Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Ceredigion

Ceredigion

Llanddewi Brefi

Pregethodd Dewi yn Synod Brefi yn y 500au, ac mae Buchedd Dewi’n adrodd sut y cododd y tir dano fel y gallai pawb ei glywed. Saif yr eglwys ar y twmpath hwnnw.

Llun: Llanddewi Brefi, gyda thŵr yr eglwys y tu ôl · Roger Kidd, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
Ceredigion52.179° N, 3.955° WAgor mewn map ↗

Ystyr yr enw

Llanddewi Brefi: eglwys Dewi ar afon Brefi

Llanddewi Brefi

  • Llan eglwys, tir sanctaidd caeedig
  • ddewi Dewi Santo Dewi (treiglad meddal: d → dd)
  • Brefi afon Brefi

Datgodio unrhyw enw lle arall →

Daw enw Llanddewi Brefi, llan Dewi ym Mrefi, o’r synod lle pregethodd Dewi Sant, tua 545.

Caer Rufeinig Bremiatua 73–77 OC
Synod Brefitua 545
Carreg Idnerty 800au

Y synod

Cyfarfu arweinwyr yr eglwys yma, yn eu plith Peulin, Deiniol, Cybi, Dyfrig a Dewi, i ateb dysgeidiaeth Pelagius, a dywedir i’r ddaear godi dan y Dewi ifanc fel y gallai’r dyrfa fawr ei glywed.

Esgobaeth Dewi

Dywedir i Ddyfrig gael ei gyffwrdd gymaint nes iddo roi esgobaeth Caerllion i Ddewi, a symudodd Dewi hi i Dyddewi.

Y ddau ych

Mae’r gerdd Canu y Dewi gan Wynfardd Brycheiniog, o’r 1100au, yn sôn am ddau ych yn llusgo cerrig i’r eglwys, ac un yn brefu mor nerthol nes i’r bryn hollti’n ddau, ac felly y galwyd y lle yn Brefi.

Bremia

Daliai caer Rufeinig Bremia, ar Sarn Helen, tua 500 o filwyr, yn eu plith fintai o Asturias yn Sbaen. Mae dau ddarn o garreg Idnert o’r 800au wedi’u hadeiladu i fur gorllewinol yr eglwys.

Dewi SantLlanddewi Brefi

Ar fap y trefi →

Pobl Llanddewi Brefi

d. c. 589

Dewi Sant

Nawddsant Cymru (cronicl cynnar:Rhygyfarch, Buchedd Dewi, tua 1090)

Sefydlydd y fynachlog yn Nhyddewi. Cofir ei eiriau olaf: ‘Gwnewch y pethau bychain’.

Dewi Sant

Ar y llinell amser

  1. Synod Llanddewi Brefi (cronicl cynnar:Rhygyfarch, Buchedd Dewi, tua 1090)

    Mae Dewi’n pregethu i gynulliad mawr ym Mrefi. Yn ôl traddodiad, cododd y tir oddi tano fel y gallai pawb ei glywed.

    Synod Llanddewi Brefi

Ffynonellau a darllen pellach

Wikipedia (Saesneg) ↗

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf