Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Sir Gaerfyrddin

Sir Gaerfyrddin

Llanybydder

Pentref marchnad ar lan Teifi, enwog am ei ffair geffylau fisol, un o’r hynaf yng Nghymru.

Llun: Eglwys Sant Pedr, Llanybydder, o’r ochr draw i afon Teifi · Liz Tipping, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Ystyr yr enw

Llanybydder: llan y byddar, neu sant y collwyd ei enw; mae’r ystyr yn ansicr

Datgodio unrhyw enw lle arall →

Mae Llanybydder, ar ddwy lan y Teifi, yn enwog ymhell y tu hwnt i Gymru am ei ffair geffylau, a rhoddodd ei phlwyf un o feirdd mawr yr Oesoedd Canol i Gymru.

Ffair geffylaudydd Iau olaf pob mis
Dyfodiad y rheilffordd1867
Codi Highmead1777

Y ffair geffylau

Ar ddydd Iau olaf pob mis daw delwyr a phrynwyr o bob rhan o Brydain ac Iwerddon i’r ffair geffylau. Mae’r ffeiriau mwyaf ym mis Medi a mis Hydref, a gwerthu cobiau Cymreig yw’r uchafbwynt.

Bryn ac afon

Mae olion anheddiad o Oes yr Haearn ar y bryn uwchben y dref, a chyrhaeddodd Rheilffordd Manceinion ac Aberdaugleddau hi yn 1867. Codwyd Highmead, plasty Dolau Mawr gynt, yn 1777.

Lewys Glyn Cothi

Ganed y bardd Lewys Glyn Cothi tua 1420, efallai ym Mhwllcynbyd ger Rhydcymerau yn y plwyf hwn. Yn un o feirdd pwysicaf yr uchelwyr, safodd gyda Siasbar a Harri Tudur, gadawodd tua 230 o gerddi, a chredir iddo ysgrifennu llawer o Lyfr Gwyn Hergest.

Pobl

Roedd y baledwr Dafydd Jones, Dewi Dywyll, a John Gwenogvryn Evans, yr arbenigwr ar hen lawysgrifau Cymraeg, hefyd o Lanybydder.

Ar fap y trefi →

Ffynonellau a darllen pellach

Wikipedia (Saesneg) ↗

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf