Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Powys

Powys

Llanfyllin

Bwrdeistref a gafodd siarter yn 1293 gan Lywelyn ap Gruffudd ap Gwenwynwyn, arglwydd Powys. Roedd Ann Griffiths, yr emynyddes fawr, yn byw yn Nolwar Fach yn y bryniau gerllaw.

Llun: Y Stryd Fawr, Llanfyllin · nick macneill, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
Powys52.765° N, 3.273° WAgor mewn map ↗

Ystyr yr enw

Llanfyllin: llan Myllin

Llanfyllin

  • Llan eglwys, tir sanctaidd caeedig
  • fyllin Myllin Santo Myllin (treiglad meddal: m → f)

Datgodio unrhyw enw lle arall →

Tref farchnad ym Maldwyn ag eglwys o frics coch yw Llanfyllin, eglwys Sant Myllin, a chwe milltir i ffwrdd, yn Nolwar Fechan, y ganed Ann Griffiths, emynyddes amlycaf y Gymraeg.

Siarter marchnad1293
Eglwys Sant Myllintua 1706, o frics coch
Tloty’r Dolydd1838

Sant Myllin

Yn ôl traddodiad sefydlwyd yr eglwys yn y seithfed ganrif. Mae’r eglwys bresennol, o tua 1706, wedi’i chodi’n bennaf o frics coch lleol.

Y fwrdeistref

Rhoddwyd ei siarter tref farchnad i Lanfyllin yn 1293, a’i chadarnhau wedyn gan Edward de Charlton, arglwydd Powys. Daeth William Morgan, cyfieithydd y Beibl, yn rheithor yma yn 1579.

Ann Griffiths

Ganed Ann Griffiths yn 1776 yn Nolwar Fechan, chwe milltir o’r dref. Mae ei hemynau, a gadwyd ac a gyhoeddwyd gan John Hughes o Bontrobert, yn uchafbwynt llenyddiaeth Gymraeg, a galwodd Saunders Lewis ei Rhyfedd, rhyfedd gan angylion yn un o ganeuon mawreddog barddoniaeth grefyddol Ewrop.

Y Dolydd

Codwyd Tloty’r Undeb, Y Dolydd, yn 1838. Aeth Ryan Davies, o Ryan a Ronnie, i’r ysgol yn Llanfyllin pan oedd ei rieni’n feistr a metron yno, ac yn 2021 gorffennodd Prosiect Tloty Llanfyllin gam cyntaf ei adfer.

Ann Griffiths

Ar fap y trefi →

Pobl Llanfyllin

1776–1805

Ann Griffiths

Emynyddes (wedi’i gofnodi)

Merch fferm o Ddolwar Fach yn Sir Drefaldwyn y mae ei hychydig emynau ymhlith y farddoniaeth grefyddol orau yn Gymraeg.

Ann Griffiths
1937–1977

Ryan Davies

Ryan o Ryan a Ronnie (wedi’i gofnodi)

Digrifwr, canwr ac actor o Lanaman, hanner y ddeuawd Ryan a Ronnie a diddanwr mwyaf annwyl y Gymraeg.

Ryan Davies

Ffynonellau a darllen pellach

Wikipedia (Saesneg) ↗

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf