Robert Owen
Y Drenewydd (wedi’i gofnodi)Arloeswr cydweithredu ac amodau gwell mewn ffatrïoedd, a adeiladodd gymuned ddelfrydol yn New Lanark.
Robert Owen
Hanes Cymru / Y Gymru Ddiwydiannol
1834–1913
Peiriannydd o Gaernarfon a ddaeth â’r ffôn i Brydain ac a gefnogodd neges ddiwifr gyntaf Marconi dros y môr, o Gymru yn 1897.
Llun: Cwch camlas yn croesi Traphont Ddŵr Pontcysyllte Telford, ymhell uwchben dyffryn Dyfrdwy · Adrian Pingstone, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons

Roedd Syr William Henry Preece o Gaernarfon yn ddisgybl i Michael Faraday a chododd i fod yn brif beiriannydd y Swyddfa Bost, yn gyfrifol am delegraffau Prydain. Helpodd i ddod â’r teleffon i Brydain, anfonodd negeseuon heb wifrau ar draws Môr Hafren, a rhoddodd i’r Guglielmo Marconi ifanc y gefnogaeth a arweiniodd, ym Mai 1897, at y negeseuon diwifr cyntaf ar draws môr agored, o Larnog ym Morgannwg.FfynonellauWilliam Henry Preece ↗Wicipedia CymraegPeiriannydd o fri, arloeswr yn natblygiad telegraff a pheirianneg trydan a ddaeth yn Brif Beiriannydd Swyddfa Bost Prydain (1892); trwy ei ddiddordeb a’i swydd bu’n fentor ymarferol pwysig i Guglielmo Marconi, ac o ganlyniad, o bosib, perfformiodd Marconi sawl campwaith hanesyddol yng Nghymru; ganed ym Mryn Helen, Bontnewydd, Sir Gaernarfon; astudiodd wrth draed Michael Faraday yn y Sefydliad Brenhinol, a Faraday a daniodd ynddo ddiddordeb oes mewn trydan; ymunodd â’r Swyddfa Bost yn 1870 a bu yno 29 mlynedd, gan gyfrannu i lawer o ddyfeisiadau a gwelliannau, gan gynnwys system signal a ychwanegodd yn sylweddol at ddiogelwch y rheilffordd; datblygodd ei gyfundrefn ddiwifr ei hun yn 1892, gan anfon negeseuon ar draws Môr Hafren, Afon Menai a’r Solent, i oleudai megis Ynysoedd y Moelrhoniaid a rhwng pyllau glo; yn 1880 dyfarnodd yr Uchel Lys mai telegram oedd y teleffon, a bu Preece yn rhan o gyflwyno teleffon Bell i Brydain; yn 1881 addasodd y Swyddfa Bost rai cyfnewidfeydd ar gyfer y teleffon, y cyntaf ohonynt yn Ne Cymru, yng Nghaerdydd, Abertawe a Chasnewydd; yn 1881 etholwyd Preece yn Gymrawd y Gymdeithas Frenhinol.Preece, Sir William Henry (1834 – 1913), electrical engineer ↗Edwin Augustine Owen, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned ym Mryn Helen, Caernarfon, 15 Chwefror 1834, mab hynaf Richard Matthias Preece, a ddaeth i Gaernarfon yn 1815 yn ysgolfeistr, a Jane, gwraig o Gaernarfon; roedd ei daid yn brifathro ysgol y Bont-faen; bu ei holl yrfa ym myd peirianneg telegraff a thrydan; wedi’i addysgu yng Ngholeg y Brenin, Llundain, dringodd yn gyflym, gan ddod yn drydanwr i’r Swyddfa Bost yn 1877 ac yn brif beiriannydd yn 1892; roedd yn ddarlithydd cyhoeddus dawnus, a allai gyflwyno’i bwnc yn syml ac yn ymarferol; cymerodd ddiddordeb mawr yn y teleffon cynnar, gan ysgrifennu dwy gyfrol arno; fe’i hetholwyd yn Gymrawd y Gymdeithas Frenhinol yn 1881; fe’i cofir orau am ei waith arloesol ar delegraffiaeth ddiwifr, gydag arbrofion ar draws Môr Hafren, y Fenai a’r Solent, o’r tir i oleudy Ynysoedd y Moelrhoniaid, a rhwng pyllau glo; yn 1892 anfonodd negeseuon drwy’r awyr ar draws Môr Hafren rhwng Penarth ac Ynys Echni, dros dair milltir; roedd yn hynaws, yn drylwyr ac yn eithriadol o weithgar; roedd yn Swyddog y Lleng Anrhydedd ac yn DSc er anrhydedd Prifysgol Cymru (1911); treuliodd ei flynyddoedd olaf yng Nghaernarfon a bu farw yno ar 6 Tachwedd 1913.William Preece ↗Wikipedia (Saesneg)Syr William Henry Preece (15 Chwefror 1834 – 6 Tachwedd 1913), peiriannydd trydanol a dyfeisiwr o Gymro; astudiodd yn y Sefydliad Brenhinol dan Michael Faraday; prif beiriannydd y Swyddfa Bost o 1892; gwnaeth welliannau i signalau rheilffordd a gynyddodd ddiogelwch y rheilffyrdd; yn 1889 ar Coniston Water anfonodd a derbyniodd signalau Morse tua milltir ar draws dŵr; yn 1897, gydag arbrofion Marconi o Drwyn Larnog i Ynys Echni, daeth yn un o gefnogwyr mwyaf brwd Marconi ac enillodd arian y Swyddfa Bost i helpu i ehangu gwaith Marconi; bu’n llywydd Sefydliad y Peirianwyr Sifil o 1898 hyd 1899; wrth ymddeol o’r Swyddfa Bost yn 1899 fe’i gwnaed yn Farchog Cadlywydd Urdd y Baddon, a’i ethol yn Aelod Rhyngwladol o’r American Philosophical Society.Lavernock ↗Wikipedia, ar sail dyddiadur George Kemp (Saesneg)Ddydd wrth ddydd, 10 i 13 Mai 1897: offer Preece ar Ynys Echni, offer Marconi yn Larnog, yr erial hirach, a’r negeseuon ‘Are you ready?’, ‘Can you hear me?’, ‘Yes, loud and clear.’
| Ganed | 15 Chwefror 1834, Bryn Helen, Caernarfon |
|---|---|
| Athro | Michael Faraday, yn y Sefydliad Brenhinol |
| Y Swyddfa Bost | Trydanwr 1877; prif beiriannydd 1892–1899 |
| Diwifr | Negeseuon ar draws Môr Hafren, 1892; Marconi yn Larnog, 1897 |
| Anrhydeddau | Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol, 1881; marchog 1899 |
| Bu farw | 6 Tachwedd 1913, Caernarfon |
Ganed William Henry Preece ar 15 Chwefror 1834 ym Mryn Helen, ger Caernarfon, mab hynaf Richard Matthias Preece, a ddaethai i’r dref yn ysgolfeistr, a Jane, gwraig o Gaernarfon. Roedd ei daid yn brifathro’r ysgol yn y Bont-faen.FfynonellauPreece, Sir William Henry (1834 – 1913), electrical engineer ↗Edwin Augustine Owen, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned ym Mryn Helen, Caernarfon, 15 Chwefror 1834, mab hynaf Richard Matthias Preece, a ddaeth i Gaernarfon yn 1815 yn ysgolfeistr, a Jane, gwraig o Gaernarfon; roedd ei daid yn brifathro ysgol y Bont-faen; bu ei holl yrfa ym myd peirianneg telegraff a thrydan; wedi’i addysgu yng Ngholeg y Brenin, Llundain, dringodd yn gyflym, gan ddod yn drydanwr i’r Swyddfa Bost yn 1877 ac yn brif beiriannydd yn 1892; roedd yn ddarlithydd cyhoeddus dawnus, a allai gyflwyno’i bwnc yn syml ac yn ymarferol; cymerodd ddiddordeb mawr yn y teleffon cynnar, gan ysgrifennu dwy gyfrol arno; fe’i hetholwyd yn Gymrawd y Gymdeithas Frenhinol yn 1881; fe’i cofir orau am ei waith arloesol ar delegraffiaeth ddiwifr, gydag arbrofion ar draws Môr Hafren, y Fenai a’r Solent, o’r tir i oleudy Ynysoedd y Moelrhoniaid, a rhwng pyllau glo; yn 1892 anfonodd negeseuon drwy’r awyr ar draws Môr Hafren rhwng Penarth ac Ynys Echni, dros dair milltir; roedd yn hynaws, yn drylwyr ac yn eithriadol o weithgar; roedd yn Swyddog y Lleng Anrhydedd ac yn DSc er anrhydedd Prifysgol Cymru (1911); treuliodd ei flynyddoedd olaf yng Nghaernarfon a bu farw yno ar 6 Tachwedd 1913.William Henry Preece ↗Wicipedia CymraegPeiriannydd o fri, arloeswr yn natblygiad telegraff a pheirianneg trydan a ddaeth yn Brif Beiriannydd Swyddfa Bost Prydain (1892); trwy ei ddiddordeb a’i swydd bu’n fentor ymarferol pwysig i Guglielmo Marconi, ac o ganlyniad, o bosib, perfformiodd Marconi sawl campwaith hanesyddol yng Nghymru; ganed ym Mryn Helen, Bontnewydd, Sir Gaernarfon; astudiodd wrth draed Michael Faraday yn y Sefydliad Brenhinol, a Faraday a daniodd ynddo ddiddordeb oes mewn trydan; ymunodd â’r Swyddfa Bost yn 1870 a bu yno 29 mlynedd, gan gyfrannu i lawer o ddyfeisiadau a gwelliannau, gan gynnwys system signal a ychwanegodd yn sylweddol at ddiogelwch y rheilffordd; datblygodd ei gyfundrefn ddiwifr ei hun yn 1892, gan anfon negeseuon ar draws Môr Hafren, Afon Menai a’r Solent, i oleudai megis Ynysoedd y Moelrhoniaid a rhwng pyllau glo; yn 1880 dyfarnodd yr Uchel Lys mai telegram oedd y teleffon, a bu Preece yn rhan o gyflwyno teleffon Bell i Brydain; yn 1881 addasodd y Swyddfa Bost rai cyfnewidfeydd ar gyfer y teleffon, y cyntaf ohonynt yn Ne Cymru, yng Nghaerdydd, Abertawe a Chasnewydd; yn 1881 etholwyd Preece yn Gymrawd y Gymdeithas Frenhinol.
Cafodd ei addysg yng Ngholeg y Brenin, Llundain, ac astudiodd yn y Sefydliad Brenhinol wrth draed Michael Faraday, gwyddonydd mawr trydan. Faraday a daniodd ynddo gariad oes at y pwnc.FfynonellauPreece, Sir William Henry (1834 – 1913), electrical engineer ↗Edwin Augustine Owen, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned ym Mryn Helen, Caernarfon, 15 Chwefror 1834, mab hynaf Richard Matthias Preece, a ddaeth i Gaernarfon yn 1815 yn ysgolfeistr, a Jane, gwraig o Gaernarfon; roedd ei daid yn brifathro ysgol y Bont-faen; bu ei holl yrfa ym myd peirianneg telegraff a thrydan; wedi’i addysgu yng Ngholeg y Brenin, Llundain, dringodd yn gyflym, gan ddod yn drydanwr i’r Swyddfa Bost yn 1877 ac yn brif beiriannydd yn 1892; roedd yn ddarlithydd cyhoeddus dawnus, a allai gyflwyno’i bwnc yn syml ac yn ymarferol; cymerodd ddiddordeb mawr yn y teleffon cynnar, gan ysgrifennu dwy gyfrol arno; fe’i hetholwyd yn Gymrawd y Gymdeithas Frenhinol yn 1881; fe’i cofir orau am ei waith arloesol ar delegraffiaeth ddiwifr, gydag arbrofion ar draws Môr Hafren, y Fenai a’r Solent, o’r tir i oleudy Ynysoedd y Moelrhoniaid, a rhwng pyllau glo; yn 1892 anfonodd negeseuon drwy’r awyr ar draws Môr Hafren rhwng Penarth ac Ynys Echni, dros dair milltir; roedd yn hynaws, yn drylwyr ac yn eithriadol o weithgar; roedd yn Swyddog y Lleng Anrhydedd ac yn DSc er anrhydedd Prifysgol Cymru (1911); treuliodd ei flynyddoedd olaf yng Nghaernarfon a bu farw yno ar 6 Tachwedd 1913.William Henry Preece ↗Wicipedia CymraegPeiriannydd o fri, arloeswr yn natblygiad telegraff a pheirianneg trydan a ddaeth yn Brif Beiriannydd Swyddfa Bost Prydain (1892); trwy ei ddiddordeb a’i swydd bu’n fentor ymarferol pwysig i Guglielmo Marconi, ac o ganlyniad, o bosib, perfformiodd Marconi sawl campwaith hanesyddol yng Nghymru; ganed ym Mryn Helen, Bontnewydd, Sir Gaernarfon; astudiodd wrth draed Michael Faraday yn y Sefydliad Brenhinol, a Faraday a daniodd ynddo ddiddordeb oes mewn trydan; ymunodd â’r Swyddfa Bost yn 1870 a bu yno 29 mlynedd, gan gyfrannu i lawer o ddyfeisiadau a gwelliannau, gan gynnwys system signal a ychwanegodd yn sylweddol at ddiogelwch y rheilffordd; datblygodd ei gyfundrefn ddiwifr ei hun yn 1892, gan anfon negeseuon ar draws Môr Hafren, Afon Menai a’r Solent, i oleudai megis Ynysoedd y Moelrhoniaid a rhwng pyllau glo; yn 1880 dyfarnodd yr Uchel Lys mai telegram oedd y teleffon, a bu Preece yn rhan o gyflwyno teleffon Bell i Brydain; yn 1881 addasodd y Swyddfa Bost rai cyfnewidfeydd ar gyfer y teleffon, y cyntaf ohonynt yn Ne Cymru, yng Nghaerdydd, Abertawe a Chasnewydd; yn 1881 etholwyd Preece yn Gymrawd y Gymdeithas Frenhinol.William Preece ↗Wikipedia (Saesneg)Syr William Henry Preece (15 Chwefror 1834 – 6 Tachwedd 1913), peiriannydd trydanol a dyfeisiwr o Gymro; astudiodd yn y Sefydliad Brenhinol dan Michael Faraday; prif beiriannydd y Swyddfa Bost o 1892; gwnaeth welliannau i signalau rheilffordd a gynyddodd ddiogelwch y rheilffyrdd; yn 1889 ar Coniston Water anfonodd a derbyniodd signalau Morse tua milltir ar draws dŵr; yn 1897, gydag arbrofion Marconi o Drwyn Larnog i Ynys Echni, daeth yn un o gefnogwyr mwyaf brwd Marconi ac enillodd arian y Swyddfa Bost i helpu i ehangu gwaith Marconi; bu’n llywydd Sefydliad y Peirianwyr Sifil o 1898 hyd 1899; wrth ymddeol o’r Swyddfa Bost yn 1899 fe’i gwnaed yn Farchog Cadlywydd Urdd y Baddon, a’i ethol yn Aelod Rhyngwladol o’r American Philosophical Society.
Rhoddodd ei holl yrfa i’r telegraff ac i beirianneg trydan. Ymunodd â’r Swyddfa Bost yn 1870 a’i gwasanaethu am 29 mlynedd, gan ddod yn drydanwr iddi yn 1877 ac yn brif beiriannydd yn 1892. Ymhlith ei welliannau niferus roedd system o signalau rheilffordd a ychwanegodd yn fawr at ddiogelwch y rheilffyrdd.FfynonellauPreece, Sir William Henry (1834 – 1913), electrical engineer ↗Edwin Augustine Owen, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned ym Mryn Helen, Caernarfon, 15 Chwefror 1834, mab hynaf Richard Matthias Preece, a ddaeth i Gaernarfon yn 1815 yn ysgolfeistr, a Jane, gwraig o Gaernarfon; roedd ei daid yn brifathro ysgol y Bont-faen; bu ei holl yrfa ym myd peirianneg telegraff a thrydan; wedi’i addysgu yng Ngholeg y Brenin, Llundain, dringodd yn gyflym, gan ddod yn drydanwr i’r Swyddfa Bost yn 1877 ac yn brif beiriannydd yn 1892; roedd yn ddarlithydd cyhoeddus dawnus, a allai gyflwyno’i bwnc yn syml ac yn ymarferol; cymerodd ddiddordeb mawr yn y teleffon cynnar, gan ysgrifennu dwy gyfrol arno; fe’i hetholwyd yn Gymrawd y Gymdeithas Frenhinol yn 1881; fe’i cofir orau am ei waith arloesol ar delegraffiaeth ddiwifr, gydag arbrofion ar draws Môr Hafren, y Fenai a’r Solent, o’r tir i oleudy Ynysoedd y Moelrhoniaid, a rhwng pyllau glo; yn 1892 anfonodd negeseuon drwy’r awyr ar draws Môr Hafren rhwng Penarth ac Ynys Echni, dros dair milltir; roedd yn hynaws, yn drylwyr ac yn eithriadol o weithgar; roedd yn Swyddog y Lleng Anrhydedd ac yn DSc er anrhydedd Prifysgol Cymru (1911); treuliodd ei flynyddoedd olaf yng Nghaernarfon a bu farw yno ar 6 Tachwedd 1913.William Henry Preece ↗Wicipedia CymraegPeiriannydd o fri, arloeswr yn natblygiad telegraff a pheirianneg trydan a ddaeth yn Brif Beiriannydd Swyddfa Bost Prydain (1892); trwy ei ddiddordeb a’i swydd bu’n fentor ymarferol pwysig i Guglielmo Marconi, ac o ganlyniad, o bosib, perfformiodd Marconi sawl campwaith hanesyddol yng Nghymru; ganed ym Mryn Helen, Bontnewydd, Sir Gaernarfon; astudiodd wrth draed Michael Faraday yn y Sefydliad Brenhinol, a Faraday a daniodd ynddo ddiddordeb oes mewn trydan; ymunodd â’r Swyddfa Bost yn 1870 a bu yno 29 mlynedd, gan gyfrannu i lawer o ddyfeisiadau a gwelliannau, gan gynnwys system signal a ychwanegodd yn sylweddol at ddiogelwch y rheilffordd; datblygodd ei gyfundrefn ddiwifr ei hun yn 1892, gan anfon negeseuon ar draws Môr Hafren, Afon Menai a’r Solent, i oleudai megis Ynysoedd y Moelrhoniaid a rhwng pyllau glo; yn 1880 dyfarnodd yr Uchel Lys mai telegram oedd y teleffon, a bu Preece yn rhan o gyflwyno teleffon Bell i Brydain; yn 1881 addasodd y Swyddfa Bost rai cyfnewidfeydd ar gyfer y teleffon, y cyntaf ohonynt yn Ne Cymru, yng Nghaerdydd, Abertawe a Chasnewydd; yn 1881 etholwyd Preece yn Gymrawd y Gymdeithas Frenhinol.William Preece ↗Wikipedia (Saesneg)Syr William Henry Preece (15 Chwefror 1834 – 6 Tachwedd 1913), peiriannydd trydanol a dyfeisiwr o Gymro; astudiodd yn y Sefydliad Brenhinol dan Michael Faraday; prif beiriannydd y Swyddfa Bost o 1892; gwnaeth welliannau i signalau rheilffordd a gynyddodd ddiogelwch y rheilffyrdd; yn 1889 ar Coniston Water anfonodd a derbyniodd signalau Morse tua milltir ar draws dŵr; yn 1897, gydag arbrofion Marconi o Drwyn Larnog i Ynys Echni, daeth yn un o gefnogwyr mwyaf brwd Marconi ac enillodd arian y Swyddfa Bost i helpu i ehangu gwaith Marconi; bu’n llywydd Sefydliad y Peirianwyr Sifil o 1898 hyd 1899; wrth ymddeol o’r Swyddfa Bost yn 1899 fe’i gwnaed yn Farchog Cadlywydd Urdd y Baddon, a’i ethol yn Aelod Rhyngwladol o’r American Philosophical Society.
Cymerodd ddiddordeb mawr yn y teleffon newydd, ysgrifennodd ddwy gyfrol arno, a bu ganddo ran yn dod â dyfais Alexander Graham Bell i Brydain. Pan addasodd y Swyddfa Bost ei chyfnewidfeydd gyntaf ar gyfer y teleffon yn 1881, roedd y cyntaf ohonynt yn Ne Cymru, yng Nghaerdydd, Abertawe a Chasnewydd. Yr un flwyddyn fe’i hetholwyd yn Gymrawd y Gymdeithas Frenhinol.FfynonellauPreece, Sir William Henry (1834 – 1913), electrical engineer ↗Edwin Augustine Owen, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned ym Mryn Helen, Caernarfon, 15 Chwefror 1834, mab hynaf Richard Matthias Preece, a ddaeth i Gaernarfon yn 1815 yn ysgolfeistr, a Jane, gwraig o Gaernarfon; roedd ei daid yn brifathro ysgol y Bont-faen; bu ei holl yrfa ym myd peirianneg telegraff a thrydan; wedi’i addysgu yng Ngholeg y Brenin, Llundain, dringodd yn gyflym, gan ddod yn drydanwr i’r Swyddfa Bost yn 1877 ac yn brif beiriannydd yn 1892; roedd yn ddarlithydd cyhoeddus dawnus, a allai gyflwyno’i bwnc yn syml ac yn ymarferol; cymerodd ddiddordeb mawr yn y teleffon cynnar, gan ysgrifennu dwy gyfrol arno; fe’i hetholwyd yn Gymrawd y Gymdeithas Frenhinol yn 1881; fe’i cofir orau am ei waith arloesol ar delegraffiaeth ddiwifr, gydag arbrofion ar draws Môr Hafren, y Fenai a’r Solent, o’r tir i oleudy Ynysoedd y Moelrhoniaid, a rhwng pyllau glo; yn 1892 anfonodd negeseuon drwy’r awyr ar draws Môr Hafren rhwng Penarth ac Ynys Echni, dros dair milltir; roedd yn hynaws, yn drylwyr ac yn eithriadol o weithgar; roedd yn Swyddog y Lleng Anrhydedd ac yn DSc er anrhydedd Prifysgol Cymru (1911); treuliodd ei flynyddoedd olaf yng Nghaernarfon a bu farw yno ar 6 Tachwedd 1913.William Henry Preece ↗Wicipedia CymraegPeiriannydd o fri, arloeswr yn natblygiad telegraff a pheirianneg trydan a ddaeth yn Brif Beiriannydd Swyddfa Bost Prydain (1892); trwy ei ddiddordeb a’i swydd bu’n fentor ymarferol pwysig i Guglielmo Marconi, ac o ganlyniad, o bosib, perfformiodd Marconi sawl campwaith hanesyddol yng Nghymru; ganed ym Mryn Helen, Bontnewydd, Sir Gaernarfon; astudiodd wrth draed Michael Faraday yn y Sefydliad Brenhinol, a Faraday a daniodd ynddo ddiddordeb oes mewn trydan; ymunodd â’r Swyddfa Bost yn 1870 a bu yno 29 mlynedd, gan gyfrannu i lawer o ddyfeisiadau a gwelliannau, gan gynnwys system signal a ychwanegodd yn sylweddol at ddiogelwch y rheilffordd; datblygodd ei gyfundrefn ddiwifr ei hun yn 1892, gan anfon negeseuon ar draws Môr Hafren, Afon Menai a’r Solent, i oleudai megis Ynysoedd y Moelrhoniaid a rhwng pyllau glo; yn 1880 dyfarnodd yr Uchel Lys mai telegram oedd y teleffon, a bu Preece yn rhan o gyflwyno teleffon Bell i Brydain; yn 1881 addasodd y Swyddfa Bost rai cyfnewidfeydd ar gyfer y teleffon, y cyntaf ohonynt yn Ne Cymru, yng Nghaerdydd, Abertawe a Chasnewydd; yn 1881 etholwyd Preece yn Gymrawd y Gymdeithas Frenhinol.
Fe’i cofir orau am ei waith arloesol ar delegraffiaeth ddiwifr. Anfonodd signalau ar draws breichiau’r môr, y Fenai, y Solent a Môr Hafren, o’r lan i’r goleudy ar Ynysoedd y Moelrhoniaid, a rhwng pyllau glo. Yn 1892 anfonodd negeseuon drwy’r awyr ar draws Môr Hafren o Benarth i Ynys Echni, dros dair milltir.FfynonellauPreece, Sir William Henry (1834 – 1913), electrical engineer ↗Edwin Augustine Owen, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned ym Mryn Helen, Caernarfon, 15 Chwefror 1834, mab hynaf Richard Matthias Preece, a ddaeth i Gaernarfon yn 1815 yn ysgolfeistr, a Jane, gwraig o Gaernarfon; roedd ei daid yn brifathro ysgol y Bont-faen; bu ei holl yrfa ym myd peirianneg telegraff a thrydan; wedi’i addysgu yng Ngholeg y Brenin, Llundain, dringodd yn gyflym, gan ddod yn drydanwr i’r Swyddfa Bost yn 1877 ac yn brif beiriannydd yn 1892; roedd yn ddarlithydd cyhoeddus dawnus, a allai gyflwyno’i bwnc yn syml ac yn ymarferol; cymerodd ddiddordeb mawr yn y teleffon cynnar, gan ysgrifennu dwy gyfrol arno; fe’i hetholwyd yn Gymrawd y Gymdeithas Frenhinol yn 1881; fe’i cofir orau am ei waith arloesol ar delegraffiaeth ddiwifr, gydag arbrofion ar draws Môr Hafren, y Fenai a’r Solent, o’r tir i oleudy Ynysoedd y Moelrhoniaid, a rhwng pyllau glo; yn 1892 anfonodd negeseuon drwy’r awyr ar draws Môr Hafren rhwng Penarth ac Ynys Echni, dros dair milltir; roedd yn hynaws, yn drylwyr ac yn eithriadol o weithgar; roedd yn Swyddog y Lleng Anrhydedd ac yn DSc er anrhydedd Prifysgol Cymru (1911); treuliodd ei flynyddoedd olaf yng Nghaernarfon a bu farw yno ar 6 Tachwedd 1913.William Henry Preece ↗Wicipedia CymraegPeiriannydd o fri, arloeswr yn natblygiad telegraff a pheirianneg trydan a ddaeth yn Brif Beiriannydd Swyddfa Bost Prydain (1892); trwy ei ddiddordeb a’i swydd bu’n fentor ymarferol pwysig i Guglielmo Marconi, ac o ganlyniad, o bosib, perfformiodd Marconi sawl campwaith hanesyddol yng Nghymru; ganed ym Mryn Helen, Bontnewydd, Sir Gaernarfon; astudiodd wrth draed Michael Faraday yn y Sefydliad Brenhinol, a Faraday a daniodd ynddo ddiddordeb oes mewn trydan; ymunodd â’r Swyddfa Bost yn 1870 a bu yno 29 mlynedd, gan gyfrannu i lawer o ddyfeisiadau a gwelliannau, gan gynnwys system signal a ychwanegodd yn sylweddol at ddiogelwch y rheilffordd; datblygodd ei gyfundrefn ddiwifr ei hun yn 1892, gan anfon negeseuon ar draws Môr Hafren, Afon Menai a’r Solent, i oleudai megis Ynysoedd y Moelrhoniaid a rhwng pyllau glo; yn 1880 dyfarnodd yr Uchel Lys mai telegram oedd y teleffon, a bu Preece yn rhan o gyflwyno teleffon Bell i Brydain; yn 1881 addasodd y Swyddfa Bost rai cyfnewidfeydd ar gyfer y teleffon, y cyntaf ohonynt yn Ne Cymru, yng Nghaerdydd, Abertawe a Chasnewydd; yn 1881 etholwyd Preece yn Gymrawd y Gymdeithas Frenhinol.
Pan ddaeth y Guglielmo Marconi ifanc i Brydain, daeth Preece yn un o’i gefnogwyr cynhesaf ac enillodd arian y Swyddfa Bost i helpu ei waith. Ym Mai 1897 safai offer Preece ar Ynys Echni ac offer Marconi ar Drwyn Larnog ger Penarth, ac ar 13 Mai croesodd y negeseuon diwifr cyntaf y môr agored rhyngddynt: ‘Are you ready?’, ‘Can you hear me?’, ‘Yes, loud and clear.’FfynonellauWilliam Preece ↗Wikipedia (Saesneg)Syr William Henry Preece (15 Chwefror 1834 – 6 Tachwedd 1913), peiriannydd trydanol a dyfeisiwr o Gymro; astudiodd yn y Sefydliad Brenhinol dan Michael Faraday; prif beiriannydd y Swyddfa Bost o 1892; gwnaeth welliannau i signalau rheilffordd a gynyddodd ddiogelwch y rheilffyrdd; yn 1889 ar Coniston Water anfonodd a derbyniodd signalau Morse tua milltir ar draws dŵr; yn 1897, gydag arbrofion Marconi o Drwyn Larnog i Ynys Echni, daeth yn un o gefnogwyr mwyaf brwd Marconi ac enillodd arian y Swyddfa Bost i helpu i ehangu gwaith Marconi; bu’n llywydd Sefydliad y Peirianwyr Sifil o 1898 hyd 1899; wrth ymddeol o’r Swyddfa Bost yn 1899 fe’i gwnaed yn Farchog Cadlywydd Urdd y Baddon, a’i ethol yn Aelod Rhyngwladol o’r American Philosophical Society.William Henry Preece ↗Wicipedia CymraegPeiriannydd o fri, arloeswr yn natblygiad telegraff a pheirianneg trydan a ddaeth yn Brif Beiriannydd Swyddfa Bost Prydain (1892); trwy ei ddiddordeb a’i swydd bu’n fentor ymarferol pwysig i Guglielmo Marconi, ac o ganlyniad, o bosib, perfformiodd Marconi sawl campwaith hanesyddol yng Nghymru; ganed ym Mryn Helen, Bontnewydd, Sir Gaernarfon; astudiodd wrth draed Michael Faraday yn y Sefydliad Brenhinol, a Faraday a daniodd ynddo ddiddordeb oes mewn trydan; ymunodd â’r Swyddfa Bost yn 1870 a bu yno 29 mlynedd, gan gyfrannu i lawer o ddyfeisiadau a gwelliannau, gan gynnwys system signal a ychwanegodd yn sylweddol at ddiogelwch y rheilffordd; datblygodd ei gyfundrefn ddiwifr ei hun yn 1892, gan anfon negeseuon ar draws Môr Hafren, Afon Menai a’r Solent, i oleudai megis Ynysoedd y Moelrhoniaid a rhwng pyllau glo; yn 1880 dyfarnodd yr Uchel Lys mai telegram oedd y teleffon, a bu Preece yn rhan o gyflwyno teleffon Bell i Brydain; yn 1881 addasodd y Swyddfa Bost rai cyfnewidfeydd ar gyfer y teleffon, y cyntaf ohonynt yn Ne Cymru, yng Nghaerdydd, Abertawe a Chasnewydd; yn 1881 etholwyd Preece yn Gymrawd y Gymdeithas Frenhinol.Lavernock ↗Wikipedia, ar sail dyddiadur George Kemp (Saesneg)Ddydd wrth ddydd, 10 i 13 Mai 1897: offer Preece ar Ynys Echni, offer Marconi yn Larnog, yr erial hirach, a’r negeseuon ‘Are you ready?’, ‘Can you hear me?’, ‘Yes, loud and clear.’
Roedd Preece yn ddarlithydd cyhoeddus campus, a allai egluro’i bwnc yn syml ac yn glir, ac roedd yn adnabyddus am fod yn hynaws, yn drylwyr ac yn ddiflino. Bu’n llywydd Sefydliad y Peirianwyr Sifil, yn Swyddog y Lleng Anrhydedd, ac wrth ymddeol o’r Swyddfa Bost yn 1899 fe’i hurddwyd yn farchog. Yn 1911 gwnaeth Prifysgol Cymru ef yn ddoethur gwyddoniaeth er anrhydedd.FfynonellauPreece, Sir William Henry (1834 – 1913), electrical engineer ↗Edwin Augustine Owen, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned ym Mryn Helen, Caernarfon, 15 Chwefror 1834, mab hynaf Richard Matthias Preece, a ddaeth i Gaernarfon yn 1815 yn ysgolfeistr, a Jane, gwraig o Gaernarfon; roedd ei daid yn brifathro ysgol y Bont-faen; bu ei holl yrfa ym myd peirianneg telegraff a thrydan; wedi’i addysgu yng Ngholeg y Brenin, Llundain, dringodd yn gyflym, gan ddod yn drydanwr i’r Swyddfa Bost yn 1877 ac yn brif beiriannydd yn 1892; roedd yn ddarlithydd cyhoeddus dawnus, a allai gyflwyno’i bwnc yn syml ac yn ymarferol; cymerodd ddiddordeb mawr yn y teleffon cynnar, gan ysgrifennu dwy gyfrol arno; fe’i hetholwyd yn Gymrawd y Gymdeithas Frenhinol yn 1881; fe’i cofir orau am ei waith arloesol ar delegraffiaeth ddiwifr, gydag arbrofion ar draws Môr Hafren, y Fenai a’r Solent, o’r tir i oleudy Ynysoedd y Moelrhoniaid, a rhwng pyllau glo; yn 1892 anfonodd negeseuon drwy’r awyr ar draws Môr Hafren rhwng Penarth ac Ynys Echni, dros dair milltir; roedd yn hynaws, yn drylwyr ac yn eithriadol o weithgar; roedd yn Swyddog y Lleng Anrhydedd ac yn DSc er anrhydedd Prifysgol Cymru (1911); treuliodd ei flynyddoedd olaf yng Nghaernarfon a bu farw yno ar 6 Tachwedd 1913.William Preece ↗Wikipedia (Saesneg)Syr William Henry Preece (15 Chwefror 1834 – 6 Tachwedd 1913), peiriannydd trydanol a dyfeisiwr o Gymro; astudiodd yn y Sefydliad Brenhinol dan Michael Faraday; prif beiriannydd y Swyddfa Bost o 1892; gwnaeth welliannau i signalau rheilffordd a gynyddodd ddiogelwch y rheilffyrdd; yn 1889 ar Coniston Water anfonodd a derbyniodd signalau Morse tua milltir ar draws dŵr; yn 1897, gydag arbrofion Marconi o Drwyn Larnog i Ynys Echni, daeth yn un o gefnogwyr mwyaf brwd Marconi ac enillodd arian y Swyddfa Bost i helpu i ehangu gwaith Marconi; bu’n llywydd Sefydliad y Peirianwyr Sifil o 1898 hyd 1899; wrth ymddeol o’r Swyddfa Bost yn 1899 fe’i gwnaed yn Farchog Cadlywydd Urdd y Baddon, a’i ethol yn Aelod Rhyngwladol o’r American Philosophical Society.
Treuliodd ei flynyddoedd olaf gartref yng Nghaernarfon, a bu farw yno ar 6 Tachwedd 1913.FfynhonnellPreece, Sir William Henry (1834 – 1913), electrical engineer ↗Edwin Augustine Owen, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned ym Mryn Helen, Caernarfon, 15 Chwefror 1834, mab hynaf Richard Matthias Preece, a ddaeth i Gaernarfon yn 1815 yn ysgolfeistr, a Jane, gwraig o Gaernarfon; roedd ei daid yn brifathro ysgol y Bont-faen; bu ei holl yrfa ym myd peirianneg telegraff a thrydan; wedi’i addysgu yng Ngholeg y Brenin, Llundain, dringodd yn gyflym, gan ddod yn drydanwr i’r Swyddfa Bost yn 1877 ac yn brif beiriannydd yn 1892; roedd yn ddarlithydd cyhoeddus dawnus, a allai gyflwyno’i bwnc yn syml ac yn ymarferol; cymerodd ddiddordeb mawr yn y teleffon cynnar, gan ysgrifennu dwy gyfrol arno; fe’i hetholwyd yn Gymrawd y Gymdeithas Frenhinol yn 1881; fe’i cofir orau am ei waith arloesol ar delegraffiaeth ddiwifr, gydag arbrofion ar draws Môr Hafren, y Fenai a’r Solent, o’r tir i oleudy Ynysoedd y Moelrhoniaid, a rhwng pyllau glo; yn 1892 anfonodd negeseuon drwy’r awyr ar draws Môr Hafren rhwng Penarth ac Ynys Echni, dros dair milltir; roedd yn hynaws, yn drylwyr ac yn eithriadol o weithgar; roedd yn Swyddog y Lleng Anrhydedd ac yn DSc er anrhydedd Prifysgol Cymru (1911); treuliodd ei flynyddoedd olaf yng Nghaernarfon a bu farw yno ar 6 Tachwedd 1913.
Mae darllen y dudalen hon yn casglu ei cherdyn. Casglwch bob cerdyn yn y set. Eich holl gardiau →
Yr hafalnod, y gell danwydd, y meicroffon a’r rhyngrwyd.
1/10Robert Recorde c. 1512–1558SG
2/10Syr William Grove 1811–1896AW
3/10Alfred Russel Wallace 1823–1913DH
4/10David Edward Hughes 1831–1900SP
5/10Syr William Preece 1834–1913DD
6/10Donald Davies 1924–2000BJ
7/10Brian Josephson born 1940SG
8/10Syr Clive Granger 1934–2009SE
9/10Syr Martin Evans b. 1941TJ
10/10Tom Parry Jones 1935–2013Arloeswr cydweithredu ac amodau gwell mewn ffatrïoedd, a adeiladodd gymuned ddelfrydol yn New Lanark.
Robert OwenRichard Robert Jones o Aberdaron, a ddysgodd ei hun dros ddwsin o ieithoedd ac a grwydrodd Gymru gyda’i lyfrau a’i gath.
Dic AberdaronGweddw o Ferthyr a redodd lofa Waun Wyllt yn Abercanaid ac a agorodd farchnad Llundain i lo ager Cymru.
Lucy ThomasMerch gwehydd o Lanfihangel-y-Pennant a gynilodd am chwe blynedd i brynu ei Beibl Cymraeg ei hun.
Mary JonesYsgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf