Llun o lechen goffa Robert Recorde, gyda’i bortread cerfiedig, yn Eglwys y Santes Fair, Dinbych-y-pysgod · Llun: Wellcome Collection, CC BY 4.0, Wikimedia Commons · Mwy yn yr oriel
3 munud o ddarllen
Robert Recorde o Ddinbych-y-pysgod a roddodd yr hafalnod i’r byd. Yn feddyg ac yn un o athrawon mawr ei oes, ysgrifennodd y llyfrau cyntaf ar rifyddeg, geometreg ac algebra mewn Saesneg plaen, ac yn 1557 tynnodd ddwy linell fer gyfochrog, “am na all dim dau beth fod yn fwy hafal”. Defnyddir ei arwydd ledled y byd hyd heddiw.FfynonellauRecorde, Robert (c. 1512 – 1558), mathematician and physician ↗Gordon Roberts, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yn Ninbych-y-pysgod, yr ail o ddau fab Thomas Recorde a Ros Johns, merch Thomas ap John ap Siôn o Fachynlleth; sefydlodd ei daid Roger Recorde fusnes masnach yn y dref; efallai iddo gael ei ddysgu gan offeiriaid siantri eglwys y Santes Fair, Dinbych-y-pysgod; aeth i Rydychen yn 1525, yn dair ar ddeg oed, daeth yn B.A. ar 16 Chwefror 1530 ac yn gymrawd Coleg All Souls y flwyddyn wedyn, a chafodd drwydded Rhydychen i ymarfer meddygaeth yn 1533; symudodd i Gaergrawnt tua 1537 a’i wneud yn M.D. yn 1545; arhosodd ei lyfr rhifyddeg, The Grounde of Artes, ymddiddan rhwng athro a disgybl, a argraffwyd gan Reyner Wolfe yn 1543, mewn print am dros 150 mlynedd mewn mwy na deugain argraffiad; wedi ymsefydlu yn Llundain yn feddyg, cyhoeddodd The Urinal of Physick (1547), mewn print am tua 130 mlynedd; gyda John Leland a Robert Talbot achubodd lawysgrifau Hen Saesneg rhag eu colli; ysgrifennwyd ei lyfr geometreg, The Pathway to Knowledge, yn Saesneg i ddynion ymarferol na allent ddarllen Euclid Lladin; dywedodd y diwygiwr Edward Underhill, yn glaf yng ngharchar Newgate, i Recorde ymweld ag ef yn y carchar mewn perygl mawr a’i drin am ddim; yn 1548 goruchwyliodd waith haearn Pentyrch ger Caerdydd, ac yn 1549 daeth yn rheolwr bathdy Durham House ac yna bathdy Bryste; ysgrifennodd The Castle of Knowledge (1556) i forwyr Cwmni’r Anturiaethwyr Masnach i Diroedd Newydd, a chwiliai am y Fordaith Ogledd-ddwyreiniol; ym Mai 1551 fe’i gwnaed yn arolygwr Mwyngloddiau ac Arian Iwerddon; bu farw yn 1558.Robert Recorde ↗Wicipedia CymraegMathemategydd a meddyg o Gymru (tua 1512 – 18 Mehefin 1558); y cyntaf i ddefnyddio’r hafalnod ‘=’, a hynny yn 1557, a’r cyntaf i gyflwyno’r symbol plws ‘+’ i siaradwyr Saesneg, hefyd yn 1557; fe’i ganwyd i deulu parchus yn Ninbych-y-pysgod, Sir Benfro, ac astudiodd ym mhrifysgolion Rhydychen a Chaergrawnt; ymgartrefodd yn Llundain fel meddyg; fe’i penodwyd yn bennaeth y bathdy ym Mryste yn 1549; roedd yn gyfaill i’r mathemategydd, alcemydd ac athronydd Cymreig John Dee; The Whetstone of Witte (1557) a gyflwynodd yr hafalnod, a hwn oedd y llyfr Saesneg cyntaf ar algebra.Robert Recorde ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed yn Ninbych-y-pysgod tua 1510; yn Rhydychen o tua 1525, cymerodd ddoethuriaeth mewn meddygaeth yng Nghaergrawnt yn 1545; meddyg a mathemategydd, rheolwr y Bathdy Brenhinol a rheolwr mwyngloddiau ac arian yn Iwerddon; ysgrifennodd The Grounde of Artes (1543), y llyfr algebra cyntaf yn Saesneg, The Pathway to Knowledge (1551), The Castle of Knowledge (1556) a The Whetstone of Witte (1557), lle mae’r arwydd hafal yn ymddangos mewn print gyntaf, “am na all dim dau beth fod yn fwy hafal”; yn 1557 cyflwynodd yr arwyddion plws a minws i ddarllenwyr Saesneg; wedi’i ddal am ddyled, bu farw yng ngharchar King’s Bench, Southwark, erbyn canol Mehefin 1558.
Ganed Robert yn Ninbych-y-pysgod tua 1512, yr ieuengaf o ddau fab Thomas Recorde, y sefydlodd ei dad fusnes masnach yn y dref. Roedd ei fam, Ros, yn ferch i Thomas ap John ap Siôn o Fachynlleth. Efallai iddo gael ei wersi cyntaf gan offeiriaid eglwys y Santes Fair yn Ninbych-y-pysgod.FfynonellauRecorde, Robert (c. 1512 – 1558), mathematician and physician ↗Gordon Roberts, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yn Ninbych-y-pysgod, yr ail o ddau fab Thomas Recorde a Ros Johns, merch Thomas ap John ap Siôn o Fachynlleth; sefydlodd ei daid Roger Recorde fusnes masnach yn y dref; efallai iddo gael ei ddysgu gan offeiriaid siantri eglwys y Santes Fair, Dinbych-y-pysgod; aeth i Rydychen yn 1525, yn dair ar ddeg oed, daeth yn B.A. ar 16 Chwefror 1530 ac yn gymrawd Coleg All Souls y flwyddyn wedyn, a chafodd drwydded Rhydychen i ymarfer meddygaeth yn 1533; symudodd i Gaergrawnt tua 1537 a’i wneud yn M.D. yn 1545; arhosodd ei lyfr rhifyddeg, The Grounde of Artes, ymddiddan rhwng athro a disgybl, a argraffwyd gan Reyner Wolfe yn 1543, mewn print am dros 150 mlynedd mewn mwy na deugain argraffiad; wedi ymsefydlu yn Llundain yn feddyg, cyhoeddodd The Urinal of Physick (1547), mewn print am tua 130 mlynedd; gyda John Leland a Robert Talbot achubodd lawysgrifau Hen Saesneg rhag eu colli; ysgrifennwyd ei lyfr geometreg, The Pathway to Knowledge, yn Saesneg i ddynion ymarferol na allent ddarllen Euclid Lladin; dywedodd y diwygiwr Edward Underhill, yn glaf yng ngharchar Newgate, i Recorde ymweld ag ef yn y carchar mewn perygl mawr a’i drin am ddim; yn 1548 goruchwyliodd waith haearn Pentyrch ger Caerdydd, ac yn 1549 daeth yn rheolwr bathdy Durham House ac yna bathdy Bryste; ysgrifennodd The Castle of Knowledge (1556) i forwyr Cwmni’r Anturiaethwyr Masnach i Diroedd Newydd, a chwiliai am y Fordaith Ogledd-ddwyreiniol; ym Mai 1551 fe’i gwnaed yn arolygwr Mwyngloddiau ac Arian Iwerddon; bu farw yn 1558.Robert Recorde ↗Wicipedia CymraegMathemategydd a meddyg o Gymru (tua 1512 – 18 Mehefin 1558); y cyntaf i ddefnyddio’r hafalnod ‘=’, a hynny yn 1557, a’r cyntaf i gyflwyno’r symbol plws ‘+’ i siaradwyr Saesneg, hefyd yn 1557; fe’i ganwyd i deulu parchus yn Ninbych-y-pysgod, Sir Benfro, ac astudiodd ym mhrifysgolion Rhydychen a Chaergrawnt; ymgartrefodd yn Llundain fel meddyg; fe’i penodwyd yn bennaeth y bathdy ym Mryste yn 1549; roedd yn gyfaill i’r mathemategydd, alcemydd ac athronydd Cymreig John Dee; The Whetstone of Witte (1557) a gyflwynodd yr hafalnod, a hwn oedd y llyfr Saesneg cyntaf ar algebra.
Aeth i Rydychen yn 1525, yn ddim ond tair ar ddeg oed, graddiodd yn 1530 a’i wneud yn gymrawd Coleg All Souls y flwyddyn wedyn. Trodd at feddygaeth a chafodd drwydded meddyg yn 1533, yna symudodd i Gaergrawnt, lle daeth yn ddoethur mewn meddygaeth yn 1545. Darllenai seryddiaeth, daearyddiaeth, mwynau ac astudiaeth anifeiliaid, ond yn anad dim ymgollodd mewn mathemateg.FfynonellauRecorde, Robert (c. 1512 – 1558), mathematician and physician ↗Gordon Roberts, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yn Ninbych-y-pysgod, yr ail o ddau fab Thomas Recorde a Ros Johns, merch Thomas ap John ap Siôn o Fachynlleth; sefydlodd ei daid Roger Recorde fusnes masnach yn y dref; efallai iddo gael ei ddysgu gan offeiriaid siantri eglwys y Santes Fair, Dinbych-y-pysgod; aeth i Rydychen yn 1525, yn dair ar ddeg oed, daeth yn B.A. ar 16 Chwefror 1530 ac yn gymrawd Coleg All Souls y flwyddyn wedyn, a chafodd drwydded Rhydychen i ymarfer meddygaeth yn 1533; symudodd i Gaergrawnt tua 1537 a’i wneud yn M.D. yn 1545; arhosodd ei lyfr rhifyddeg, The Grounde of Artes, ymddiddan rhwng athro a disgybl, a argraffwyd gan Reyner Wolfe yn 1543, mewn print am dros 150 mlynedd mewn mwy na deugain argraffiad; wedi ymsefydlu yn Llundain yn feddyg, cyhoeddodd The Urinal of Physick (1547), mewn print am tua 130 mlynedd; gyda John Leland a Robert Talbot achubodd lawysgrifau Hen Saesneg rhag eu colli; ysgrifennwyd ei lyfr geometreg, The Pathway to Knowledge, yn Saesneg i ddynion ymarferol na allent ddarllen Euclid Lladin; dywedodd y diwygiwr Edward Underhill, yn glaf yng ngharchar Newgate, i Recorde ymweld ag ef yn y carchar mewn perygl mawr a’i drin am ddim; yn 1548 goruchwyliodd waith haearn Pentyrch ger Caerdydd, ac yn 1549 daeth yn rheolwr bathdy Durham House ac yna bathdy Bryste; ysgrifennodd The Castle of Knowledge (1556) i forwyr Cwmni’r Anturiaethwyr Masnach i Diroedd Newydd, a chwiliai am y Fordaith Ogledd-ddwyreiniol; ym Mai 1551 fe’i gwnaed yn arolygwr Mwyngloddiau ac Arian Iwerddon; bu farw yn 1558.Robert Recorde ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed yn Ninbych-y-pysgod tua 1510; yn Rhydychen o tua 1525, cymerodd ddoethuriaeth mewn meddygaeth yng Nghaergrawnt yn 1545; meddyg a mathemategydd, rheolwr y Bathdy Brenhinol a rheolwr mwyngloddiau ac arian yn Iwerddon; ysgrifennodd The Grounde of Artes (1543), y llyfr algebra cyntaf yn Saesneg, The Pathway to Knowledge (1551), The Castle of Knowledge (1556) a The Whetstone of Witte (1557), lle mae’r arwydd hafal yn ymddangos mewn print gyntaf, “am na all dim dau beth fod yn fwy hafal”; yn 1557 cyflwynodd yr arwyddion plws a minws i ddarllenwyr Saesneg; wedi’i ddal am ddyled, bu farw yng ngharchar King’s Bench, Southwark, erbyn canol Mehefin 1558.
Yn 1543 cyhoeddodd The Grounde of Artes, llyfr rhifyddeg a ysgrifennwyd fel sgwrs gyfeillgar rhwng athro a disgybl. Arhosodd mewn print am dros 150 mlynedd, mewn mwy na deugain argraffiad. Ysgrifennwyd ei lyfr geometreg, The Pathway to Knowledge, yn 1551, yn Saesneg i ddynion ymarferol na allent ddarllen Euclid Lladin, ac arhosodd ei lyfr meddygol, The Urinal of Physick, mewn print am tua 130 mlynedd.FfynonellauRecorde, Robert (c. 1512 – 1558), mathematician and physician ↗Gordon Roberts, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yn Ninbych-y-pysgod, yr ail o ddau fab Thomas Recorde a Ros Johns, merch Thomas ap John ap Siôn o Fachynlleth; sefydlodd ei daid Roger Recorde fusnes masnach yn y dref; efallai iddo gael ei ddysgu gan offeiriaid siantri eglwys y Santes Fair, Dinbych-y-pysgod; aeth i Rydychen yn 1525, yn dair ar ddeg oed, daeth yn B.A. ar 16 Chwefror 1530 ac yn gymrawd Coleg All Souls y flwyddyn wedyn, a chafodd drwydded Rhydychen i ymarfer meddygaeth yn 1533; symudodd i Gaergrawnt tua 1537 a’i wneud yn M.D. yn 1545; arhosodd ei lyfr rhifyddeg, The Grounde of Artes, ymddiddan rhwng athro a disgybl, a argraffwyd gan Reyner Wolfe yn 1543, mewn print am dros 150 mlynedd mewn mwy na deugain argraffiad; wedi ymsefydlu yn Llundain yn feddyg, cyhoeddodd The Urinal of Physick (1547), mewn print am tua 130 mlynedd; gyda John Leland a Robert Talbot achubodd lawysgrifau Hen Saesneg rhag eu colli; ysgrifennwyd ei lyfr geometreg, The Pathway to Knowledge, yn Saesneg i ddynion ymarferol na allent ddarllen Euclid Lladin; dywedodd y diwygiwr Edward Underhill, yn glaf yng ngharchar Newgate, i Recorde ymweld ag ef yn y carchar mewn perygl mawr a’i drin am ddim; yn 1548 goruchwyliodd waith haearn Pentyrch ger Caerdydd, ac yn 1549 daeth yn rheolwr bathdy Durham House ac yna bathdy Bryste; ysgrifennodd The Castle of Knowledge (1556) i forwyr Cwmni’r Anturiaethwyr Masnach i Diroedd Newydd, a chwiliai am y Fordaith Ogledd-ddwyreiniol; ym Mai 1551 fe’i gwnaed yn arolygwr Mwyngloddiau ac Arian Iwerddon; bu farw yn 1558.Robert Recorde ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed yn Ninbych-y-pysgod tua 1510; yn Rhydychen o tua 1525, cymerodd ddoethuriaeth mewn meddygaeth yng Nghaergrawnt yn 1545; meddyg a mathemategydd, rheolwr y Bathdy Brenhinol a rheolwr mwyngloddiau ac arian yn Iwerddon; ysgrifennodd The Grounde of Artes (1543), y llyfr algebra cyntaf yn Saesneg, The Pathway to Knowledge (1551), The Castle of Knowledge (1556) a The Whetstone of Witte (1557), lle mae’r arwydd hafal yn ymddangos mewn print gyntaf, “am na all dim dau beth fod yn fwy hafal”; yn 1557 cyflwynodd yr arwyddion plws a minws i ddarllenwyr Saesneg; wedi’i ddal am ddyled, bu farw yng ngharchar King’s Bench, Southwark, erbyn canol Mehefin 1558.
Fel meddyg yn Llundain dangosodd ddewrder a charedigrwydd mawr: dywedodd y diwygiwr Edward Underhill, yn glaf yng ngharchar Newgate, i Recorde ymweld ag ef yno mewn perygl iddo’i hun a’i drin am ddim. Gyda John Leland a Robert Talbot achubodd hen lawysgrifau Eingl-Sacsonaidd rhag mynd ar goll. Gwnaeth y goron ef yn oruchwyliwr gwaith haearn Pentyrch ger Caerdydd, yn rheolwr bathdai Llundain a Bryste, ac yn arolygwr mwyngloddiau ac arian Iwerddon. Roedd yn gyfaill i John Dee.FfynonellauRecorde, Robert (c. 1512 – 1558), mathematician and physician ↗Gordon Roberts, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yn Ninbych-y-pysgod, yr ail o ddau fab Thomas Recorde a Ros Johns, merch Thomas ap John ap Siôn o Fachynlleth; sefydlodd ei daid Roger Recorde fusnes masnach yn y dref; efallai iddo gael ei ddysgu gan offeiriaid siantri eglwys y Santes Fair, Dinbych-y-pysgod; aeth i Rydychen yn 1525, yn dair ar ddeg oed, daeth yn B.A. ar 16 Chwefror 1530 ac yn gymrawd Coleg All Souls y flwyddyn wedyn, a chafodd drwydded Rhydychen i ymarfer meddygaeth yn 1533; symudodd i Gaergrawnt tua 1537 a’i wneud yn M.D. yn 1545; arhosodd ei lyfr rhifyddeg, The Grounde of Artes, ymddiddan rhwng athro a disgybl, a argraffwyd gan Reyner Wolfe yn 1543, mewn print am dros 150 mlynedd mewn mwy na deugain argraffiad; wedi ymsefydlu yn Llundain yn feddyg, cyhoeddodd The Urinal of Physick (1547), mewn print am tua 130 mlynedd; gyda John Leland a Robert Talbot achubodd lawysgrifau Hen Saesneg rhag eu colli; ysgrifennwyd ei lyfr geometreg, The Pathway to Knowledge, yn Saesneg i ddynion ymarferol na allent ddarllen Euclid Lladin; dywedodd y diwygiwr Edward Underhill, yn glaf yng ngharchar Newgate, i Recorde ymweld ag ef yn y carchar mewn perygl mawr a’i drin am ddim; yn 1548 goruchwyliodd waith haearn Pentyrch ger Caerdydd, ac yn 1549 daeth yn rheolwr bathdy Durham House ac yna bathdy Bryste; ysgrifennodd The Castle of Knowledge (1556) i forwyr Cwmni’r Anturiaethwyr Masnach i Diroedd Newydd, a chwiliai am y Fordaith Ogledd-ddwyreiniol; ym Mai 1551 fe’i gwnaed yn arolygwr Mwyngloddiau ac Arian Iwerddon; bu farw yn 1558.Robert Recorde ↗Wicipedia CymraegMathemategydd a meddyg o Gymru (tua 1512 – 18 Mehefin 1558); y cyntaf i ddefnyddio’r hafalnod ‘=’, a hynny yn 1557, a’r cyntaf i gyflwyno’r symbol plws ‘+’ i siaradwyr Saesneg, hefyd yn 1557; fe’i ganwyd i deulu parchus yn Ninbych-y-pysgod, Sir Benfro, ac astudiodd ym mhrifysgolion Rhydychen a Chaergrawnt; ymgartrefodd yn Llundain fel meddyg; fe’i penodwyd yn bennaeth y bathdy ym Mryste yn 1549; roedd yn gyfaill i’r mathemategydd, alcemydd ac athronydd Cymreig John Dee; The Whetstone of Witte (1557) a gyflwynodd yr hafalnod, a hwn oedd y llyfr Saesneg cyntaf ar algebra.
Ysgrifennwyd ei Castle of Knowledge, yn 1556, am sffêr y nefoedd a’r ddaear, i forwyr y cwmni a chwiliai am ffordd fôr i China tua’r gogledd-ddwyrain. Fel ei lyfrau eraill, dysgai drwy sgwrs gyfeillgar rhwng athro a disgybl.FfynonellauRecorde, Robert (c. 1512 – 1558), mathematician and physician ↗Gordon Roberts, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yn Ninbych-y-pysgod, yr ail o ddau fab Thomas Recorde a Ros Johns, merch Thomas ap John ap Siôn o Fachynlleth; sefydlodd ei daid Roger Recorde fusnes masnach yn y dref; efallai iddo gael ei ddysgu gan offeiriaid siantri eglwys y Santes Fair, Dinbych-y-pysgod; aeth i Rydychen yn 1525, yn dair ar ddeg oed, daeth yn B.A. ar 16 Chwefror 1530 ac yn gymrawd Coleg All Souls y flwyddyn wedyn, a chafodd drwydded Rhydychen i ymarfer meddygaeth yn 1533; symudodd i Gaergrawnt tua 1537 a’i wneud yn M.D. yn 1545; arhosodd ei lyfr rhifyddeg, The Grounde of Artes, ymddiddan rhwng athro a disgybl, a argraffwyd gan Reyner Wolfe yn 1543, mewn print am dros 150 mlynedd mewn mwy na deugain argraffiad; wedi ymsefydlu yn Llundain yn feddyg, cyhoeddodd The Urinal of Physick (1547), mewn print am tua 130 mlynedd; gyda John Leland a Robert Talbot achubodd lawysgrifau Hen Saesneg rhag eu colli; ysgrifennwyd ei lyfr geometreg, The Pathway to Knowledge, yn Saesneg i ddynion ymarferol na allent ddarllen Euclid Lladin; dywedodd y diwygiwr Edward Underhill, yn glaf yng ngharchar Newgate, i Recorde ymweld ag ef yn y carchar mewn perygl mawr a’i drin am ddim; yn 1548 goruchwyliodd waith haearn Pentyrch ger Caerdydd, ac yn 1549 daeth yn rheolwr bathdy Durham House ac yna bathdy Bryste; ysgrifennodd The Castle of Knowledge (1556) i forwyr Cwmni’r Anturiaethwyr Masnach i Diroedd Newydd, a chwiliai am y Fordaith Ogledd-ddwyreiniol; ym Mai 1551 fe’i gwnaed yn arolygwr Mwyngloddiau ac Arian Iwerddon; bu farw yn 1558.Robert Recorde ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed yn Ninbych-y-pysgod tua 1510; yn Rhydychen o tua 1525, cymerodd ddoethuriaeth mewn meddygaeth yng Nghaergrawnt yn 1545; meddyg a mathemategydd, rheolwr y Bathdy Brenhinol a rheolwr mwyngloddiau ac arian yn Iwerddon; ysgrifennodd The Grounde of Artes (1543), y llyfr algebra cyntaf yn Saesneg, The Pathway to Knowledge (1551), The Castle of Knowledge (1556) a The Whetstone of Witte (1557), lle mae’r arwydd hafal yn ymddangos mewn print gyntaf, “am na all dim dau beth fod yn fwy hafal”; yn 1557 cyflwynodd yr arwyddion plws a minws i ddarllenwyr Saesneg; wedi’i ddal am ddyled, bu farw yng ngharchar King’s Bench, Southwark, erbyn canol Mehefin 1558.
Yn The Whetstone of Witte, yn 1557, y llyfr Saesneg cyntaf ar algebra, yn lle’r geiriau “is equal to”, tynnodd Recorde bâr o linellau cyfochrog, “am na all dim dau beth fod yn fwy hafal”. Yn yr un llyfr cyflwynodd yr arwyddion plws a minws i ddarllenwyr Saesneg.FfynonellauRobert Recorde ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed yn Ninbych-y-pysgod tua 1510; yn Rhydychen o tua 1525, cymerodd ddoethuriaeth mewn meddygaeth yng Nghaergrawnt yn 1545; meddyg a mathemategydd, rheolwr y Bathdy Brenhinol a rheolwr mwyngloddiau ac arian yn Iwerddon; ysgrifennodd The Grounde of Artes (1543), y llyfr algebra cyntaf yn Saesneg, The Pathway to Knowledge (1551), The Castle of Knowledge (1556) a The Whetstone of Witte (1557), lle mae’r arwydd hafal yn ymddangos mewn print gyntaf, “am na all dim dau beth fod yn fwy hafal”; yn 1557 cyflwynodd yr arwyddion plws a minws i ddarllenwyr Saesneg; wedi’i ddal am ddyled, bu farw yng ngharchar King’s Bench, Southwark, erbyn canol Mehefin 1558.Robert Recorde ↗Wicipedia CymraegMathemategydd a meddyg o Gymru (tua 1512 – 18 Mehefin 1558); y cyntaf i ddefnyddio’r hafalnod ‘=’, a hynny yn 1557, a’r cyntaf i gyflwyno’r symbol plws ‘+’ i siaradwyr Saesneg, hefyd yn 1557; fe’i ganwyd i deulu parchus yn Ninbych-y-pysgod, Sir Benfro, ac astudiodd ym mhrifysgolion Rhydychen a Chaergrawnt; ymgartrefodd yn Llundain fel meddyg; fe’i penodwyd yn bennaeth y bathdy ym Mryste yn 1549; roedd yn gyfaill i’r mathemategydd, alcemydd ac athronydd Cymreig John Dee; The Whetstone of Witte (1557) a gyflwynodd yr hafalnod, a hwn oedd y llyfr Saesneg cyntaf ar algebra.Recorde, Robert (c. 1510–1558) ↗Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yn Ninbych-y-pysgod; yn ei lyfr algebra The Whetstone of Witte (1557) daeth yr arwydd =, “am na all dim dau beth fod yn fwy hafal”.
Bu farw Recorde yn Llundain ym Mehefin 1558. Prin yw’r Cymry a adawodd farc mor barhaol: ysgrifennir ei ddwy linell fer bob dydd, ym mhob gwlad ac ym mhob iaith.FfynonellauRobert Recorde ↗Wicipedia CymraegMathemategydd a meddyg o Gymru (tua 1512 – 18 Mehefin 1558); y cyntaf i ddefnyddio’r hafalnod ‘=’, a hynny yn 1557, a’r cyntaf i gyflwyno’r symbol plws ‘+’ i siaradwyr Saesneg, hefyd yn 1557; fe’i ganwyd i deulu parchus yn Ninbych-y-pysgod, Sir Benfro, ac astudiodd ym mhrifysgolion Rhydychen a Chaergrawnt; ymgartrefodd yn Llundain fel meddyg; fe’i penodwyd yn bennaeth y bathdy ym Mryste yn 1549; roedd yn gyfaill i’r mathemategydd, alcemydd ac athronydd Cymreig John Dee; The Whetstone of Witte (1557) a gyflwynodd yr hafalnod, a hwn oedd y llyfr Saesneg cyntaf ar algebra.Robert Recorde ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed yn Ninbych-y-pysgod tua 1510; yn Rhydychen o tua 1525, cymerodd ddoethuriaeth mewn meddygaeth yng Nghaergrawnt yn 1545; meddyg a mathemategydd, rheolwr y Bathdy Brenhinol a rheolwr mwyngloddiau ac arian yn Iwerddon; ysgrifennodd The Grounde of Artes (1543), y llyfr algebra cyntaf yn Saesneg, The Pathway to Knowledge (1551), The Castle of Knowledge (1556) a The Whetstone of Witte (1557), lle mae’r arwydd hafal yn ymddangos mewn print gyntaf, “am na all dim dau beth fod yn fwy hafal”; yn 1557 cyflwynodd yr arwyddion plws a minws i ddarllenwyr Saesneg; wedi’i ddal am ddyled, bu farw yng ngharchar King’s Bench, Southwark, erbyn canol Mehefin 1558.
Swyddog tollau ym Mryste o dras Gymreig a helpodd i dalu am fordaith John Cabot i Ogledd America yn 1497. Mae damcaniaeth a gynigiwyd gyntaf yn 1908 yn dal mai ar ei ôl ef yr enwyd America.