
Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Powys
Powys
Llanfair Caereinion
Tref farchnad ar afon Banwy, ar ben Rheilffordd Ysgafn y Trallwng a Llanfair, a agorodd yn 1903.
Llun: Eglwys y Santes Fair o’r bont dros afon Banwy · Rosser1954, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Ystyr yr enw
Llanfair Caereinion: llan Fair yng Nghaereinion, gwlad caer Einion
Llanfair Caereinion
- Llan eglwys, tir sanctaidd caeedig
- fair y Santes Fairo Mair (treiglad meddal: m → f)
- Caer caer
- einion Einion, enw dyn
Saif Llanfair Caereinion, ‘eglwys Fair yng nghaer Einion’, ar safle caer Rufeinig, ym mhen draw’r rheilffordd gul fach o’r Trallwng.FfynonellauLlanfair Caereinion ↗Wikipedia (Saesneg)Llanfair Caereinion, ‘eglwys Fair yng nghaer Einion’, o llan, Mair, caer a’r enw personol Einion; codwyd y dref ar safle hen gaer Rufeinig; yn 1758 bu bron i dân mawr ei dileu; hi yw terfynfa Rheilffordd Ysgafn y Trallwng a Llanfair; ganed yr arlunydd John Griffiths (1837–1918) yma, a ganed y delynores Alis Huws yn y Foel gerllaw.Welshpool and Llanfair Light Railway ↗Wikipedia (Saesneg)Lein gul 2 droedfedd 6 modfedd, 8.5 milltir o’r Trallwng i Lanfair Caereinion; agorwyd ar 6 Ebrill 1903; daeth y trenau teithwyr i ben ar 9 Chwefror 1931 a’r nwyddau ar 5 Tachwedd 1956; cymerodd gwirfoddolwyr hi drosodd, ac ailagorwyd yr hanner gorllewinol ar 6 Ebrill 1963; cyrhaeddodd y gwasanaeth Sylfaen yn 1972 ac agorodd terfynfa newydd Raven Square yn y Trallwng ar 18 Gorffennaf 1981; Banc y Golfa, bron i filltir ar 1 mewn 29, oedd y darn mwyaf serth a weithiwyd gan drenau teithwyr ar Reilffyrdd y Cambrian.
| Agor y rheilffordd | 6 Ebrill 1903FfynhonnellWelshpool and Llanfair Light Railway ↗Wikipedia (Saesneg)Lein gul 2 droedfedd 6 modfedd, 8.5 milltir o’r Trallwng i Lanfair Caereinion; agorwyd ar 6 Ebrill 1903; daeth y trenau teithwyr i ben ar 9 Chwefror 1931 a’r nwyddau ar 5 Tachwedd 1956; cymerodd gwirfoddolwyr hi drosodd, ac ailagorwyd yr hanner gorllewinol ar 6 Ebrill 1963; cyrhaeddodd y gwasanaeth Sylfaen yn 1972 ac agorodd terfynfa newydd Raven Square yn y Trallwng ar 18 Gorffennaf 1981; Banc y Golfa, bron i filltir ar 1 mewn 29, oedd y darn mwyaf serth a weithiwyd gan drenau teithwyr ar Reilffyrdd y Cambrian. |
|---|---|
| Y tân mawr | 1758FfynhonnellLlanfair Caereinion ↗Wikipedia (Saesneg)Llanfair Caereinion, ‘eglwys Fair yng nghaer Einion’, o llan, Mair, caer a’r enw personol Einion; codwyd y dref ar safle hen gaer Rufeinig; yn 1758 bu bron i dân mawr ei dileu; hi yw terfynfa Rheilffordd Ysgafn y Trallwng a Llanfair; ganed yr arlunydd John Griffiths (1837–1918) yma, a ganed y delynores Alis Huws yn y Foel gerllaw. |
| Gwirfoddolwyr yn ailagor y rheilffordd | 6 Ebrill 1963FfynhonnellWelshpool and Llanfair Light Railway ↗Wikipedia (Saesneg)Lein gul 2 droedfedd 6 modfedd, 8.5 milltir o’r Trallwng i Lanfair Caereinion; agorwyd ar 6 Ebrill 1903; daeth y trenau teithwyr i ben ar 9 Chwefror 1931 a’r nwyddau ar 5 Tachwedd 1956; cymerodd gwirfoddolwyr hi drosodd, ac ailagorwyd yr hanner gorllewinol ar 6 Ebrill 1963; cyrhaeddodd y gwasanaeth Sylfaen yn 1972 ac agorodd terfynfa newydd Raven Square yn y Trallwng ar 18 Gorffennaf 1981; Banc y Golfa, bron i filltir ar 1 mewn 29, oedd y darn mwyaf serth a weithiwyd gan drenau teithwyr ar Reilffyrdd y Cambrian. |
Caer Einion
Mae’r enw’n uno llan a Mair, eglwys Fair, â caer ac Einion, enw gŵr, a chodwyd y dref ar safle hen gaer Rufeinig.FfynhonnellLlanfair Caereinion ↗Wikipedia (Saesneg)Llanfair Caereinion, ‘eglwys Fair yng nghaer Einion’, o llan, Mair, caer a’r enw personol Einion; codwyd y dref ar safle hen gaer Rufeinig; yn 1758 bu bron i dân mawr ei dileu; hi yw terfynfa Rheilffordd Ysgafn y Trallwng a Llanfair; ganed yr arlunydd John Griffiths (1837–1918) yma, a ganed y delynores Alis Huws yn y Foel gerllaw.
Tân 1758
Yn 1758 bu bron i dân mawr ddileu’r dref, a chodwyd hi eto.FfynhonnellLlanfair Caereinion ↗Wikipedia (Saesneg)Llanfair Caereinion, ‘eglwys Fair yng nghaer Einion’, o llan, Mair, caer a’r enw personol Einion; codwyd y dref ar safle hen gaer Rufeinig; yn 1758 bu bron i dân mawr ei dileu; hi yw terfynfa Rheilffordd Ysgafn y Trallwng a Llanfair; ganed yr arlunydd John Griffiths (1837–1918) yma, a ganed y delynores Alis Huws yn y Foel gerllaw.
Y rheilffordd ysgafn
Agorodd y lein gul o’r Trallwng, wyth milltir a hanner o hyd, ar 6 Ebrill 1903. Rhedodd ei thrên nwyddau olaf yn 1956, ond cymerodd gwirfoddolwyr hi drosodd a’i hailagor o Lanfair ar 6 Ebrill 1963, drigain mlynedd i’r diwrnod wedi’r agor cyntaf.FfynhonnellWelshpool and Llanfair Light Railway ↗Wikipedia (Saesneg)Lein gul 2 droedfedd 6 modfedd, 8.5 milltir o’r Trallwng i Lanfair Caereinion; agorwyd ar 6 Ebrill 1903; daeth y trenau teithwyr i ben ar 9 Chwefror 1931 a’r nwyddau ar 5 Tachwedd 1956; cymerodd gwirfoddolwyr hi drosodd, ac ailagorwyd yr hanner gorllewinol ar 6 Ebrill 1963; cyrhaeddodd y gwasanaeth Sylfaen yn 1972 ac agorodd terfynfa newydd Raven Square yn y Trallwng ar 18 Gorffennaf 1981; Banc y Golfa, bron i filltir ar 1 mewn 29, oedd y darn mwyaf serth a weithiwyd gan drenau teithwyr ar Reilffyrdd y Cambrian.
Pobl
Ganed yma’r arlunydd John Griffiths, a fu’n gweithio yn India, a ganed y delynores Alis Huws yn y Foel gerllaw.FfynhonnellLlanfair Caereinion ↗Wikipedia (Saesneg)Llanfair Caereinion, ‘eglwys Fair yng nghaer Einion’, o llan, Mair, caer a’r enw personol Einion; codwyd y dref ar safle hen gaer Rufeinig; yn 1758 bu bron i dân mawr ei dileu; hi yw terfynfa Rheilffordd Ysgafn y Trallwng a Llanfair; ganed yr arlunydd John Griffiths (1837–1918) yma, a ganed y delynores Alis Huws yn y Foel gerllaw.
Lleoedd hanesyddol gerllaw
Brwydrau gerllaw
Ffynonellau a darllen pellach
Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf


