Llywelyn Bren
Arglwydd Senghennydd (wedi’i gofnodi)Arglwydd Cymreig Senghennydd a gododd yn 1316 dros bobl Morgannwg, ac a ildiodd er mwyn achub ei ddilynwyr.
Llywelyn Bren
Hanes Cymru / Llinell amser / Cymru Glyndŵr
28 Ionawr 1316
Mae Llywelyn Bren o Senghennydd yn arwain pobl Morgannwg yn erbyn eu gormeswyr ac yn gwarchae ar Gastell Caerffili.
Llun: Castell Caerffili o’r de, gyda’i lynnoedd a’i furiau · DeFacto, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Roedd Llywelyn Bren yn arglwydd yn Senghennydd, o linach frenhinol Ifor Bach. Yn 1316 arweiniodd bobl Morgannwg yn erbyn y gwŷr a’u rheolai, a phan ddaeth i ben cynigiodd ei fywyd ei hun yn lle eu rhai hwy.FfynhonnellLlywelyn Bren ↗Wikipedia (Saesneg)O deulu brenhinol Senghennydd, un o ddisgynyddion Ifor Bach; collodd ei dad Senghennydd yn y 1260au i Gilbert de Clare; yn 1315 gwnaed Payn de Turberville yn geidwad Morgannwg a gwasgodd ar y bobl mewn cyfnod o newyn; siaradodd Llywelyn yn ei erbyn, fe’i gwysiwyd i Lincoln, ac aeth adref yn hytrach; ar 28 Ionawr 1316 ymosododd yn ddirybudd ar gastell Caerffili a chymryd y beili allanol; lledodd y gwrthryfel ar draws Morgannwg; ar 18 Mawrth 1316 ildiodd yn Ystradfellte, gan ddweud mai ef oedd achos y cyfan a gofyn am gael ei gosbi ef yn unig; roedd copi o’r Roman de la Rose ymysg ei bethau, yr unig un y gwyddys amdano yng Nghymru’r bedwaredd ganrif ar ddeg; aeth Hugh Despenser ag ef i Gaerdydd a’i ddienyddio heb brawf; fe’i claddwyd yn y Brodyr Llwydion, Caerdydd; cafodd ei feibion Senghennydd yn ôl yn 1327.
| Arglwydd | Senghennydd, o linach Ifor Bach |
|---|---|
| Cododd | 28 Ionawr 1316 |
| Claddwyd | Y Brodyr Llwydion, Caerdydd |
Yn 1315 gwnaed Payn de Turberville yn geidwad Morgannwg, a gwasgodd yn galed ar y bobl mewn blwyddyn o newyn. Siaradodd Llywelyn yn ei erbyn. Wedi’i wysio i ateb gerbron y brenin yn Lincoln, aeth adref yn hytrach.FfynhonnellLlywelyn Bren ↗Wikipedia (Saesneg)O deulu brenhinol Senghennydd, un o ddisgynyddion Ifor Bach; collodd ei dad Senghennydd yn y 1260au i Gilbert de Clare; yn 1315 gwnaed Payn de Turberville yn geidwad Morgannwg a gwasgodd ar y bobl mewn cyfnod o newyn; siaradodd Llywelyn yn ei erbyn, fe’i gwysiwyd i Lincoln, ac aeth adref yn hytrach; ar 28 Ionawr 1316 ymosododd yn ddirybudd ar gastell Caerffili a chymryd y beili allanol; lledodd y gwrthryfel ar draws Morgannwg; ar 18 Mawrth 1316 ildiodd yn Ystradfellte, gan ddweud mai ef oedd achos y cyfan a gofyn am gael ei gosbi ef yn unig; roedd copi o’r Roman de la Rose ymysg ei bethau, yr unig un y gwyddys amdano yng Nghymru’r bedwaredd ganrif ar ddeg; aeth Hugh Despenser ag ef i Gaerdydd a’i ddienyddio heb brawf; fe’i claddwyd yn y Brodyr Llwydion, Caerdydd; cafodd ei feibion Senghennydd yn ôl yn 1327.
Ar 28 Ionawr 1316 ymosododd ar gastell Caerffili yn ddirybudd a chymryd y beili allanol. Lledodd y gwrthryfel ar draws Morgannwg.FfynhonnellLlywelyn Bren ↗Wikipedia (Saesneg)O deulu brenhinol Senghennydd, un o ddisgynyddion Ifor Bach; collodd ei dad Senghennydd yn y 1260au i Gilbert de Clare; yn 1315 gwnaed Payn de Turberville yn geidwad Morgannwg a gwasgodd ar y bobl mewn cyfnod o newyn; siaradodd Llywelyn yn ei erbyn, fe’i gwysiwyd i Lincoln, ac aeth adref yn hytrach; ar 28 Ionawr 1316 ymosododd yn ddirybudd ar gastell Caerffili a chymryd y beili allanol; lledodd y gwrthryfel ar draws Morgannwg; ar 18 Mawrth 1316 ildiodd yn Ystradfellte, gan ddweud mai ef oedd achos y cyfan a gofyn am gael ei gosbi ef yn unig; roedd copi o’r Roman de la Rose ymysg ei bethau, yr unig un y gwyddys amdano yng Nghymru’r bedwaredd ganrif ar ddeg; aeth Hugh Despenser ag ef i Gaerdydd a’i ddienyddio heb brawf; fe’i claddwyd yn y Brodyr Llwydion, Caerdydd; cafodd ei feibion Senghennydd yn ôl yn 1327.
Ar 18 Mawrth 1316 ildiodd Llywelyn yn Ystradfellte. Dywedodd mai ef oedd achos y cyfan, a gofynnodd am gael ei gosbi ef yn unig, nid ei ddilynwyr.FfynhonnellLlywelyn Bren ↗Wikipedia (Saesneg)O deulu brenhinol Senghennydd, un o ddisgynyddion Ifor Bach; collodd ei dad Senghennydd yn y 1260au i Gilbert de Clare; yn 1315 gwnaed Payn de Turberville yn geidwad Morgannwg a gwasgodd ar y bobl mewn cyfnod o newyn; siaradodd Llywelyn yn ei erbyn, fe’i gwysiwyd i Lincoln, ac aeth adref yn hytrach; ar 28 Ionawr 1316 ymosododd yn ddirybudd ar gastell Caerffili a chymryd y beili allanol; lledodd y gwrthryfel ar draws Morgannwg; ar 18 Mawrth 1316 ildiodd yn Ystradfellte, gan ddweud mai ef oedd achos y cyfan a gofyn am gael ei gosbi ef yn unig; roedd copi o’r Roman de la Rose ymysg ei bethau, yr unig un y gwyddys amdano yng Nghymru’r bedwaredd ganrif ar ddeg; aeth Hugh Despenser ag ef i Gaerdydd a’i ddienyddio heb brawf; fe’i claddwyd yn y Brodyr Llwydion, Caerdydd; cafodd ei feibion Senghennydd yn ôl yn 1327.
Ymhlith ei bethau roedd copi o’r Roman de la Rose, yr unig un y gwyddys amdano yng Nghymru’r ganrif honno. Aeth Hugh Despenser ag ef i Gaerdydd a’i ddienyddio heb brawf. Fe’i claddwyd yn y Brodyr Llwydion yng Nghaerdydd, ac yn 1327 cafodd ei feibion Senghennydd yn ôl.FfynhonnellLlywelyn Bren ↗Wikipedia (Saesneg)O deulu brenhinol Senghennydd, un o ddisgynyddion Ifor Bach; collodd ei dad Senghennydd yn y 1260au i Gilbert de Clare; yn 1315 gwnaed Payn de Turberville yn geidwad Morgannwg a gwasgodd ar y bobl mewn cyfnod o newyn; siaradodd Llywelyn yn ei erbyn, fe’i gwysiwyd i Lincoln, ac aeth adref yn hytrach; ar 28 Ionawr 1316 ymosododd yn ddirybudd ar gastell Caerffili a chymryd y beili allanol; lledodd y gwrthryfel ar draws Morgannwg; ar 18 Mawrth 1316 ildiodd yn Ystradfellte, gan ddweud mai ef oedd achos y cyfan a gofyn am gael ei gosbi ef yn unig; roedd copi o’r Roman de la Rose ymysg ei bethau, yr unig un y gwyddys amdano yng Nghymru’r bedwaredd ganrif ar ddeg; aeth Hugh Despenser ag ef i Gaerdydd a’i ddienyddio heb brawf; fe’i claddwyd yn y Brodyr Llwydion, Caerdydd; cafodd ei feibion Senghennydd yn ôl yn 1327.

Ffynonellau a darllen pellach
Coflein: cofnod cenedlaethol y safle hwn ↗Cadw: cofnod yr adeilad rhestredig ↗Wicipedia ↗
Arglwydd Cymreig Senghennydd a gododd yn 1316 dros bobl Morgannwg, ac a ildiodd er mwyn achub ei ddilynwyr.
Llywelyn BrenMae gwrthryfel ledled y wlad yn cipio Caernarfon ac yn llosgi’r dref newydd. Ateb Edward yw codi Biwmares, yr olaf o’i gestyll mawr.
Gwrthryfel Madog ap LlywelynGwneir Edward o Gaernarfon, mab y brenin, yn Dywysog Cymru, yr etifedd cyntaf i orsedd Lloegr i ddal y teitl.
Tywysog Cymru o SaisCopïir cerddi Taliesin a hen ganu arall i Lyfr Taliesin, un o Bedwar Llyfr Hynafol Cymru.
Llyfr TaliesinMae Dafydd ap Gwilym o Frogynin yn canu ei gywyddau serch a natur, cerddi sy’n ei wneud yn un o feirdd mawr Ewrop.
Dafydd ap GwilymYsgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf