Hanes Cymru / Llinell amser / Cymru Glyndŵr

1404

Harlech ac Aberystwyth

Mae Owain Glyndŵr yn cipio cestyll mawr Harlech ac Aberystwyth. Daw Harlech yn llys ac yn gartref iddo.

Llun: Castell Harlech ar ei graig uwchben y dref · Cmao20, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Yn 1404 cymerodd Owain ddau o’r cestyll mawr a gododd Edward I i ddal Cymru i lawr: Harlech ac Aberystwyth. Daeth Harlech yn llys ac yn gartref iddo.

Cipiwyd1404
Cipiwyd hefyd y gwanwyn hwnnwCricieth
Daliwyd HarlechHyd Chwefror 1409

Harlech, llys y tywysog#

Cymerodd Owain Harlech ddiwedd 1404. Daeth yn breswylfa iddo, yn gartref i’w deulu ac yn bencadlys, ac ym mis Awst 1405 cynhaliodd senedd yno.

Aberystwyth#

Yr un flwyddyn cipiodd a meddiannodd Owain gastell Aberystwyth, a ddechreuwyd gan Edward I yn 1277. Bu yn nwylo’r Cymry am bedair blynedd.

Castell Aberystwyth ger y môr, paentiad gan Alfred Worthington yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru
Castell Aberystwyth ger y môr, paentiad gan Alfred Worthington yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru · Llun: Alfred Worthington, Public domain, Wikimedia Commons

Eu colli o’r diwedd#

Ailgipiwyd Aberystwyth yn 1408 a Harlech ym mis Chwefror 1409. Bu farw Edmund Mortimer yn y gwarchae, a daliwyd Marged, gwraig Owain, a’i ferched. Ni ddaliwyd Owain ei hun.

Lle digwyddodd

Y bobl

c. 1359–c. 1415

Owain Glyndŵr

Tywysog Cymru (wedi’i gofnodi)

Tywysog Cymru, a ryddhaodd bron y wlad gyfan, a gynhaliodd senedd ym Machynlleth ac a ysgrifennodd fel un cydradd at frenhinoedd yr Alban a Ffrainc. Ni chafodd ei ddal na’i fradychu erioed.

Owain Glyndŵr

Cyn ac wedyn

  1. Senedd Machynlleth

    Coronir Glyndŵr ac mae’n galw senedd Gymreig ynghyd. Mae’n ceisio cynghrair â Ffrainc.

    Senedd Machynlleth
  2. Cytundeb rhwng Cymru a Ffrainc

    Ym Mharis, mae llysgenhadon Owain Glyndŵr, Gruffudd Young a John Hanmer, yn selio cytundeb cynghrair â Siarl VI o Ffrainc.

    Cytundeb rhwng Cymru a Ffrainc
  3. Y Cytundeb Tridarn

    Mae Glyndŵr, Mortimer ac Iarll Northumberland yn cytuno i rannu’r deyrnas: Cymru fwy i Owain, yn ymestyn at afonydd Hafren, Trent a Mersi, de Lloegr i Mortimer a’r gogledd i Percy. Mae milwyr Ffrengig yn glanio yn Aberdaugleddau i helpu.

    Y Cytundeb Tridarn
  4. Y Ffrancod yn glanio

    Mae byddin Ffrengig yn glanio yn Aberdaugleddau i ymladd dros Owain. Gyda’i gilydd maent yn ymdeithio i Loegr hyd at Gaerwrangon.

    Y Ffrancod yn glanio

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf