Gerallt Gymro
Clerigwr ac awdur (wedi’i gofnodi)Mae ei Daith drwy Gymru a’i Ddisgrifiad o Gymru yn dal i ddod â’r wlad ganoloesol yn fyw.
Gerallt Gymro
Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Sir Benfro
Sir Benfro
Ganwyd Gerallt Gymro yn y castell yma tua 1146, a galwodd ef y lle hyfrytaf yn holl Gymru.
Llun: Castell Maenorbŷr · Chaosdruid, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons
Ystyr yr enw
Maenorbŷr: maenor Pŷr
Maenorbŷr
Maenorbŷr, maenor Pŷr, yw man geni Gerallt Gymro, a’i galwodd y llecyn hyfrytaf yng Nghymru.FfynonellauManorbier ↗Wikipedia (Saesneg)Maenorbŷr, maenor Pŷr, pentref yn Sir Benfro; daliai Odo de Barri ef wedi 1103; ganwyd Gerallt Gymro yn y castell tua 1146; y gromlech a elwir King’s Quoit; mae eglwys Sant Iago o’r 12g yn rhestredig Gradd I; 1,327 o bobl.The Itinerary of Archbishop Baldwin through Wales, A.D. 1188 ↗Gerallt Gymro, 1191; cyfieithiad Saesneg Syr Richard Colt Hoare; Project Gutenberg (Saesneg)Yn Llanandras daeth Rhys ap Gruffudd, tywysog y De, i’w cyfarfod, a Gerallt oedd y cyntaf i gymryd y groes (llyfr I, pennod 1). Wrth lyn Brycheiniog, i Ruffudd ap Rhys, dechreuodd yr adar guro’r dŵr â’u hadenydd a gweiddi’n uchel, a’i gyhoeddi ef (llyfr I, pennod 2). Am fan ei eni: Maenorbŷr yw’r llecyn hyfrytaf yng Nghymru.
| Geni Gerallt | tua 1146FfynhonnellGerald of Wales ↗Wikipedia (Saesneg)Ganwyd tua 1146 yng Nghastell Maenorbŷr; roedd ei fam Angharad yn ferch i Nest ferch Rhys, felly roedd yn or-ŵyr i’r brenin Rhys ap Tewdwr; yn 1188 aeth gyda’r Archesgob Baldwin o Forde drwy Gymru i godi gwŷr i’r Drydedd Groesgad, ac ysgrifennodd yr Itinerarium Cambriae (1191) a’r Descriptio Cambriae (1194); yn y Descriptio dywed hen ŵr Pencader wrth Harri II mai Cymru, ar ddydd y farn fawr gerbron y Barnwr Goruchaf, a etyb dros y gornel hon o’r ddaear; fe’i dewiswyd ddwywaith i Dyddewi, yn 1176 ac 1198, ond collodd yr achos yn 1203; bu farw tua 1223. |
|---|---|
| Eglwys Sant Iago | y 1100auFfynhonnellManorbier ↗Wikipedia (Saesneg)Maenorbŷr, maenor Pŷr, pentref yn Sir Benfro; daliai Odo de Barri ef wedi 1103; ganwyd Gerallt Gymro yn y castell tua 1146; y gromlech a elwir King’s Quoit; mae eglwys Sant Iago o’r 12g yn rhestredig Gradd I; 1,327 o bobl. |
| Poblogaeth | 1,327FfynhonnellManorbier ↗Wikipedia (Saesneg)Maenorbŷr, maenor Pŷr, pentref yn Sir Benfro; daliai Odo de Barri ef wedi 1103; ganwyd Gerallt Gymro yn y castell tua 1146; y gromlech a elwir King’s Quoit; mae eglwys Sant Iago o’r 12g yn rhestredig Gradd I; 1,327 o bobl. |
‘Maenorbŷr yw’r llecyn hyfrytaf yng Nghymru,’ ysgrifennodd Gerallt yn llyfr ei daith drwy Gymru gyda’r Archesgob Baldwin yn 1188.FfynhonnellThe Itinerary of Archbishop Baldwin through Wales, A.D. 1188 ↗Gerallt Gymro, 1191; cyfieithiad Saesneg Syr Richard Colt Hoare; Project Gutenberg (Saesneg)Yn Llanandras daeth Rhys ap Gruffudd, tywysog y De, i’w cyfarfod, a Gerallt oedd y cyntaf i gymryd y groes (llyfr I, pennod 1). Wrth lyn Brycheiniog, i Ruffudd ap Rhys, dechreuodd yr adar guro’r dŵr â’u hadenydd a gweiddi’n uchel, a’i gyhoeddi ef (llyfr I, pennod 2). Am fan ei eni: Maenorbŷr yw’r llecyn hyfrytaf yng Nghymru.
Daliai Odo de Barri Faenorbŷr wedi 1103, a ganed Gerallt, ŵyr i Nest ferch Rhys, yn y castell tua 1146.FfynonellauManorbier ↗Wikipedia (Saesneg)Maenorbŷr, maenor Pŷr, pentref yn Sir Benfro; daliai Odo de Barri ef wedi 1103; ganwyd Gerallt Gymro yn y castell tua 1146; y gromlech a elwir King’s Quoit; mae eglwys Sant Iago o’r 12g yn rhestredig Gradd I; 1,327 o bobl.Gerald of Wales ↗Wikipedia (Saesneg)Ganwyd tua 1146 yng Nghastell Maenorbŷr; roedd ei fam Angharad yn ferch i Nest ferch Rhys, felly roedd yn or-ŵyr i’r brenin Rhys ap Tewdwr; yn 1188 aeth gyda’r Archesgob Baldwin o Forde drwy Gymru i godi gwŷr i’r Drydedd Groesgad, ac ysgrifennodd yr Itinerarium Cambriae (1191) a’r Descriptio Cambriae (1194); yn y Descriptio dywed hen ŵr Pencader wrth Harri II mai Cymru, ar ddydd y farn fawr gerbron y Barnwr Goruchaf, a etyb dros y gornel hon o’r ddaear; fe’i dewiswyd ddwywaith i Dyddewi, yn 1176 ac 1198, ond collodd yr achos yn 1203; bu farw tua 1223.
Yn y plwyf saif y gromlech a elwir King’s Quoit.FfynhonnellManorbier ↗Wikipedia (Saesneg)Maenorbŷr, maenor Pŷr, pentref yn Sir Benfro; daliai Odo de Barri ef wedi 1103; ganwyd Gerallt Gymro yn y castell tua 1146; y gromlech a elwir King’s Quoit; mae eglwys Sant Iago o’r 12g yn rhestredig Gradd I; 1,327 o bobl.
Mae eglwys Sant Iago o’r 1100au ac yn adeilad rhestredig Gradd I.FfynhonnellManorbier ↗Wikipedia (Saesneg)Maenorbŷr, maenor Pŷr, pentref yn Sir Benfro; daliai Odo de Barri ef wedi 1103; ganwyd Gerallt Gymro yn y castell tua 1146; y gromlech a elwir King’s Quoit; mae eglwys Sant Iago o’r 12g yn rhestredig Gradd I; 1,327 o bobl.
Mae ei Daith drwy Gymru a’i Ddisgrifiad o Gymru yn dal i ddod â’r wlad ganoloesol yn fyw.
Gerallt GymroFfynonellau a darllen pellach
Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf