
Cymru Glyndŵr
Sycharth
Cartref Owain Glyndŵr. Canmolodd y bardd Iolo Goch ei neuadd, ei bysgodlyn a’i groeso, lle nad oedd na chlo na chlicied. Llosgwyd ef gan luoedd Lloegr yn 1403.
Llun: Tomen y castell yn Sycharth o’r awyr, safle cartref Owain Glyndŵr · Llywelyn2000, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Brenhinoedd a thywysogion Powys →

Ystyr yr enw
Sycharth: y garth sych yn ôl pob tebyg (sych + garth)
Sycharth
- Sych sych
- arth garth yn ôl pob tebyg
Sycharth, yn nyffryn Cynllaith ger Llansilin, oedd prif lys Owain Glyndŵr a man ei eni. Dim ond ei gloddiau sy’n aros heddiw, ond mae cerdd Iolo Goch yn cadw’r llys yn fyw.FfynonellauSycharth ↗Wikipedia (Saesneg)Sycharth, castell mwnt a beili ger Llansilin, man geni Owain Glyndŵr; yn nyffryn Cynllaith, llednant i afon Tanat, tua chilometr i’r gorllewin o’r ffin, â Pharc Sycharth ar y tir uwch i’r dwyrain; roedd yn ardal Powys Fadog, rhan o hen deyrnas Powys; aeth cymydau Cynllaith ac Edeirnion i Fadog Crypl (tua 1275–1304), arglwydd Glyndyfrdwy a Chynllaith Owain, disgynnydd uniongyrchol i dywysogion Powys, a’i ŵyr yn ôl pob tebyg oedd Gruffudd Fychan II, tad Owain; etifeddodd Owain Sycharth yn 1369 a bu’n byw yma gyda’i wraig Marged Hanmer a’u plant; disgrifiodd Iolo Goch naw adeilad cyhyd â deunaw plasty, tai pren teg ar ben bryn gwyrdd, a tho teils ar bob tŷ a simnai i fagu mwg, naw neuadd gymesur unffurf; ym Mai 1403 llosgodd y Tywysog Harri, Harri V yn ddiweddarach, y lle, gan ysgrifennu at ei dad ar 15 Mai ei fod wedi’i adeiladu’n dda ac yn brif blasty iddo; yng ngofal Cadw, â maes parcio bach a byrddau gwybodaeth.Sycharth ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Sycharth, pentref bychan yng nghymuned Llangedwyn, tua 7 milltir i’r gorllewin o Groesoswallt, yn nyffryn Cynllaith; gwelir olion llys Owain Glyndŵr i’r gogledd o’r pentref; anfarwolwyd y lle gan gywydd enwog Iolo Goch, gyda’r llinellau ‘Anfynych iawn fu yno / weled na chlicied na chlo … na syched fyth yn Sycharth’; roedd ganddo hefyd gastell tebyg yng Nglyndyfrdwy ger Corwen; yn 2023, wedi i ddeiseb gyrraedd dros 10,000 o lofnodion, roedd Senedd Cymru i drafod yr alwad i Sycharth ddod i berchnogaeth gyhoeddus.
| Etifeddodd Owain ef | 1369FfynhonnellSycharth ↗Wikipedia (Saesneg)Sycharth, castell mwnt a beili ger Llansilin, man geni Owain Glyndŵr; yn nyffryn Cynllaith, llednant i afon Tanat, tua chilometr i’r gorllewin o’r ffin, â Pharc Sycharth ar y tir uwch i’r dwyrain; roedd yn ardal Powys Fadog, rhan o hen deyrnas Powys; aeth cymydau Cynllaith ac Edeirnion i Fadog Crypl (tua 1275–1304), arglwydd Glyndyfrdwy a Chynllaith Owain, disgynnydd uniongyrchol i dywysogion Powys, a’i ŵyr yn ôl pob tebyg oedd Gruffudd Fychan II, tad Owain; etifeddodd Owain Sycharth yn 1369 a bu’n byw yma gyda’i wraig Marged Hanmer a’u plant; disgrifiodd Iolo Goch naw adeilad cyhyd â deunaw plasty, tai pren teg ar ben bryn gwyrdd, a tho teils ar bob tŷ a simnai i fagu mwg, naw neuadd gymesur unffurf; ym Mai 1403 llosgodd y Tywysog Harri, Harri V yn ddiweddarach, y lle, gan ysgrifennu at ei dad ar 15 Mai ei fod wedi’i adeiladu’n dda ac yn brif blasty iddo; yng ngofal Cadw, â maes parcio bach a byrddau gwybodaeth. |
|---|---|
| Y domen | Tua 50 metr ar draws a 10.6 metr o uchderFfynhonnellSycharth Castle (NPRN 306999) ↗Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru, CofleinCofnod cenedlaethol y safle: tomen â ffos o’i chwmpas, tua 50 m ar draws a 10.6 m o uchder, â chopa 26 m ar draws, beili ar ffurf cilgant 64 m wrth 32 m i’r de-orllewin, dau adeilad ffrâm bren a ganfuwyd ar ben y domen yn 1962–63, a melin, pysgodlynnoedd, cwningar a pharc ceirw’r gerdd. |
| Cerdd Iolo Goch | Tua 1390FfynhonnellSycharth Castle (NPRN 306999) ↗Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru, CofleinCofnod cenedlaethol y safle: tomen â ffos o’i chwmpas, tua 50 m ar draws a 10.6 m o uchder, â chopa 26 m ar draws, beili ar ffurf cilgant 64 m wrth 32 m i’r de-orllewin, dau adeilad ffrâm bren a ganfuwyd ar ben y domen yn 1962–63, a melin, pysgodlynnoedd, cwningar a pharc ceirw’r gerdd. |
Cynllaith Owain
Roedd Sycharth ym Mhowys Fadog, rhan o hen deyrnas Powys. Ddiwedd y 13eg ganrif aeth y cwmwd i Fadog Crypl, arglwydd Glyndyfrdwy a Chynllaith Owain ac un o ddisgynyddion uniongyrchol tywysogion Powys, a’i ŵyr yn ôl pob tebyg oedd Gruffudd Fychan, tad Owain. Etifeddodd Owain Sycharth yn 1369 a bu’n byw yma gyda’i wraig Marged Hanmer a’u plant.FfynhonnellSycharth ↗Wikipedia (Saesneg)Sycharth, castell mwnt a beili ger Llansilin, man geni Owain Glyndŵr; yn nyffryn Cynllaith, llednant i afon Tanat, tua chilometr i’r gorllewin o’r ffin, â Pharc Sycharth ar y tir uwch i’r dwyrain; roedd yn ardal Powys Fadog, rhan o hen deyrnas Powys; aeth cymydau Cynllaith ac Edeirnion i Fadog Crypl (tua 1275–1304), arglwydd Glyndyfrdwy a Chynllaith Owain, disgynnydd uniongyrchol i dywysogion Powys, a’i ŵyr yn ôl pob tebyg oedd Gruffudd Fychan II, tad Owain; etifeddodd Owain Sycharth yn 1369 a bu’n byw yma gyda’i wraig Marged Hanmer a’u plant; disgrifiodd Iolo Goch naw adeilad cyhyd â deunaw plasty, tai pren teg ar ben bryn gwyrdd, a tho teils ar bob tŷ a simnai i fagu mwg, naw neuadd gymesur unffurf; ym Mai 1403 llosgodd y Tywysog Harri, Harri V yn ddiweddarach, y lle, gan ysgrifennu at ei dad ar 15 Mai ei fod wedi’i adeiladu’n dda ac yn brif blasty iddo; yng ngofal Cadw, â maes parcio bach a byrddau gwybodaeth.
Llys naw neuadd
Canmolodd Iolo Goch y llys fel naw adeilad cyhyd â deunaw plasty, tai pren teg ar fryn gwyrdd, â tho teils a simnai ar bob tŷ. Mae ei gerdd hefyd yn sôn am felin, pysgodlynnoedd, cwningar a pharc ceirw â phorthordy.FfynonellauSycharth ↗Wikipedia (Saesneg)Sycharth, castell mwnt a beili ger Llansilin, man geni Owain Glyndŵr; yn nyffryn Cynllaith, llednant i afon Tanat, tua chilometr i’r gorllewin o’r ffin, â Pharc Sycharth ar y tir uwch i’r dwyrain; roedd yn ardal Powys Fadog, rhan o hen deyrnas Powys; aeth cymydau Cynllaith ac Edeirnion i Fadog Crypl (tua 1275–1304), arglwydd Glyndyfrdwy a Chynllaith Owain, disgynnydd uniongyrchol i dywysogion Powys, a’i ŵyr yn ôl pob tebyg oedd Gruffudd Fychan II, tad Owain; etifeddodd Owain Sycharth yn 1369 a bu’n byw yma gyda’i wraig Marged Hanmer a’u plant; disgrifiodd Iolo Goch naw adeilad cyhyd â deunaw plasty, tai pren teg ar ben bryn gwyrdd, a tho teils ar bob tŷ a simnai i fagu mwg, naw neuadd gymesur unffurf; ym Mai 1403 llosgodd y Tywysog Harri, Harri V yn ddiweddarach, y lle, gan ysgrifennu at ei dad ar 15 Mai ei fod wedi’i adeiladu’n dda ac yn brif blasty iddo; yng ngofal Cadw, â maes parcio bach a byrddau gwybodaeth.Sycharth Castle (NPRN 306999) ↗Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru, CofleinCofnod cenedlaethol y safle: tomen â ffos o’i chwmpas, tua 50 m ar draws a 10.6 m o uchder, â chopa 26 m ar draws, beili ar ffurf cilgant 64 m wrth 32 m i’r de-orllewin, dau adeilad ffrâm bren a ganfuwyd ar ben y domen yn 1962–63, a melin, pysgodlynnoedd, cwningar a pharc ceirw’r gerdd.
Anfynych iawn fu yno / Weled na chlicied na chlo, / … / Na gwall, na newyn, na gwarth, / Na syched fyth yn Sycharth.
Iolo GochFfynhonnellSycharth ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Sycharth, pentref bychan yng nghymuned Llangedwyn, tua 7 milltir i’r gorllewin o Groesoswallt, yn nyffryn Cynllaith; gwelir olion llys Owain Glyndŵr i’r gogledd o’r pentref; anfarwolwyd y lle gan gywydd enwog Iolo Goch, gyda’r llinellau ‘Anfynych iawn fu yno / weled na chlicied na chlo … na syched fyth yn Sycharth’; roedd ganddo hefyd gastell tebyg yng Nglyndyfrdwy ger Corwen; yn 2023, wedi i ddeiseb gyrraedd dros 10,000 o lofnodion, roedd Senedd Cymru i drafod yr alwad i Sycharth ddod i berchnogaeth gyhoeddus.
Yr hyn a gafodd y cloddio
Cafodd cloddio ar ben y domen yn 1962 a 1963 olion dau adeilad ffrâm bren, derw wedi’i losgi a llechi to gleision. Byddai neuadd fawr ac adeiladau eraill wedi sefyll yn y beili siâp cilgant islaw.FfynonellauExcavations at Sycharth Castle, Denbighshire, 1962–63D. B. Hague a C. Warhurst, Archaeologia Cambrensis 115 (1966), tt. 108–127 (Saesneg)Adroddiad y cloddio: olion dau adeilad pren ar ben y domen, derw wedi’i losgi yn nhân 1403, a llechi to gleision.Sycharth Castle (NPRN 306999) ↗Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru, CofleinCofnod cenedlaethol y safle: tomen â ffos o’i chwmpas, tua 50 m ar draws a 10.6 m o uchder, â chopa 26 m ar draws, beili ar ffurf cilgant 64 m wrth 32 m i’r de-orllewin, dau adeilad ffrâm bren a ganfuwyd ar ben y domen yn 1962–63, a melin, pysgodlynnoedd, cwningar a pharc ceirw’r gerdd.
Mai 1403
Ym Mai 1403 daeth y Tywysog Harri, Harri V yn ddiweddarach, i Sycharth i chwilio am Owain, ac ar 15 Mai ysgrifennodd at ei dad iddo gael lle wedi’i adeiladu’n dda, prif blasty Owain, a’i losgi. Roedd gan Owain ail lys yng Nglyndyfrdwy ger Corwen.FfynonellauSycharth ↗Wikipedia (Saesneg)Sycharth, castell mwnt a beili ger Llansilin, man geni Owain Glyndŵr; yn nyffryn Cynllaith, llednant i afon Tanat, tua chilometr i’r gorllewin o’r ffin, â Pharc Sycharth ar y tir uwch i’r dwyrain; roedd yn ardal Powys Fadog, rhan o hen deyrnas Powys; aeth cymydau Cynllaith ac Edeirnion i Fadog Crypl (tua 1275–1304), arglwydd Glyndyfrdwy a Chynllaith Owain, disgynnydd uniongyrchol i dywysogion Powys, a’i ŵyr yn ôl pob tebyg oedd Gruffudd Fychan II, tad Owain; etifeddodd Owain Sycharth yn 1369 a bu’n byw yma gyda’i wraig Marged Hanmer a’u plant; disgrifiodd Iolo Goch naw adeilad cyhyd â deunaw plasty, tai pren teg ar ben bryn gwyrdd, a tho teils ar bob tŷ a simnai i fagu mwg, naw neuadd gymesur unffurf; ym Mai 1403 llosgodd y Tywysog Harri, Harri V yn ddiweddarach, y lle, gan ysgrifennu at ei dad ar 15 Mai ei fod wedi’i adeiladu’n dda ac yn brif blasty iddo; yng ngofal Cadw, â maes parcio bach a byrddau gwybodaeth.Sycharth ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Sycharth, pentref bychan yng nghymuned Llangedwyn, tua 7 milltir i’r gorllewin o Groesoswallt, yn nyffryn Cynllaith; gwelir olion llys Owain Glyndŵr i’r gogledd o’r pentref; anfarwolwyd y lle gan gywydd enwog Iolo Goch, gyda’r llinellau ‘Anfynych iawn fu yno / weled na chlicied na chlo … na syched fyth yn Sycharth’; roedd ganddo hefyd gastell tebyg yng Nglyndyfrdwy ger Corwen; yn 2023, wedi i ddeiseb gyrraedd dros 10,000 o lofnodion, roedd Senedd Cymru i drafod yr alwad i Sycharth ddod i berchnogaeth gyhoeddus.
Ymweld
Mae’r domen a’r cloddiau yng ngofal Cadw, â maes parcio bach a byrddau ar y lôn i’r de o Lansilin. Yn 2023 gofynnodd deiseb o dros 10,000 o enwau i’r Senedd ddod â Sycharth i berchnogaeth gyhoeddus.FfynonellauSycharth ↗Wikipedia (Saesneg)Sycharth, castell mwnt a beili ger Llansilin, man geni Owain Glyndŵr; yn nyffryn Cynllaith, llednant i afon Tanat, tua chilometr i’r gorllewin o’r ffin, â Pharc Sycharth ar y tir uwch i’r dwyrain; roedd yn ardal Powys Fadog, rhan o hen deyrnas Powys; aeth cymydau Cynllaith ac Edeirnion i Fadog Crypl (tua 1275–1304), arglwydd Glyndyfrdwy a Chynllaith Owain, disgynnydd uniongyrchol i dywysogion Powys, a’i ŵyr yn ôl pob tebyg oedd Gruffudd Fychan II, tad Owain; etifeddodd Owain Sycharth yn 1369 a bu’n byw yma gyda’i wraig Marged Hanmer a’u plant; disgrifiodd Iolo Goch naw adeilad cyhyd â deunaw plasty, tai pren teg ar ben bryn gwyrdd, a tho teils ar bob tŷ a simnai i fagu mwg, naw neuadd gymesur unffurf; ym Mai 1403 llosgodd y Tywysog Harri, Harri V yn ddiweddarach, y lle, gan ysgrifennu at ei dad ar 15 Mai ei fod wedi’i adeiladu’n dda ac yn brif blasty iddo; yng ngofal Cadw, â maes parcio bach a byrddau gwybodaeth.Sycharth ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Sycharth, pentref bychan yng nghymuned Llangedwyn, tua 7 milltir i’r gorllewin o Groesoswallt, yn nyffryn Cynllaith; gwelir olion llys Owain Glyndŵr i’r gogledd o’r pentref; anfarwolwyd y lle gan gywydd enwog Iolo Goch, gyda’r llinellau ‘Anfynych iawn fu yno / weled na chlicied na chlo … na syched fyth yn Sycharth’; roedd ganddo hefyd gastell tebyg yng Nglyndyfrdwy ger Corwen; yn 2023, wedi i ddeiseb gyrraedd dros 10,000 o lofnodion, roedd Senedd Cymru i drafod yr alwad i Sycharth ddod i berchnogaeth gyhoeddus.
Pobl y lle hwn
Owain GlyndŵrIolo GochCatrin Glyndŵr
Mwy ar y wefan hon
Cerdded drwy Sycharth mewn 3D →Glyndyfrdwy mewn 3D →Owain Glyndŵr →Marchogaeth gyda Glyndŵr, 1400 →
Ffynonellau a darllen pellach
Casglwch y set
Mae darllen y dudalen hon yn casglu ei cherdyn. Casglwch bob cerdyn yn y set. Eich holl gardiau →
Llysoedd a chestyll y tywysogion
0 / 7Lle y cynhaliai tywysogion Cymru eu llys ac yr adeiladent mewn carreg.
Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf









