George Herbert
Bardd Trefaldwyn (wedi’i gofnodi)Ganed yn Nhrefaldwyn i deulu mawr yr Herbertiaid; un o feirdd crefyddol gorau’r iaith Saesneg.
George Herbert
Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Powys
Powys
Cydnabu Cytundeb Trefaldwyn, a arwyddwyd gerllaw yn 1267, Lywelyn ap Gruffudd yn Dywysog Cymru.
Llun: Trefaldwyn, a’r castell ar ei fryn · Yayiest, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Ystyr yr enw
Trefaldwyn: tref Baldwin; daw Montgomery o gartref Roger de Montgomery yn Normandi
Trefaldwyn
Tref ar y ffin dan ei chastell yw Trefaldwyn, ‘tref Baldwin’, ac yma, yn 1267, y cydnabu brenin Lloegr Lywelyn ap Gruffudd yn Dywysog Cymru.FfynonellauMontgomery, Powys ↗Wikipedia (Saesneg)Trefaldwyn, ‘tref Baldwin’; saif castell mwnt a beili Roger de Montgomery o 1070 yn Hen Domen, i’r gogledd o’r dref, a daeth y castell tua milltir i ffwrdd, a ddechreuwyd yn 1223, yn ei le; dechreuwyd yr eglwys blwyf yn 1227; arwyddwyd Cytundeb Trefaldwyn ar 29 Medi 1267, pan gydnabu Harri III Lywelyn ap Gruffudd yn Dywysog Cymru; saif Ffridd Faldwyn, bryngaer fawr o Oes yr Haearn, i’r gogledd-orllewin o’r dref; ganed y bardd George Herbert (1593–1633) a’i frawd Edward Herbert, Arglwydd Herbert o Chirbury, yn Nhrefaldwyn.Treaty of Montgomery ↗Wikipedia (Saesneg)Cytunwyd ar 29 Medi 1267 rhwng Harri III a Llywelyn ap Gruffudd; cydnabuwyd hawl Llywelyn i’r teitl Tywysog Cymru, gydag arglwyddiaeth ar arglwyddi Cymru ac eithrio Maredudd ap Rhys; daliai Fuellt, Brycheiniog a Gwerthrynion a phedwar cantref y Berfeddwlad; talodd wrogaeth i’r brenin am ei diroedd; dyma’r unig dro i reolwr o Loegr gydnabod hawl rheolwr Gwynedd dros Gymru; daeth Cytundeb Aberconwy yn ei le yn 1277.
| Cytundeb Trefaldwyn | 1267FfynhonnellTreaty of Montgomery ↗Wikipedia (Saesneg)Cytunwyd ar 29 Medi 1267 rhwng Harri III a Llywelyn ap Gruffudd; cydnabuwyd hawl Llywelyn i’r teitl Tywysog Cymru, gydag arglwyddiaeth ar arglwyddi Cymru ac eithrio Maredudd ap Rhys; daliai Fuellt, Brycheiniog a Gwerthrynion a phedwar cantref y Berfeddwlad; talodd wrogaeth i’r brenin am ei diroedd; dyma’r unig dro i reolwr o Loegr gydnabod hawl rheolwr Gwynedd dros Gymru; daeth Cytundeb Aberconwy yn ei le yn 1277. |
|---|---|
| Hen Domen | 1070FfynhonnellMontgomery, Powys ↗Wikipedia (Saesneg)Trefaldwyn, ‘tref Baldwin’; saif castell mwnt a beili Roger de Montgomery o 1070 yn Hen Domen, i’r gogledd o’r dref, a daeth y castell tua milltir i ffwrdd, a ddechreuwyd yn 1223, yn ei le; dechreuwyd yr eglwys blwyf yn 1227; arwyddwyd Cytundeb Trefaldwyn ar 29 Medi 1267, pan gydnabu Harri III Lywelyn ap Gruffudd yn Dywysog Cymru; saif Ffridd Faldwyn, bryngaer fawr o Oes yr Haearn, i’r gogledd-orllewin o’r dref; ganed y bardd George Herbert (1593–1633) a’i frawd Edward Herbert, Arglwydd Herbert o Chirbury, yn Nhrefaldwyn. |
| Dechrau’r castell carreg | 1223FfynhonnellMontgomery, Powys ↗Wikipedia (Saesneg)Trefaldwyn, ‘tref Baldwin’; saif castell mwnt a beili Roger de Montgomery o 1070 yn Hen Domen, i’r gogledd o’r dref, a daeth y castell tua milltir i ffwrdd, a ddechreuwyd yn 1223, yn ei le; dechreuwyd yr eglwys blwyf yn 1227; arwyddwyd Cytundeb Trefaldwyn ar 29 Medi 1267, pan gydnabu Harri III Lywelyn ap Gruffudd yn Dywysog Cymru; saif Ffridd Faldwyn, bryngaer fawr o Oes yr Haearn, i’r gogledd-orllewin o’r dref; ganed y bardd George Herbert (1593–1633) a’i frawd Edward Herbert, Arglwydd Herbert o Chirbury, yn Nhrefaldwyn. |
I’r gogledd-orllewin o’r dref, ar y bryn uwchben y castell, mae Ffridd Faldwyn, bryngaer fawr o Oes yr Haearn.FfynhonnellMontgomery, Powys ↗Wikipedia (Saesneg)Trefaldwyn, ‘tref Baldwin’; saif castell mwnt a beili Roger de Montgomery o 1070 yn Hen Domen, i’r gogledd o’r dref, a daeth y castell tua milltir i ffwrdd, a ddechreuwyd yn 1223, yn ei le; dechreuwyd yr eglwys blwyf yn 1227; arwyddwyd Cytundeb Trefaldwyn ar 29 Medi 1267, pan gydnabu Harri III Lywelyn ap Gruffudd yn Dywysog Cymru; saif Ffridd Faldwyn, bryngaer fawr o Oes yr Haearn, i’r gogledd-orllewin o’r dref; ganed y bardd George Herbert (1593–1633) a’i frawd Edward Herbert, Arglwydd Herbert o Chirbury, yn Nhrefaldwyn.
Cododd Roger de Montgomery fwnt a beili yn Hen Domen, i’r gogledd o’r dref, yn 1070. Tua milltir i ffwrdd dechreuwyd y castell carreg yn 1223, a’r eglwys blwyf yn 1227.FfynhonnellMontgomery, Powys ↗Wikipedia (Saesneg)Trefaldwyn, ‘tref Baldwin’; saif castell mwnt a beili Roger de Montgomery o 1070 yn Hen Domen, i’r gogledd o’r dref, a daeth y castell tua milltir i ffwrdd, a ddechreuwyd yn 1223, yn ei le; dechreuwyd yr eglwys blwyf yn 1227; arwyddwyd Cytundeb Trefaldwyn ar 29 Medi 1267, pan gydnabu Harri III Lywelyn ap Gruffudd yn Dywysog Cymru; saif Ffridd Faldwyn, bryngaer fawr o Oes yr Haearn, i’r gogledd-orllewin o’r dref; ganed y bardd George Herbert (1593–1633) a’i frawd Edward Herbert, Arglwydd Herbert o Chirbury, yn Nhrefaldwyn.
Yn 1267 cydnabu Harri III Lywelyn ap Gruffudd yn Dywysog Cymru, ag arglwyddiaeth dros arglwyddi Cymru a Llanfair-ym-Muallt, Aberhonddu a’r Berfeddwlad yn ei ddwylo. Dyma’r unig dro i reolwr o Loegr gydnabod hawl rheolwr Gwynedd dros Gymru.FfynhonnellTreaty of Montgomery ↗Wikipedia (Saesneg)Cytunwyd ar 29 Medi 1267 rhwng Harri III a Llywelyn ap Gruffudd; cydnabuwyd hawl Llywelyn i’r teitl Tywysog Cymru, gydag arglwyddiaeth ar arglwyddi Cymru ac eithrio Maredudd ap Rhys; daliai Fuellt, Brycheiniog a Gwerthrynion a phedwar cantref y Berfeddwlad; talodd wrogaeth i’r brenin am ei diroedd; dyma’r unig dro i reolwr o Loegr gydnabod hawl rheolwr Gwynedd dros Gymru; daeth Cytundeb Aberconwy yn ei le yn 1277.
Ganed y bardd George Herbert a’i frawd Edward Herbert, Arglwydd Herbert o Chirbury, yn Nhrefaldwyn.FfynhonnellMontgomery, Powys ↗Wikipedia (Saesneg)Trefaldwyn, ‘tref Baldwin’; saif castell mwnt a beili Roger de Montgomery o 1070 yn Hen Domen, i’r gogledd o’r dref, a daeth y castell tua milltir i ffwrdd, a ddechreuwyd yn 1223, yn ei le; dechreuwyd yr eglwys blwyf yn 1227; arwyddwyd Cytundeb Trefaldwyn ar 29 Medi 1267, pan gydnabu Harri III Lywelyn ap Gruffudd yn Dywysog Cymru; saif Ffridd Faldwyn, bryngaer fawr o Oes yr Haearn, i’r gogledd-orllewin o’r dref; ganed y bardd George Herbert (1593–1633) a’i frawd Edward Herbert, Arglwydd Herbert o Chirbury, yn Nhrefaldwyn.
Dogfennau allweddolCytundeb Trefaldwyn (1267)
Ar fap y trefi →Ganed yn Nhrefaldwyn i deulu mawr yr Herbertiaid; un o feirdd crefyddol gorau’r iaith Saesneg.
George HerbertYr unig dywysog brodorol a gydnabuwyd gan goron Lloegr yn Dywysog Cymru. Daeth ei farwolaeth yng Nghilmeri ag annibyniaeth i ben.
Llywelyn ap GruffuddMae Harri III yn cydnabod Llywelyn ap Gruffudd yn Dywysog Cymru.
Cytundeb TrefaldwynFfynonellau a darllen pellach
Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf