
Llwybr
Y Tuduriaid
Llun: Castell Penfro, man geni Harri Tudur, a’i adlewyrchiad yn Llyn y Felin · JKMMX, CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons
Cododd teulu o Benmynydd ar Ynys Môn i orsedd Lloegr. Pan laniodd Harri Tudur ym Mill Bay yn 1485 cyfarchodd y beirdd ef fel y mab darogan, ac aeth y Cymry gydag ef i Bosworth.
Dilynwch y Tuduriaid o Owain Tudur i’r Beibl Cymraeg.
O Benmynydd i’r orsedd
Ganed Owain Tudur tua 1400 ym Môn, o deulu Penmynydd, a olrheiniai eu llinach i Ednyfed Fychan. Tua 1428 priododd y Frenhines Catrin o Valois, a’u meibion oedd Edmwnd, tad Harri VII, a Siasbar.FfynhonnellOwen Tudor ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed tua 1400 ym Môn, o deulu Penmynydd, a olrheiniai eu llinach i Ednyfed Fychan; mab Maredudd ap Tudur ac ŵyr Tudur ap Goronwy; bu ei deulu yng ngwrthryfel Glyndŵr; priododd y Frenhines Catrin o Valois, gweddw Harri V, tua 1428; eu meibion oedd Edmwnd, tad Harri VII, a Siasbar; wedi marw Catrin yn 1437 fe’i daliwyd yng ngharchar Newgate, dihangodd, a chafodd bardwn yn 1439; wedi’i ddal ar ôl Mortimer’s Cross, torrwyd ei ben yn Henffordd ar 2 Chwefror 1461, gan ddweud y gorweddai ar y blocyn y pen a arferai orwedd yng nghôl y Frenhines Catrin. Canodd y bardd Lewys Glyn Cothi i Siasbar ac i Harri, ac roedd un o’i gerddi olaf i Harri VII wedi ei goroni.FfynhonnellLewys Glyn Cothi ↗Wikipedia (Saesneg)Ganwyd tua 1420, efallai ym Mhwllcynbyd ger Rhydcymerau ym mhlwyf Llanybydder, bu farw tua 1490; Llywelyn oedd ei enw ei hun, a daw ei enw barddol o fforest Glyn Cothi; erys tua 230 o’i gerddi; ymhlith ei noddwyr Siasbar Tudur a Harri Tudur, ac roedd un o’i gerddi olaf i Harri VII wedi ei goroni; canodd i Fychaniaid Hergest; marwnad i’w fab, Marwnad Siôn y Glyn; credir iddo ysgrifennu llawer o Lyfr Gwyn Hergest, a phaentio arfau teuluoedd yn Peniarth 109; golygwyd ei waith gan E. D. Jones (1953). Yn 1571 sefydlodd Elisabeth I Goleg Iesu, Rhydychen, ar gais Hugh Price o Aberhonddu, i ‘rai o ysgolheigion Cymru’.FfynhonnellJesus College, Oxford ↗Wikipedia (Saesneg)Sefydlwyd ar 27 Mehefin 1571 gan Elisabeth I ar gais Hugh Price o Aberhonddu, i ‘rai o ysgolheigion Cymru’; fe’i gelwir yn goleg y Cymry; ei lawysgrifau ar adnau yn Llyfrgell Bodley er 1886; John Rhys oedd deiliad cyntaf ei gadair yn 1877; ysgoloriaethau Meyrick o gymynrodd 1713; Gosber yn Gymraeg yn y capel ar Ddydd Gŵyl Dewi.
Arosfannau ar y llwybr
Owain Tudur a’r frenhines
Mae Owain Tudur o Benmynydd yn priodi Catrin o Valois, gweddw Harri V. Eu hŵyr fydd Harri Tudur.
Owain Tudur a’r frenhinesGeni Harri Tudur
Genir Harri Tudur yng Nghastell Penfro. Cyn hir mae’r beirdd yn ei gyfarch fel y mab darogan.
Geni Harri TudurDianc o Ddinbych-y-pysgod
Mae Siasbar Tudur a Harri ifanc yn dianc ar long o Ddinbych-y-pysgod i Lydaw, lle mae Harri’n tyfu i fyny yn alltud.
Dianc o Ddinbych-y-pysgodBrenin o Gymro
Mae Harri Tudur yn glanio ger Dale yn Sir Benfro ac yn gorymdeithio drwy Gymru i ennill ym Mosworth.
Brenin o GymroBuddugoliaeth Bosworth
Mae Harri Tudur, gyda Rhys ap Thomas a miloedd o Gymry dan y ddraig goch, yn ennill ym Mosworth ac yn cael ei goroni’n Harri VII.
Buddugoliaeth BosworthTywysog o’r enw Arthur
Mae Harri VII yn enwi ei fab cyntaf yn Arthur, er anrhydedd i frenin traddodiad Cymru.
Tywysog o’r enw ArthurY twrnamaint yng Nghaeriw
Mae Syr Rhys ap Thomas yn cynnal twrnamaint mawr pum diwrnod yng Nghastell Caeriw, yr olaf o’i fath ym Mhrydain.
Y twrnamaint yng NghaeriwColeg yr Iesu, Rhydychen
Mae Hugh Price o Aberhonddu yn sefydlu coleg yn Rhydychen sy’n hyfforddi clerigwyr ac ysgolheigion o Gymru am ganrifoedd.
Coleg yr Iesu, RhydychenDeddf y Beibl Cymraeg
Mae’r Senedd yn gorchymyn i bedwar esgob Cymru ac esgob Henffordd sicrhau bod y Beibl a’r Llyfr Gweddi Gyffredin yn cael eu cyfieithu i’r Gymraeg.
Deddf y Beibl CymraegY Beibl Cymraeg
Mae cyfieithiad William Morgan yn gosod safon y Gymraeg lenyddol ac yn helpu’r iaith i oroesi.
Y Beibl Cymraeg
Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf









