1976), ac enillodd BAFTA a gwobr y Gymdeithas Deledu Frenhinol amdani; enwebiadau Tony ac Olivier fel Marlene Dietrich yn Marlene; ganed yng Ngwauncaegurwen, merch Sally Thomas, athrawes, a David Phillips, gweithiwr dur a ddaeth yn blismon; yn siaradwr Cymraeg, Cymraeg yn unig a siaradai am ran helaeth o’i phlentyndod, gan ddysgu Saesneg o’r radio, fel yr ysgrifennodd yn ei hunangofiant Private Faces (1999); yn Ysgol Ramadeg Pontardawe Jane oedd ei henw nes i’w hathro Cymraeg ei galw’n Siân; Saesneg ac Athroniaeth yng Ngholeg y Brifysgol Caerdydd, gan raddio yn 1955; ysgoloriaeth i RADA yn 1955, yr un flwyddyn â Diana Rigg a Glenda Jackson; Medal Aur Bancroft am Hedda Gabler; gwrthododd dri chontract ffilm yn Hollywood, gan ffafrio’r llwyfan; yn actio’n broffesiynol yn 11 ar y Home Service yng Nghymru; gwobr llefaru a drama yn Eisteddfod Genedlaethol Llandybïe 1944; darllenydd newyddion a chyhoeddwr i’r BBC yng Nghymru o 1953, yn teithio Cymru mewn cynyrchiadau Cymraeg i Gyngor Celfyddydau Cymru; y Dywysoges Siwan yn The King’s Daughter Saunders Lewis yn Hampstead yn 1959 ac ar BBC Cymru yn 1960; cyflwynydd Gwlad y Gân ar TWW gydag Ivor Emmanuel, 1958–59; Saint Joan yn Coventry yn 1958, a ganmolwyd fel ‘perffeithrwydd’; yr RSC 1960–61; Becket (1964) gyda Peter O’Toole a Richard Burton; Emmeline Pankhurst yn Shoulder to Shoulder (1974); Beth Morgan yn How Green Was My Valley (1975); Clementine Churchill yn The Wilderness Years (1981); gwraig Smiley, Ann, yn Tinker, Tailor, Soldier, Spy (1979) a Smiley’s People (1982); Dune (1984); rhannau yn y West End yn Marlene, Pal Joey, Gigi ac A Little Night Music; y Theatr Genedlaethol; Doctor Who (2024); Siân Phillips at 90 ar BBC One, 1 Mawrth 2024.
Ffynonellau a darllen pellach
Mae darllen y dudalen hon yn casglu ei cherdyn. Casglwch bob cerdyn yn y set. Eich holl gardiau →
Actorion o Gymru a enillodd wobrau mwyaf y byd.
1/10Ray Milland 1907–1986HG
2/10Hugh Griffith 1912–1980RB
3/10Richard Burton 1925–1984DP
4/10Y Fonesig Siân Phillips born 1933SH
5/10Syr Anthony Hopkins born 1937CZ
6/10Catherine Zeta-Jones born 1969MS
7/10Michael Sheen born 1969IG
8/10Ioan Gruffudd born 1973LE
9/10Luke Evans b. 1979TE
10/10Taron Egerton b. 1989Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.
Syr John Edward LloydFe’i magwyd yn Llandudno, yn fab i saer o Gaergybi, ac arweiniodd Awstralia drwy’r Rhyfel Byd Cyntaf yn Brif Weinidog o 1915 i 1923.
Billy HughesPrif weinidog Cymraeg ei iaith rhwng 1916 a 1922, y gosododd ei Gyllideb y Bobl yn 1909 seiliau’r wladwriaeth les.
David Lloyd GeorgeAthro Bangor a ysgrifennodd ramadeg mawr y Gymraeg, gosod rheolau’r gynghanedd yn Cerdd Dafod, a rhoi i’r Gymraeg yr orgraff a ddefnyddia heddiw.
Syr John Morris-JonesYsgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf