Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Powys

Powys

Trefaldwyn · Montgomery

Cydnabu Cytundeb Trefaldwyn, a arwyddwyd gerllaw yn 1267, Lywelyn ap Gruffudd yn Dywysog Cymru.

Llun: Trefaldwyn, a’r castell ar ei fryn · Yayiest, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
PowysYn Gymraeg: Trefaldwyn52.561° N, 3.146° WAgor mewn map ↗

Ystyr yr enw

Trefaldwyn: tref Baldwin; daw Montgomery o gartref Roger de Montgomery yn Normandi

Trefaldwyn

  • Tref tref
  • aldwyn Baldwin (Baldwin de Bollers, a gododd y castell cyntaf)o Baldwyn (treiglad meddal: b → f)

Datgodio unrhyw enw lle arall →

Tref ar y ffin dan ei chastell yw Trefaldwyn, ‘tref Baldwin’, ac yma, yn 1267, y cydnabu brenin Lloegr Lywelyn ap Gruffudd yn Dywysog Cymru.

Cytundeb Trefaldwyn1267
Hen Domen1070
Dechrau’r castell carreg1223

Ffridd Faldwyn

I’r gogledd-orllewin o’r dref, ar y bryn uwchben y castell, mae Ffridd Faldwyn, bryngaer fawr o Oes yr Haearn.

Dau gastell

Cododd Roger de Montgomery fwnt a beili yn Hen Domen, i’r gogledd o’r dref, yn 1070. Tua milltir i ffwrdd dechreuwyd y castell carreg yn 1223, a’r eglwys blwyf yn 1227.

Cytundeb Trefaldwyn

Yn 1267 cydnabu Harri III Lywelyn ap Gruffudd yn Dywysog Cymru, ag arglwyddiaeth dros arglwyddi Cymru a Llanfair-ym-Muallt, Aberhonddu a’r Berfeddwlad yn ei ddwylo. Dyma’r unig dro i reolwr o Loegr gydnabod hawl rheolwr Gwynedd dros Gymru.

Yr Herbertiaid

Ganed y bardd George Herbert a’i frawd Edward Herbert, Arglwydd Herbert o Chirbury, yn Nhrefaldwyn.

Dogfennau allweddolCytundeb Trefaldwyn (1267)

Ar fap y trefi →

Pobl Trefaldwyn

1593–1633

George Herbert

Bardd Trefaldwyn (wedi’i gofnodi)

Ganed yn Nhrefaldwyn i deulu mawr yr Herbertiaid; un o feirdd crefyddol gorau’r iaith Saesneg.

George Herbert
c. 1223–1282

Llywelyn ap Gruffudd

Ein Llyw Olaf (wedi’i gofnodi)

Yr unig dywysog brodorol a gydnabuwyd gan goron Lloegr yn Dywysog Cymru. Daeth ei farwolaeth yng Nghilmeri ag annibyniaeth i ben.

Llywelyn ap Gruffudd

Ar y llinell amser

  1. Cytundeb Trefaldwyn

    Mae Harri III yn cydnabod Llywelyn ap Gruffudd yn Dywysog Cymru.

    Cytundeb Trefaldwyn

Ffynonellau a darllen pellach

Wikipedia (Saesneg) ↗

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf