Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Powys

Powys

Llanfihangel-yng-Ngwynfa

Roedd Ann Griffiths, emynyddes fwyaf y Gymraeg, yn byw yn Nolwar Fach yn y plwyf hwn ac mae wedi’i chladdu yn ei fynwent.

Llun: Sgwâr y pentref, Llanfihangel-yng-Ngwynfa · Oliver Dixon, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
Powys52.768° N, 3.387° WAgor mewn map ↗

Ystyr yr enw

Llanfihangel-yng-Ngwynfa: eglwys Mihangel yng Ngwynfa, y wlad fendigaid

Llanfihangel-yng-Ngwynfa

  • Llan eglwys, tir sanctaidd caeedig
  • fihangel Mihangel Santo Mihangel (treiglad meddal: m → f)
  • yng yn
  • Ngwynfa Gwynfa, y tir bendigaido Gwynfa (treiglad trwynol: g → ng)

Datgodio unrhyw enw lle arall →

Llanfihangel-yng-Ngwynfa yw plwyf Ann Griffiths, emynyddes amlycaf y Gymraeg, a aned yma ac sy’n gorwedd yn ei mynwent.

Geni Ann GriffithsEbrill 1776
Ymuno â’r Methodistiaid1796
Poblogaeth467

Dolwar Fechan

Fe’i ganed yn Nolwar Fechan, ffermdy ymhlith bryniau a nentydd tua dwy filltir a hanner i’r de o’r pentref, yn ferch i ffermwr a warden eglwys.

Ei hemynau

Cadwyd ei phenillion gan John Hughes o Bontrobert a’i wraig Ruth, cyfeilles agos a fu’n forwyn ar ei fferm.

Clod

Galwodd Saunders Lewis ei ‘Rhyfedd, rhyfedd gan angylion’ yn un o ganeuon mawreddog barddoniaeth grefyddol Ewrop, a chenir ‘Wele’n sefyll rhwng y myrtwydd’ ar y dôn Cwm Rhondda.

Yng Nghaergaint

Pan orseddwyd Rowan Williams yn Archesgob Caergaint yn 2003, defnyddiwyd ei gyfieithiad ei hun o un o’i hemynau. Saif cofeb iddi ym mynwent eglwys Sant Mihangel.

Ann Griffiths

Ar fap y trefi →

Pobl Llanfihangel-yng-Ngwynfa

1776–1805

Ann Griffiths

Emynyddes (wedi’i gofnodi)

Merch fferm o Ddolwar Fach yn Sir Drefaldwyn y mae ei hychydig emynau ymhlith y farddoniaeth grefyddol orau yn Gymraeg.

Ann Griffiths

Ffynonellau a darllen pellach

Wikipedia (Saesneg) ↗

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf