
Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Ceredigion
Ceredigion
Llanbedr Pont Steffan · Lampeter
Coleg Dewi Sant, a agorwyd yn 1827, oedd y coleg prifysgol cyntaf yng Nghymru.
Llun: Strydoedd Llanbedr Pont Steffan · Aeronian, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons
Ystyr yr enw
Llanbedr Pont Steffan: llan Bedr wrth bont Steffan
Llanbedr Pont Steffan
- Llan eglwys, tir sanctaidd caeedig
- bedr Pedr Santo Pedr (treiglad meddal: p → b)
- Pont pont
- Steffan Steffan Sant
Lampeter
- Lampeter ffurf Saesneg ar Llanbedr Pont Steffan
Mae Llanbedr Pont Steffan, neu Lambed, ‘llan Bedr wrth bont Steffan’, yn dref farchnad ar y Teifi ac yn gartref i Goleg Dewi Sant, a sefydlwyd yn 1822.FfynhonnellLampeter ↗Wikipedia (Saesneg)Llanbedr Pont Steffan neu Llambed, ‘llan Bedr wrth bont Steffan’; rhoddwyd y siarter marchnad gyntaf yn 1284 i Rhys ap Meredydd am farchnad wythnosol; bwrdeistref o amser Edward II o leiaf; agorodd y rheilffordd rhwng Caerfyrddin ac Aberystwyth yn 1866; sefydlwyd Coleg Dewi Sant yn 1822 gan Thomas Burgess, Esgob Tyddewi, i hyfforddi offeiriaid; codwyd ei brif adeilad, gan Charles Robert Cockerell, o amgylch cwad yn null Rhydychen a Chaergrawnt; caniataodd siarter 1852 iddo roi gradd Baglor mewn Diwinyddiaeth, a siarter 1865 y BA; Coleg Prifysgol Dewi Sant o 1971, Prifysgol Cymru, Llanbedr Pont Steffan o 1996, rhan o Brifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant o 2008; dadorchuddiwyd y gofeb ryfel gan Syr William Goscombe John ym mis Medi 1921; yn 1968 gorymdeithiodd Julian Cayo-Evans Fyddin Rhyddid Cymru am y tro cyntaf o Lambed; mae Elin Jones, Llywydd y Senedd ers 2016, o’r dref.
| Siarter marchnad | 1284FfynhonnellLampeter ↗Wikipedia (Saesneg)Llanbedr Pont Steffan neu Llambed, ‘llan Bedr wrth bont Steffan’; rhoddwyd y siarter marchnad gyntaf yn 1284 i Rhys ap Meredydd am farchnad wythnosol; bwrdeistref o amser Edward II o leiaf; agorodd y rheilffordd rhwng Caerfyrddin ac Aberystwyth yn 1866; sefydlwyd Coleg Dewi Sant yn 1822 gan Thomas Burgess, Esgob Tyddewi, i hyfforddi offeiriaid; codwyd ei brif adeilad, gan Charles Robert Cockerell, o amgylch cwad yn null Rhydychen a Chaergrawnt; caniataodd siarter 1852 iddo roi gradd Baglor mewn Diwinyddiaeth, a siarter 1865 y BA; Coleg Prifysgol Dewi Sant o 1971, Prifysgol Cymru, Llanbedr Pont Steffan o 1996, rhan o Brifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant o 2008; dadorchuddiwyd y gofeb ryfel gan Syr William Goscombe John ym mis Medi 1921; yn 1968 gorymdeithiodd Julian Cayo-Evans Fyddin Rhyddid Cymru am y tro cyntaf o Lambed; mae Elin Jones, Llywydd y Senedd ers 2016, o’r dref. |
|---|---|
| Sefydlu Coleg Dewi Sant | 1822FfynhonnellLampeter ↗Wikipedia (Saesneg)Llanbedr Pont Steffan neu Llambed, ‘llan Bedr wrth bont Steffan’; rhoddwyd y siarter marchnad gyntaf yn 1284 i Rhys ap Meredydd am farchnad wythnosol; bwrdeistref o amser Edward II o leiaf; agorodd y rheilffordd rhwng Caerfyrddin ac Aberystwyth yn 1866; sefydlwyd Coleg Dewi Sant yn 1822 gan Thomas Burgess, Esgob Tyddewi, i hyfforddi offeiriaid; codwyd ei brif adeilad, gan Charles Robert Cockerell, o amgylch cwad yn null Rhydychen a Chaergrawnt; caniataodd siarter 1852 iddo roi gradd Baglor mewn Diwinyddiaeth, a siarter 1865 y BA; Coleg Prifysgol Dewi Sant o 1971, Prifysgol Cymru, Llanbedr Pont Steffan o 1996, rhan o Brifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant o 2008; dadorchuddiwyd y gofeb ryfel gan Syr William Goscombe John ym mis Medi 1921; yn 1968 gorymdeithiodd Julian Cayo-Evans Fyddin Rhyddid Cymru am y tro cyntaf o Lambed; mae Elin Jones, Llywydd y Senedd ers 2016, o’r dref. |
| Graddau | BD o 1852, BA o 1865FfynhonnellLampeter ↗Wikipedia (Saesneg)Llanbedr Pont Steffan neu Llambed, ‘llan Bedr wrth bont Steffan’; rhoddwyd y siarter marchnad gyntaf yn 1284 i Rhys ap Meredydd am farchnad wythnosol; bwrdeistref o amser Edward II o leiaf; agorodd y rheilffordd rhwng Caerfyrddin ac Aberystwyth yn 1866; sefydlwyd Coleg Dewi Sant yn 1822 gan Thomas Burgess, Esgob Tyddewi, i hyfforddi offeiriaid; codwyd ei brif adeilad, gan Charles Robert Cockerell, o amgylch cwad yn null Rhydychen a Chaergrawnt; caniataodd siarter 1852 iddo roi gradd Baglor mewn Diwinyddiaeth, a siarter 1865 y BA; Coleg Prifysgol Dewi Sant o 1971, Prifysgol Cymru, Llanbedr Pont Steffan o 1996, rhan o Brifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant o 2008; dadorchuddiwyd y gofeb ryfel gan Syr William Goscombe John ym mis Medi 1921; yn 1968 gorymdeithiodd Julian Cayo-Evans Fyddin Rhyddid Cymru am y tro cyntaf o Lambed; mae Elin Jones, Llywydd y Senedd ers 2016, o’r dref. |
Tref farchnad
Rhoddwyd y siarter marchnad gyntaf yn 1284 i Rhys ap Meredydd, gan roi’r hawl iddo i farchnad wythnosol, a bu Llambed yn fwrdeistref o deyrnasiad Edward II o leiaf. Agorodd y rheilffordd rhwng Caerfyrddin ac Aberystwyth yn 1866.FfynhonnellLampeter ↗Wikipedia (Saesneg)Llanbedr Pont Steffan neu Llambed, ‘llan Bedr wrth bont Steffan’; rhoddwyd y siarter marchnad gyntaf yn 1284 i Rhys ap Meredydd am farchnad wythnosol; bwrdeistref o amser Edward II o leiaf; agorodd y rheilffordd rhwng Caerfyrddin ac Aberystwyth yn 1866; sefydlwyd Coleg Dewi Sant yn 1822 gan Thomas Burgess, Esgob Tyddewi, i hyfforddi offeiriaid; codwyd ei brif adeilad, gan Charles Robert Cockerell, o amgylch cwad yn null Rhydychen a Chaergrawnt; caniataodd siarter 1852 iddo roi gradd Baglor mewn Diwinyddiaeth, a siarter 1865 y BA; Coleg Prifysgol Dewi Sant o 1971, Prifysgol Cymru, Llanbedr Pont Steffan o 1996, rhan o Brifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant o 2008; dadorchuddiwyd y gofeb ryfel gan Syr William Goscombe John ym mis Medi 1921; yn 1968 gorymdeithiodd Julian Cayo-Evans Fyddin Rhyddid Cymru am y tro cyntaf o Lambed; mae Elin Jones, Llywydd y Senedd ers 2016, o’r dref.
Coleg yr Esgob Burgess
Sefydlodd Thomas Burgess, Esgob Tyddewi, Goleg Dewi Sant yn 1822 i hyfforddi offeiriaid i’r Eglwys. Mae ei brif adeilad, gan Charles Robert Cockerell, wedi’i osod o amgylch cwad fel colegau Rhydychen a Chaergrawnt.FfynhonnellLampeter ↗Wikipedia (Saesneg)Llanbedr Pont Steffan neu Llambed, ‘llan Bedr wrth bont Steffan’; rhoddwyd y siarter marchnad gyntaf yn 1284 i Rhys ap Meredydd am farchnad wythnosol; bwrdeistref o amser Edward II o leiaf; agorodd y rheilffordd rhwng Caerfyrddin ac Aberystwyth yn 1866; sefydlwyd Coleg Dewi Sant yn 1822 gan Thomas Burgess, Esgob Tyddewi, i hyfforddi offeiriaid; codwyd ei brif adeilad, gan Charles Robert Cockerell, o amgylch cwad yn null Rhydychen a Chaergrawnt; caniataodd siarter 1852 iddo roi gradd Baglor mewn Diwinyddiaeth, a siarter 1865 y BA; Coleg Prifysgol Dewi Sant o 1971, Prifysgol Cymru, Llanbedr Pont Steffan o 1996, rhan o Brifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant o 2008; dadorchuddiwyd y gofeb ryfel gan Syr William Goscombe John ym mis Medi 1921; yn 1968 gorymdeithiodd Julian Cayo-Evans Fyddin Rhyddid Cymru am y tro cyntaf o Lambed; mae Elin Jones, Llywydd y Senedd ers 2016, o’r dref.
Graddau yng Nghymru
Caniataodd siarter 1852 i’r coleg roi gradd Baglor mewn Diwinyddiaeth, a siarter arall yn 1865 y BA. Daeth yn Goleg Prifysgol Dewi Sant yn 1971, yn Brifysgol Cymru, Llanbedr Pont Steffan yn 1996, ac yn rhan o Brifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant yn 2008.FfynhonnellLampeter ↗Wikipedia (Saesneg)Llanbedr Pont Steffan neu Llambed, ‘llan Bedr wrth bont Steffan’; rhoddwyd y siarter marchnad gyntaf yn 1284 i Rhys ap Meredydd am farchnad wythnosol; bwrdeistref o amser Edward II o leiaf; agorodd y rheilffordd rhwng Caerfyrddin ac Aberystwyth yn 1866; sefydlwyd Coleg Dewi Sant yn 1822 gan Thomas Burgess, Esgob Tyddewi, i hyfforddi offeiriaid; codwyd ei brif adeilad, gan Charles Robert Cockerell, o amgylch cwad yn null Rhydychen a Chaergrawnt; caniataodd siarter 1852 iddo roi gradd Baglor mewn Diwinyddiaeth, a siarter 1865 y BA; Coleg Prifysgol Dewi Sant o 1971, Prifysgol Cymru, Llanbedr Pont Steffan o 1996, rhan o Brifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant o 2008; dadorchuddiwyd y gofeb ryfel gan Syr William Goscombe John ym mis Medi 1921; yn 1968 gorymdeithiodd Julian Cayo-Evans Fyddin Rhyddid Cymru am y tro cyntaf o Lambed; mae Elin Jones, Llywydd y Senedd ers 2016, o’r dref.
Y dref heddiw
Dadorchuddiwyd y gofeb ryfel, gan Syr William Goscombe John, ym mis Medi 1921. Yn 1968 gorymdeithiodd Julian Cayo-Evans Fyddin Rhyddid Cymru am y tro cyntaf o Lambed, ac mae Elin Jones o’r dref wedi bod yn Llywydd y Senedd ers 2016.FfynhonnellLampeter ↗Wikipedia (Saesneg)Llanbedr Pont Steffan neu Llambed, ‘llan Bedr wrth bont Steffan’; rhoddwyd y siarter marchnad gyntaf yn 1284 i Rhys ap Meredydd am farchnad wythnosol; bwrdeistref o amser Edward II o leiaf; agorodd y rheilffordd rhwng Caerfyrddin ac Aberystwyth yn 1866; sefydlwyd Coleg Dewi Sant yn 1822 gan Thomas Burgess, Esgob Tyddewi, i hyfforddi offeiriaid; codwyd ei brif adeilad, gan Charles Robert Cockerell, o amgylch cwad yn null Rhydychen a Chaergrawnt; caniataodd siarter 1852 iddo roi gradd Baglor mewn Diwinyddiaeth, a siarter 1865 y BA; Coleg Prifysgol Dewi Sant o 1971, Prifysgol Cymru, Llanbedr Pont Steffan o 1996, rhan o Brifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant o 2008; dadorchuddiwyd y gofeb ryfel gan Syr William Goscombe John ym mis Medi 1921; yn 1968 gorymdeithiodd Julian Cayo-Evans Fyddin Rhyddid Cymru am y tro cyntaf o Lambed; mae Elin Jones, Llywydd y Senedd ers 2016, o’r dref.
Lleoedd hanesyddol gerllaw
Brwydrau gerllaw
Ffynonellau a darllen pellach
Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf


