

Hanes Cymru / Llenyddiaeth / Yr hen destunau Cymraeg
Wedi’i chadw mewn llyfr o’r bymthegfed ganrif
Marwnad Duran
Tair llinell y mae traddodiad Cymru yn eu rhoi i Arthur ei hun, yn galaru am ei fab Duran ar faes y gad.
Llun: Y Brenin Arthur yn un o’r Naw Gwron, manylyn o dapestri tua 1385 yn The Cloisters, Efrog Newydd · Unknown weaver, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons
| Cedwir yn | Llawysgrif Mostyn 131, tudalen 770, y bymthegfed ganrif |
|---|---|
| Priodolir i | Arthur ei hun |
| Pobl | Arthur, ei fab Duran, a Sanddef Bryd Angel |
| Ffurf | englyn unigol o dair llinell |
Ymhlith englynion yr hen draddodiad Cymreig mae un pennill o dair llinell y mae’r llawysgrif yn ei roi i Arthur. Galarnad tad dros ei fab ydyw. Mae’r llyfr o’r bymthegfed ganrif sy’n ei gadw, Mostyn 131, yn nodi’n syml ar y diwedd: Arthur.FfynonellauThe Death of Duran son of Arthur ↗Llyfrgell hen destunau Mary Jones (maryjones.us), o Lawysgrif Mostyn 131, t. 770 (Saesneg)Y tair llinell, gyda nodiadau ar Sanddef Bryd Angel.Early Welsh Saga Poetry: A Study and Edition of the EnglynionJenny Rowland, D. S. Brewer, Caergrawnt, 1990 (Saesneg)Argraffiad mawr englynion Llywarch Hen, Heledd a’r penillion unigol nad ydynt yn perthyn i unrhyw chwedl.
Englyn Duran
Meibion Arthur
Mae traddodiad Cymru yn enwi sawl mab i Arthur, ac mae pob un ohonynt yn marw’n ifanc. Syrthiodd Llacheu, y mab a folir yn Llyfr Du Caerfyrddin, mewn brwydr; claddwyd Amr wrth ffynnon Gamber yn Ergyng, mewn bedd na ellid byth, medd Nennius, ei fesur yr un fath ddwywaith. Un arall ohonynt yw Duran, a laddwyd mewn brwydr, a’r brain yn ymgasglu.
Sanddef wyneb angel
Y gŵr y mae Arthur yn galw arno yw Sanddef Bryd Angel. Dywed Culhwch ac Olwen ei fod yn un o’r tri gŵr a ddaeth yn fyw o frwydr Camlan, oherwydd ei fod mor brydferth fel y tybiai pawb a’i gwelai ei fod yn angel o’r nef wedi’i anfon i helpu, ac ni chodai neb law yn ei erbyn.FfynhonnellThe Death of Duran son of Arthur ↗Llyfrgell hen destunau Mary Jones (maryjones.us), o Lawysgrif Mostyn 131, t. 770 (Saesneg)Y tair llinell, gyda nodiadau ar Sanddef Bryd Angel. Felly mae’r tad yn gofyn i’r tecaf o’i ryfelwyr gadw’r brain oddi ar wyneb ei fab, ac yn cofio, yn y llinell olaf, y fam a’i carodd ac a’i magodd.
Englynion y chwedlau
Argraffodd Jenny Rowland, a olygodd yr holl hen englynion saga, y pennill hwn yn ei Early Welsh Saga Poetry. Fel penillion Llywarch Hen a Heledd, llais cymeriad mewn chwedl ydyw, wedi’i lefaru ar awr y galar, y math o bennill a gadwai’r cyfarwyddiaid tra adroddid y rhyddiaith o’i gwmpas o’r cof.FfynhonnellEarly Welsh Saga Poetry: A Study and Edition of the EnglynionJenny Rowland, D. S. Brewer, Caergrawnt, 1990 (Saesneg)Argraffiad mawr englynion Llywarch Hen, Heledd a’r penillion unigol nad ydynt yn perthyn i unrhyw chwedl.
Arthur, brenin y Brythoniaid → Culhwch ac Olwen → Pob hen destun Cymraeg →
Pobl y testun
Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf