Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Powys

Powys

Abermiwl · Abermule

Cododd Llywelyn ap Gruffudd Gastell Dolforwyn ar y grib uwchben yn 1273, yn groes i ddymuniad y brenin, i ddal dyffryn Hafren, a chynlluniodd dref Gymreig wrth ei ymyl.

Llun: Gwesty Abermiwl · John Firth, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
PowysYn Gymraeg: Abermiwl52.543° N, 3.237° WAgor mewn map ↗

Ystyr yr enw

Abermiwl: aber afon Miwl

Abermiwl

  • Aber ceg afon, cymer
  • miwl afon Miwl

Abermule

  • Aber ceg afon, cymer
  • mule afon Miwlffurf ar Miwl

Datgodio unrhyw enw lle arall →

Mae Abermiwl lle mae afon Miwl yn cwrdd â Hafren, islaw crib Dolforwyn, castell Llywelyn ap Gruffudd, Tywysog Cymru.

Dechrau’r castell1273
Cost codi£174 6s 8c
Cloddio1981–2002

Datganiad tywysog

Cododd Llywelyn ef heb ganiatâd y brenin, yn ddatganiad clir o’i hawliau fel Tywysog Cymru, a gosodwyd tref fach wrth ei ymyl.

Y llwyfan craig

Torrwyd llwyfan tua 240 wrth 90 troedfedd o’r graig, gyda gorthwr yn un pen a thŵr crwn yn y llall.

O fewn y muriau

Mae rhestr o 1322 yn enwi capel, neuadd, ystafell yr arglwyddes, cegin, bragdy, popty a dwy ysgubor ŷd.

Dôl y forwyn

Ystyr Dôl-forwyn yw dôl y forwyn, a chofnododd Thomas Pennant y traddodiad Cymreig mai yma y rhoddodd y dywysoges Habren ei henw i Hafren. Mae’r castell yng ngofal Cadw ac am ddim i fynd iddo.

Castell DolforwynLlywelyn ap Gruffudd

Ar fap y trefi →

Pobl Abermiwl

c. 1223–1282

Llywelyn ap Gruffudd

Ein Llyw Olaf (wedi’i gofnodi)

Yr unig dywysog brodorol a gydnabuwyd gan goron Lloegr yn Dywysog Cymru. Daeth ei farwolaeth yng Nghilmeri ag annibyniaeth i ben.

Llywelyn ap Gruffudd

Ffynonellau a darllen pellach

Wikipedia (Saesneg) ↗

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf