Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Ceredigion

Ceredigion

Pontrhydfendigaid

Saif Ystrad Fflur, abaty’r Arglwydd Rhys a man claddu tywysogion Deheubarth, filltir i ffwrdd. Yn ôl traddodiad Cymreig gorwedd Dafydd ap Gwilym o dan ei ywen.

Llun: Y bont ym Mhontrhydfendigaid · Roger Kidd, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 1 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
Ceredigion52.283° N, 3.863° WAgor mewn map ↗

Ystyr yr enw

Pontrhydfendigaid: pont y rhyd fendigaid

Pontrhydfendigaid

  • Pont pont
  • rhyd rhyd
  • fendigaid bendigaido bendigaid (treiglad meddal: b → f)

Datgodio unrhyw enw lle arall →

Pontrhydfendigaid, y bont dros y rhyd fendigaid ar afon Teifi, yw pentref Ystrad Fflur.

Sefydlu’r abaty1164
Siarter yr Arglwydd Rhys1184
Poblogaeth712

Yr abaty

Ymsefydlodd mynaich o Hendy-gwyn gyntaf ar lan Afon Fflur, a daeth yr Arglwydd Rhys yn noddwr i’r abaty. Mae drws y gorllewin yn sefyll o hyd.

Tywysogion a bardd

Claddwyd yma un ar ddeg o dywysogion tŷ brenhinol Dinefwr, a saif cofeb Dafydd ap Gwilym wrth ymyl hen ywen.

Cyngor a chronicl

Tua 1238 cynhaliodd Llywelyn ab Iorwerth gyngor yma lle cydnabu arweinwyr Cymru ei fab Dafydd yn etifedd iddo, a lluniwyd Brut y Tywysogion yma.

Steddfod Bont

Mae’r pentref yn cynnal Eisteddfod Pantyfedwen, a elwir yn Steddfod Bont.

Abaty Ystrad FflurYr Arglwydd RhysDafydd ap Gwilym

Ar fap y trefi →

Pobl Pontrhydfendigaid

1132–1197

Yr Arglwydd Rhys

Y Tywysog Rhys ap Gruffudd o Ddeheubarth (wedi’i gofnodi)

Noddwr beirdd a threfnydd yr eisteddfod gyntaf y gwyddys amdani, yn Aberteifi yn 1176.

Yr Arglwydd Rhys
fl. 1340–1370

Dafydd ap Gwilym

Bardd (wedi’i gofnodi)

Bardd mwyaf Cymru’r Oesoedd Canol, a ganodd am gariad a natur yn ffraeth a beiddgar.

Dafydd ap Gwilym

Ar y llinell amser

  1. Ystrad Fflur

    Daw’r Arglwydd Rhys yn noddwr Ystrad Fflur. Daw’r abaty’n gladdfa tywysogion ac yn gartref i groniclau Cymraeg.

    Ystrad Fflur
  2. Dafydd ap Gwilym

    Mae Dafydd ap Gwilym o Frogynin yn canu ei gywyddau serch a natur, cerddi sy’n ei wneud yn un o feirdd mawr Ewrop.

    Dafydd ap Gwilym

Ffynonellau a darllen pellach

Wikipedia (Saesneg) ↗

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf