Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Powys

Powys

Meifod

Safai Mathrafal, prif lys brenhinoedd Powys, ychydig i’r gorllewin o’r pentref, a chladdwyd tywysogion Powys yn eglwys Meifod, mameglwys y deyrnas.

Llun: Eglwys Tysilio a Mair, Meifod · Penny Mayes, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
Powys52.715° N, 3.258° WAgor mewn map ↗

Ystyr yr enw

Meifod: y drigfan ganol mae’n debyg (mai + bod), er bod rhai’n ei darllen fel hendre haf

Meifod

  • Mei canol (mai), yn ôl pob tebyg
  • fod trigfano bod (treiglad meddal: b → f)

Datgodio unrhyw enw lle arall →

Ym Meifod, yn nyffryn Efyrnwy, roedd mameglwys Powys, lle claddwyd y Brenin Madog ap Maredudd yn 1160.

Cysegru’r eglwys1156
Maen Meifoddiwedd yr 800au neu ddechrau’r 900au
Yr Eisteddfod Genedlaethol2003 a 2015

Tair eglwys

Sefydlodd Gwyddfarch eglwys yma yn y 500au a dilynodd Tysilio yn y 600au, a safai tair eglwys unwaith yn yr un fynwent.

Eglwys Madog

Cysegrwyd eglwys y Santes Fair, eglwys y Brenin Madog ap Maredudd, yn 1156, a dywedir mai beddau Madog a Gruffudd Maelor sydd ynddi.

Maen Meifod

Cedwir yn yr eglwys faen cerfiedig o ddiwedd yr 800au neu ddechrau’r 900au.

Mathrafal

Safai Mathrafal, prif lys cyntaf teyrnas Powys, tua dwy filltir i ffwrdd, ar lan Banw ychydig uwchlaw lle mae’n cwrdd ag Efyrnwy.

MathrafalMadog ap Maredudd

Ar fap y trefi →

Pobl Meifod

d. 1160

Madog ap Maredudd

Brenin olaf Powys gyfan (wedi’i gofnodi)

Brenin Powys o 1132 hyd 1160, a gadwodd ei deyrnas yn gryf rhwng Gwynedd a Lloegr a chasglu’r beirdd mawr i’w lys. Ef oedd yr olaf i reoli Powys gyfan.

Madog ap Maredudd

Ffynonellau a darllen pellach

Wikipedia (Saesneg) ↗

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf