William Morgan
Esgob a chyfieithydd (wedi’i gofnodi)Cyfieithodd y Beibl cyfan i’r Gymraeg yn 1588. Daeth ei ryddiaith yn safon i’r Gymraeg ysgrifenedig.
William Morgan

Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Powys
Powys
Yma y cyfieithodd William Morgan, y ficer, y Beibl cyfan i’r Gymraeg, a gyhoeddwyd yn 1588.
Llun: Llanrhaeadr-ym-Mochnant yn ei ddyffryn · Jurek and Trish Sienkiewicz, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons
Ystyr yr enw
Llanrhaeadr-ym-Mochnant: llan wrth y rhaeadr ym Mochnant
Llanrhaeadr-ym-Mochnant
Gorwedd Llanrhaeadr-ym-Mochnant wrth odre’r Berwyn, prif le hen gwmwd Mochnant. Yma y gwnaeth William Morgan, ei ficer, y cyfieithiad a roddodd y Beibl cyfan i’r Cymry yn eu hiaith eu hunain.FfynonellauLlanrhaeadr-ym-Mochnant ↗Wikipedia (Saesneg)Llanrhaeadr-ym-Mochnant, pentref ym Mhowys tua 9 milltir i’r gorllewin o Groesoswallt, ar afon Rhaeadr wrth droed y Berwyn; dengys ‘ym Mochnant’ ei fod yn lle pwysig yn hen gwmwd neu gantref Mochnant; mae Pistyll Rhaeadr, ym mhen uchaf y cwm, yn un o Saith Rhyfeddod Cymru ac yn adnabyddus am ei bont naturiol; roedd y plwyf ar ddwy ochr ffin y sir ar hyd yr afon, gan adlewyrchu rhannu’r cwmwd yn y 12fed ganrif, ac ni chafodd ei uno’n un gymuned eto hyd 2008; mae gan eglwys Normanaidd Sant Dogfan, rhestredig Gradd II*, a adferwyd yn 1879–82, rannau o’r 13eg ganrif a charreg fedd â chroes gerfiedig a allai gofio Cwgan fab Ethelstan, tywysog Cymreig o’r 11eg ganrif; roedd gan Sant Dogfan, mab Brychan Brycheiniog, glas yma ar safle’r eglwys, ac mae ei ffynnon sanctaidd yng Ngwernfeifod yng Nghwm-ffynnon; mae’r plwyf yn fwyaf adnabyddus am ei ficer William Morgan, a gyfieithodd y Beibl cyfan i’r Gymraeg gyntaf yn y 1580au; bu’r bardd Gwallter Mechain yn ficer o 1837 hyd 1849; ailgodwyd Capel Seion ddechrau’r 20fed ganrif yn arddull Arts and Crafts; ffilmiwyd rhannau o The Englishman Who Went up a Hill but Came down a Mountain (1995) yma.William Morgan (bishop) ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed tua 1545 yn Nhŷ Mawr Wybrnant ym mhlwyf Penmachno, cafodd ei addysg yng Ngwydir yn ôl pob tebyg, yna yng Ngholeg Sant Ioan, Caergrawnt (BA 1568, DD 1583); ficer Llanrhaeadr-ym-Mochnant o 1578, lle gwnaeth ei gyfieithiad; mae ei Feibl yn 1588, yr Hen Destament o’r Hebraeg gyda diwygiad o Destament Newydd Salesbury, yn gofeb fawr yn hanes yr iaith Gymraeg ac fe alluogodd y Cymry i ddarllen y Beibl yn eu hiaith eu hunain; yn esgob Llandaf yn 1595 a Llanelwy yn 1601, bu farw ar 10 Medi 1604; ceidw’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol Dŷ Mawr yn amgueddfa.
| Beibl Morgan | 1588FfynhonnellWilliam Morgan (bishop) ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed tua 1545 yn Nhŷ Mawr Wybrnant ym mhlwyf Penmachno, cafodd ei addysg yng Ngwydir yn ôl pob tebyg, yna yng Ngholeg Sant Ioan, Caergrawnt (BA 1568, DD 1583); ficer Llanrhaeadr-ym-Mochnant o 1578, lle gwnaeth ei gyfieithiad; mae ei Feibl yn 1588, yr Hen Destament o’r Hebraeg gyda diwygiad o Destament Newydd Salesbury, yn gofeb fawr yn hanes yr iaith Gymraeg ac fe alluogodd y Cymry i ddarllen y Beibl yn eu hiaith eu hunain; yn esgob Llandaf yn 1595 a Llanelwy yn 1601, bu farw ar 10 Medi 1604; ceidw’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol Dŷ Mawr yn amgueddfa. |
|---|---|
| Pistyll Rhaeadr | un o Saith Rhyfeddod CymruFfynhonnellLlanrhaeadr-ym-Mochnant ↗Wikipedia (Saesneg)Llanrhaeadr-ym-Mochnant, pentref ym Mhowys tua 9 milltir i’r gorllewin o Groesoswallt, ar afon Rhaeadr wrth droed y Berwyn; dengys ‘ym Mochnant’ ei fod yn lle pwysig yn hen gwmwd neu gantref Mochnant; mae Pistyll Rhaeadr, ym mhen uchaf y cwm, yn un o Saith Rhyfeddod Cymru ac yn adnabyddus am ei bont naturiol; roedd y plwyf ar ddwy ochr ffin y sir ar hyd yr afon, gan adlewyrchu rhannu’r cwmwd yn y 12fed ganrif, ac ni chafodd ei uno’n un gymuned eto hyd 2008; mae gan eglwys Normanaidd Sant Dogfan, rhestredig Gradd II*, a adferwyd yn 1879–82, rannau o’r 13eg ganrif a charreg fedd â chroes gerfiedig a allai gofio Cwgan fab Ethelstan, tywysog Cymreig o’r 11eg ganrif; roedd gan Sant Dogfan, mab Brychan Brycheiniog, glas yma ar safle’r eglwys, ac mae ei ffynnon sanctaidd yng Ngwernfeifod yng Nghwm-ffynnon; mae’r plwyf yn fwyaf adnabyddus am ei ficer William Morgan, a gyfieithodd y Beibl cyfan i’r Gymraeg gyntaf yn y 1580au; bu’r bardd Gwallter Mechain yn ficer o 1837 hyd 1849; ailgodwyd Capel Seion ddechrau’r 20fed ganrif yn arddull Arts and Crafts; ffilmiwyd rhannau o The Englishman Who Went up a Hill but Came down a Mountain (1995) yma. |
| Ailuno’r plwyf | 2008FfynhonnellLlanrhaeadr-ym-Mochnant ↗Wikipedia (Saesneg)Llanrhaeadr-ym-Mochnant, pentref ym Mhowys tua 9 milltir i’r gorllewin o Groesoswallt, ar afon Rhaeadr wrth droed y Berwyn; dengys ‘ym Mochnant’ ei fod yn lle pwysig yn hen gwmwd neu gantref Mochnant; mae Pistyll Rhaeadr, ym mhen uchaf y cwm, yn un o Saith Rhyfeddod Cymru ac yn adnabyddus am ei bont naturiol; roedd y plwyf ar ddwy ochr ffin y sir ar hyd yr afon, gan adlewyrchu rhannu’r cwmwd yn y 12fed ganrif, ac ni chafodd ei uno’n un gymuned eto hyd 2008; mae gan eglwys Normanaidd Sant Dogfan, rhestredig Gradd II*, a adferwyd yn 1879–82, rannau o’r 13eg ganrif a charreg fedd â chroes gerfiedig a allai gofio Cwgan fab Ethelstan, tywysog Cymreig o’r 11eg ganrif; roedd gan Sant Dogfan, mab Brychan Brycheiniog, glas yma ar safle’r eglwys, ac mae ei ffynnon sanctaidd yng Ngwernfeifod yng Nghwm-ffynnon; mae’r plwyf yn fwyaf adnabyddus am ei ficer William Morgan, a gyfieithodd y Beibl cyfan i’r Gymraeg gyntaf yn y 1580au; bu’r bardd Gwallter Mechain yn ficer o 1837 hyd 1849; ailgodwyd Capel Seion ddechrau’r 20fed ganrif yn arddull Arts and Crafts; ffilmiwyd rhannau o The Englishman Who Went up a Hill but Came down a Mountain (1995) yma. |
Roedd gan Sant Dogfan, mab i Frychan Brycheiniog, glas yma ar safle’r eglwys, ac mae ei ffynnon sanctaidd yng Ngwernfeifod. Mae’r eglwys yn cadw gwaith o’r 13eg ganrif a charreg fedd â chroes gerfiedig a all gofio Cwgan fab Ethelstan, tywysog Cymreig o’r 11eg ganrif.FfynhonnellLlanrhaeadr-ym-Mochnant ↗Wikipedia (Saesneg)Llanrhaeadr-ym-Mochnant, pentref ym Mhowys tua 9 milltir i’r gorllewin o Groesoswallt, ar afon Rhaeadr wrth droed y Berwyn; dengys ‘ym Mochnant’ ei fod yn lle pwysig yn hen gwmwd neu gantref Mochnant; mae Pistyll Rhaeadr, ym mhen uchaf y cwm, yn un o Saith Rhyfeddod Cymru ac yn adnabyddus am ei bont naturiol; roedd y plwyf ar ddwy ochr ffin y sir ar hyd yr afon, gan adlewyrchu rhannu’r cwmwd yn y 12fed ganrif, ac ni chafodd ei uno’n un gymuned eto hyd 2008; mae gan eglwys Normanaidd Sant Dogfan, rhestredig Gradd II*, a adferwyd yn 1879–82, rannau o’r 13eg ganrif a charreg fedd â chroes gerfiedig a allai gofio Cwgan fab Ethelstan, tywysog Cymreig o’r 11eg ganrif; roedd gan Sant Dogfan, mab Brychan Brycheiniog, glas yma ar safle’r eglwys, ac mae ei ffynnon sanctaidd yng Ngwernfeifod yng Nghwm-ffynnon; mae’r plwyf yn fwyaf adnabyddus am ei ficer William Morgan, a gyfieithodd y Beibl cyfan i’r Gymraeg gyntaf yn y 1580au; bu’r bardd Gwallter Mechain yn ficer o 1837 hyd 1849; ailgodwyd Capel Seion ddechrau’r 20fed ganrif yn arddull Arts and Crafts; ffilmiwyd rhannau o The Englishman Who Went up a Hill but Came down a Mountain (1995) yma.
Bu William Morgan, a aned yn Nhŷ Mawr Wybrnant, yn ficer Llanrhaeadr o 1578, ac yma y gwnaeth ei gyfieithiad. Mae ei Feibl yn 1588 yn ‘gofeb fawr yn hanes yr iaith Gymraeg’.FfynhonnellWilliam Morgan (bishop) ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed tua 1545 yn Nhŷ Mawr Wybrnant ym mhlwyf Penmachno, cafodd ei addysg yng Ngwydir yn ôl pob tebyg, yna yng Ngholeg Sant Ioan, Caergrawnt (BA 1568, DD 1583); ficer Llanrhaeadr-ym-Mochnant o 1578, lle gwnaeth ei gyfieithiad; mae ei Feibl yn 1588, yr Hen Destament o’r Hebraeg gyda diwygiad o Destament Newydd Salesbury, yn gofeb fawr yn hanes yr iaith Gymraeg ac fe alluogodd y Cymry i ddarllen y Beibl yn eu hiaith eu hunain; yn esgob Llandaf yn 1595 a Llanelwy yn 1601, bu farw ar 10 Medi 1604; ceidw’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol Dŷ Mawr yn amgueddfa.
Bu’r bardd Gwallter Mechain yn ficer yma o 1837 hyd 1849.FfynhonnellLlanrhaeadr-ym-Mochnant ↗Wikipedia (Saesneg)Llanrhaeadr-ym-Mochnant, pentref ym Mhowys tua 9 milltir i’r gorllewin o Groesoswallt, ar afon Rhaeadr wrth droed y Berwyn; dengys ‘ym Mochnant’ ei fod yn lle pwysig yn hen gwmwd neu gantref Mochnant; mae Pistyll Rhaeadr, ym mhen uchaf y cwm, yn un o Saith Rhyfeddod Cymru ac yn adnabyddus am ei bont naturiol; roedd y plwyf ar ddwy ochr ffin y sir ar hyd yr afon, gan adlewyrchu rhannu’r cwmwd yn y 12fed ganrif, ac ni chafodd ei uno’n un gymuned eto hyd 2008; mae gan eglwys Normanaidd Sant Dogfan, rhestredig Gradd II*, a adferwyd yn 1879–82, rannau o’r 13eg ganrif a charreg fedd â chroes gerfiedig a allai gofio Cwgan fab Ethelstan, tywysog Cymreig o’r 11eg ganrif; roedd gan Sant Dogfan, mab Brychan Brycheiniog, glas yma ar safle’r eglwys, ac mae ei ffynnon sanctaidd yng Ngwernfeifod yng Nghwm-ffynnon; mae’r plwyf yn fwyaf adnabyddus am ei ficer William Morgan, a gyfieithodd y Beibl cyfan i’r Gymraeg gyntaf yn y 1580au; bu’r bardd Gwallter Mechain yn ficer o 1837 hyd 1849; ailgodwyd Capel Seion ddechrau’r 20fed ganrif yn arddull Arts and Crafts; ffilmiwyd rhannau o The Englishman Who Went up a Hill but Came down a Mountain (1995) yma.
Ym mhen y dyffryn cyfrifir rhaeadrau Pistyll Rhaeadr, â’u bwa naturiol o graig, ymhlith Saith Rhyfeddod Cymru.FfynhonnellLlanrhaeadr-ym-Mochnant ↗Wikipedia (Saesneg)Llanrhaeadr-ym-Mochnant, pentref ym Mhowys tua 9 milltir i’r gorllewin o Groesoswallt, ar afon Rhaeadr wrth droed y Berwyn; dengys ‘ym Mochnant’ ei fod yn lle pwysig yn hen gwmwd neu gantref Mochnant; mae Pistyll Rhaeadr, ym mhen uchaf y cwm, yn un o Saith Rhyfeddod Cymru ac yn adnabyddus am ei bont naturiol; roedd y plwyf ar ddwy ochr ffin y sir ar hyd yr afon, gan adlewyrchu rhannu’r cwmwd yn y 12fed ganrif, ac ni chafodd ei uno’n un gymuned eto hyd 2008; mae gan eglwys Normanaidd Sant Dogfan, rhestredig Gradd II*, a adferwyd yn 1879–82, rannau o’r 13eg ganrif a charreg fedd â chroes gerfiedig a allai gofio Cwgan fab Ethelstan, tywysog Cymreig o’r 11eg ganrif; roedd gan Sant Dogfan, mab Brychan Brycheiniog, glas yma ar safle’r eglwys, ac mae ei ffynnon sanctaidd yng Ngwernfeifod yng Nghwm-ffynnon; mae’r plwyf yn fwyaf adnabyddus am ei ficer William Morgan, a gyfieithodd y Beibl cyfan i’r Gymraeg gyntaf yn y 1580au; bu’r bardd Gwallter Mechain yn ficer o 1837 hyd 1849; ailgodwyd Capel Seion ddechrau’r 20fed ganrif yn arddull Arts and Crafts; ffilmiwyd rhannau o The Englishman Who Went up a Hill but Came down a Mountain (1995) yma.
Llanrhaeadr-ym-MochnantWilliam Morgan
Ar fap y trefi →Cyfieithodd y Beibl cyfan i’r Gymraeg yn 1588. Daeth ei ryddiaith yn safon i’r Gymraeg ysgrifenedig.
William MorganMae cyfieithiad William Morgan yn gosod safon y Gymraeg lenyddol ac yn helpu’r iaith i oroesi.
Y Beibl CymraegFfynonellau a darllen pellach
Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf