Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Ynys Môn

Ynys Môn

Cemaes

Y pentref mwyaf gogleddol yng Nghymru, hen harbwr cychod penwaig a llongau bach y glannau. Ar y pentir uwchben saif Llanbadrig, eglwys Padrig.

Llun: Tai o gwmpas harbwr Cemaes · Eric Jones, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
Ynys Môn53.412° N, 4.452° WAgor mewn map ↗

Ystyr yr enw

Cemaes: tro neu fae yn y glannau (camas, cemais)

Datgodio unrhyw enw lle arall →

Cemaes, o cemais, bae, yw’r pentref mwyaf gogleddol yng Nghymru, o gwmpas harbwr naturiol cysgodol sy’n edrych tua’r gogledd dros Fôr Iwerddon.

Eglwys Llanbadrigy 1300au
Adfer yr eglwys1884
Pobl yn 20111,357

Ynys Padrig

Oddi ar y trwyn mae Ynys Badrig, pwynt mwyaf gogleddol Cymru. Yn ôl traddodiad Cymru llongddrylliwyd Sant Padrig yno, a dywedir i eglwys Llanbadrig, eglwys Padrig, gael ei sefydlu yn 440 OC.

Llanbadrig

Mae’r eglwys ar y clogwyn heddiw o’r 1300au, a’i hadferwyd gan yr Arglwydd Stanley o Alderley yn 1884.

Brics a phenwaig

O ddiwedd y 1700au i ddechrau’r 1900au gwnâi’r pentref frics mewn gwaith gerllaw, a’u cario i’r môr ar dramffordd gul, a halltu penwaig o’r bae.

Y bae

Mae Bae Cemaes mewn Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol, ac mae rhan ohono’n eiddo i’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol.

Padrig Sant

Ar fap y trefi →

Pobl Cemaes

fl. 5th century

Padrig Sant

Brython a ddaeth yn apostol Iwerddon (wedi’i gofnodi)

Brython a gipiwyd yn fachgen gan ysbeilwyr o Iwerddon, a ddihangodd ac a aeth yn ôl yn esgob i ddod â Christnogaeth i Iwerddon. Yn ôl traddodiad Cymru fe’i ganed yng Nghymru.

Padrig Sant

Ffynonellau a darllen pellach

Wikipedia (Saesneg) ↗

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf