Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Conwy

Conwy

Penmachno

Ganwyd yr Esgob William Morgan, a roddodd y Beibl i’r Cymry yn 1588, yn Nhŷ Mawr Wybrnant yn y plwyf hwn. Mae’r eglwys yn cadw pump o feini Cristnogol cynnar.

Llun: Penmachno yn ei ddyffryn · Allatseanow, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
Conwy53.040° N, 3.800° WAgor mewn map ↗

Ystyr yr enw

Penmachno: pen afon Machno

Penmachno

  • Pen pen, copa
  • machno afon Machno

Datgodio unrhyw enw lle arall →

Yn eglwys Sant Tudclud ym Mhenmachno mae pum carreg a gerfiwyd gan Gristnogion y 400au neu’r 500au, a gerllaw y ganed y gŵr a roddodd i Gymru ei Beibl.

Meini arysgrifedig400au neu 500au
Cael tair carreg1856
Melin wlân1839

Dinesydd Gwynedd

Dywed un garreg ‘Yma y gorwedd Cantiorix. Dinesydd Gwynedd ydoedd a chefnder i Maglos yr ynad’.

Arwydd Crist

Mae’r chi-rho, arwydd Crist, ar un arall uwch y geiriau ‘Yma y gorwedd Carausius yn y garnedd hon o gerrig’, ac efallai fod slab a gafwyd yn 1915 yn cofio gŵr ‘yn amser Iustinus y conswl’.

William Morgan

Ganed William Morgan yn Nhŷ Mawr Wybrnant ger y pentref. Astudiodd Roeg, Hebraeg ac Aramaeg yng Nghaergrawnt a rhoi i Gymru ei Beibl Cymraeg cyflawn cyntaf, mewn sillafu agos at y llafar, fel y deallai hyd yn oed y rhai na fedrent ddarllen pan ddarllenid ef ar y Sul. Mae’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol yn cadw Tŷ Mawr gydag amgueddfa Feiblau.

Bro Machno

Codwyd melin wlân Machno, a weithiai â dŵr, yn 1839, ac yn 2011 siaradai dros hanner pobl Bro Machno Gymraeg.

William MorganTŷ Mawr Wybrnant

Ar fap y trefi →

Pobl Penmachno

c. 1545–1604

William Morgan

Esgob a chyfieithydd (wedi’i gofnodi)

Cyfieithodd y Beibl cyfan i’r Gymraeg yn 1588. Daeth ei ryddiaith yn safon i’r Gymraeg ysgrifenedig.

William Morgan

Ffynonellau a darllen pellach

Wikipedia (Saesneg) ↗

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf